రసాయన మూలకాల ఆవిష్కరణల కాలక్రమం

From LTRC

2026 నాటికి ఉనికిలో ఉన్నట్లు తెలిసిన 118 రసాయన మూలకాల ఆవిష్కరణలు ఇక్కడ కాలక్రమానుసారంగా అందించబడ్డాయి. చాలా మూలకాల ఖచ్చితమైన ఆవిష్కరణ తేదీని ఖచ్చితంగా నిర్ణయించడం సాధ్యం కాదు కాబట్టి, సాధారణంగా ప్రతి మూలకం మొదట స్వచ్ఛమైన మూలకంగా నిర్వచించబడిన క్రమంలో ఇక్కడ జాబితా చేయబడ్డాయి. మరిన్ని మూలకాలను సంశ్లేషణ చేయడానికి ప్రణాళికలు ఉన్నాయి, మరియు ఎన్ని మూలకాలు సాధ్యమవుతాయో తెలియదు.

ప్రతి మూలకం యొక్క పేరు, పరమాణు సంఖ్య, మొదటి నివేదిక సంవత్సరం, ఆవిష్కర్త పేరు మరియు ఆవిష్కరణకు సంబంధించిన గమనికలు జాబితా చేయబడ్డాయి.

మూలకాల ఆవర్తన పట్టిక

ఆవిష్కరణ యుగం వారీగా ఆవర్తన పట్టిక
1 2   3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
గ్రూపు →  
↓ పీరియడ్  
1 ఆదిమ ఆదిమ
2 ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ
3 ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ
4 ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ
5 ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ క్షయం నుండి ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ
6 ఆదిమ ఆదిమ 1 ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ క్షయం నుండి క్షయం నుండి క్షయం నుండి
7 క్షయం నుండి క్షయం నుండి 2vertical సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత
 
colspan="4" 1 ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ క్షయం నుండి ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ ఆదిమ  
colspan="4" 2vertical క్షయం నుండి ఆదిమ క్షయం నుండి ఆదిమ క్షయం నుండి క్షయం నుండి సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత సంశ్లేషిత  
 

గ్రాఫికల్ కాలక్రమం

<timeline> ImageSize = width:1600 height:120 # barincrement:0 PlotArea = top:70 bottom:30 right:10 left:10 AlignBars = justify Colors = 

 id:gray1  value:gray(0.85) legend:స్వతంత్ర
 id:gray2  value:gray(0.95)

DateFormat = yyyy Period = from:1665 till:2026 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1670 ScaleMinor = unit:year increment:1 start:1665 TextData = 

 textcolor:black fontsize:s
 pos:(10,110) text:"Au: 40000 BC"
 pos:(10,100) text:"C: 26000 BC"
 pos:(10,90) text:"Cu: 9000 BC"
 pos:(10,80) text:"Pb: 7000 BC"
 pos:(10,70) text:"Ag,"
 pos:(28,70) text:"Fe: 5000 BC నాటికి"
 pos:(110,110) text:"Sn: 3500 BC"
 pos:(110,100) text:"Sb: 3000 BC"
 pos:(110,90) text:"S: 2000 BC నాటికి"
 pos:(110,80) text:"Hg: 1500 BC"
 pos:(110,70) text:"Zn: 1000 BC నాటికి"
 pos:(200,110) text:"Pt: c. 600 BC–AD 200"
 # pos:(200,110) text:"Au: 6000 BC"
 pos:(200,100) text:"As: c. AD 300"
 pos:(200,90) text:"Bi: c. 1500"

PlotData = 

 # bar:elements width:20 from:1660 till:2020
 align:center fontsize:S width:15 shift:(0,10)
 at:1671 mark:(line,black) text:"H"
 shift:(0,10)
 at:1868 mark:(line,black) text:"He"
 shift:(0,10)
 at:1817 mark:(line,black) text:"Li"
 shift:(0,20)
 at:1798 mark:(line,black) text:"Be"
 shift:(-2,10)
 at:1787 mark:(line,black) text:"B"
 shift:(0,40)
 at:1772 mark:(line,black) text:"N"
 shift:(0,20)
 at:1771 mark:(line,black) text:"O"
 shift:(0,30)
 at:1771 mark:(line,black) text:"F"
 shift:(0,30)
 at:1898 mark:(line,black) text:"Ne"
 shift:(0,10)
 at:1702 mark:(line,black) text:"Na"
 at:1755 mark:(line,black) text:"Mg"
 at:1746 mark:(line,black) text:"Al"
 shift:(0,10)
 at:1739 mark:(line,black) text:"Si"
 at:1669 mark:(line,black) text:"P"
 shift:(0,10)
 at:1774 mark:(line,black) text:"Cl"
 shift:(0,10)
 at:1894 mark:(line,black) text:"Ar"
 shift:(0,20)
 at:1702 mark:(line,black) text:"K"
 shift:(0,20)
 at:1739 mark:(line,black) text:"Ca"
 shift:(0,30)
 at:1879 mark:(line,black) text:"Sc"
 shift:(0,10)
 at:1791 mark:(line,black) text:"Ti"
 shift:(0,10)
 at:1801 mark:(line,black) text:"V"
 shift:(0,10)
 at:1797 mark:(line,black) text:"Cr"
 shift:(0,10)
 at:1770 mark:(line,black) text:"Mn"
 shift:(0,10)
 at:1735 mark:(line,black) text:"Co"
 at:1751 mark:(line,black) text:"Ni"
 shift:(0,10)
 at:1875 mark:(line,black) text:"Ga"
 shift:(0,20)
 at:1886 mark:(line,black) text:"Ge"
 shift:(0,20)
 at:1817 mark:(line,black) text:"Se"
 shift:(0,10)
 at:1825 mark:(line,black) text:"Br"
 shift:(0,40)
 at:1898 mark:(line,black) text:"Kr"
 shift:(0,20)
 at:1861 mark:(line,black) text:"Rb"
 shift:(-2,30)
 at:1790 mark:(line,black) text:"Sr"
 shift:(0,10)
 at:1794 mark:(line,black) text:"Y"
 shift:(0,10)
 at:1789 mark:(line,black) text:"Zr"
 shift:(0,20)
 at:1801 mark:(line,black) text:"Nb"
 shift:(0,10)
 at:1778 mark:(line,black) text:"Mo"
 shift:(0,10)
 at:1937 mark:(line,black) text:"Tc"
 shift:(0,10)
 at:1844 mark:(line,black) text:"Ru"
 at:1804 mark:(line,black) text:"Rh"
 shift:(0,30)
 at:1802 mark:(line,black) text:"Pd"
 shift:(0,30)
 at:1817 mark:(line,black) text:"Cd"
 shift:(0,10)
 at:1863 mark:(line,black) text:"In"
 shift:(0,20)
 at:1782 mark:(line,black) text:"Te"
 shift:(0,10)
 at:1811 mark:(line,black) text:"I"
 shift:(0,50)
 at:1898 mark:(line,black) text:"Xe"
 shift:(0,10)
 at:1860 mark:(line,black) text:"Cs"
 shift:(0,50)
 at:1772 mark:(line,black) text:"Ba"
 shift:(0,10)
 at:1838 mark:(line,black) text:"La"
 shift:(0,50)
 at:1803 mark:(line,black) text:"Ce"
 shift:(0,10)
 at:1885 mark:(line,black) text:"Pr"
 shift:(0,20)
 at:1841 mark:(line,black) text:"Nd"
 shift:(0,10)
 at:1945 mark:(line,black) text:"Pm"
 shift:(0,40)
 at:1879 mark:(line,black) text:"Sm"
 shift:(0,20)
 at:1896 mark:(line,black) text:"Eu"
 shift:(0,60)
 at:1880 mark:(line,black) text:"Gd"
 shift:(0,30)
 at:1843 mark:(line,black) text:"Tb"
 shift:(0,30)
 at:1886 mark:(line,black) text:"Dy"
 shift:(0,10)
 at:1878 mark:(line,black) text:"Ho"
 shift:(0,40)
 at:1843 mark:(line,black) text:"Er"
 shift:(0,50)
 at:1879 mark:(line,black) text:"Tm"
 shift:(0,20)
 at:1878 mark:(line,black) text:"Yb"
 shift:(0,10)
 at:1906 mark:(line,black) text:"Lu"
 shift:(0,10)
 at:1922 mark:(line,black) text:"Hf"
 shift:(0,40)
 at:1802 mark:(line,black) text:"Ta"
 shift:(0,10)
 at:1781 mark:(line,black) text:"W"
 shift:(0,20)
 at:1908 mark:(line,black) text:"Re"
 shift:(0,60)
 at:1803 mark:(line,black) text:"Os"
 shift:(0,70)
 at:1803 mark:(line,black) text:"Ir"
 shift:(0,30)
 at:1861 mark:(line,black) text:"Tl"
 shift:(0,60)
 at:1898 mark:(line,black) text:"Po"
 shift:(0,30)
 at:1940 mark:(line,black) text:"At"
 shift:(0,10)
 at:1899 mark:(line,black) text:"Rn"
 shift:(0,20)
 at:1939 mark:(line,black) text:"Fr"
 shift:(0,70)
 at:1898 mark:(line,black) text:"Ra"
 shift:(0,10)
 at:1902 mark:(line,black) text:"Ac"
 shift:(0,10)
 at:1829 mark:(line,black) text:"Th"
 shift:(0,10)
 at:1913 mark:(line,black) text:"Pa"
 shift:(0,20)
 at:1789 mark:(line,black) text:"U"
 shift:(0,40)
 at:1940 mark:(line,black) text:"Np"
 shift:(0,10)
 at:1941 mark:(line,black) text:"Pu"
 shift:(0,30)
 at:1944 mark:(line,black) text:"Am"
 shift:(0,20)
 at:1944 mark:(line,black) text:"Cm"
 shift:(0,10)
 at:1949 mark:(line,black) text:"Bk"
 shift:(0,20)
 at:1950 mark:(line,black) text:"Cf"
 shift:(0,10)
 at:1952 mark:(line,black) text:"Es"
 shift:(0,20)
 at:1953 mark:(line,black) text:"Fm"
 shift:(0,10)
 at:1955 mark:(line,black) text:"Md"
 shift:(0,10)
 at:1965 mark:(line,black) text:"No"
 shift:(0,10)
 at:1961 mark:(line,black) text:"Lr"
 shift:(0,10)
 at:1969 mark:(line,black) text:"Rf"
 shift:(0,20)
 at:1970 mark:(line,black) text:"Db"
 shift:(0,10)
 at:1974 mark:(line,black) text:"Sg"
 shift:(0,10)
 at:1981 mark:(line,black) text:"Bh"
 shift:(0,10)
 at:1984 mark:(line,black) text:"Hs"
 shift:(0,20)
 at:1982 mark:(line,black) text:"Mt"
 shift:(0,10)
 at:1994 mark:(line,black) text:"Ds"
 shift:(0,20)
 at:1994 mark:(line,black) text:"Rg"
 shift:(0,30)
 at:1996 mark:(line,black) text:"Cn"
 shift:(0,20)
 at:2003 mark:(line,black) text:"Nh"
 shift:(0,10)
 at:1999 mark:(line,black) text:"Fl"
 shift:(0,30)
 at:2003 mark:(line,black) text:"Mc"
 shift:(0,20)
 at:2000 mark:(line,black) text:"Lv"
 shift:(0,10)
 at:2009 mark:(line,black) text:"Ts"
 shift:(0,10)
 at:2002 mark:(line,black) text:"Og"

