బెర్కెలియం

From LTRC

బెర్కెలియం (Berkelium) అనేది ఒక కృత్రిమ రసాయన మూలకం; దీని రసాయన సంకేతం Bk మరియు పరమాణు సంఖ్య 97. ఇది ఆక్టినైడ్ మరియు ట్రాన్స్‌యురేనియం మూలకాల శ్రేణికి చెందినది. దీనికి కాలిఫోర్నియాలోని బెర్కిలీ నగరం పేరు పెట్టారు. 1949 డిసెంబరులో లారెన్స్ బెర్కిలీ నేషనల్ లాబొరేటరీ (అప్పటి యూనివర్శిటీ ఆఫ్ కాలిఫోర్నియా రేడియేషన్ లాబొరేటరీ)లో ఇది కనుగొనబడింది. నెప్ట్యూనియం, ప్లూటోనియం, క్యూరియం మరియు అమెరీషియం తర్వాత కనుగొనబడిన ఐదవ ట్రాన్స్‌యురేనియం మూలకం బెర్కెలియం.

బెర్కెలియం యొక్క ప్రధాన ఐసోటోప్, 249Bk, ప్రత్యేకమైన హై-ఫ్లక్స్ అణు రియాక్టర్లలో అతి తక్కువ పరిమాణంలో సంశ్లేషణ చేయబడుతుంది. ఇవి ప్రధానంగా యునైటెడ్ స్టేట్స్లోని టెన్నెసీలో ఉన్న ఓక్ రిడ్జ్ నేషనల్ లాబొరేటరీలో మరియు రష్యాలోని దిమిత్రోవ్‌గ్రాడ్లో ఉన్న రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అటామిక్ రియాక్టర్స్లో ఉత్పత్తి చేయబడతాయి. అత్యధిక కాలం జీవించే మరియు రెండవ అతి ముఖ్యమైన ఐసోటోప్, 247Bk, 244Cmను అధిక-శక్తి ఆల్ఫా కణాలతో వికిరణం చేయడం ద్వారా సంశ్లేషణ చేయవచ్చు.

1967 నుండి యునైటెడ్ స్టేట్స్లో కేవలం ఒక గ్రాము కంటే కొంచెం ఎక్కువ బెర్కెలియం మాత్రమే ఉత్పత్తి చేయబడింది. శాస్త్రీయ పరిశోధనలు మినహా బెర్కెలియంకు ఎటువంటి ఆచరణాత్మక అప్లికేషన్ లేదు. ఈ పరిశోధనలు ఎక్కువగా భారీ ట్రాన్స్‌యురేనియం మూలకాలు మరియు సూపర్ హెవీ మూలకాల సంశ్లేషణపై దృష్టి సారిస్తాయి. 2009లో ఓక్ రిడ్జ్‌లో 250 రోజుల వికిరణ కాలంలో 22-మిల్లీగ్రాముల బెర్కెలియం-249 బ్యాచ్ తయారు చేయబడింది, ఆపై 90 రోజుల పాటు శుద్ధి చేయబడింది. ఈ నమూనాను 2009లో రష్యాలోని జాయింట్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ న్యూక్లియర్ రీసెర్చ్లో కొత్త మూలకం టెన్నెసిన్ను మొదటిసారిగా సంశ్లేషణ చేయడానికి ఉపయోగించారు. దీని కోసం 150 రోజుల పాటు కాల్షియం-48 అయాన్లతో దీనిని బాంబు దాడి చేశారు. ఇది ఆవర్తన పట్టికలోని అత్యంత భారీ మూలకాల సంశ్లేషణపై రష్యా-అమెరికా సహకారానికి పరాకాష్టగా నిలిచింది.