</timeline>

పూర్వ-ఆధునిక మరియు ప్రారంభ ఆధునిక ఆవిష్కరణలు

Z మూలకం ప్రారంభ వినియోగం అత్యంత పాత
నమూనా 		ఆవిష్కర్త(లు) అత్యంత పాత
నమూనా లభించిన ప్రదేశం 		గమనికలు
79 బంగారం 40000 BC 4600 BC – 4200 BC తొలి మానవులు వర్ణ నెక్రోపోలిస్ లేట్ పాలియోలిథిక్ కాలంలో ఉపయోగించిన స్పానిష్ గుహలలో స్వల్ప మొత్తంలో సహజ బంగారం లభించింది, 40000 BC.[1] 4600 BC నుండి 4200 BC నాటి అత్యంత పురాతన బంగారు కళాఖండాలు బల్గేరియాలోని వర్ణ నెక్రోపోలిస్ వద్ద కనుగొనబడ్డాయి.[2] 1787లో గైటన్ డి మోర్వో, లావోయిజర్, బెర్థోలెట్ మరియు ఫోర్క్రాయ్ దీనిని ఒక మూలకంగా గుర్తించారు.[3]
6 కార్బన్ 26000 BC 26000 BC తొలి మానవులు బొగ్గు మరియు మసి తొలి మానవులకు తెలుసు, సుమారు 28000 సంవత్సరాల క్రితం నాటి అత్యంత పురాతన బొగ్గు చిత్రలేఖనాలు (charcoal paintings) ఆస్ట్రేలియాలోని గబార్న్‌ముంగ్ వద్ద లభించాయి.[3][4] ఈజిప్షియన్లు మరియు సుమేరియన్లు కాంస్య తయారీలో రాగి, జింక్ మరియు టిన్ ధాతువుల క్షయకరణం కోసం బొగ్గును పారిశ్రామికంగా ఉపయోగించినట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి.[5] వజ్రం బహుశా 2500 BC నాటికే తెలిసి ఉండవచ్చు.[6] 18వ శతాబ్దంలో నిజమైన రసాయన విశ్లేషణలు జరిగాయి,[7] మరియు 1772లో ఆంటోయిన్ లావోయిజర్ వజ్రం, గ్రాఫైట్ మరియు బొగ్గు అన్నీ ఒకే పదార్థంతో తయారైనవని నిరూపించారు.[3] 1787లో, డి మోర్వో, ఫోర్క్రాయ్ మరియు లావోయిజర్ కార్బన్‌ను (ఫ్రెంచ్‌లో, carbone) ఒక మూలకంగా జాబితా చేసి, దానిని బొగ్గు (ఫ్రెంచ్‌లో, charbon) నుండి వేరు చేశారు.[3]
29 రాగి 9000 BC 6000 BC మధ్య ప్రాచ్యం ఆసియా మైనర్ ఇది మొదట సహజ లోహంగా లభించింది, ఆ తర్వాత ధాతువులను కరిగించడం ద్వారా పొందారు. రాగి ఆవిష్కరణ సుమారు 9000 BCలో మధ్య ప్రాచ్యంలో జరిగిందని అంచనా. చాల్కోలిథిక్ మరియు కాంస్య యుగం అంతటా మానవులకు ఇది అత్యంత ముఖ్యమైన పదార్థాలలో ఒకటిగా ఉంది. 6000 BC నాటి రాగి పూసలు అనటోలియాలోని చటల్ హ్యూయుక్ వద్ద లభించాయి[8] మరియు సెర్బియాలోని రుడ్నిక్ పర్వతం వద్ద ఉన్న పురావస్తు ప్రదేశం బెలోవోడ్, 5000 BC నాటి ప్రపంచంలోని అత్యంత పురాతనమైన రాగి కరిగించే ఆధారాలను కలిగి ఉంది.[9][10] 1787లో లూయిస్ గైటన్ డి మోర్వో, ఆంటోయిన్ లావోయిజర్, క్లాడ్ బెర్థోలెట్ మరియు ఆంటోయిన్-ఫ్రాంకోయిస్ డి ఫోర్క్రాయ్ దీనిని ఒక మూలకంగా గుర్తించారు.[3]
82 సీసం 7000 BC 3800 BC ఆసియా మైనర్ అబిడోస్, ఈజిప్ట్ కనీసం 9,000 సంవత్సరాల క్రితమే సీసం కరిగించడం ప్రారంభమైందని నమ్ముతారు, మరియు అత్యంత పురాతన సీసపు కళాఖండం అబిడోస్ వద్ద ఉన్న ఒసిరిస్ ఆలయంలో కనుగొనబడిన ఒక విగ్రహం, ఇది సుమారు 3800 BC నాటిది.[11] 1787లో గైటన్ డి మోర్వో, లావోయిజర్, బెర్థోలెట్ మరియు ఫోర్క్రాయ్ దీనిని ఒక మూలకంగా గుర్తించారు.[3]
47 వెండి 5000 BCకి ముందు సుమారు 4000 BC ఆసియా మైనర్ ఆసియా మైనర్ రాగి మరియు బంగారం తర్వాత కొద్ది కాలానికే ఆసియా మైనర్లో ఇది కనుగొనబడిందని అంచనా.[12][13] 1787లో గైటన్ డి మోర్వో, లావోయిజర్, బెర్థోలెట్ మరియు ఫోర్క్రాయ్ దీనిని ఒక మూలకంగా గుర్తించారు.[3]
26 ఇనుము 5000 BCకి ముందు 4000 BC మధ్య ప్రాచ్యం ఈజిప్ట్ 5000 BCకి ముందే ఇనుము గురించి తెలుసని ఆధారాలు ఉన్నాయి.[14] మానవులు ఉపయోగించిన అత్యంత పురాతన ఇనుప వస్తువులు సుమారు 4000 BCలో ఈజిప్టులో తయారు చేసిన ఉల్కాపాత ఇనుము (meteoric iron) పూసలు. 3000 BC ప్రాంతంలో లోహాలను కరిగించే పద్ధతి కనుగొనబడటంతో, 1200 BC నాటికి ఇనుప యుగం ప్రారంభమైంది[15] మరియు పనిముట్లు, ఆయుధాల తయారీలో ఇనుము ప్రముఖంగా మారింది.[16] 1787లో గైటన్ డి మోర్వో, లావోయిజర్, బెర్థోలెట్ మరియు ఫోర్క్రాయ్ దీనిని ఒక మూలకంగా గుర్తించారు.[3]
50 టిన్ 3500 BC 2000 BC ఆసియా మైనర్ కెస్టెల్ కాంస్యం తయారు చేయడానికి సుమారు 3500 BCలో రాగితో కలిపి మొదటిసారిగా కరిగించబడింది (దీనివల్ల ఇనుప యుగం నేరుగా రాతి యుగంలోని నియోలిథిక్ కాలంపై ప్రభావం చూపని చోట కాంస్య యుగం ప్రారంభమైంది).[17] దక్షిణ టర్కీలోని కెస్టెల్, 3250 నుండి 1800 BC వరకు ఉపయోగించిన పురాతన కాసిటరైట్ గని ఉన్న ప్రదేశం.[18] అత్యంత పురాతన కళాఖండాలు సుమారు 2000 BC నాటివి.[19] 1787లో గైటన్ డి మోర్వో, లావోయిజర్, బెర్థోలెట్ మరియు ఫోర్క్రాయ్ దీనిని ఒక మూలకంగా గుర్తించారు.[3]
51 యాంటిమోనీ 3000 BC 3000 BC సుమేరియన్లు మధ్య ప్రాచ్యం సుమారు 3000 BC నాటి అత్యంత స్వచ్ఛమైన యాంటిమోనీతో చేసిన ఒక పాత్ర ముక్క చాల్డియాలోని (ప్రస్తుత ఇరాక్లో భాగం) టెల్లో వద్ద లభించింది.[20] పెడానియస్ డియోస్కోరైడ్స్ మరియు ప్లినీ ది ఎల్డర్ ఇద్దరూ స్టిబ్నైట్ నుండి యాంటిమోనీ లోహం అనుకోకుండా ఉత్పత్తి కావడాన్ని వివరించారు, కానీ వారు ఆ లోహాన్ని సీసంగానే భావించినట్లు కనిపిస్తుంది.[21] యాంటిమోనీని ఉద్దేశపూర్వకంగా వేరు చేయడం ముస్లిం రసవాది జాబిర్ ఇబ్న్ హయ్యాన్ (850–950) రచనలలో వివరించబడింది.[22] ఐరోపాలో, 1540 నాటికి వానోసియో బిరింగుసియో దీనిని వివరించినప్పుడు ఈ లోహం ఉత్పత్తి చేయబడింది మరియు ఉపయోగించబడింది.[23] 1556లో జార్జియస్ అగ్రికోలా తన డి రీ మెటాలికాలో దీనిని మళ్ళీ వివరించారు. బహుశా 1787లో లావోయిజర్ దీనిని మొదటిసారిగా ఒక మూలకంగా గుర్తించి ఉండవచ్చు.[3]
16 సల్ఫర్ 2000 BCకి ముందు మధ్య ప్రాచ్యం మధ్య ప్రాచ్యం కనీసం 4,000 సంవత్సరాల క్రితమే ఉపయోగించబడింది.[24] ఎబర్స్ పాపిరస్ ప్రకారం, ప్రాచీన ఈజిప్ట్లో కనురెప్పల వాపుకు చికిత్స చేయడానికి సల్ఫర్ లేపనాన్ని ఉపయోగించేవారు. (ఎబర్స్ పాపిరస్ సుమారు 1550 BCలో వ్రాయబడింది, కానీ ఇది అంతకుముందు ఉన్న గ్రంథాల నుండి కాపీ చేయబడిందని నమ్ముతారు.)[25][26] లోహాలన్నీ సల్ఫర్ మరియు మెర్క్యురీలతో తయారవుతాయని చెప్పే లోహాల సల్ఫర్-మెర్క్యురీ సిద్ధాంతంలో ఇది రెండు మూలకాలలో ఒకటిగా పేర్కొనబడింది, ఇది 8వ లేదా 9వ శతాబ్దానికి చెందిన రచనలలో కనిపిస్తుంది.[27] 16వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పారాసెల్సస్ దీనిని ఒక విశ్వ మూలకంగా (tria primaలో ఒకటిగా) పేర్కొన్నారు. 1777లో లావోయిజర్ దీనిని ఒక మూలకంగా గుర్తించారు, దీనిని 1808లో జాన్ డాల్టన్ సమర్థించారు మరియు 1810లో జోసెఫ్ గే-లుసాక్ మరియు లూయిస్ జాక్వెస్ థెనార్డ్ ధృవీకరించారు.[3]
80 పాదరసం 1500 BC 1500 BC ఈజిప్షియన్లు ఈజిప్ట్ సిన్నాబార్ (పాదరసం(II) సల్ఫైడ్, HgS యొక్క అత్యంత సాధారణ ఖనిజ రూపం) చరిత్రపూర్వ కాలం నుండి, మధ్య ప్రాచ్యంలో 9వ సహస్రాబ్ది BC నాటి నుండి వర్ణద్రవ్యంగా ఉపయోగించబడింది.[28] 8000 సంవత్సరాల క్రితం నుండి టర్కీలో వెలికితీసిన సిన్నాబార్ నిక్షేపాలలో స్వల్ప మొత్తంలో పాదరసం లోహం కూడా ఉంటుంది.[29] 1500 BC నాటి ఈజిప్షియన్ సమాధులలో ఇది లభించింది.[30] మధ్యయుగ రసవాదులు, ఆ తర్వాత 1787లో గైటన్ డి మోర్వో, లావోయిజర్, బెర్థోలెట్ మరియు ఫోర్క్రాయ్ దీనిని ఒక మూలకంగా గుర్తించారు.[3]
30 జింక్ 1000 BCకి ముందు 1000 BC భారతీయ లోహశాస్త్రవేత్తలు భారత ఉపఖండం 1000 BCకి ముందు నుండే భారతీయ లోహశాస్త్రవేత్తలు ఇత్తడిలో ఒక భాగంగా దీనిని ఉపయోగించారు, కానీ ప్రాచీన కాలంలో దీని స్వభావం పూర్తిగా అర్థం కాలేదు. తక్షశిల నుండి లభించిన 4వ శతాబ్దపు BC నాటి పాత్రలో 34% జింక్ ఉంది, ఇది సిమెంటేషన్ ప్రక్రియ ద్వారా ఉత్పత్తి చేయడానికి చాలా ఎక్కువ, కాబట్టి 4వ శతాబ్దపు BC నాటికే భారతదేశంలో లోహ జింక్ గురించి తెలుసని బలమైన ఆధారాలు ఉన్నాయి.[31] 1300 ప్రాంతంలో చైనా మరియు భారతదేశంలో జింక్ కరిగించడం జరిగింది.[3] 14వ శతాబ్దంలో రసరత్న సముచ్చయంలో ఇది ఒక ప్రత్యేక లోహంగా గుర్తించబడింది[32] మరియు 1526లో రసవాది పారాసెల్సస్ దీనికి ప్రస్తుత పేరును ఇచ్చి, కొత్త లోహంగా వివరించారు.[33] పి. ఎం. డి రెస్పోర్ 1668లో జింక్ ఆక్సైడ్ నుండి దీనిని వేరు చేశారు;[3] జింక్ వేరు చేయడం గురించి మొదటి వివరణాత్మక డాక్యుమెంటేషన్ 1746లో ఆండ్రియాస్ సిగిస్మండ్ మార్గ్రాఫ్ ఇచ్చారు.[34]
78 ప్లాటినం సుమారు 600 BC – AD 200 సుమారు 600 BC – AD 200 కొలంబియాకు పూర్వపు దక్షిణ అమెరికన్లు దక్షిణ అమెరికా ఆధునిక ఈక్వెడార్లోని ఎస్మెరాల్డాస్ సమీపంలో కొలంబియాకు పూర్వపు అమెరికన్లు తెల్ల బంగారం-ప్లాటినం మిశ్రమంతో కళాఖండాలను తయారు చేయడానికి దీనిని ఉపయోగించారు, అయితే ఖచ్చితమైన కాల నిర్ణయం కష్టం.[35] ఫారో షెనుపెట్ II (సుమారు 650 BCలో మరణించారు) సమాధిలో లభించిన ఒక చిన్న పెట్టెపై బంగారు-ప్లాటినం హైరోగ్లిఫిక్స్ ఉన్నట్లు కనుగొనబడింది,[36] కానీ ఈజిప్షియన్లు తమ బంగారంలో ప్లాటినం ఉందని గుర్తించి ఉండకపోవచ్చు.[37][38] దక్షిణ అమెరికా బంగారంలో లభించిన లోహం గురించి మొదటి ఐరోపా వివరణ 1557లో జూలియస్ సీజర్ స్కాలీగర్ ఇచ్చారు. ఆంటోనియో డి ఉల్లోవా 1735లో పెరూ యాత్రలో ఉన్నప్పుడు ఈ లోహాన్ని గమనించారు; ఆయన తన పరిశోధనలను 1748లో ప్రచురించారు. చార్లెస్ వుడ్ కూడా 1741లో ఈ లోహంపై పరిశోధన చేశారు. దీనిని కొత్త లోహంగా మొదటిసారిగా విలియం బ్రౌన్‌రిగ్ 1750లో పేర్కొన్నారు.[39]
33 ఆర్సెనిక్ సుమారు AD 300 సుమారు AD 300 ఈజిప్షియన్లు మధ్య ప్రాచ్యం లోహ ఆర్సెనిక్ వాడకాన్ని ఈజిప్షియన్ రసవాది జోసిమోస్ ఆఫ్ పానోపోలిస్ వివరించారు.[40] ఆర్సెనిక్ శుద్ధీకరణ తర్వాత ముస్లిం రసవాది జాబిర్ ఇబ్న్ హయ్యాన్ (850–950) రచనలలో వివరించబడింది.[22] ఆల్బర్టస్ మాగ్నస్ (1200–1280) సాధారణంగా పాశ్చాత్య దేశాలలో ఈ లోహాన్ని వివరించిన వ్యక్తిగా గుర్తింపు పొందారు,[41] అయితే కొందరు ఆయన పనిని ప్రశ్నించి, వానోసియో బిరింగుసియోకు క్రెడిట్ ఇస్తారు, ఆయన తన డి లా పిరోటెక్నియా (1540)లో ఆర్పిమెంట్ను స్పటిక ఆర్సెనిక్ నుండి వేరు చేశారు. లోహ ఆర్సెనిక్‌ను నిస్సందేహంగా తయారు చేసిన మొదటి వ్యక్తి జోహాన్ ష్రోడర్ (వైద్యుడు) 1641లో. 1787లో లావోయిజర్ నిర్వచనం తర్వాత ఇది ఒక మూలకంగా గుర్తించబడింది.[3]
83 బిస్మత్ 1500[42] 1500 ఐరోపా రసవాదులు మరియు ఇంకా నాగరికత ఐరోపా మరియు దక్షిణ అమెరికా బిస్మత్ ప్రాచీన కాలం నుండి తెలుసు, కానీ తరచుగా టిన్ మరియు సీసంతో గందరగోళానికి గురయ్యేది, ఎందుకంటే అవి రసాయనికంగా ఒకేలా ఉంటాయి. ఇంకా ప్రజలు కత్తుల కోసం ప్రత్యేక బిస్మత్ కాంస్య మిశ్రమంలో (సాధారణ రాగి మరియు టిన్‌తో పాటు) బిస్మత్‌ను ఉపయోగించారు, బహుశా ఉద్దేశపూర్వకంగానే.[43] జార్జియస్ అగ్రికోలా (1530 మరియు 1546) బిస్మత్ అనేది టిన్ మరియు సీసం వంటి లోహాల కుటుంబంలో ఒక ప్రత్యేక లోహమని పేర్కొన్నారు. ఇది లోహాల భౌతిక లక్షణాల పరిశీలనపై ఆధారపడి ఉంది.[3][44] రసవాద యుగంలో గనుల కార్మికులు బిస్మత్‌కు tectum argenti అని పేరు పెట్టారు, అంటే భూమిలో వెండి తయారయ్యే ప్రక్రియలో ఉన్న దశ అని అర్థం.[45][46][47] 1738లో జోహాన్ హెన్రిచ్ పాట్,[48] కార్ల్ విల్హెల్మ్ షీలే మరియు టార్బెర్న్ ఓలోఫ్ బెర్గ్మాన్ లతో ప్రారంభించి, సీసం మరియు బిస్మత్ వేర్వేరు అని స్పష్టమైంది, మరియు 1753లో క్లాడ్ ఫ్రాంకోయిస్ జియోఫ్రాయ్ ఈ లోహం సీసం మరియు టిన్ కంటే భిన్నమైనదని నిరూపించారు.[46][49][50]

ఆధునిక ఆవిష్కరణలు

18వ శతాబ్దపు ఆవిష్కరణల కోసం, ఆంటోయిన్ లావోయిజర్ (Antoine Lavoisier) మొట్టమొదట ఫ్లోజిస్టన్ (phlogiston) సిద్ధాంతాన్ని ప్రశ్నించిన సమయంలో, ఒక కొత్త "భూమి" (earth) గుర్తింపును ఒక కొత్త మూలకం యొక్క ఆవిష్కరణగా పరిగణించేవారు (అప్పట్లో ఇది సాధారణ పద్ధతి). కొన్ని మూలకాలకు (ఉదాహరణకు Be, B, Na, Mg, Al, Si, K, Ca, Mn, Co, Ni, Zr, Mo),[51] ఇవి మరింత ఇబ్బందులను కలిగిస్తాయి, ఎందుకంటే వాటి సమ్మేళన రూపాలు మధ్యయుగ లేదా ప్రాచీన కాలం నుండే విస్తృతంగా తెలిసినవి, అయితే ఆ సమ్మేళనాలలో "మూలక" భాగాలుగా ఆ మూలకాలు అప్పుడు తెలియవు. ఆ సమ్మేళనాల నిజమైన స్వభావం క్రమంగా మాత్రమే కనుగొనబడినందున, ఒక నిర్దిష్ట ఆవిష్కర్తను పేర్కొనడం కొన్నిసార్లు చాలా కష్టం.[3][52] అటువంటి సందర్భాలలో వాటి రసాయన శాస్త్రంపై వచ్చిన మొదటి ప్రచురణను గమనించి, గమనికలలో సుదీర్ఘ వివరణ ఇవ్వబడింది.[3][52]