బెర్కెలియం ఒక మెత్తని, వెండి-తెలుపు రంగులో ఉండే, రేడియోధార్మిక లోహం. బెర్కెలియం-249 ఐసోటోప్ తక్కువ-శక్తి బీటా కణాలను విడుదల చేస్తుంది, కాబట్టి దీనిని నిర్వహించడం సాపేక్షంగా సురక్షితం. ఇది 330 రోజుల అర్థ-జీవిత కాలంతో కాలిఫోర్నియం-249గా క్షీణిస్తుంది, ఇది అయనీకరణ ఆల్ఫా కణాలను బలంగా విడుదల చేస్తుంది. బెర్కెలియం మరియు దాని రసాయన సమ్మేళనాల లక్షణాలను అధ్యయనం చేసేటప్పుడు ఈ క్రమబద్ధమైన న్యూక్లియర్ ట్రాన్స్‌మ్యుటేషన్ ఒక ముఖ్యమైన అంశం, ఎందుకంటే కాలిఫోర్నియం ఏర్పడటం వల్ల రసాయన కాలుష్యమే కాకుండా, విడుదలయ్యే ఆల్ఫా కణాల నుండి ఫ్రీ-రాడికల్ ప్రభావాలు మరియు స్వీయ-వేడి (self-heating) కూడా సంభవిస్తాయి.

లక్షణాలు

భౌతిక లక్షణాలు

బెర్కెలియం ఒక మెత్తని, వెండి-తెలుపు రంగులో ఉండే, రేడియోధార్మిక ఆక్టినైడ్ లోహం. ఆవర్తన పట్టికలో, ఇది ఆక్టినైడ్ క్యూరియంకు కుడివైపున, ఆక్టినైడ్ కాలిఫోర్నియంకు ఎడమవైపున మరియు లాంతనైడ్ టెర్బియంకు క్రింద ఉంది, దీనితో ఇది భౌతిక మరియు రసాయన లక్షణాలలో అనేక సారూప్యతలను కలిగి ఉంటుంది. దీని సాంద్రత 14.78 g/cm3, ఇది క్యూరియం (13.52 g/cm3) మరియు కాలిఫోర్నియం (15.1 g/cm3) సాంద్రతల మధ్య ఉంటుంది. దీని ద్రవీభవన స్థానం 986 °C, ఇది క్యూరియం (1340 °C) కంటే తక్కువ కానీ కాలిఫోర్నియం (900 °C) కంటే ఎక్కువ.[1] బెర్కెలియం సాపేక్షంగా మెత్తగా ఉంటుంది మరియు ఆక్టినైడ్లలో అత్యల్ప బల్క్ మాడ్యులస్ విలువలను కలిగి ఉన్న వాటిలో ఒకటి, ఇది సుమారు 20 GPa (210 Pa).[2]

బెర్కెలియం(III) అయాన్లు f-ఎలక్ట్రాన్ షెల్ వద్ద అంతర్గత పరివర్తనల కారణంగా 652 నానోమీటర్ల (ఎరుపు కాంతి) మరియు 742 నానోమీటర్ల (ముదురు ఎరుపు – సమీప-పరారుణ) వద్ద రెండు పదునైన ఫ్లోరోసెన్స్ శిఖరాలను చూపుతాయి. ఈ శిఖరాల సాపేక్ష తీవ్రత నమూనా యొక్క ఉత్తేజిత శక్తి మరియు ఉష్ణోగ్రతపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఈ ఉద్గారాన్ని, ఉదాహరణకు, బెర్కెలియం ఆక్సైడ్ లేదా హాలైడ్ సమక్షంలో గాజును కరిగించడం ద్వారా సిలికేట్ గాజులో బెర్కెలియం అయాన్లను విస్తరించిన తర్వాత గమనించవచ్చు.[3][4]