Z మూలకం గమనించబడింది వేరు చేయబడింది (విస్తృతంగా తెలిసిన) గమనికలు
సంవత్సరం ఎవరిచేత సంవత్సరం ఎవరిచేత
15 భాస్వరం (Phosphorus) 1669 H. బ్రాండ్ 1669 H. బ్రాండ్ మూత్రం నుండి తయారు చేయబడింది మరియు వేరు చేయబడింది, ఆవిష్కరణ తేదీ మరియు ఆవిష్కర్త నమోదు చేయబడిన మొదటి మూలకం ఇదే.[53] దీని పేరు 1676లో జార్జ్ కాస్పార్ కిర్చ్‌మేయర్ రచనలో మొదటిసారిగా ముద్రణలో కనిపించింది. లావోయిజర్ దీనిని ఒక మూలకంగా గుర్తించారు.[3]
1 హైడ్రోజన్ 1671 R. బాయిల్ 1671 R. బాయిల్ రాబర్ట్ బాయిల్ ఇనుప పొట్టును పలుచని ఆమ్లంతో చర్య జరిపించడం ద్వారా దీనిని ఉత్పత్తి చేశారు.[54][55] 1766లో హెన్రీ కావెండిష్ 2ను ఇతర వాయువుల నుండి వేరు చేసిన మొదటి వ్యక్తి.[56] లావోయిజర్ 1783లో దీనికి పేరు పెట్టారు.[57][58] ఇది తెలిసిన మొదటి మూలక వాయువు.
11 సోడియం 1702 G. E. స్టాల్ 1807 H. డేవీ జార్జ్ ఎర్నెస్ట్ స్టాల్ 1702లో సోడియం మరియు పొటాషియం లవణాల మధ్య ప్రాథమిక వ్యత్యాసాన్ని సూచించడానికి దారితీసిన ప్రయోగాత్మక ఆధారాలను పొందారు,[59] మరియు హెన్రీ లూయిస్ దుహామెల్ డు మోన్సో 1736లో ఈ వ్యత్యాసాన్ని నిరూపించగలిగారు.[60] ఆండ్రియాస్ సిగిస్మండ్ మార్గ్రాఫ్ 1758లో సోడా యాష్ మరియు పొటాష్ మధ్య వ్యత్యాసాన్ని మళ్ళీ గుర్తించారు, కానీ రసాయన శాస్త్రవేత్తలందరూ అతని ముగింపును అంగీకరించలేదు. 1797లో, మార్టిన్ హెన్రిచ్ క్లాప్రోత్ రెండు క్షారాలకు నాట్రాన్ (natron) మరియు కాలి (kali) అనే పేర్లను సూచించారు (అక్కడి నుండే చిహ్నాలు వచ్చాయి). డేవీ సోడియం హైడ్రాక్సైడ్[61] మరియు పొటాష్‌పై[62] విద్యుద్విశ్లేషణను ఉపయోగించి, పొటాషియం తర్వాత కొన్ని రోజులకు సోడియం లోహాన్ని వేరు చేశారు.
19 పొటాషియం 1702 G. E. స్టాల్ 1807 H. డేవీ
27 కోబాల్ట్ 1735 G. బ్రాండ్ 1735 G. బ్రాండ్ గాజు యొక్క నీలం రంగుకు కారణం బిస్మత్ కాదని, ఒక కొత్త రకమైన లోహం అని నిరూపించారు.[63]
20 కాల్షియం 1739 J. H. పాట్ 1808 H. డేవీ సున్నం శతాబ్దాలుగా ఒక పదార్థంగా తెలుసు, కానీ 18వ శతాబ్దంలోనే దాని రసాయన స్వభావం గుర్తించబడింది. పాట్ 1739 నాటి తన గ్రంథంలో టెర్రా కాల్కేరియా (terra calcarea - సున్నపు భూమి) ను ఒక ప్రత్యేక "భూమి"గా గుర్తించారు. గైటన్ డి మోర్వో, లావోయిజర్, బెర్తోలెట్ మరియు ఫోర్క్రోయ్ 1787లో ఇది ఒక మూలకం యొక్క ఆక్సైడ్ అని సూచించారు. డేవీ క్విక్‌లైమ్ (quicklime) నుండి విద్యుత్ రసాయన పద్ధతిలో లోహాన్ని వేరు చేశారు.[3]
14 సిలికాన్ 1739 J. H. పాట్ 1823 J. బెర్జెలియస్ సిలికాన్ సమ్మేళనాలు (రాతి స్ఫటికాలు మరియు గాజు) ప్రాచీనులకు తెలుసు, కానీ దాని రసాయన పరిశోధన 17వ శతాబ్దానికి చెందినది. జోహాన్ జోచిమ్ బెచెర్ (ఫ్లోజిస్టన్ సిద్ధాంతకర్త) సిలికాను టెర్రా విట్రెసిబిలిస్ (terra vitrescibilis) గా గుర్తించారు, మరియు జోహాన్ హెన్రిచ్ పాట్ 1739 నాటి తన గ్రంథంలో దానిని ఒక ప్రత్యేక "భూమి"గా గుర్తించారు.[3] సిలికా మెథోడ్ డి నామెన్‌క్లేచర్ చిమిక్ (Méthode de nomenclature chimique) లో "సాధారణ భూమి"గా కనిపిస్తుంది, మరియు 1789లో లావోయిజర్ ఆ మూలకం ఉనికిలో ఉండాలని నిర్ధారించారు.[3] డేవీ 1800లో సిలికా ఒక సమ్మేళనం అని, మూలకం కాదని భావించారు, మరియు 1808లో ఆయన సిలిసియం (silicium) అనే పేరును సూచించారు.[64] 1811లో లూయిస్-జోసెఫ్ గే-లుసాక్ మరియు లూయిస్-జాక్వెస్ థెనార్డ్ బహుశా అశుద్ధ సిలికాన్‌ను తయారు చేసి ఉండవచ్చు,[65] మరియు బెర్జెలియస్ 1823లో స్వచ్ఛమైన మూలకాన్ని పొందారు.[66] 1817లో థామస్ థామ్సన్ ద్వారా దీని పేరును సిలికాన్ (silicon) గా మార్చాలని ప్రతిపాదించబడింది, మరియు బోరాన్ మరియు కార్బన్‌లతో దాని సారూప్యతల కారణంగా ఇది చివరకు ఆమోదించబడింది.
13 అల్యూమినియం 1746 J. H. పాట్ 1825 H.C. ఓర్స్టెడ్ పారాసెల్సస్ 1570లో అలుమినిస్ (aluminis) ను విట్రియాల్ నుండి వేరుగా గుర్తించారు, మరియు ఆండ్రియాస్ లిబావియస్ తన 1597 నాటి గ్రంథంలో తెలియని ఆలం భూమికి అలుమినా (alumina) అని పేరు పెట్టాలని ప్రతిపాదించారు. 1746లో, జోహాన్ హెన్రిచ్ పాట్ ఆలంను సున్నం మరియు చాక్ నుండి వేరు చేసే గ్రంథాన్ని ప్రచురించారు, మరియు మార్గ్రాఫ్ 1756లో కొత్త భూమిని అవక్షేపించారు.[3] ఆంటోయిన్ లావోయిజర్ 1787లో అలుమినా అనేది కనుగొనబడని మూలకం యొక్క ఆక్సైడ్ అని అంచనా వేశారు, మరియు 1808లో డేవీ దానిని విడగొట్టడానికి ప్రయత్నించారు. ఆయన విఫలమైనప్పటికీ, ప్రస్తుత పేరును సూచించారు.[64] హన్స్ క్రిస్టియన్ ఓర్స్టెడ్ 1825లో లోహ అల్యూమినియంను వేరు చేసిన మొదటి వ్యక్తి.[67][68] అయితే, కొంతమంది శాస్త్రవేత్తలు ఆయన వేరు చేసిన విధానాన్ని ప్రశ్నించారు. అల్యూమినియం యొక్క మొదటి వివాదరహిత వేర్పాటు 1827లో ఫ్రెడరిక్ వోహ్లర్ ద్వారా జరిగింది.[3]
28 నికెల్ 1751 F. క్రోన్‌స్టెడ్ 1751 F. క్రోన్‌స్టెడ్ నకిలీ రాగి (ప్రస్తుతం నికోలైట్ అని పిలుస్తారు) అని పిలువబడే ఖనిజం నుండి రాగిని సంగ్రహించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నప్పుడు కనుగొనబడింది.[69]
12 మెగ్నీషియం 1755 J. బ్లాక్ 1808 H. డేవీ జోసెఫ్ బ్లాక్ 1755లో మెగ్నీషియా ఆల్బా (MgO) అనేది క్విక్‌లైమ్ (CaO) కాదని గమనించారు; అప్పటి వరకు, రెండు పదార్థాలు గందరగోళానికి గురిచేసేవి. డేవీ మెగ్నీషియా నుండి విద్యుత్ రసాయన పద్ధతిలో లోహాన్ని వేరు చేశారు.[70]
25 మాంగనీస్ 1770 T. O. బెర్గ్మాన్ 1774 J. G. గాన్ టోర్బెర్న్ ఓలోఫ్ బెర్గ్మాన్ పైరోలుసైట్ను ఒక కొత్త లోహం యొక్క కాల్క్స్ (calx) గా గుర్తించారు, కానీ దానిని తగ్గించడంలో విఫలమయ్యారు. ఇగ్నేషియస్ గాట్‌ఫ్రెడ్ కైమ్ 1770లో దానిని వేరు చేసి ఉండవచ్చు, కానీ దానిపై అనిశ్చితి ఉంది. ఇది కార్బన్‌తో మాంగనీస్ డయాక్సైడ్ను తగ్గించడం ద్వారా వేరు చేయబడింది. 1779లో గైటన్ డి మోర్వో దీనికి ప్రస్తుత పేరు పెట్టారు; అంతకు ముందు దీనిని మెగ్నీషియా అని పిలిచేవారు.[3][71]
9 ఫ్లోరిన్ 1771 W. షీలే 1886 H. మోయిస్సాన్ ఫ్లోర్‌స్పార్ (Fluorspar) 1529లో జార్జియస్ అగ్రికోలా ద్వారా వివరించబడింది.[72] షీలే ఫ్లోర్‌స్పార్‌ను అధ్యయనం చేసి, అది ఒక ఆమ్లం యొక్క సున్నం (కాల్షియం) లవణం అని సరిగ్గా నిర్ధారించారు.[73] 1789 నాటి లావోయిజర్ యొక్క ట్రైట్ ఎలిమెంటైర్ డి చిమీ (Traité Élémentaire de Chimie) లోని మూలకాల జాబితాలో రాడికల్ ఫ్లోరిక్ (radical fluorique) కనిపిస్తుంది, కానీ క్లోరిన్‌కు బదులుగా రాడికల్ మురియాటిక్ (radical muriatique) కూడా కనిపిస్తుంది.[74] ఆండ్రీ-మేరీ ఆంపియర్ 1810లో హైడ్రోఫ్లోరిక్ ఆమ్లం క్లోరిన్‌తో సమానమైన మూలకాన్ని కలిగి ఉందని మళ్ళీ అంచనా వేశారు, మరియు 1812 నుండి 1886 మధ్య చాలా మంది పరిశోధకులు దానిని పొందడానికి ప్రయత్నించారు. ఇది చివరకు మోయిస్సాన్ ద్వారా వేరు చేయబడింది.[75]
8 ఆక్సిజన్ 1771 W. షీలే 1771 W. షీలే షీలే 1771లో మెర్క్యురిక్ ఆక్సైడ్ మరియు నైట్రేట్లను వేడి చేయడం ద్వారా దీనిని పొందారు, కానీ 1777 వరకు తన పరిశోధనలను ప్రచురించలేదు. జోసెఫ్ ప్రీస్ట్లీ కూడా 1774 నాటికి ఈ కొత్త గాలిని తయారు చేశారు, కానీ లావోయిజర్ మాత్రమే దీనిని నిజమైన మూలకంగా గుర్తించారు; ఆయన 1777లో దీనికి పేరు పెట్టారు.[76][77] ఆయనకు ముందు, సెండివోగియస్ (Sendivogius) సాల్ట్‌పీటర్ (saltpetre) ను వేడి చేయడం ద్వారా ఆక్సిజన్‌ను ఉత్పత్తి చేసి, దానిని "జీవనాధారం"గా సరిగ్గా గుర్తించారు.[78]
7 నైట్రోజన్ 1772 D. రూథర్‌ఫోర్డ్ 1772 D. రూథర్‌ఫోర్డ్ రూథర్‌ఫోర్డ్ ఎడిన్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుతున్నప్పుడు నైట్రోజన్‌ను కనుగొన్నారు.[79] జంతువులు శ్వాసించిన గాలిలో, ఉచ్ఛ్వాసించిన కార్బన్ డయాక్సైడ్‌ను తొలగించిన తర్వాత కూడా, అది కొవ్వొత్తిని వెలిగించలేదని ఆయన చూపించారు. కార్ల్ విల్హెల్మ్ షీలే, హెన్రీ కావెండిష్ మరియు జోసెఫ్ ప్రీస్ట్లీ కూడా అదే సమయంలో ఈ మూలకాన్ని అధ్యయనం చేశారు, మరియు లావోయిజర్ 1775–6లో దీనికి పేరు పెట్టారు.[80]
56 బేరియం 1772 W. షీలే 1808 H. డేవీ షీలే 1772లో బరైట్ (baryte) లో ఒక కొత్త భూమిని (BaO) గుర్తించారు. ఆయన తన ఆవిష్కరణకు పేరు పెట్టలేదు; గైటన్ డి మోర్వో 1782లో బరోట్ (barote) అని సూచించారు.[3] ఇది లూయిస్-బెర్నార్డ్ గైటన్ డి మోర్వో, ఆంటోయిన్ లావోయిజర్, క్లాడ్ లూయిస్ బెర్తోలెట్ మరియు ఆంటోయిన్ ఫ్రాంకోయిస్, కామ్టే డి ఫోర్క్రోయ్ (1787) ల మెథోడ్ డి నామెన్‌క్లేచర్ చిమిక్ లో బరైట్ (baryte) గా మార్చబడింది. డేవీ విద్యుద్విశ్లేషణ ద్వారా లోహాన్ని వేరు చేశారు.[81]
17 క్లోరిన్ 1774 W. షీలే 1774 W. షీలే హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం నుండి దీనిని పొందారు, కానీ అది ఒక ఆక్సైడ్ అని భావించారు. 1810లో మాత్రమే హంఫ్రీ డేవీ దీనిని ఒక మూలకంగా గుర్తించారు.[82][83]
42 మాలిబ్డినం 1778 W. షీలే 1788 J. హెల్మ్ షీలే ఈ లోహాన్ని మాలిబ్డెనైట్ (molybdena) యొక్క ఒక భాగంగా గుర్తించారు.[84] అంతకు ముందు, యాక్సెల్ క్రోన్‌స్టెడ్ 1758లో మాలిబ్డెనాలో ఒక కొత్త భూమి ఉందని భావించారు.[3]
74 టంగ్‌స్టన్ 1781 W. షీలే 1783 J. మరియు F. ఎల్హుయార్ షీలే షీలైట్ (అప్పట్లో టంగ్‌స్టన్ అని పిలిచేవారు) అనేది ఒక కొత్త ఆమ్లంతో కూడిన కాల్షియం లవణం అని చూపించారు, దీనిని ఆయన టంగ్‌స్టిక్ ఆమ్లం (tungstic acid) అని పిలిచారు. ఎల్హుయార్ సోదరులు వోల్ఫ్రమైట్ నుండి టంగ్‌స్టిక్ ఆమ్లాన్ని పొంది, దానిని బొగ్గుతో తగ్గించి, ఆ మూలకానికి "వోల్ఫ్రమ్" (wolfram) అని పేరు పెట్టారు.[3][85] ఆ సమయం నుండి భాషను బట్టి టంగ్‌స్టన్ మరియు వోల్ఫ్రమ్ అనే రెండు పేర్లు ఉపయోగించబడ్డాయి.[3] 1949లో IUPAC వోల్ఫ్రమ్‌ను శాస్త్రీయ నామంగా నిర్ణయించింది, కానీ నిరసనల తర్వాత 1951లో తదుపరి సమీక్ష వరకు రెండు పేర్లను గుర్తించేలా దీనిని రద్దు చేశారు (ఆ సమీక్ష ఎప్పుడూ జరగలేదు). ప్రస్తుతం ఇంగ్లీషులో ఉపయోగించడానికి టంగ్‌స్టన్ మాత్రమే గుర్తించబడింది.[83]
52 టెల్లూరియం 1782 F.-J.M. వాన్ రీచెన్‌స్టెయిన్ 1798 H. క్లాప్రోత్ ముల్లర్ దీనిని ట్రాన్సిల్వేనియా నుండి వచ్చిన బంగారు ఖనిజాలలో ఒక అశుద్ధతగా గమనించారు.[86] క్లాప్రోత్ 1798లో దీనిని వేరు చేశారు.[83]
5 బోరాన్ 1787 L. గైటన్ డి మోర్వో, A. లావోయిజర్, C. L. బెర్తోలెట్, మరియు A. డి ఫోర్క్రోయ్ 1809 H. డేవీ బోరాక్స్ ప్రాచీన కాలం నుండి తెలుసు. 1787లో, లూయిస్-బెర్నార్డ్ గైటన్ డి మోర్వో, ఆంటోయిన్ లావోయిజర్, క్లాడ్ లూయిస్ బెర్తోలెట్ మరియు ఆంటోయిన్ ఫ్రాంకోయిస్, కామ్టే డి ఫోర్క్రోయ్ ల మెథోడ్ డి నామెన్‌క్లేచర్ చిమిక్ లో రాడికల్ బోరాసిక్ (radical boracique) కనిపించింది.[3] ఇది 1789 నాటి లావోయిజర్ యొక్క ట్రైట్ ఎలిమెంటైర్ డి చిమీ లో కూడా కనిపిస్తుంది.[74] 1808లో, లుసాక్ మరియు థెనార్డ్ సెడేటివ్ ఉప్పు (sedative salt) లో ఒక కొత్త మూలకాన్ని ప్రకటించి, దానికి బోర్ (bore) అని పేరు పెట్టారు. డేవీ 1809లో బోరాసిక్ ఆమ్లం నుండి ఒక కొత్త పదార్థాన్ని వేరు చేసినట్లు ప్రకటించి, దానికి బోరాసియం (boracium) అని పేరు పెట్టారు.[87] ఆ మూలకం లోహం కాదని తేలడంతో, ఆయన 1812లో తన ప్రతిపాదనను బోరాన్ (boron) గా సవరించారు.[3]
1789 A. లావోయిజర్ లావోయిజర్ మొదటి ఆధునిక రసాయన మూలకాల జాబితాను రాశారు – ఇందులో కాంతి మరియు వేడితో సహా 33 మూలకాలు ఉన్నాయి, కానీ Na, K లను మినహాయించారు (కార్బోనిక్ ఆమ్లం లేని సోడా మరియు పొటాష్, అంటే Na2O మరియు K2O, సాధారణ పదార్థాలా లేదా NH3 వంటి సమ్మేళనాలా అని ఆయనకు ఖచ్చితంగా తెలియదు),[88] Te; కొన్ని మూలకాలు పట్టికలో సంగ్రహించని "రాడికల్స్" (Cl, F, B) గా లేదా ఆక్సైడ్లుగా (Ca, Mg, Ba, Al, Si) జాబితా చేయబడ్డాయి.[74] ఆయన "మూలకం" అనే పదాన్ని కూడా పునర్నిర్వచించారు.
40 జిర్కోనియం 1789 H. క్లాప్రోత్ 1824 J. బెర్జెలియస్ మార్టిన్ హెన్రిచ్ క్లాప్రోత్ 1789లో జిర్కాన్ (zircon) లో ఒక కొత్త ఆక్సైడ్‌ను గుర్తించారు,[89][90] మరియు 1808లో డేవీ ప్రస్తుత పేరును సూచించారు.[64] ఈ లోహం మొదట 1824లో బెర్జెలియస్ ద్వారా పొందబడింది.[91]
92 యురేనియం 1789 H. క్లాప్రోత్ 1841 E.-M. పెలిగోట్ క్లాప్రోత్ పొరపాటున పిచ్‌బ్లెండ్ (pitchblende) నుండి పొందిన యురేనియం ఆక్సైడ్ను మూలకంగానే గుర్తించి, ఇటీవల కనుగొనబడిన యురేనస్ గ్రహం పేరు మీద దానికి పేరు పెట్టారు.[92][93]
38 స్ట్రోంటియం 1790 A. క్రాఫోర్డ్ 1808 H. డేవీ అడైర్ క్రాఫోర్డ్ 1790లో స్ట్రోంటియానైట్ (స్ట్రోంటియం కార్బోనేట్) మరియు విథరైట్ (బేరియం కార్బోనేట్) వేర్వేరు రసాయన లక్షణాలను కలిగి ఉన్నాయని కనుగొన్నారు, మరియు స్ట్రోంటియానైట్‌లో ఒక కొత్త భూమి ఉందని అనుమానించారు. ఆయనకు ముందు, స్ట్రోంటియానైట్‌ను ఒక రకమైన విథరైట్‌గా చూసేవారు. స్ట్రోంటియం చివరకు 1808లో డేవీ ద్వారా విద్యుత్ రసాయన పద్ధతిలో వేరు చేయబడింది.[94]
22 టైటానియం 1791 W. గ్రెగర్ 1875 D. K. కిరిల్లోవ్[95] గ్రెగర్ ఇల్మెనైట్ (ilmenite) లో ఒక కొత్త లోహం యొక్క ఆక్సైడ్‌ను కనుగొన్నారు; క్లాప్రోత్ స్వతంత్రంగా 1795లో రూటైల్ (rutile) లో ఈ మూలకాన్ని కనుగొని పేరు పెట్టారు. 1825లో, జోన్స్ జాకబ్ బెర్జెలియస్ లోహ టైటానియంను వేరు చేసినట్లు పేర్కొన్నారు, కానీ ఆయన పదార్థం హైడ్రోఫ్లోరిక్ ఆమ్లంతో చర్య జరపలేదు, అయితే టైటానియం చర్య జరుపుతుంది. 1910లో, మాథ్యూ A. హంటర్ 99% స్వచ్ఛత కలిగిన లోహ టైటానియంను పొందారు.[96][97]
39 ఇట్రియం 1794 J. గాడోలిన్ 1843 H. రోజ్ జోహాన్ గాడోలిన్ 1794లో గాడోలినైట్ (gadolinite) లో ఈ భూమిని కనుగొన్నారు. ఆయన తన ఆవిష్కరణకు పేరు పెట్టలేదు, కానీ 1797లో ఆండర్స్ గుస్తాఫ్ ఎకెబెర్గ్ దానిని ధృవీకరించినప్పుడు పేరు పెట్టారు.[3] వోహ్లర్ 1828లో ఇట్రియం క్లోరైడ్ అని భావించిన ఒక అస్థిర క్లోరైడ్ నుండి లోహాన్ని వేరు చేశానని పొరపాటున భావించారు,[98][99] కానీ రోజ్ 1843లో అది కాదని నిరూపించి, ఆ సంవత్సరమే ఆ మూలకాన్ని సరిగ్గా వేరు చేశారు.[100]
24 క్రోమియం 1797 N. వాక్వెలిన్ 1798 N. వాక్వెలిన్ వాక్వెలిన్ 1797లో క్రోకోయిట్ (crocoite) ఖనిజం యొక్క కూర్పును విశ్లేషించారు, మరియు తర్వాత ఆక్సైడ్‌ను బొగ్గు పొయ్యిలో వేడి చేయడం ద్వారా లోహాన్ని వేరు చేశారు.[3][101][102]
4 బెరీలియం 1798 N. వాక్వెలిన్ 1828 F. వోహ్లర్ మరియు A. బుస్సీ వాక్వెలిన్ 1798లో బెరిల్ (beryl) మరియు పచ్చలలో ఆక్సైడ్‌ను కనుగొన్నారు, మరియు దానికి ఏ పేరు పెట్టాలో అనిశ్చితిలో ఉన్నారు: 1798లో ఆయన దానిని లా టెర్రా డు బెరిల్ (la terre du beril) అని పిలిచారు, కానీ జర్నల్ సంపాదకులు బెరీలియం సమ్మేళనాల (ఇవి అత్యంత విషపూరితమైనవి) తీపి రుచి కారణంగా దానికి గ్లూసిన్ (glucine) అని పేరు పెట్టారు. జోహాన్ హెన్రిచ్ ఫ్రెడ్రిక్ లింక్ 1799లో గ్లూసిన్ నుండి బెరిల్లెర్డే (Beryllerde) లేదా బెరిల్లిన్ (Berylline) గా పేరు మార్చాలని ప్రతిపాదించారు, ఈ సూచనను క్లాప్రోత్ 1800లో బెరిల్లినా (beryllina) రూపంలో స్వీకరించారు. క్లాప్రోత్ స్వతంత్రంగా బెరిల్ మరియు పచ్చలపై పని చేసి, ఒక కొత్త మూలకం ఉందని నిర్ధారించారు. డేవీ 1808లో గ్లూసియం (glucium) అనే పేరును సూచించారు.[64] మూలకానికి బెరీలియం (beryllium) అనే పేరును వోహ్లర్ దానిని వేరు చేసినప్పుడు మొదటిసారిగా ఉపయోగించారు. IUPAC 1949లో బెరీలియం అనే పేరును నిర్ణయించే వరకు బెరీలియం మరియు గ్లూసినియం (glucinium) అనే రెండు పేర్లు (రెండవది ఎక్కువగా ఫ్రాన్స్‌లో) ఉపయోగించబడ్డాయి.[3]
23 వనాడియం 1801 A. M. డెల్ రియో 1867 H. రోస్కో ఆండ్రెస్ మాన్యుయెల్ డెల్ రియో 1801లో వనాడినైట్ (vanadinite) లో లోహాన్ని (దీనిని ఎరిథ్రోనియం అని పిలిచారు) కనుగొన్నారు, కానీ హిప్పోలైట్ విక్టర్ కోలెట్-డెస్కోటిల్స్ తప్పు మరియు ఉపరితల పరీక్షల ఆధారంగా దీనిని క్రోమియం అని కొట్టిపారేయడంతో ఆ వాదన తిరస్కరించబడింది.[103] నిల్స్ గాబ్రియేల్ సెఫ్స్ట్రోమ్ 1830లో ఈ మూలకాన్ని తిరిగి కనుగొని వనాడియం అని పేరు పెట్టారు. ఫ్రెడరిక్ వోహ్లర్ అప్పుడు వనాడియం ఎరిథ్రోనియంకు సమానమని, కాబట్టి డెల్ రియో మొదట చెప్పింది నిజమని చూపించారు.[104][105] డెల్ రియో తన పాత వాదనను గుర్తించాలని ఉద్వేగభరితంగా వాదించారు, కానీ ఆ మూలకం వనాడియం అనే పేరునే ఉంచుకుంది.[105] రోస్కో చివరకు 1867లో వనాడియం(II) క్లోరైడ్ (VCl2) ను హైడ్రోజన్ తో తగ్గించడం ద్వారా లోహాన్ని ఉత్పత్తి చేశారు.[106]
41 నియోబియం 1801 C. హాచెట్ 1864 W. బ్లోమ్‌స్ట్రాండ్ హాచెట్ కొలంబైట్ (columbite) ఖనిజంలో మూలకాన్ని కనుగొని దానికి కొలంబియం (columbium) అని పేరు పెట్టారు. 1809లో, విలియం హైడ్ వోల్లాస్టన్ కొలంబియం మరియు టాంటాలమ్ ఒకటేనని పేర్కొన్నారు, అది తప్పు అని తేలింది.[83] హెన్రిచ్ రోజ్ 1844లో ఈ మూలకం టాంటాలమ్ నుండి భిన్నమైనదని నిరూపించి, దానికి నియోబియం (niobium) అని పేరు మార్చారు.