70 K మరియు గది ఉష్ణోగ్రత మధ్య, బెర్కెలియం 9.69 బోర్ మాగ్నెటాన్ల (μB) ప్రభావవంతమైన అయస్కాంత భ్రామకం మరియు 101 K క్యూరీ ఉష్ణోగ్రత కలిగిన క్యూరీ-వీస్ పారా అయస్కాంత పదార్థంగా ప్రవర్తిస్తుంది. ఈ అయస్కాంత భ్రామకం సాధారణ పరమాణు L-S కప్లింగ్ మోడల్ ప్రకారం లెక్కించబడిన 9.72 μB సిద్ధాంతపరమైన విలువకు దాదాపు సమానంగా ఉంటుంది. సుమారు 34 K వరకు చల్లబరిచినప్పుడు, బెర్కెలియం యాంటీఫెరో అయస్కాంత స్థితికి మారుతుంది.(Peterson, Hobart, 1984, p. 45) ప్రామాణిక పరిస్థితులలో హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లంలో ద్రావణీయత యొక్క ఎంథాల్పీ −600 kJ/mol, దీని నుండి జల Bk(3+) అయాన్ల ప్రామాణిక ఎంథాల్పీ ఆఫ్ ఫార్మేషన్ (ΔfH°) −601 kJ/molగా పొందబడుతుంది. ప్రామాణిక ఎలక్ట్రోడ్ పొటెన్షియల్ Bk(3+)/Bk విలువ −2.01 V.[5] తటస్థ బెర్కెలియం పరమాణువు యొక్క అయనీకరణ పొటెన్షియల్ 6.23 eV.(Peterson, Hobart, 1984, p. 34)

అలోట్రోప్స్ (రూపాంతరాలు)

పరిసర పరిస్థితులలో, బెర్కెలియం దాని అత్యంత స్థిరమైన α రూపాన్ని కలిగి ఉంటుంది, ఇది హెక్సాగోనల్ సమరూపత, స్పేస్ గ్రూప్ P63/mmc, 341 pm మరియు 1107 pm లాటిస్ పారామితులను కలిగి ఉంటుంది. ఈ స్పటికం ABAC పొర క్రమంతో డబుల్-హెక్సాగోనల్ క్లోజ్ ప్యాకింగ్ నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉంటుంది, కాబట్టి ఇది α-లాంతనం మరియు క్యూరియం తర్వాత వచ్చే ఆక్టినైడ్ల α-రూపాలతో ఐసోస్ట్రక్చరల్ (సారూప్య నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉండటం) గా ఉంటుంది.[6] ఈ స్పటిక నిర్మాణం పీడనం మరియు ఉష్ణోగ్రతతో మారుతుంది. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద 7 GPa పీడనానికి గురిచేసినప్పుడు, α-బెర్కెలియం β మార్పుకు లోనవుతుంది, ఇది ఫేస్-సెంటర్డ్ క్యూబిక్ (fcc) సమరూపత మరియు స్పేస్ గ్రూప్ Fm3mని కలిగి ఉంటుంది. ఈ పరివర్తన పరిమాణంలో మార్పు లేకుండా జరుగుతుంది, కానీ ఎంథాల్పీ 3.66 kJ/mol పెరుగుతుంది.(Peterson, Hobart, 1984, p. 44) 25 GPa పీడనం వరకు మరింత కుదింపుపై, బెర్కెలియం α-యురేనియం మాదిరిగానే ఆర్థోరోంబిక్ γ-బెర్కెలియం నిర్మాణానికి మారుతుంది. ఈ పరివర్తన 12% పరిమాణ తగ్గింపు మరియు 5f ఎలక్ట్రాన్ షెల్ వద్ద ఎలక్ట్రాన్ల డీలోకలైజేషన్‌తో కూడి ఉంటుంది.[7] 57 GPa వరకు ఎటువంటి దశ పరివర్తనాలు గమనించబడలేదు.[2][8]

వేడి చేసినప్పుడు, α-బెర్కెలియం fcc లాటిస్‌తో మరొక దశకు మారుతుంది (కానీ β-బెర్కెలియం కంటే కొంచెం భిన్నంగా ఉంటుంది), స్పేస్ గ్రూప్ Fm3m మరియు 500 pm లాటిస్ స్థిరాంకం; ఈ fcc నిర్మాణం ABC క్రమంతో క్లోజెస్ట్ ప్యాకింగ్‌కు సమానం. ఈ దశ మెటాస్టేబుల్ మరియు గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద క్రమంగా అసలు α-బెర్కెలియం దశకు తిరిగి వస్తుంది.[6] దశ పరివర్తన ఉష్ణోగ్రత ద్రవీభవన స్థానానికి చాలా దగ్గరగా ఉంటుందని నమ్ముతారు.[9][10][11]

రసాయన లక్షణాలు

అన్ని ఆక్టినైడ్ల వలె, బెర్కెలియం వివిధ జల అకర్బన ఆమ్లాలలో కరిగి, వాయు హైడ్రోజన్‌ను విడుదల చేస్తుంది మరియు బెర్కెలియం(III) స్థితికి మారుతుంది. ఈ ట్రైవాలెంట్ ఆక్సీకరణ స్థితి (+3) అత్యంత స్థిరమైనది, ముఖ్యంగా జల ద్రావణాలలో,[12][13] కానీ టెట్రావాలెంట్ (+4),[14] పెంటావాలెంట్ (+5),[15] మరియు బహుశా డైవాలెంట్ (+2) బెర్కెలియం సమ్మేళనాలు కూడా తెలిసినవే. డైవాలెంట్ బెర్కెలియం లవణాల ఉనికి అనిశ్చితంగా ఉంది మరియు ఇది కేవలం మిశ్రమ lanthanum(III) chloride-strontium chloride ద్రవాలలో మాత్రమే నివేదించబడింది.(Peterson, Hobart, 1984, p. 55)[16] బెర్కెలియం యొక్క లాంతనైడ్ అనలాగ్ అయిన టెర్బియం కోసం కూడా ఇలాంటి ప్రవర్తనే గమనించబడింది.[17] Bk(3+) అయాన్ల జల ద్రావణాలు చాలా ఆమ్లాలలో ఆకుపచ్చ రంగులో ఉంటాయి. Bk(4+) అయాన్ల రంగు హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లంలో పసుపు మరియు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లంలో నారింజ-పసుపు రంగులో ఉంటుంది.(Peterson, Hobart, 1984, p. 55)(Holleman, Wiberg, 2007, p. 1956)(Greenwood, Earnshaw, 1997, p. 1265) బెర్కెలియం గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఆక్సిజన్‌తో వేగంగా చర్య జరపదు, బహుశా రక్షిత ఆక్సైడ్ పొర ఉపరితలం ఏర్పడటం వల్ల కావచ్చు. అయితే, ఇది ద్రవ లోహాలు, హైడ్రోజన్, హాలోజన్లు, చాల్కోజన్లు మరియు నిక్టోజన్లతో చర్య జరిపి వివిధ బైనరీ సమ్మేళనాలను ఏర్పరుస్తుంది.(Peterson, Hobart, 1984, p. 45)

2025లో 0.3 mg బెర్కెలియం నుండి బెర్కెలియం కలిగిన ఒక ఆర్గానోమెటాలిక్ సమ్మేళనం సంశ్లేషణ చేయబడింది మరియు దీనికి బెర్కెలోసీన్ అని పేరు పెట్టారు.[18]