um. అమెరికన్ శాస్త్రవేత్తలు సాధారణంగా కొలంబియం (columbium) అనే పేరును ఉపయోగించగా, యూరోపియన్ శాస్త్రవేత్తలు నియోబియం (niobium) అని పిలిచేవారు. 1949లో IUPAC ద్వారా నియోబియం అధికారికంగా ఆమోదించబడింది.[107]

73 టాంటాలమ్ 1802 జి. ఎకెబర్గ్ 1864 జె.సి.జి. డి మారిగ్నాక్ ఎకెబర్గ్ కొలంబైట్ వంటి ఖనిజాలలో మరొక మూలకాన్ని కనుగొని, గ్రీకు పురాణాలలోని టాంటాలస్ (Tantalus) పేరును దీనికి పెట్టారు. దీనికి కారణం, ఆమ్లాలలో ఇది కరగకపోవడం (టాంటాలస్ నీటిని తాగడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు నీరు వెనక్కి తగ్గి అతన్ని ఎలాగైతే బాధించిందో, అలాగే ఈ మూలకం కూడా కరగకుండా ఇబ్బంది పెడుతుంది).[83] 1809లో, డబ్ల్యూ. హెచ్. వోల్లాస్టన్ కొలంబియం మరియు టాంటాలమ్ ఒకటేనని వాదించారు, కానీ అది తప్పు అని తేలింది.[83] 1844లో, హెన్రిచ్ రోజ్ ఈ మూలకాలు వేర్వేరు అని నిరూపించి, కొలంబియంకు నియోబియం అని పేరు మార్చారు (నియోబ్ అనేది టాంటాలస్ కుమార్తె).[108] డి మారిగ్నాక్ నమూనాలో మలినాలు ఉన్నాయి; సాపేక్షంగా స్వచ్ఛమైన టాంటాలమ్‌ను 1903లో వెర్నర్ వాన్ బోల్టన్ తయారు చేశారు.
46 పల్లాడియం 1802 డబ్ల్యూ. హెచ్. వోల్లాస్టన్ 1802 డబ్ల్యూ. హెచ్. వోల్లాస్టన్ వోల్లాస్టన్ దీనిని దక్షిణ అమెరికా నుండి వచ్చిన ప్లాటినం నమూనాలలో కనుగొన్నారు, కానీ తన ఫలితాలను వెంటనే ప్రచురించలేదు. అప్పుడే కనుగొనబడిన గ్రహశకలం సెరిస్ పేరును దీనికి పెట్టాలని ఆయన అనుకున్నారు, కానీ 1804లో ఆయన ఫలితాలను ప్రచురించే సమయానికి, సెరియం ఆ పేరును తీసుకుంది. వోల్లాస్టన్ దీనికి ఇటీవల కనుగొనబడిన గ్రహశకలం పల్లాస్ పేరును పెట్టారు.[109]
58 సెరియం 1803 హెచ్. క్లాప్రోత్, డబ్ల్యూ. హిసింగర్, మరియు జె. బెర్జెలియస్ 1875 డబ్ల్యూ. ఎఫ్. హిల్లెబ్రాండ్ మరియు టి. హెచ్. నార్టన్ హిసింగర్ మరియు బెర్జెలియస్ సెరైట్ (cerite) లో ఒక కొత్త భూమిని కనుగొన్నారు, అది ఒక కొత్త మూలకం యొక్క ఆక్సైడ్ అని భావించి, అప్పుడే కనుగొనబడిన గ్రహశకలం (అప్పట్లో గ్రహంగా భావించేవారు) సెరిస్ పేరును ఆ మూలకానికి పెట్టారు. క్లాప్రోత్ దీనిని కొన్ని టాంటాలమ్ నమూనాలలో ఏకకాలంలో మరియు స్వతంత్రంగా కనుగొన్నారు.[110] మోసాండర్ (1825) మరియు వోహ్లర్ (1867) తాము లోహ సెరియంను వేరు చేశామని పేర్కొన్నారు, కానీ వారి నమూనాలు చాలా మలినాలతో కూడి ఉన్నాయి.
76 ఓస్మియం 1803 ఎస్. టెన్నాంట్ 1803 ఎస్. టెన్నాంట్ టెన్నాంట్ వోల్లాస్టన్‌తో సమాంతరంగా దక్షిణ అమెరికా ప్లాటినం నమూనాలపై పనిచేస్తూ రెండు కొత్త మూలకాలను కనుగొన్నారు, వాటికి ఓస్మియం మరియు ఇరిడియం అని పేరు పెట్టారు,[111] మరియు 1804లో ఇరిడియం ఫలితాలను ప్రచురించారు.[112] కొల్లెట్-డెస్కోటిల్స్ కూడా అదే సంవత్సరంలో ఇరిడియంను కనుగొన్నారు, కానీ ఓస్మియంను కాదు.[83]
77 ఇరిడియం 1803 ఎస్. టెన్నాంట్ మరియు హెచ్.-వి. కొల్లెట్-డెస్కోటిల్స్ 1803 ఎస్. టెన్నాంట్
45 రోడియం 1804 హెచ్. వోల్లాస్టన్ 1804 హెచ్. వోల్లాస్టన్ వోల్లాస్టన్ దీనిని దక్షిణ అమెరికా నుండి వచ్చిన ముడి ప్లాటినం నమూనాల నుండి కనుగొని వేరు చేశారు.[113]
53 అయోడిన్ 1811 బి. కోర్టోయిస్ 1811 బి. కోర్టోయిస్ కోర్టోయిస్ దీనిని సముద్రపు పాచి (seaweed) బూడిదలో కనుగొన్నారు.[114] గే-లుసాక్ ఫ్రెంచ్ భాషలో దీనికి iode అని పేరు పెట్టారు మరియు 1813లో ప్రచురించారు.[52] డేవీ 1814లో దీనికి ఆంగ్లంలో iodine అని పేరు పెట్టారు.[52]
3 లిథియం 1817 ఎ. అర్ఫ్‌వెడ్సన్ 1821 డబ్ల్యూ. టి. బ్రాండే బెర్జెలియస్ విద్యార్థి అయిన అర్ఫ్‌వెడ్సన్, పెటాలైట్ (petalite) లో ఈ క్షారాన్ని కనుగొన్నారు.[115] బ్రాండే దీనిని లిథియం ఆక్సైడ్ నుండి విద్యుద్విశ్లేషణ ద్వారా వేరు చేశారు.[52]
48 కాడ్మియం 1817 ఎస్. ఎల్. హెర్మన్, ఎఫ్. స్ట్రోమేయర్, మరియు జె.సి.హెచ్. రోలోఫ్ 1817 ఎస్. ఎల్. హెర్మన్, ఎఫ్. స్ట్రోమేయర్, మరియు జె.సి.హెచ్. రోలోఫ్ ముగ్గురూ సైలేసియాకు చెందిన జింక్ ఆక్సైడ్ నమూనాలో ఒక తెలియని లోహాన్ని కనుగొన్నారు, కానీ స్ట్రోమేయర్ పెట్టిన పేరే ఆమోదించబడింది.[116]
34 సెలీనియం 1817 జె. బెర్జెలియస్ మరియు జి. గాన్ 1817 జె. బెర్జెలియస్ మరియు జి. గాన్ సీసంతో పనిచేస్తున్నప్పుడు వారు టెల్లూరియం అని భావించిన ఒక పదార్థాన్ని కనుగొన్నారు, కానీ మరింత పరిశోధన తర్వాత అది భిన్నమైనదని గ్రహించారు.[117]
35 బ్రోమిన్ 1825 జె. బాలార్డ్ మరియు సి. లోవిగ్ 1825 జె. బాలార్డ్ మరియు సి. లోవిగ్ వీరిద్దరూ 1825 శరదృతువులో ఈ మూలకాన్ని కనుగొన్నారు. బాలార్డ్ తన ఫలితాలను మరుసటి సంవత్సరం ప్రచురించారు,[118] కానీ లోవిగ్ 1827 వరకు ప్రచురించలేదు.[119]
90 థోరియం 1829 జె. బెర్జెలియస్ 1914 డి. లేలీ, జూనియర్ మరియు ఎల్. హాంబర్గర్ బెర్జెలియస్ థోరైట్ (thorite) లో ఒక కొత్త భూమిని (కొత్త మూలకం యొక్క ఆక్సైడ్) పొందారు.[120]
57 లాంతనం 1838 జి. మోసాండర్ 1904 డబ్ల్యూ. ముత్మాన్, ఎల్. వీస్ మోసాండర్ 1838లో సెరియా నమూనాలలో ఒక కొత్త భూమిని కనుగొన్నారు.[121]
60 నియోడైమియం 1841 జి. మోసాండర్ 1901 డబ్ల్యూ. ముత్మాన్, హెచ్. హోఫర్, ఎల్. వీస్ మోసాండర్ చేత కనుగొనబడింది మరియు దీనిని డిడిమియం అని పిలిచారు. కార్ల్ ఆయర్ వాన్ వెల్స్‌బాచ్ తర్వాత దీనిని ప్రేసియోడైమియం మరియు నియోడైమియం అనే రెండు మూలకాలుగా విభజించారు. నియోడైమియం పాత డిడిమియంలో ఎక్కువ భాగాన్ని కలిగి ఉంది మరియు "నియో-" అనే ఉపసర్గను పొందింది.[83][122]
68 ఎర్బియం 1843 జి. మోసాండర్ 1934 డబ్ల్యూ. క్లెమ్ మరియు హెచ్. బొమ్మర్ మోసాండర్ పాత ఇట్రియాను ఇట్రియా ప్రాపర్, ఎర్బియా, మరియు టెర్బియాగా విభజించగలిగారు.[123] పేర్ల విషయంలో కొంత గందరగోళం ఏర్పడింది: మోసాండర్ యొక్క ఎర్బియా పసుపు రంగులో మరియు అతని టెర్బియా ఎరుపు రంగులో ఉండేవి. కానీ 1860లో, నిల్స్ జోహాన్ బెర్లిన్ గులాబీ రంగు భూమిని మాత్రమే కనుగొనగలిగారు, దీనిని గందరగోళంగా ఎర్బియా అని పేరు మార్చారు మరియు పసుపు రంగు భూమి ఉనికిని ప్రశ్నించారు. మార్క్ డెలాఫోంటైన్ బెర్లిన్ నామకరణాన్ని స్వీకరించారు, అక్కడ ఎర్బియా అనేది గులాబీ రంగు భూమి, కానీ 1878లో పసుపు రంగు భూమి కూడా ఉందని నిరూపించారు. జీన్ చార్లెస్ గాలిస్సార్డ్ డి మారిగ్నాక్ సూచన మేరకు, ఆయన పసుపు రంగు భూమికి టెర్బియా అని పేరు పెట్టారు; తద్వారా మోసాండర్ యొక్క అసలు పేర్లు మార్చబడ్డాయి.[52]
65 టెర్బియం 1843 జి. మోసాండర్ 1937 డబ్ల్యూ. క్లెమ్ మరియు హెచ్. బొమ్మర్
44 రుథీనియం 1844 కె. క్లాస్ 1844 కె. క్లాస్ గాట్‌ఫ్రైడ్ విల్హెమ్ ఓసాన్ 1826లో రష్యన్ ప్లాటినం నమూనాలలో మూడు కొత్త లోహాలను కనుగొన్నానని భావించారు, వాటికి 1828లో పోలినియం, ప్లూరేనియం మరియు రుథీనియం అని పేరు పెట్టారు. కానీ అతని ఫలితాలు ప్రశ్నించబడ్డాయి మరియు వాటిని వేరు చేయడానికి తగినంత పరిమాణంలో లేవు, కాబట్టి అతను 1829లో తన వాదనలను ఉపసంహరించుకున్నాడు.[124] అయితే, 1844లో కార్ల్ కార్లోవిచ్ క్లాస్ ఒక కొత్త లోహం ఉందని నిర్ధారించి, ఓసాన్ పేరు "రుథీనియం"ను తిరిగి ఉపయోగించారు.[125]
55 సీసియం 1860 జి. ఆర్. కిర్చాఫ్ మరియు ఆర్. బన్సెన్ 1882 సి. సెట్టర్‌బర్గ్ స్పెక్ట్రమ్ విశ్లేషణ ద్వారా కొత్త మూలకాలను కనుగొనవచ్చని సూచించిన మొదటి వ్యక్తులు కిర్చాఫ్ మరియు బన్సెన్. వారు డర్క్‌హైమ్ మినరల్ వాటర్ నమూనాలో రెండు నీలిరంగు ఎమిషన్ లైన్ల ద్వారా సీసియంను కనుగొన్నారు.[126] స్వచ్ఛమైన లోహం చివరకు 1882లో సెట్టర్‌బర్గ్ ద్వారా వేరు చేయబడింది.[127]
37 రుబిడియం 1861 జి. ఆర్. కిర్చాఫ్ మరియు ఆర్. బన్సెన్ 1863 ఆర్. బన్సెన్ కిర్చాఫ్ మరియు బన్సెన్ సీసియం కనుగొన్న కొన్ని నెలల తర్వాత, లెపిడోలైట్ ఖనిజంలో కొత్త స్పెక్ట్రల్ లైన్లను గమనించి దీనిని కనుగొన్నారు.[128] ఈ లోహం 1863 ప్రాంతంలో బన్సెన్ ద్వారా వేరు చేయబడింది.[52]
81 థాలియం 1861 డబ్ల్యూ. క్రూక్స్ 1862 సి.-ఎ. లామీ రుబిడియం కనుగొన్న కొద్ది కాలానికే, క్రూక్స్ సెలీనియం నమూనాలో ఒక కొత్త ఆకుపచ్చ లైన్‌ను కనుగొన్నారు; అదే సంవత్సరం తర్వాత, లామీ ఈ మూలకం లోహమని కనుగొన్నారు.[129]
49 ఇండియం 1863 ఎఫ్. రీచ్ మరియు టి. రిక్టర్ 1864 టి. రిక్టర్ రీచ్ మరియు రిక్టర్ దీనిని మొదట స్ఫాలరైట్ (sphalerite) లో దాని ప్రకాశవంతమైన ఇండిగో-నీలం స్పెక్ట్రోస్కోపిక్ ఎమిషన్ లైన్ ద్వారా గుర్తించారు.[130] రిక్టర్ మరుసటి సంవత్సరం లోహాన్ని వేరు చేశారు.[52]
2 హీలియం 1868 ఎన్. లాక్యర్ 1895 డబ్ల్యూ. రామ్సే, టి. క్లీవ్, మరియు ఎన్. లాంగ్లెట్ పి. జాన్సన్ మరియు లాక్యర్ స్వతంత్రంగా సౌర వర్ణపటంలో ఒక పసుపు లైన్‌ను గమనించారు, అది మరే ఇతర మూలకంతో సరిపోలలేదు. అయితే, ఇది ఒక కొత్త మూలకం వల్లనే అని లాక్యర్ మాత్రమే సరైన ముగింపుకు వచ్చారు. సూర్యునిలో ఉన్న నోబుల్ గ్యాస్ యొక్క మొదటి పరిశీలన ఇది. భూమిపై ఆర్గాన్ వేరు చేసిన సంవత్సరాల తర్వాత, రామ్సే, క్లీవ్ మరియు లాంగ్లెట్ స్వతంత్రంగా క్లీవైట్ (cleveite) లో చిక్కుకున్న హీలియంను గమనించారు.[131]
1869 డి. ఐ. మెండెలీవ్ మెండెలీవ్ అప్పటికి తెలిసిన 63 మూలకాలను (టెర్బియం ఉనికిపై రసాయన శాస్త్రవేత్తలకు సందేహం ఉండటం మరియు హీలియం భూమిపై కనుగొనబడకపోవడంతో వాటిని మినహాయించి) మొదటి ఆధునిక ఆవర్తన పట్టికలో అమర్చారు మరియు మరికొన్నింటిని సరిగ్గా అంచనా వేశారు.
31 గాలియం 1875 పి. ఇ. ఎల్. డి బోయిస్‌బాడ్రాన్ 1878 పి. ఇ. ఎల్. డి బోయిస్‌బాడ్రాన్ మరియు ఇ. జంగ్ఫ్లీష్ బోయిస్‌బాడ్రాన్ ఒక పైరీనియా బ్లెండె నమూనాలో 1871లో మెండెలీవ్ అంచనా వేసిన ఎకా-అల్యూమినియానికి సంబంధించిన కొన్ని ఎమిషన్ లైన్లను గమనించారు. అతను మరియు జంగ్ఫ్లీష్ మూడు సంవత్సరాల తర్వాత విద్యుద్విశ్లేషణ ద్వారా లోహాన్ని వేరు చేశారు.[132][133][52]
70 ఇటెర్బియం 1878 జె.సి.జి. డి మారిగ్నాక్ 1936 డబ్ల్యూ. క్లెమ్ మరియు హెచ్. బొమ్మర్ 22 అక్టోబర్ 1878న, మారిగ్నాక్ ఎర్బియాను (మోసాండర్ యొక్క టెర్బియా) రెండు కొత్త భూములుగా, ఎర్బియా ప్రాపర్ మరియు ఇటెర్బియాగా విభజించినట్లు నివేదించారు.[134]
67 హోల్మియం 1878 జె.-ఎల్. సోరెట్ మరియు ఎం. డెలాఫోంటైన్ 1939 హెచ్. బొమ్మర్ సోరెట్ దీనిని సమర్స్కైట్ (samarskite) లో కనుగొన్నారు మరియు తర్వాత, పెర్ టెయోడర్ క్లీవ్ మారిగ్నాక్ యొక్క ఎర్బియాను ఎర్బియా ప్రాపర్ మరియు రెండు కొత్త మూలకాలు, థూలియం మరియు హోల్మియంలుగా విభజించారు. డెలాఫోంటైన్ యొక్క ఫిలిప్పియం సోరెట్ కనుగొన్న దానితో సమానమని తేలింది.[135][136]
21 స్కాండియం 1879 ఎఫ్. నిల్సన్ 1937 డబ్ల్యూ. ఫిషర్, కె. బ్రంగర్, హెచ్. గ్రీనైసెన్[137] నిల్సన్ మారిగ్నాక్ యొక్క ఇటెర్బియాను స్వచ్ఛమైన ఇటెర్బియా మరియు మెండెలీవ్ యొక్క 1871 అంచనా వేసిన ఎకా-బోరాన్‌తో సరిపోలే కొత్త మూలకంగా విభజించారు.[138]
69 థూలియం 1879 టి. క్లీవ్ 1936 డబ్ల్యూ. క్లెమ్ మరియు హెచ్. బొమ్మర్ క్లీవ్ మారిగ్నాక్ యొక్క ఎర్బియాను ఎర్బియా ప్రాపర్ మరియు రెండు కొత్త మూలకాలు, థూలియం మరియు హోల్మియంలుగా విభజించారు.[139]
62 సమారియం 1879 పి.ఇ.ఎల్. డి బోయిస్‌బాడ్రాన్ 1903 డబ్ల్యూ. ముత్మాన్ బోయిస్‌బాడ్రాన్ సమర్స్కైట్‌లో ఒక కొత్త భూమిని గమనించి, ఖనిజం పేరు మీద దీనికి సమారియా అని పేరు పెట్టారు.[140]
64 గాడోలినియం 1880 జె. సి. జి. డి మారిగ్నాక్ 1935 ఫెలిక్స్ ట్రోంబ్ మారిగ్నాక్ మొదట టెర్బియాలో కొత్త భూమిని గమనించారు, తర్వాత బోయిస్‌బాడ్రాన్ సమర్స్కైట్ నుండి స్వచ్ఛమైన నమూనాను పొందారు.[141]
59 ప్రేసియోడైమియం 1885 సి. ఎ. వాన్ వెల్స్‌బాచ్ 1904 డబ్ల్యూ. ముత్మాన్, ఎల్. వీస్ కార్ల్ ఆయర్ వాన్ వెల్స్‌బాచ్ దీనిని మోసాండర్ యొక్క డిడిమియాలో కనుగొన్నారు.[142]
32 జర్మనియం 1886 సి. ఎ. వింక్లర్ 1886 సి. ఎ. వింక్లర్ ఫిబ్రవరి 1886లో వింక్లర్ అర్గిరోడైట్ (argyrodite) లో మెండెలీవ్ 1871లో అంచనా వేసిన ఎకా-సిలికాన్‌ను కనుగొన్నారు.[143]
66 డిస్ప్రోసియం 1886 పి.ఇ.ఎల్. డి బోయిస్‌బాడ్రాన్ 1937 డబ్ల్యూ. క్లెమ్ మరియు హెచ్. బొమ్మర్ డి బోయిస్‌బాడ్రాన్ ఎర్బియాలో ఒక కొత్త భూమిని కనుగొన్నారు.[144]
18 ఆర్గాన్ 1894 లార్డ్ రేలీ మరియు డబ్ల్యూ. రామ్సే 1894 లార్డ్ రేలీ మరియు డబ్ల్యూ. రామ్సే గాలి నుండి ద్రవీభవనం ద్వారా తయారు చేసిన నైట్రోజన్ మరియు రసాయన మార్గాల ద్వారా తయారు చేసిన నైట్రోజన్ యొక్క పరమాణు భారాన్ని పోల్చడం ద్వారా వారు ఈ వాయువును కనుగొన్నారు. ఇది వేరు చేయబడిన మొదటి నోబుల్ గ్యాస్.[145]
63 యూరోపియం 1896 ఇ.-ఎ. డెమార్సే 1937 డబ్ల్యూ. క్లెమ్ మరియు హెచ్. బొమ్మర్ డెమార్సే లెకోక్ యొక్క సమారియంలో ఒక కొత్త మూలకం యొక్క స్పెక్ట్రల్ లైన్లను కనుగొన్నారు, తాత్కాలికంగా ఆ మూలకాన్ని Σ గా పేర్కొన్నారు మరియు 1901లో దానికి ప్రస్తుత పేరును ఇచ్చారు.[146] లోహ యూరోపియం 1937లో వేరు చేయబడింది.[147]
36 క్రిప్టాన్ 1898 డబ్ల్యూ. రామ్సే మరియు డబ్ల్యూ. ట్రావర్స్ 1898 డబ్ల్యూ. రామ్సే మరియు డబ్ల్యూ. ట్రావర్స్ మే 30, 1898న, రామ్సే మరిగే బిందువులో వ్యత్యాసం ద్వారా ద్రవ ఆర్గాన్ నుండి ఒక నోబుల్ గ్యాస్‌ను వేరు చేశారు.[148]
10 నియాన్ 1898 డబ్ల్యూ. రామ్సే మరియు డబ్ల్యూ. ట్రావర్స్ 1898 డబ్ల్యూ. రామ్సే మరియు డబ్ల్యూ. ట్రావర్స్ జూన్ 1898లో రామ్సే మరిగే బిందువులో వ్యత్యాసం ద్వారా ద్రవ ఆర్గాన్ నుండి ఒక కొత్త నోబుల్ గ్యాస్‌ను వేరు చేశారు.[148]
54 జెనాన్ 1898 డబ్ల్యూ. రామ్సే మరియు డబ్ల్యూ. ట్రావర్స్ 1898 డబ్ల్యూ. రామ్సే మరియు డబ్ల్యూ. ట్రావర్స్ నియాన్ తర్వాత, రామ్సే మరిగే బిందువులో వ్యత్యాసం ద్వారా ద్రవ ఆర్గాన్ నుండి మూడవ నోబుల్ గ్యాస్‌ను వేరు చేశారు.[149][150]
84 పోలోనియం 1898 పి. మరియు ఎం. క్యూరీ 1946 డబ్ల్యూ. హెచ్. బీమర్ మరియు సి. ఆర్. మాక్స్‌వెల్ 13 జూలై 1898న చేసిన ఒక ప్రయోగంలో, క్యూరీలు పిచ్‌బ్లెండ్ నుండి పొందిన యురేనియంలో రేడియోధార్మికత పెరగడాన్ని గమనించారు, దీనిని వారు ఒక తెలియని మూలకానికి ఆపాదించారు. 1902లో మార్క్‌వాల్డ్ స్వతంత్రంగా దీనిని తిరిగి కనుగొని వేరు చేశారు, అతను దీనికి రేడియోటెల్లూరియం అని పేరు పెట్టారు.[151] స్వచ్ఛమైన పోలోనియం 1946లో పొందబడింది.[152]
88 రేడియం 1898 పి. మరియు ఎం. క్యూరీ 1910 మేరీ క్యూరీ మరియు ఆండ్రీ-లూయిస్ డెబియర్న్ క్యూరీలు 26 డిసెంబర్ 1898న పోలోనియం కంటే భిన్నమైన ఒక కొత్త మూలకాన్ని నివేదించారు, దీనిని మేరీ తర్వాత యురేనినైట్ నుండి వేరు చేశారు.[153] సెప్టెంబర్ 1910లో, మేరీ క్యూరీ మరియు ఆండ్రీ-లూయిస్ డెబియర్న్ తాము రేడియంను స్వచ్ఛమైన లోహంగా వేరు చేశామని ప్రకటించారు.[154][155]
86 రాడాన్ 1899 ఇ. రూథర్‌ఫోర్డ్ మరియు ఆర్. బి. ఓవెన్స్ 1910 డబ్ల్యూ. రామ్సే మరియు ఆర్. వైట్‌లా-గ్రే రూథర్‌ఫోర్డ్ మరియు ఓవెన్స్ థోరియం యొక్క రేడియోధార్మిక క్షయం వల్ల ఏర్పడే ఒక రేడియోధార్మిక వాయువును కనుగొన్నారు, దీనిని తర్వాత రామ్సే మరియు గ్రే వేరు చేశారు. 1900లో, ఫ్రెడరిక్ ఎర్నెస్ట్ డోర్న్ రేడియం యొక్క రేడియోధార్మిక క్షయం నుండి అదే వాయువు యొక్క ఎక్కువ కాలం ఉండే ఐసోటోప్‌ను కనుగొన్నారు. "రాడాన్" అనేది మూలకానికి పేరుగా మారకముందే డోర్న్ యొక్క ఐసోటోప్‌ను ప్రత్యేకంగా సూచించడానికి ఉపయోగించబడింది, కాబట్టి తరచుగా పొరపాటున మొదటి దానికంటే రెండో దానికే క్రెడిట్ ఇవ్వబడుతుంది.[156][157]
89 యాక్టినియం 1902 ఎఫ్. ఓ. గీసెల్ 1955 జోసెఫ్ జి. స్టైట్స్, మురెల్ ఎల్. సలుట్స్కీ, బాబ్ డి. స్టోన్ గీసెల్ పిచ్‌బ్లెండ్ నుండి లాంతనం లక్షణాలను పోలిన ఒక పదార్థాన్ని పొంది, దానికి ఎమానియం అని పేరు పెట్టారు.[158] ఆండ్రీ-లూయిస్ డెబియర్న్ గతంలో (1899 మరియు 1900లో) టైటానియం మరియు థోరియంలను పోలి ఉండే యాక్టినియం అనే కొత్త మూలకాన్ని కనుగొన్నట్లు నివేదించారు, ఇందులో వాస్తవానికి 89వ మూలకం ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం లేదు. కానీ 1904 నాటికి, గీసెల్ మరియు డెబియర్న్ కలిసినప్పుడు, ఇద్దరి వద్ద 89వ మూలకం ఉన్న నమూనాలు ఉన్నాయి, కాబట్టి డెబియర్న్‌కే సాధారణంగా ఆవిష్కరణ క్రెడిట్ ఇవ్వబడింది.[159]
71 లుటీషియం 1906 సి. ఎ. వాన్ వెల్స్‌బాచ్ మరియు జి. అర్బైన్ 1937 డబ్ల్యూ. క్లెమ్ మరియు హెచ్. బొమ్మర్ పాత ఇటెర్బియంలో కూడా ఒక కొత్త మూలకం ఉందని వాన్ వెల్స్‌బాచ్ నిరూపించారు, దానికి ఆయన కాసియోపియం అని పేరు పెట్టారు (పాత ఇటెర్బియంలోని పెద్ద భాగానికి ఆయన ఆల్డెబారానియం అని పేరు మార్చారు). అర్బైన్ కూడా అదే సమయంలో దీనిని నిరూపించారు (వాన్ వెల్స్‌బాచ్ పేపర్ ముందుగా ప్రచురించబడింది, కానీ అర్బైన్ తన పేపర్‌ను ఎడిటర్‌కు ముందుగా పంపారు), కొత్త మూలకానికి లుటీషియం మరియు పాత దానికి నియోఇటెర్బియం (తర్వాత మళ్ళీ ఇటెర్బియంగా మారింది) అని పేరు పెట్టారు. అయితే, అర్బైన్ నమూనాలు చాలా మలినాలతో కూడి ఉన్నాయి మరియు కొత్త మూలకం యొక్క స్వల్ప పరిమాణాలను మాత్రమే కలిగి ఉన్నాయి. దీనిని బట్టి, అర్బైన్ ఎంచుకున్న పేరును ఇంటర్నేషనల్ కమిటీ ఆఫ్ అటామిక్ వెయిట్స్ స్వీకరించింది, దీని సభ్యత్వంలో అర్బైన్ కూడా ఉన్నారు. జర్మన్ అటామిక్ వెయిట్స్ కమిషన్ తదుపరి నలభై సంవత్సరాల పాటు కాసియోపియంను స్వీకరించింది. చివరగా 1949లో IUPAC లుటీషియం పేరుకు అనుకూలంగా నిర్ణయం తీసుకుంది, ఎందుకంటే ఇది ఎక్కువగా ఉపయోగించబడింది.[83][160]
75 రీనియం 1908 ఎం. ఒగావా 1908 ఎం. ఒగావా మసటాకా ఒగావా 1908లో థోరియానైట్ (thorianite) లో దీనిని కనుగొన్నారు, కానీ దీనిని 43వ మూలకంగా కేటాయించి నిప్పోనియం అని పేరు పెట్టారు. (ఆవర్తన పట్టికలో 43 మరియు 75 మూలకాలు ఒకే గ్రూపులో ఉంటాయి.)[161] తప్పుడు కేటాయింపు కారణంగా, మరియు అతని ముఖ్యమైన ఫలితాలు కొన్ని జపనీస్ భాషలో మాత్రమే ప్రచురించబడినందున, అతని వాదన విస్తృతంగా గుర్తించబడలేదు. అయితే, ఒగావా వివరించిన ఆప్టికల్ ఎమిషన్ స్పెక్ట్రమ్ మరియు అతని నమూనాలలో ఒకదాని కోసం ఎక్స్-రే ఫోటోగ్రాఫిక్ ప్లేట్ 75వ మూలకంతో సరిపోలుతాయి, కాబట్టి ఆధునిక సాహిత్యంలో అతని వాదన పునరుద్ధరించబడింది.[162] 1925లో వాల్టర్ నోడాక్, ఐడా ఈవా టాకే మరియు ఒట్టో బెర్గ్ దీనిని గాడోలినైట్ నుండి వేరు చేసినట్లు ప్రకటించారు, దీనిని 75వ మూలకంగా సరిగ్గా గుర్తించి, ప్రస్తుత పేరును ఇచ్చారు.[163][164]
91 ప్రోటాక్టినియం 1913 కె. ఫజాన్స్ మరియు ఒ. హెచ్. గోహ్రింగ్ 1934 ఎ. వాన్ గ్రాస్ వీరిద్దరూ 1871లో మెండెలీవ్ అంచనా వేసిన ఈ మూలకం యొక్క మొదటి ఐసోటోప్, 234mPa ను, 238U యొక్క సహజ క్షయంలో భాగంగా పొందారు; వారు దీనికి బ్రెవియం అని పేరు పెట్టారు. ఎక్కువ కాలం ఉండే ఐసోటోప్ 231Pa ను 1918లో ఒట్టో హాన్ మరియు లీస్ మీట్నర్ కనుగొన్నారు, మరియు వారు దీనికి ప్రోటాక్టినియం అని పేరు పెట్టారు: ఇది ఎక్కువ కాలం ఉంటుంది కాబట్టి, దీనికే ఆ పేరు వచ్చింది.[165][166] విలియం క్రూక్స్ 1900లో "యురేనియం X" అనే రేడియో ఎలిమెంట్‌ను కనుగొన్నట్లు నివేదించారు, ఇది తర్వాత యురేనియం X1 (234Th) మరియు యురేనియం X2 (234mPa) ల మిశ్రమమని నిరూపించబడింది.[167]
72 హాఫ్నియం 1922 డి. కోస్టర్ మరియు జి. వాన్ హెవెసీ 1924 ఆంటన్ ఎడ్వర్డ్ వాన్ ఆర్కెల్ మరియు జాన్ హెండ్రిక్ డి బోయర్ జార్జెస్ అర్బైన్ ఈ మూలకాన్ని అరుదైన-భూమి అవశేషాలలో కనుగొన్నానని పేర్కొన్నారు, అదే సమయంలో వ్లాదిమిర్ వెర్నాడ్స్కీ స్వతంత్రంగా దీనిని ఆర్థైట్లో కనుగొన్నారు. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం కారణంగా ఏ వాదన కూడా ధృవీకరించబడలేదు, మరియు వారు నివేదించిన రసాయన శాస్త్రం ఇప్పుడు హాఫ్నియంకు తెలిసిన దానితో సరిపోలకపోవడంతో, తర్వాత కూడా ఏదీ ధృవీకరించబడలేదు. యుద్ధం తర్వాత, కోస్టర్ మరియు హెవెసీ దీనిని నార్వేజియన్ జిర్కాన్‌లో ఎక్స్-రే స్పెక్ట్రోస్కోపిక్ విశ్లేషణ ద్వారా కనుగొన్నారు.[168] ఆంటన్ ఎడ్వర్డ్ వాన్ ఆర్కెల్ మరియు జాన్ హెండ్రిక్ డి బోయర్ 1924లో వేడి చేసిన టంగ్‌స్టన్ ఫిలమెంట్ మీద హాఫ్నియం టెట్రా అయోడైడ్ ఆవిరిని పంపడం ద్వారా లోహ హాఫ్నియంను తయారు చేసిన మొదటి వ్యక్తులు.[169][170] హాఫ్నియం కనుగొనబడిన చివరి స్థిరమైన మూలకం (అయితే రేనియం ఆవిష్కరణకు సంబంధించిన ఇబ్బందులను గమనించాలి).
43 టెక్నీషియం 1937 సి. పెరియర్ మరియు ఇ. సెగ్రే 1947 ఎస్. ఫ్రైడ్[171] వీరు ఇద్దరూ సైక్లోట్రాన్లో ఉపయోగించిన మాలిబ్డినం నమూనాలో ఒక కొత్త మూలకాన్ని కనుగొన్నారు, ఇది సంశ్లేషణ ద్వారా కనుగొనబడిన మొదటి మూలకం. దీనిని మెండెలీవ్ 1871లో ఏకా-మాంగనీస్‌గా అంచనా వేశారు.[172][173][174] 1952లో, పాల్ డబ్ల్యూ. మెరిల్ S-రకం ఎరుపు దిగ్గజం నక్షత్రాలలో దీని స్పెక్ట్రల్ రేఖలను కనుగొన్నారు.[175] 1962లో బి. టి. కెన్నా మరియు పాల్ కె. కురోడా భూమిపై అతి తక్కువ పరిమాణంలో దీనిని కనుగొన్నారు: వారు దీనిని బెల్జియన్ కాంగో పిచ్‌బ్లెండ్ నుండి వేరు చేశారు, అక్కడ ఇది యురేనియం యొక్క స్వచ్ఛంద విచ్ఛిత్తి ఉత్పత్తిగా కనిపిస్తుంది.[176] నోడాక్స్ (రేనియంను తిరిగి కనుగొన్నవారు) కూడా 1925లో 43వ మూలకాన్ని కనుగొన్నామని పేర్కొని, దానికి మాసురియం (మాసురియా పేరు మీద) అని పేరు పెట్టారు, కానీ వారి వాదనలను కురోడా తప్పుగా నిరూపించారు, వారి నమూనాలలో నిజమైన గుర్తింపును అనుమతించడానికి తగినంత టెక్నీషియం ఉండదని ఆయన లెక్కించారు.[177]
87 ఫ్రాన్సియం 1939 ఎం. పెరీ పెరీ దీనిని 227Ac యొక్క క్షయ ఉత్పత్తిగా కనుగొన్నారు.[178] ఫ్రాన్సియం ప్రకృతిలో కనుగొనబడిన చివరి మూలకం, ప్రయోగశాలలో సంశ్లేషణ చేయబడినది కాదు, అయినప్పటికీ తర్వాత కనుగొనబడిన నాలుగు "కృత్రిమ" మూలకాలు (ప్లూటోనియం, నెప్ట్యూనియం, ఆస్టాటిన్ మరియు ప్రోమెథియం) కూడా ప్రకృతిలో స్వల్ప పరిమాణంలో కనుగొనబడ్డాయి.[179] పెరీ కంటే ముందు, స్టెఫాన్ మేయర్, విక్టర్ ఎఫ్. హెస్ మరియు ఫ్రెడ్రిక్ పానెత్ 1914లో వియన్నాలో 227Ac నుండి 223Frకి క్షయాన్ని గమనించి ఉండవచ్చు, కానీ మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభం కావడంతో వారు తమ పనిని కొనసాగించలేకపోయారు.[179]
93 నెప్ట్యూనియం 1940 ఇ.ఎమ్. మెక్‌మిలన్ మరియు హెచ్. అబెల్సన్ 1945 ఎస్. ఫ్రైడ్ యురేనియంను న్యూట్రాన్లతో రేడియేట్ చేయడం ద్వారా పొందిన ఇది, కనుగొనబడిన మొదటి ట్రాన్స్‌యురేనియం మూలకం.[180] దానికి కొద్దిసేపటి ముందు, యోషియో నిషినా మరియు కెన్జిరో కిమురా యురేనియం ఐసోటోప్ 237Uని కనుగొని, అది బీటా క్షయం చెంది 23793గా మారుతుందని కనుగొన్నారు, కానీ మూలకం 93 ఉత్పత్తి యొక్క కార్యాచరణను కొలవలేకపోయారు ఎందుకంటే దాని అర్ధ-జీవిత కాలం చాలా ఎక్కువగా ఉంది. మెక్‌మిలన్ మరియు అబెల్సన్ 239Uని ఉపయోగించినందున విజయం సాధించారు, ఎందుకంటే 23993 చాలా తక్కువ అర్ధ-జీవిత కాలాన్ని కలిగి ఉంది.[181] 23993 స్వయంగా బీటా క్షయానికి లోనవుతుందని మరియు మూలకం 94 యొక్క ఐసోటోప్‌ను ఉత్పత్తి చేయాలని మెక్‌మిలన్ మరియు అబెల్సన్ కనుగొన్నారు, కానీ వారు ఉపయోగించిన పరిమాణాలు 93తో పాటు 94ని వేరు చేయడానికి మరియు గుర్తించడానికి సరిపోలేదు.[182] 1952లో డి. ఎఫ్. పెప్పార్డ్ మరియు ఇతరులు బెల్జియన్ కాంగో పిచ్‌బ్లెండ్‌లో సహజ జాడలను కనుగొన్నారు.[183]