ఐసోటోపులు

ప్రధాన వ్యాసం: Isotopes of berkelium బెర్కెలియం యొక్క ఇరవై ఐసోటోపులు మరియు ఆరు న్యూక్లియర్ ఐసోమర్లు (ఒక ఐసోటోప్ యొక్క ఉత్తేజిత స్థితులు) వర్గీకరించబడ్డాయి, వీటి ద్రవ్యరాశి సంఖ్యలు 233 నుండి 253 వరకు ఉన్నాయి (237 మినహా). అవన్నీ రేడియోధార్మికమైనవి. 247Bk (1,380 సంవత్సరాలు), 248Bk (తెలియదు, దాదాపు ఖచ్చితంగా 300 సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ), మరియు 249Bk (327.2 రోజులు) కోసం అత్యధిక అర్థ-జీవిత కాలాలు గమనించబడ్డాయి; ఇతర ఐసోటోపులు ఒక వారం కంటే తక్కువ కాలం ఉంటాయి. సంశ్లేషణ చేయడానికి సులభమైన ఐసోటోప్ (రియాక్టర్ న్యూట్రాన్ క్యాప్చర్) బెర్కెలియం-249. ఇది ఎక్కువగా మృదువైన β-కణాలను విడుదల చేస్తుంది, ఇవి గుర్తించడానికి అసౌకర్యంగా ఉంటాయి. దీని ఆల్ఫా రేడియేషన్ β-రేడియేషన్‌తో పోలిస్తే చాలా బలహీనంగా (1.45-3%) ఉంటుంది, కానీ కొన్నిసార్లు ఈ ఐసోటోప్‌ను గుర్తించడానికి ఉపయోగించబడుతుంది. రెండవ ముఖ్యమైన బెర్కెలియం ఐసోటోప్, బెర్కెలియం-247, బీటా-స్థిరమైనది మరియు ఆల్ఫా ఉద్గారిణి, చాలా కాలం జీవించే ఆక్టినైడ్ ఐసోటోపుల వలె.[19]

లభ్యత

అన్ని బెర్కెలియం ఐసోటోపుల అర్థ-జీవిత కాలం ప్రిమోర్డియల్ అని పిలవడానికి చాలా తక్కువ. కాబట్టి, ఏదైనా ప్రిమోర్డియల్ బెర్కెలియం - అంటే, భూమి ఏర్పడినప్పుడు ఉన్న బెర్కెలియం - ఇప్పటికి క్షీణించిపోయింది.

భూమిపై, బెర్కెలియం ఎక్కువగా 1945 మరియు 1980 మధ్య జరిగిన వాతావరణ అణు ఆయుధ పరీక్షల కోసం ఉపయోగించిన కొన్ని ప్రాంతాలలో, అలాగే చెర్నోబిల్ విపత్తు, త్రీ మైల్ ఐలాండ్ ప్రమాదం మరియు 1968 తులే ఎయిర్ బేస్ B-52 క్రాష్ వంటి అణు సంఘటనలు జరిగిన ప్రదేశాలలో కేంద్రీకృతమై ఉంది. యునైటెడ్ స్టేట్స్ యొక్క మొదటి థర్మోన్యూక్లియర్ ఆయుధం, Ivy Mike (1 నవంబర్ 1952, Enewetak Atoll) పరీక్షా స్థలంలోని శిథిలాల విశ్లేషణ, బెర్కెలియంతో సహా వివిధ ఆక్టినైడ్ల అధిక సాంద్రతలను వెల్లడించింది. సైనిక రహస్యాల కారణంగా, ఈ ఫలితం 1956 వరకు ప్రచురించబడలేదు.[20]

అణు రియాక్టర్లు బెర్కెలియం ఐసోటోపులలో ఎక్కువగా బెర్కెలియం-249ని ఉత్పత్తి చేస్తాయి. నిల్వ సమయంలో మరియు ఇంధన పారవేయడానికి ముందు, దానిలో ఎక్కువ భాగం బీటా క్షయం చెంది కాలిఫోర్నియం-249గా మారుతుంది. రెండోది 351 సంవత్సరాల అర్థ-జీవిత కాలాన్ని కలిగి ఉంటుంది, ఇది రియాక్టర్‌లో ఉత్పత్తి చేయబడిన ఇతర ఐసోటోపుల అర్థ-జీవిత కాలాలతో పోలిస్తే సాపేక్షంగా ఎక్కువ,[21] మరియు అందువల్ల పారవేయబడిన ఉత్పత్తులలో ఇది అవాంఛనీయమైనది.

ఫెర్మియం వరకు ఉన్న ట్రాన్స్‌యురేనిక్ మూలకాలు, బెర్కెలియంతో సహా, ఒక్లో వద్ద ఉన్న సహజ అణు విచ్ఛిత్తి రియాక్టర్‌లో ఉండి ఉండాలి, కానీ అప్పుడు ఉత్పత్తి చేయబడిన ఏ పరిమాణాలైనా చాలా కాలం క్రితమే క్షీణించిపోయి ఉంటాయి.[22]

చరిత్ర

గత అణు ప్రయోగాలలో చాలా తక్కువ మొత్తంలో బెర్కెలియం ఉత్పత్తి చేయబడినప్పటికీ, ఇది డిసెంబరు 1949లో Glenn T. Seaborg, Albert Ghiorso, Stanley Gerald Thompson, మరియు Kenneth Street Jr. ద్వారా మొదటిసారిగా ఉద్దేశపూర్వకంగా సంశ్లేషణ చేయబడింది, వేరు చేయబడింది మరియు గుర్తించబడింది. వారు యూనివర్శిటీ ఆఫ్ కాలిఫోర్నియా, బెర్కిలీ వద్ద 60-అంగుళాల సైక్లోట్రాన్‌ను ఉపయోగించారు. 1944లో అమెరీషియం (మూలకం 95) మరియు క్యూరియం (మూలకం 96) దాదాపు ఏకకాలంలో కనుగొనబడినట్లుగానే, కొత్త మూలకాలు బెర్కెలియం మరియు కాలిఫోర్నియం (మూలకం 98) రెండూ 1949–1950లో ఉత్పత్తి చేయబడ్డాయి.[17][23][24][25][26]

మూలకం 97 కోసం పేరు ఎంపిక, కొత్తగా కనుగొనబడిన ఆక్టినైడ్ మరియు దాని పైన ఉన్న లాంతనైడ్ మూలకం మధ్య సారూప్యతను గీయడానికి కాలిఫోర్నియన్ సమూహం యొక్క మునుపటి సంప్రదాయాన్ని అనుసరించింది. గతంలో, అమెరీషియం దాని అనలాగ్ యూరోపియం వలె ఒక ఖండం పేరు మీద పెట్టబడింది, మరియు క్యూరియం శాస్త్రవేత్తలు మేరీ మరియు పియరీ క్యూరీలను గౌరవించింది, ఎందుకంటే దాని పైన ఉన్న లాంతనైడ్, గాడోలినియం, అరుదైన-భూమి మూలకాల అన్వేషకుడు జోహాన్ గాడోలిన్ పేరు మీద పెట్టబడింది. అందువల్ల, బెర్కిలీ సమూహం యొక్క ఆవిష్కరణ నివేదిక ఇలా పేర్కొంది: "మూలకం 97కి బెర్కెలియం (సంకేతం Bk) అని పేరు పెట్టాలని సూచించబడింది, ఇది బెర్కిలీ నగరం పేరు మీద, దాని రసాయన హోమోలాగ్ టెర్బియం (పరమాణు సంఖ్య 65) పేరు పెట్టడానికి ఉపయోగించిన పద్ధతిలో ఉంది, దీని పేరు స్వీడన్‌లోని యట్టెర్బీ పట్టణం నుండి ఉద్భవించింది, అక్కడ అరుదైన భూమి ఖనిజాలు మొదట కనుగొనబడ్డాయి."[24] అయితే, ఈ సంప్రదాయం బెర్కెలియంతో ముగిసింది, ఎందుకంటే తదుపరి కనుగొనబడిన ఆక్టినైడ్, కాలిఫోర్నియం పేరు దాని లాంతనైడ్ అనలాగ్ డిస్ప్రోసియంతో సంబంధం కలిగి లేదు, కానీ ఆవిష్కరణ జరిగిన ప్రదేశం పేరు మీద పెట్టబడింది.[27]