85 ఆస్టాటిన్ 1940 డి. ఆర్. కార్సన్, కె. ఆర్. మాకెంజీ మరియు ఇ. సెగ్రే బిస్మత్‌ను ఆల్ఫా కణాలతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా పొందబడింది.[184] 1943లో, బెర్టా కార్లిక్ మరియు ట్రాడ్ బెర్నెర్ట్ దీనిని ప్రకృతిలో కనుగొన్నారు; రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం కారణంగా, వారికి మొదట్లో కార్సన్ మరియు ఇతరుల ఫలితాల గురించి తెలియదు.[185] హోరియా హులుబీ మరియు ఇవెట్ కాచోయిస్ గతంలో 1936 నుండి దీనిని సహజ రేడియో ఎలిమెంట్‌గా కనుగొన్నామని పేర్కొన్నారు, దీనికి డోర్ అని పేరు పెట్టారు: వారు బహుశా 218At ఐసోటోప్‌ను కలిగి ఉండవచ్చు, మరియు దాని స్పెక్ట్రల్ రేఖలను వేరు చేయడానికి తగినంత సున్నితత్వాన్ని కలిగి ఉండవచ్చు. కానీ వారు తమ ఆవిష్కరణను రసాయనికంగా గుర్తించలేకపోయారు, మరియు హులుబీ 87వ మూలకాన్ని కనుగొన్నానని చేసిన ముందస్తు తప్పుడు వాదన కారణంగా వారి పని అనుమానించబడింది.[185][186]
94 ప్లూటోనియం 1941 గ్లెన్ టి. సీబోర్గ్, ఆర్థర్ సి. వాల్, డబ్ల్యూ. కెన్నెడీ మరియు ఇ.ఎమ్. మెక్‌మిలన్ 1943 హెచ్. ఎల్. బాంబాచ్, ఎస్. ఫ్రైడ్, పి. ఎల్. కిర్క్ మరియు ఆర్. ఎస్. రోసెన్‌ఫెల్స్[187] యురేనియంను డ్యూటెరాన్‌లతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది.[188] సీబోర్గ్ మరియు మోరిస్ ఎల్. పెర్ల్‌మాన్ 1941–1942లో సహజ కెనడియన్ పిచ్‌బ్లెండ్లో దీనిని జాడలుగా కనుగొన్నారు, అయితే ఈ పని 1948 వరకు రహస్యంగా ఉంచబడింది.[189] మొదటి ప్లూటోనియం లోహ నమూనా 1943 నవంబర్‌లో ప్లూటోనియం ట్రైఫ్లోరైడ్ తగ్గింపు ద్వారా సృష్టించబడింది.[190]
96 క్యూరియం 1944 గ్లెన్ టి. సీబోర్గ్, రాల్ఫ్ ఎ. జేమ్స్ మరియు ఆల్బర్ట్ ఘియోర్సో 1950 జె. సి. వాల్‌మన్, డబ్ల్యూ. డబ్ల్యూ. టి. క్రేన్ మరియు బి. బి. కన్నింగ్‌హామ్ మాన్‌హట్టన్ ప్రాజెక్ట్ సమయంలో ప్లూటోనియంను ఆల్ఫా కణాలతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది.[191] క్యూరియం లోహం 1950లో CmF3ని బేరియంతో తగ్గించడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడింది.[192]
95 అమెరీషియం 1944 జి. టి. సీబోర్గ్, ఆర్. ఎ. జేమ్స్, ఓ. మోర్గాన్ మరియు ఎ. ఘియోర్సో 1951 ఎడ్గార్ ఎఫ్. వెస్ట్రమ్ జూనియర్ మరియు లెరాయ్ ఐరింగ్ మాన్‌హట్టన్ ప్రాజెక్ట్ సమయంలో ప్లూటోనియంను న్యూట్రాన్లతో రేడియేట్ చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది.[193] అమెరీషియం లోహం 1951లో AmF3ని బేరియంతో తగ్గించడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడింది.[194]
61 ప్రోమెథియం 1945 జాకబ్ ఎ. మారిన్స్కీ, లారెన్స్ ఇ. గ్లెండెనిన్, మరియు చార్లెస్ డి. కోరియల్ 1963 ఎఫ్. వీగెల్ ఇది బహుశా 1942లో ఒహియో స్టేట్ యూనివర్శిటీలో నియోడైమియం మరియు ప్రాసియోడైమియంలను న్యూట్రాన్లతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా మొదటిసారిగా తయారు చేయబడింది, కానీ మూలకాన్ని వేరు చేయడం సాధ్యం కాలేదు. మాన్‌హట్టన్ ప్రాజెక్ట్ కింద 1945లో దీనిని వేరు చేశారు.[195] ఈ లోహాన్ని తర్వాత 1963లో ఎఫ్. వీగెల్, ప్రోమెథియం ఫ్లోరైడ్ను లిథియంతో తగ్గించడం ద్వారా వేరు చేశారు.[196] 1965లో ఒలావి ఎరామెట్సా భూమిపై స్వల్ప పరిమాణంలో దీనిని కనుగొన్నారు; ఇప్పటివరకు, భూమిపై కనుగొనబడిన అత్యంత ఇటీవలి మూలకం ప్రోమెథియం.
97 బెర్కెలియం 1949 జి. థాంప్సన్, ఎ. ఘియోర్సో మరియు జి. టి. సీబోర్గ్ (యూనివర్శిటీ ఆఫ్ కాలిఫోర్నియా, బర్కిలీ) 1969 జె. ఆర్. పీటర్సన్, జె. ఎ. ఫాహే, మరియు ఆర్. డి. బేబార్జ్ అమెరీషియంను ఆల్ఫా కణాలతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా సృష్టించబడింది.[197]
98 కాలిఫోర్నియం 1950 ఎస్. జి. థాంప్సన్, కె. స్ట్రీట్, జూనియర్, ఎ. ఘియోర్సో మరియు జి. టి. సీబోర్గ్ (యూనివర్శిటీ ఆఫ్ కాలిఫోర్నియా, బర్కిలీ) 1974 ఆర్. జి. హైర్ మరియు ఆర్. డి. బేబార్జ్ క్యూరియంను ఆల్ఫా కణాలతో బాంబు దాడి చేయడం.[198] కాలిఫోర్నియం లోహం 1974లో Cf2O3ని లాంతనంతో తగ్గించడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడింది.[199]
99 ఐన్‌స్టీనియం 1952 ఎ. ఘియోర్సో మరియు ఇతరులు (ఆర్గాన్ లాబొరేటరీ, లాస్ అలమోస్ లాబొరేటరీ మరియు యూనివర్శిటీ ఆఫ్ కాలిఫోర్నియా, బర్కిలీ) 1979 ఆర్. జి. హైర్ మరియు ఆర్. డి. బేబార్జ్ 1952 నవంబర్‌లో జరిగిన మొదటి థర్మోన్యూక్లియర్ పేలుడులో, యురేనియంను న్యూట్రాన్లతో రేడియేట్ చేయడం ద్వారా ఏర్పడింది; ఇది కొన్ని సంవత్సరాల పాటు రహస్యంగా ఉంచబడింది.[200] ఐన్‌స్టీనియం లోహం 1979లో Es2O3ని లాంతనంతో తగ్గించడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడింది.[201]
100 ఫెర్మియం 1953 ఎ. ఘియోర్సో మరియు ఇతరులు (ఆర్గాన్ లాబొరేటరీ, లాస్ అలమోస్ లాబొరేటరీ మరియు యూనివర్శిటీ ఆఫ్ కాలిఫోర్నియా, బర్కిలీ) 1952 నవంబర్‌లో జరిగిన మొదటి థర్మోన్యూక్లియర్ పేలుడులో, యురేనియంను న్యూట్రాన్లతో రేడియేట్ చేయడం ద్వారా ఏర్పడింది; 1953 ప్రారంభంలో మొదటిసారిగా గుర్తించబడింది; కొన్ని సంవత్సరాల పాటు రహస్యంగా ఉంచబడింది.[202]
101 మెండెలీవియం 1955 ఎ. ఘియోర్సో, జి. హార్వే, జి. ఆర్. చోపిన్, ఎస్. జి. థాంప్సన్ మరియు జి. టి. సీబోర్గ్ (బర్కిలీ రేడియేషన్ లాబొరేటరీ) ఐన్‌స్టీనియంను ఆల్ఫా కణాలతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది.[203]
103 లారెన్షియం 1961 ఎ. ఘియోర్సో, టి. సిక్కెలాండ్, ఇ. లార్ష్ మరియు ఎమ్. లాటిమర్ (బర్కిలీ రేడియేషన్ లాబొరేటరీ) కాలిఫోర్నియంను బోరాన్ అణువులతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా మొదటిసారిగా తయారు చేయబడింది.[204]
102 నోబెలియం 1965 ఇ. డి. డోనెట్స్, వి. ఎ. షెగోలెవ్ మరియు వి. ఎ. ఎర్మాకోవ్ (JINR in డబ్నా) యురేనియంను నియాన్ అణువులతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా మొదటిసారిగా తయారు చేయబడింది.[205] దీని ఆవిష్కరణను మొదట 1957లో నోబెల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ ఫిజిక్స్ క్లెయిమ్ చేసింది; ఆ క్లెయిమ్ తర్వాత ఉపసంహరించబడినప్పటికీ, వారు ప్రతిపాదించిన నోబెలియం పేరు వాడుకలో ఉంది. బర్కిలీలోని ఘియోర్సో బృందం 1958లో ఆవిష్కరణను క్లెయిమ్ చేసింది, కానీ దాని గుర్తింపుకు సంబంధించిన మొదటి పూర్తి మరియు తిరుగులేని నివేదిక 1966లో డబ్నాలోని JINR నుండి వచ్చింది, ఇది 1965లో చేసిన ప్రయోగాల ఆధారంగా జరిగింది.[206]
104 రూథర్‌ఫోర్డియం 1969 ఎ. ఘియోర్సో మరియు ఇతరులు (బర్కిలీ రేడియేషన్ లాబొరేటరీ) మరియు ఐ. జ్వారా మరియు ఇతరులు (డబ్నాలోని JINR) ఆల్బర్ట్ ఘియోర్సో బృందం కాలిఫోర్నియంను కార్బన్ అణువులతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా మరియు జ్వారా బృందం ప్లూటోనియంను నియాన్ అణువులతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది.[207] JINR మొదట 1964లో ఆవిష్కరణను క్లెయిమ్ చేసి, మూలకానికి కుర్చాటోవియం అని పేరు పెట్టింది, కానీ IUPAC ఈ ఫలితాన్ని తగినంత నమ్మదగినదిగా పరిగణించలేదు.[206]
105 డబ్నియం 1970 ఎ. ఘియోర్సో మరియు ఇతరులు (బర్కిలీ రేడియేషన్ లాబొరేటరీ) మరియు వి. ఎ. డ్రుయిన్ మరియు ఇతరులు (డబ్నాలోని JINR) ఘియోర్సో బృందం కాలిఫోర్నియంను నైట్రోజన్ అణువులతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా మరియు డ్రుయిన్ బృందం అమెరీషియంను నియాన్ అణువులతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది.[208] JINR మొదట 1968లో ఆవిష్కరణను క్లెయిమ్ చేసి, మూలకానికి నీల్స్‌బోరియం అని పేరు పెట్టింది, కానీ IUPAC ఈ ఫలితాన్ని తగినంత నమ్మదగినదిగా పరిగణించలేదు.[206] ఘియోర్సో బృందం హానియం అనే పేరును ప్రతిపాదించింది, కానీ IUPAC చివరకు 1997లో డబ్నియం అనే పేరును స్వీకరించింది.
106 సీబోర్గియం 1974 ఎ. ఘియోర్సో మరియు ఇతరులు (బర్కిలీ రేడియేషన్ లాబొరేటరీ) కాలిఫోర్నియంను ఆక్సిజన్ అణువులతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది.[209] JINR మొదట 1974లో ఆవిష్కరణను క్లెయిమ్ చేసింది, కానీ IUPAC ఈ ఫలితాన్ని తగినంత నమ్మదగినదిగా పరిగణించలేదు.[206]
107 బోరియం 1981 జి. ముంజెన్‌బర్గ్ మరియు ఇతరులు (డార్మ్‌స్టాడ్‌లోని GSI) బిస్మత్‌ను క్రోమియంతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా పొందబడింది.[210]
109 మీట్నీరియం 1982 జి. ముంజెన్‌బర్గ్, పి. ఆర్మ్‌బ్రస్టర్ మరియు ఇతరులు (డార్మ్‌స్టాడ్‌లోని GSI) బిస్మత్‌ను ఇనుము అణువులతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది.[211]
108 హాసియం 1984 జి. ముంజెన్‌బర్గ్, పి. ఆర్మ్‌బ్రస్టర్ మరియు ఇతరులు (డార్మ్‌స్టాడ్‌లోని GSI) సీసాను ఇనుము అణువులతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది.[212]
110 డార్మ్‌స్టాడియం 1994 ఎస్. హాఫ్‌మన్ మరియు ఇతరులు (డార్మ్‌స్టాడ్‌లోని GSI) సీసాను నికెల్‌తో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది.[213]
111 రోంట్‌జెనియం 1994 ఎస్. హాఫ్‌మన్ మరియు ఇతరులు (డార్మ్‌స్టాడ్‌లోని GSI) బిస్మత్‌ను నికెల్‌తో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది.[214]
112 కోపర్నీషియం 1996 ఎస్. హాఫ్‌మన్ మరియు ఇతరులు (డార్మ్‌స్టాడ్‌లోని GSI) సీసాను జింక్‌తో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది.[215][216]
114 ఫ్లెరోవియం 1999 వై. ఒగానెసియన్ మరియు ఇతరులు (డబ్నాలోని JINR) ప్లూటోనియంను కాల్షియంతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది. ఇది బహుశా 1998లో డబ్నాలో ముందుగానే గమనించబడింది, కానీ ఆ ఫలితం ధృవీకరించబడలేదు.[217]
116 లివర్‌మోరియం 2000 వై. ఒగానెసియన్ మరియు ఇతరులు (డబ్నాలోని JINR) క్యూరియంను కాల్షియంతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది.[218]
118 ఒగానెసన్ 2002 వై. ఒగానెసియన్ మరియు ఇతరులు (డబ్నాలోని JINR) కాలిఫోర్నియంను కాల్షియంతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది.[219]
115 మోస్కోవియం 2003 వై. ఒగానెసియన్ మరియు ఇతరులు (డబ్నాలోని JINR) అమెరీషియంను కాల్షియంతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది.[220]
113 నిహోనియం 2003–2004 వై. ఒగానెసియన్ మరియు ఇతరులు (డబ్నాలోని JINR) మరియు కె. మోరిటా మరియు ఇతరులు (జపాన్‌లోని వాకోలో ఉన్న RIKEN) ఒగానెసియన్ బృందం ద్వారా మాస్కోవియం క్షయం చెందడం ద్వారా[220] మరియు మోరిటా బృందం ద్వారా బిస్మత్‌ను జింక్‌తో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది.[221] రెండు బృందాలు తమ ప్రయోగాలను 2003లో ప్రారంభించాయి; ఒగానెసియన్ బృందం 2003లోనే మొదటి పరమాణువును గుర్తించింది, కానీ మోరిటా బృందం 2004లో మాత్రమే గుర్తించగలిగింది. అయితే, రెండు బృందాలు 2004లోనే ప్రచురించాయి.
117 టెన్నెసిన్ 2009 వై. ఒగానెసియన్ మరియు ఇతరులు (డబ్నాలోని JINR) బెర్కెలియంను కాల్షియంతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడింది.[222]

ఇవి కూడా చూడండి

ప్రస్తావనలు

  1. ↑ Yannopoulos, J. C.. (1991). The Extractive Metallurgy of Gold. ix. Springer US. ISBN 978-1-4684-8427-4. doi:10.1007/978-1-4684-8425-0.
  2. ↑ (2009). Gems and Gemstones: Timeless Natural Beauty of the Mineral World. 290. University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-30511-0.
  3. ↑ 3.00 3.01 3.02 3.03 3.04 3.05 3.06 3.07 3.08 3.09 3.10 3.11 3.12 3.13 3.14 3.15 3.16 3.17 3.18 3.19 3.20 3.21 3.22 3.23 3.24 3.25 3.26 3.27 3.28 3.29 3.30 3.31 3.32 3.33 (2022). "Name game: the naming history of the chemical elements—part 1—from antiquity till the end of 18th century". Foundations of Chemistry. 25 29–51. doi:10.1007/s10698-022-09448-5.
  4. ↑ McGuirk, Rod. (18 June 2012). Australian rock art among the world's oldest. Christian Science Monitor.
  5. ↑ History of Carbon and Carbon Materials – Center for Applied Energy Research – University of Kentucky. Caer.uky.edu.
  6. ↑ (17 May 2005). Chinese made first use of diamond. BBC News.
  7. ↑ Ferchault de Réaumur, R-A. (1722). "L'art de convertir le fer forgé en acier, et l'art d'adoucir le fer fondu, ou de faire des ouvrages de fer fondu aussi finis que le fer forgé (English translation from 1956)".
  8. ↑ CSA – Discovery Guides, A Brief History of Copper.
  9. ↑ (23 September 2010). Serbian site may have hosted first copper makers. UCL.ac.uk.
  10. ↑ Bruce Bower. (17 July 2010). Serbian site may have hosted first copper makers. ScienceNews.
  11. ↑ The History of Lead – Part 3. Lead.org.au.
  12. ↑ 47 Silver.
  13. ↑ Silver Facts – Periodic Table of the Elements. About.com Education.
  14. ↑ 26 Iron. Elements.vanderkrogt.net.
  15. ↑ Weeks, Mary Elvira. (1968). "Discovery of the Elements". 29–40. Journal of Chemical Education. ISBN 0-7661-3872-0.
  16. ↑ Notes on the Significance of the First Persian Empire in World History. Courses.wcupa.edu.
  17. ↑ 50 Tin. Elements.vanderkrogt.net.
  18. ↑ (2002). "On the structure and composition of copper and tin ingots excavated from the shipwreck of Uluburun". 328 (328). American Schools of Oriental Research.
  19. ↑ History of Metals. Neon.mems.cmu.edu.
  20. ↑ Moorey, P. R. S.. (1994). Ancient Mesopotamian Materials and Industries: the Archaeological Evidence. 241. Clarendon Press. ISBN 978-1-57506-042-2.
  21. ↑ (1999). Pliny the Elder on Science and Technology. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-814687-2.
  22. ↑ 22.0 22.1 (1927–1948). "Introduction to the History of Science". I–III. Williams & Wilkins. vol. I, p. 532: "We find in them [sc. the works attributed to Jabir] [...] preparation of various substances (e. g., basic lead carbonate; arsenic and antimony from their sulphides)." On the dating of the writings attributed to Jabir, see (Kraus, 1942–1943, vol. I, pp. xvii–lxv).
  23. ↑ (1959). Pirotechnia. 91–92. Courier Corporation. ISBN 978-0-486-26134-8.
  24. ↑ Sulfur History. Georgiagulfsulfur.com.
  25. ↑ Stern, Ludwig Christian. (1875). Papyros Ebers: Das hermetische Buch über die Arzeneimittel der alten Ägypter in hieratischer Schrift, herausgegeben mit Inhaltsangabe und Einleitung versehen von Georg Ebers, mit Hieroglyphisch-Lateinischem Glossar von Ludwig Stern, mit Unterstützung des Königlich Sächsischen Cultusministerium. 2. W. Englemann.
  26. ↑ (4 February 2009). Archaeomineralogy. 242. Springer. ISBN 978-3-540-78593-4.
  27. ↑ Kraus, Paul. (1942–1943). "Jâbir ibn Hayyân: Contribution à l'histoire des idées scientifiques dans l'Islam. I. Le corpus des écrits jâbiriens. II. Jâbir et la science grecque". Institut Français d'Archéologie Orientale. ISBN 978-3-487-09115-0. vol. II, p. 1, note 1; Weisser, Ursula. (1980). "Das "Buch über das Geheimnis der Schöpfung" von Pseudo-Apollonios von Tyana". De Gruyter. ISBN 978-3-11-007333-1. doi:10.1515/9783110866933. p. 199. On the dating and historical background of the Sirr al-khalīqa, see Kraus 1942−1943, vol. II, pp. 270–303; Weisser 1980, pp. 39–72. On the dating of the writings attributed to Jābir, see Kraus 1942−1943, vol. I, pp. xvii–lxv. A more detailed and speculative account of the sulfur-mercury theory of metals is given by Holmyard, E.J.. (1931). Makers of Chemistry. 57–58. Clarendon Press.
  28. ↑ (2021). "Pigments – Mercury-based red (cinnabar-vermilion) and white (calomel) and their degradation products". Archaeological and Anthropological Sciences. 13 (210). doi:10.1007/s12520-021-01402-4.
  29. ↑ (1978). Geological Survey Bulletin 1456: Mercury Deposits in Turkey. U.S. Government Printing Office.
  30. ↑ (2004). Mercury and the environment – Basic facts. Environment Canada, Federal Government of Canada.
  31. ↑ (1993). The Primacy of India in Ancient Brass and Zinc Metallurgy. Indian Journal of History of Science. 28 (4) 309–330.
  32. ↑ Craddock, P. T. et al. (1983), "Zinc production in medieval India", World Archaeology 15 (2), Industrial Archaeology, p. 13
  33. ↑ 30 Zinc. Elements.vanderkrogt.net.
  34. ↑ Weeks, Mary Elvira. (1933). "The Discovery of the Elements". 21. Journal of Chemical Education. ISBN 0-7661-3872-0.
  35. ↑ David A. Scott and Warwick Bray. (1980). Ancient Platinum Technology in South America: Its use by the Indians in Pre-Hispanic Times. Platinum Metals Review. 24 (4) 147–157. doi:10.1595/003214080X244147157.
  36. ↑ Berthelot, M.. (1901). Sur les métaux égyptiens: Présence du platine parmi les caractères d'inscriptions hiéroglyphiques, confié à mon examn. Comptes rendus de l'Académie des Sciences. 132 729.
  37. ↑ Rayner W. Hesse. (2007). "Jewelrymaking Through History: An Encyclopedia". 155–6. Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-313-33507-5.
  38. ↑ Ogden, Jack M.. (1976). "The So-Called 'Platinum' Inclusions in Egyptian Goldwork". The Journal of Egyptian Archaeology. 62 (1) 138–144. doi:10.1177/030751337606200116.
  39. ↑ 78 Platinum. Elements.vanderkrogt.net.
  40. ↑ (1957). Alchemy. Courier Corporation. ISBN 978-0-486-26298-7.
  41. ↑ (2001). Nature's Building Blocks: An A-Z Guide to the Elements. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-850341-5.
  42. ↑ Bismuth - Royal Society of Chemistry
  43. ↑ (1984). "Bismuth Bronze from Machu Picchu, Peru". Science. 223 (4636) 585–586. doi:10.1126/science.223.4636.585.
  44. ↑ Agricola, Georgious. (1955). De Natura Fossilium. 178. Mineralogical Society of America.
  45. ↑ Nicholson, William. (1819). American edition of the British encyclopedia: Or, Dictionary of Arts and sciences; comprising an accurate and popular view of the present improved state of human knowledge. 181.
  46. ↑ 46.0 46.1 Weeks, Mary Elvira. (1932). "The discovery of the elements. II. Elements known to the alchemists". Journal of Chemical Education. 9 (1) 11. doi:10.1021/ed009p11.
  47. ↑ Giunta, Carmen J.. Glossary of Archaic Chemical Terms. Le Moyne College. See also for other terms for bismuth, including stannum glaciale (glacial tin or ice-tin).
  48. ↑ Pott, Johann Heinrich. (1738). Exercitationes Chymicae. 134. Berolini: Apud Johannem Andream Rüdigerum.
  49. ↑ Hammond, C. R.. (2004). The Elements, in Handbook of Chemistry and Physics. 4–1. CRC press. ISBN 978-0-8493-0485-9.
  50. ↑ Geoffroy, C.F.. (1753). Sur Bismuth. Histoire de l'Académie Royale des Sciences ... Avec les Mémoires de Mathématique & de Physique ... Tirez des Registres de Cette Académie. 190.
  51. ↑ Marshall, James L.. (2002). Discovery of the Elements. Pearson Custom Publishing. ISBN 0-536-67797-2.
  52. ↑ 52.0 52.1 52.2 52.3 52.4 52.5 52.6 52.7 52.8 (2022). "Name game: the naming history of the chemical elements—part 2—turbulent nineteenth century". Foundations of Chemistry. 25 (2) 215–234. doi:10.1007/s10698-022-09451-w.
  53. ↑ 15 Phosphorus. Elements.vanderkrogt.net.
  54. ↑ Boyle, R.. (1672). Tracts written by the Honourable Robert Boyle containing New experiments, touching the relation betwixt flame and air, and about explosions, an hydrostatical discourse occasion'd by some objections of Dr. Henry More against some explications of new experiments made by the author of these tracts: To which is annex't, an hydrostatical letter, dilucidating an experiment about a way of weighing water in water, new experiments, of the positive or relative levity of bodies under water, of the air's spring on bodies under water, about the differing pressure of heavy solids and fluids.. 64–65. Printed for Richard Davis..
  55. ↑ Weeks, Mary Elvira.. (1945). Discovery of the elements. 83. Journal of Chemical Education.
  56. ↑ Cavendish, H.. (1766). XIX. Three papers, containing experiments on factitious air. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. 56 141–184. doi:10.1098/rstl.1766.0019.
  57. ↑ 01 Hydrogen. Elements.vanderkrogt.net.
  58. ↑ Andrews, A. C.. (1968). The Encyclopedia of the Chemical Elements. 272. Reinhold Book Corporation.
  59. ↑ (1761). Chymische Schriften. 167.
  60. ↑ du Monceau, H. L. D.. (1702–1797). Sur la Base de Sel Marin. Mémoires de l'Académie Royale des Sciences. 65–68.
  61. ↑ 11 Sodium. Elements.vanderkrogt.net.
  62. ↑ 19 Potassium. Elements.vanderkrogt.net.
  63. ↑ 27 Cobalt. Elements.vanderkrogt.net.
  64. ↑ 64.0 64.1 64.2 64.3 Davy, Humphry. (1812). Elements of Chemical Philosophy. W. Bulmer and Co. Cleveland-row. ISBN 978-0-598-81883-6.
  65. ↑ 14 Silicon. Elements.vanderkrogt.net.
  66. ↑ Silicon. The Environmental Literacy Council.
  67. ↑ 13 Aluminium. Elements.vanderkrogt.net.
  68. ↑ (1825). Oversigt over det Kongelige Danske Videnskabernes Selskabs Forhanlingar og dets Medlemmerz Arbeider, fra 31 Mai 1824 til 31 Mai 1825. 15–16.
  69. ↑ 28 Nickel. Elements.vanderkrogt.net.
  70. ↑ 12 Magnesium. Elements.vanderkrogt.net.
  71. ↑ 25 Manganese. Elements.vanderkrogt.net.
  72. ↑ (1912). De Re Metallica. The Mining Magazine.
  73. ↑ (1976). "The Naming of Fluorine". Journal of Chemical Education. 53 (1) 27. doi:10.1021/ed053p27.1.
  74. ↑ 74.0 74.1 74.2 Lavoisier 1789 – 33 elements. Elementymology & Elements Multidict.
  75. ↑ 09 Fluorine. Elements.vanderkrogt.net.
  76. ↑ 08 Oxygen. Elements.vanderkrogt.net.
  77. ↑ Cook, Gerhard A.. (1968). The Encyclopedia of the Chemical Elements. 499–500. Reinhold Book Corporation.
  78. ↑ Stasińska, Grażyna. (2012). The discovery of oxygen in the universe. ppgfsc.posgrad.ufsc.br.
  79. ↑ Roza, Greg. (2010). "The Nitrogen Elements: Nitrogen, Phosphorus, Arsenic, Antimony, Bismuth". 7. The Rosen Publishing Group. ISBN 978-1-4358-5335-5.
  80. ↑ 07 Nitrogen. Elements.vanderkrogt.net.
  81. ↑ 56 Barium. Elements.vanderkrogt.net.
  82. ↑ 17 Chlorine. Elements.vanderkrogt.net.
  83. ↑ 83.0 83.1 83.2 83.3 83.4 83.5 83.6 83.7 83.8 Holden, Norman E.. (2019). History of the Origin of the Chemical Elements and Their Discoverers. osti.gov.
  84. ↑ 42 Molybdenum. Elements.vanderkrogt.net.
  85. ↑ IUPAC. 74 Tungsten. Elements.vanderkrogt.net.
  86. ↑ 52 Tellurium. Elements.vanderkrogt.net.
  87. ↑ 05 Boron. Elements.vanderkrogt.net.
  88. ↑ Œuvres de Lavoisier, Paris, 1864, vol. 1, p. 116–120.
  89. ↑ 40 Zirconium. Elements.vanderkrogt.net.
  90. ↑ (2007–2008). "CRC Handbook of Chemistry and Physics". 4 42. CRC Press. ISBN 978-0-8493-0488-0.
  91. ↑ J. J. Berzelius. (1824). "2. Undersökning af flusspatssyran och dess märkvärdigaste föreningar. Fortsättning.". Kongliga Vetenskapsakademiens Nya Handlingar. 3 (12) 278–327.
  92. ↑ M. H. Klaproth. (1789). "Chemische Untersuchung des Uranits, einer neuentdeckten metallischen Substanz". Chemische Annalen. 2 387–403.
  93. ↑ E.-M. Péligot. (1842). Recherches Sur L'Uranium. Annales de chimie et de physique. 5 (5) 5–47.
  94. ↑ Weeks, Mary Elvira.. (1945). "Discovery of the elements". 302–305. Journal of Chemical Education.
  95. ↑ Популярная библиотека химических элементов. Титан.
  96. ↑ (2004). Titanium. Los Alamos National Laboratory.
  97. ↑ Barksdale, Jelks. (1968). "The Encyclopedia of the Chemical Elements". 732–38 "Titanium". Reinhold Book Corporation.
  98. ↑ Heiserman, David L.. (1992). Exploring Chemical Elements and their Compounds. 150–152. TAB Books. ISBN 0-8306-3018-X.
  99. ↑ Wöhler, Friedrich. (1828). Ueber das Beryllium und Yttrium. Annalen der Physik. 89 (8) 577–582. doi:10.1002/andp.18280890805.
  100. ↑ Rose, Heinrich. (1843). Einige Bemerkungen über die Yttererde. Annalen der Physik und Chemie. LIX (135) (5) 101–111. doi:10.1002/andp.18431350507.
  101. ↑ Vauquelin, Louis Nicolas. (1798). Memoir on a New Metallic Acid which exists in the Red Lead of Sibiria. Journal of Natural Philosophy, Chemistry, and the Arts. 3 146.
  102. ↑ Glenn, William. (1896). Chrome in the Southern Appalachian Region. Transactions of the American Institute of Mining, Metallurgical and Petroleum Engineers. 25 482.
  103. ↑ (2004). Rediscovery of the Elements: The "Undiscovery" of Vanadium. unt.edu.
  104. ↑ 23 Vanadium. Elements.vanderkrogt.net.
  105. ↑ 105.0 105.1 (2004). Rediscovery of the Elements: The Second Discovery of Vanadium. unt.edu.
  106. ↑ (31 December 1870). XIX. Researches on vanadium. Proceedings of the Royal Society of London. 18 (114–122) 37–42. doi:10.1098/rspl.1869.0012.
  107. ↑ 41 Niobium. Elements.vanderkrogt.net.
  108. ↑ 73 Tantalum. Elements.vanderkrogt.net.
  109. ↑ 46 Palladium. Elements.vanderkrogt.net.
  110. ↑ 58 Cerium. Elements.vanderkrogt.net.
  111. ↑ 76 Osmium. Elements.vanderkrogt.net.
  112. ↑ 77 Iridium. Elements.vanderkrogt.net.
  113. ↑ 45 Rhodium. Elements.vanderkrogt.net.
  114. ↑ 53 Iodine. Elements.vanderkrogt.net.
  115. ↑ 03 Lithium. Elements.vanderkrogt.net.
  116. ↑ 48 Cadmium. Elements.vanderkrogt.net.
  117. ↑ 34 Selenium. Elements.vanderkrogt.net.
  118. ↑ 35 Bromine. Elements.vanderkrogt.net.
  119. ↑ Carl Löwig (1827) "Über Brombereitung und eine auffallende Zersetzung des Aethers durch Chlor" (On the preparation of bromine and a striking decomposition of ether by chlorine), Magazine für Pharmacie, vol. 21, pages 31–36.
  120. ↑ 90 Thorium. Elements.vanderkrogt.net.
  121. ↑ 57 Lanthanum. Elements.vanderkrogt.net.
  122. ↑ 60 Neodymium. Elements.vanderkrogt.net.
  123. ↑ Weeks, Mary Elvira. (1932). "The discovery of the elements. XVI. The rare earth elements". Journal of Chemical Education. 9 (10) 1758. doi:10.1021/ed009p1751.
  124. ↑ Gottfried Osann. (1829). Berichtigung, meine Untersuchung des uralschen Platins betreffend. Poggendorffs Annalen der Physik und Chemie. 15 158.
  125. ↑ 44 Ruthenium. Elements.vanderkrogt.net.
  126. ↑ 55 Caesium. Elements.vanderkrogt.net.
  127. ↑ Caesium ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ
  128. ↑ 37 Rubidium. Elements.vanderkrogt.net.
  129. ↑ 81 Thallium. Elements.vanderkrogt.net.
  130. ↑ 49 Indium. Elements.vanderkrogt.net.
  131. ↑ 02 Helium. Elements.vanderkrogt.net.
  132. ↑ 31 Gallium. Elements.vanderkrogt.net.
  133. ↑ (15 June 1878). The New Metal Gallium. Scientific American.
  134. ↑ 70 Ytterbium. Elements.vanderkrogt.net.
  135. ↑ 67 Holmium. Elements.vanderkrogt.net.
  136. ↑ (2014). "The Lost Elements: The Periodic Table's Shadow Side". 123. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-938334-4.
  137. ↑ Fischer, Werner. (1937). "Über das metallische Scandium". Zeitschrift für anorganische und allgemeine Chemie. 231 (1–2) 54–62. doi:10.1002/zaac.19372310107.
  138. ↑ 21 Scandium. Elements.vanderkrogt.net.
  139. ↑ 69 Thulium. Elements.vanderkrogt.net.
  140. ↑ 62 Samarium. Elements.vanderkrogt.net.
  141. ↑ 64 Gadolinium. Elements.vanderkrogt.net.
  142. ↑ 59 Praseodymium. Elements.vanderkrogt.net.
  143. ↑ 32 Germanium. Elements.vanderkrogt.net.
  144. ↑ 66 Dysprosium. Elements.vanderkrogt.net.
  145. ↑ 18 Argon. Elements.vanderkrogt.net.
  146. ↑ 63 Europium. Elements.vanderkrogt.net.
  147. ↑ Популярная библиотека химических элементов. Европий.
  148. ↑ 148.0 148.1 10 Neon. Elements.vanderkrogt.net.
  149. ↑ 54 Xenon. Elements.vanderkrogt.net.
  150. ↑ Ramsay, Sir William. (December 12, 1904). Nobel Lecture – The Rare Gases of the Atmosphere. Nobel prize.
  151. ↑ 84 Polonium. Elements.vanderkrogt.net.
  152. ↑ (2023). "Polonium on the 125th anniversary of its discovery: its chemistry, radiotoxicity and application". Journal of Environmental Radioactivity. 268-269. doi:10.1016/j.jenvrad.2023.107259.
  153. ↑ 88 Radium. Elements.vanderkrogt.net.
  154. ↑ (1911). New International Yearbook: A Compendium of the World's Progress. 152 ff. Dodd, Mead and Co..
  155. ↑ (1910). Sur le radium métallique. Comptes Rendus. 151 523–525.
  156. ↑ Partington, J. R.. (May 1957). "Discovery of Radon". Nature. 179 (4566) 912. doi:10.1038/179912a0.
  157. ↑ (1910). La densité de l'emanation du radium. Comptes rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des sciences. 151 126–128.
  158. ↑ 89 Actinium. Elements.vanderkrogt.net.
  159. ↑ Kirby, Harold W.. (1971). "The Discovery of Actinium". Isis. 62 (3) 290–308. doi:10.1086/350760.
  160. ↑ 71. Lutetium. Elementymology & Elements Multidict.
  161. ↑ (February 3, 2000). Nipponium: The Element Z = 75 (Re) Instead of Z = 43 (Tc)1, 2.
  162. ↑ (2022). "Ogawa's nipponium and its re-assignment to rhenium". Foundations of Chemistry. 24 15–57. doi:10.1007/s10698-021-09410-x.
  163. ↑ (1925). "Die Ekamangane". Naturwissenschaften. 13 (26) 567. doi:10.1007/BF01558746.
  164. ↑ 75 Rhenium. Elements.vanderkrogt.net.
  165. ↑ Otto Hahn, Lise Meitner: Die Muttersubstanz des Actiniums, ein Neues Radioaktives Element von Langer Lebensdauer. In: Physikalische Zeitschrift. 1918, 19, S. 208–218 (doi:10.1002/bbpc.19180241107).
  166. ↑ Lise Meitner, Otto Hahn: Über das Protactinium und die Frage nach der Möglichkeit seiner Herstellung als chemisches Element. In: Die Naturwissenschaften. 1919, 7 (33), S. 611–612 (doi:10.1007/BF01498184).
  167. ↑ Emsley, John. (2001). Nature's Building Blocks. [https://archive.org/details/nature sbuildingb0000emsl/page/347 347]. Oxford University Press. ISBN 0-19-850340-7.
  168. ↑ 72 Hafnium. Elements.vanderkrogt.net.
  169. ↑ (1924-12-23). Die Trennung des Zirkoniums von anderen Metallen, einschließlich Hafnium, durch fraktionierte Distillation. Zeitschrift für Anorganische und Allgemeine Chemie. 141 (1) 289–296. doi:10.1002/zaac.19241410118.
  170. ↑ van Arkel, A. E.. (1925). "Darstellung von reinem Titanium-, Zirkonium-, Hafnium- und Thoriummetall (స్వచ్ఛమైన టైటానియం, జిర్కోనియం, హాఫ్నియం మరియు థోరియం లోహాల ఉత్పత్తి)". Zeitschrift für Anorganische und Allgemeine Chemie. 148 345–350. doi:10.1002/zaac.19251480133.
  171. ↑ (1948). The Preparation of Technetium Metal. Journal of the American Chemical Society. 70 (1) 442. doi:10.1021/ja01181a537.
  172. ↑ 43 Technetium. Elements.vanderkrogt.net.
  173. ↑ History of the Origin of the Chemical Elements and Their Discoverers, Individual Element Names and History, "Technetium"
  174. ↑ Chemical Elements Discovered at Lawrence Berkeley National Lab. Lawrence Berkeley National Laboratory.
  175. ↑ Merrill, P. W.. (1952). "Technetium in the stars". Science. 115 (2992) 479–489 [484]. doi:10.1126/science.115.2992.479.
  176. ↑ (1964). "Technetium in Nature". Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry. 26 (4) 493–499. doi:10.1016/0022-1902(64)80280-3.
  177. ↑ (2006). The History of Element 43—Technetium. Journal of Chemical Education. 83 (2) 213. doi:10.1021/ed083p213.1.
  178. ↑ 87 Francium. Elements.vanderkrogt.net.
  179. ↑ 179.0 179.1 Adloff, Jean-Pierre; Kaufman, George B. (2005-09-25). Francium (Atomic Number 87), the Last Discovered Natural Element ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ. The Chemical Educator 10 (5). [2007-03-26]
  180. ↑ 93 Neptunium. Elements.vanderkrogt.net.
  181. ↑ (25 July 2011). "The discoveries of uranium 237 and symmetric fission — From the archival papers of Nishina and Kimura". Proceedings of the Japan Academy, Series B: Physical and Biological Sciences. 87 (7) 371–6. doi:10.2183/pjab.87.371.
  182. ↑ (2006). The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements. 3 814. Springer. ISBN 978-1-4020-3555-5. doi:10.1007/1-4020-3598-5_7.
  183. ↑ (1952). Occurrence of the (4n + 1) series in nature. Journal of the American Chemical Society. 74 (23) 6081–6084. doi:10.1021/ja01143a074.
  184. ↑ 85 Astatine. Elements.vanderkrogt.net.
  185. ↑ 185.0 185.1 (2010). Finding Eka-Iodine: Discovery Priority in Modern Times. Bulletin for the History of Chemistry. 35 (2) 86–96. doi:10.70359/bhc2010v035p086.
  186. ↑ (2013). A Tale of 7 Elements. 188–190, 206. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-539131-2.
  187. ↑ Plutonium Metal, Los Alamos Science, Number 23, 1995.
  188. ↑ 94 Plutonium. Elements.vanderkrogt.net.
  189. ↑ (1948). "Search for Elements 94 and 93 in Nature. Presence of 94239 in Pitchblende". J. Am. Chem. Soc.. 70 (4) 1571–1573. doi:10.1021/ja01184a083.
  190. ↑ (1968). The Encyclopedia of the Chemical Elements. 541. Reinhold Book Corporation.
  191. ↑ 96 Curium. Elements.vanderkrogt.net.
  192. ↑ (1951). The Preparation and Some Properties of Curium Metal. Journal of the American Chemical Society. 73 (1) 493–494. doi:10.1021/ja01145a537.
  193. ↑ 95 Americium. Elements.vanderkrogt.net.
  194. ↑ (1951). "The Preparation and Some Properties of Americium Metal 1". Journal of the American Chemical Society. 73 (7) 3396–3398. doi:10.1021/ja01151a116.
  195. ↑ 61 Promethium. Elements.vanderkrogt.net.
  196. ↑ Emsley, John. (2011). Nature's Building Blocks: An A-Z Guide to the Elements. 429. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-960563-7.
  197. ↑ 97 Berkelium. Elements.vanderkrogt.net.
  198. ↑ 98 Californium. Elements.vanderkrogt.net.
  199. ↑ (1974). "Crystal Structure and Melting Point of Californium Metal". Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry. 36 (6) 1295. doi:10.1016/0022-1902(74)80067-9.
  200. ↑ 99 Einsteinium. Elements.vanderkrogt.net.
  201. ↑ (1979). Studies of einsteinium metal. Journal de Physique, Colloque C4, supplément au n° 4. 40 C4-101–C4-102. doi:10.1051/jphyscol:1979431.
  202. ↑ 100 Fermium. Elements.vanderkrogt.net.
  203. ↑ 101 Mendelevium. Elements.vanderkrogt.net.
  204. ↑ 103 Lawrencium. Elements.vanderkrogt.net.
  205. ↑ 102 Nobelium. Elements.vanderkrogt.net.
  206. ↑ 206.0 206.1 206.2 206.3 (1993). "Discovery of the transfermium elements. Part II: Introduction to discovery profiles. Part III: Discovery profiles of the transfermium elements". Pure and Applied Chemistry. 65 (8) 1757. doi:10.1351/pac199365081757. (గమనిక: పార్ట్ I కోసం Pure and Applied Chemistry, vol. 63, no. 6, pp. 879–886, 1991 చూడండి)
  207. ↑ 104 Rutherfordium. Elements.vanderkrogt.net.
  208. ↑ 105 Dubnium. Elements.vanderkrogt.net.
  209. ↑ 106 Seaborgium. Elements.vanderkrogt.net.
  210. ↑ 107 Bohrium. Elements.vanderkrogt.net.
  211. ↑ 109 Meitnerium. Elements.vanderkrogt.net.
  212. ↑ 108 Hassium. Elements.vanderkrogt.net.
  213. ↑ 110 Darmstadtium. Elements.vanderkrogt.net.
  214. ↑ 111 Roentgenium. Elements.vanderkrogt.net.
  215. ↑ 112 Copernicium. Elements.vanderkrogt.net.
  216. ↑ (2009-06-26). Discovery of the Element with Atomic Number 112. www.iupac.org.
  217. ↑ (October 1999). "Synthesis of Superheavy Nuclei in the 48Ca + 244Pu Reaction". Physical Review Letters. 83 (16) 3154. doi:10.1103/PhysRevLett.83.3154.
  218. ↑ (2000). "Observation of the decay of 292116". Physical Review C. 63 (1). doi:10.1103/PhysRevC.63.011301.
  219. ↑ (2006). "Synthesis of the isotopes of elements 118 and 116 in the 249Cf and 245Cm+48Ca fusion reactions". Physical Review C. 74 (4). doi:10.1103/PhysRevC.74.044602.
  220. ↑ 220.0 220.1 (2005). Synthesis of elements 115 and 113 in the reaction 243Am + 48Ca. Physical Review C. 72 (3). doi:10.1103/PhysRevC.72.034611.
  221. ↑ (2004). "Experiment on the Synthesis of Element 113 in the Reaction 209Bi(70Zn,n)278113". Journal of the Physical Society of Japan. 73 (10) 2593–2596. doi:10.1143/JPSJ.73.2593.
  222. ↑ (April 2010). "Synthesis of a New Element with Atomic Number Z=117". Physical Review Letters. 104 (14). doi:10.1103/PhysRevLett.104.142502.

బాహ్య లింకులు

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Timeline of chemical element discoveries” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Timeline_of_chemical_element_discoveries ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=రసాయన_మూలకాల_ఆవిష్కరణల_కాలక్రమం&oldid=4553"