బెర్కెలియంను సంశ్లేషణ చేయడంలో అత్యంత కష్టతరమైన దశలు దానిని తుది ఉత్పత్తుల నుండి వేరు చేయడం మరియు లక్ష్య పదార్థం కోసం తగినంత పరిమాణంలో అమెరీషియంను ఉత్పత్తి చేయడం. మొదట, అమెరీషియం (241Am) నైట్రేట్ ద్రావణాన్ని ప్లాటినం రేకుపై పూత పూశారు, ద్రావణాన్ని ఆవిరి చేశారు మరియు అవశేషాన్ని ఎనిలింగ్ ద్వారా అమెరీషియం డయాక్సైడ్ (AmO2)గా మార్చారు. ఈ లక్ష్యాన్ని యూనివర్శిటీ ఆఫ్ కాలిఫోర్నియా, బెర్కిలీలోని లారెన్స్ రేడియేషన్ లాబొరేటరీలో 60-అంగుళాల సైక్లోట్రాన్‌లో 6 గంటల పాటు 35 MeV ఆల్ఫా కణాలతో వికిరణం చేశారు. వికిరణం ద్వారా ప్రేరేపించబడిన (α,2n) చర్య 243Bk ఐసోటోప్‌ను మరియు రెండు ఉచిత న్యూట్రాన్లను ఇచ్చింది:[24]

241 + 4 → 243 + 2 1

వికిరణం తర్వాత, పూతను నైట్రిక్ ఆమ్లంతో కరిగించి, ఆపై గాఢ జల అమ్మోనియా ద్రావణాన్ని ఉపయోగించి హైడ్రాక్సైడ్గా అవక్షేపించారు. ఉత్పత్తిని సెంట్రిఫ్యూజ్ చేసి నైట్రిక్ ఆమ్లంలో తిరిగి కరిగించారు. బెర్కెలియంను చర్య జరపని అమెరీషియం నుండి వేరు చేయడానికి, ఈ ద్రావణాన్ని జల అమ్మోనియా మరియు అమ్మోనియం సల్ఫేట్ మిశ్రమానికి జోడించి, కరిగిన అమెరీషియం మొత్తాన్ని +6 ఆక్సీకరణ స్థితికి మార్చడానికి వాతావరణ ఆక్సిజన్ సమక్షంలో వేడి చేశారు. ఆక్సీకరణం చెందని మిగిలిన అమెరీషియంను హైడ్రోఫ్లోరిక్ ఆమ్లాన్ని జోడించడం ద్వారా అమెరీషియం(III) ఫ్లోరైడ్ (AmF3)గా అవక్షేపించారు. ఈ దశ అనుబంధ ఉత్పత్తి క్యూరియం మరియు ఆశించిన మూలకం 97 యొక్క మిశ్రమాన్ని ట్రైఫ్లోరైడ్ల రూపంలో ఇచ్చింది. మిశ్రమాన్ని పొటాషియం హైడ్రాక్సైడ్‌తో చికిత్స చేయడం ద్వారా సంబంధిత హైడ్రాక్సైడ్లుగా మార్చారు మరియు సెంట్రిఫ్యూగేషన్ తర్వాత, పెర్క్లోరిక్ ఆమ్లంలో కరిగించారు.[24]

[24] తక్కువ ఆమ్ల మాధ్యమంలో (pH ≈ 3.5) సిట్రిక్ ఆమ్లం/అమ్మోనియం బఫర్ ద్రావణం సమక్షంలో, అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద అయాన్ మార్పిడిని ఉపయోగించి మరింత విభజన జరిగింది. ఆ సమయంలో మూలకం 97 కోసం క్రోమాటోగ్రాఫిక్ విభజన ప్రవర్తన తెలియదు కానీ టెర్బియంతో సారూప్యత ద్వారా ఊహించబడింది. మొదటి ఫలితాలు నిరాశాజనకంగా ఉన్నాయి ఎందుకంటే ఎల్యూషన్ ఉత్పత్తి నుండి ఎటువంటి ఆల్ఫా-కణ ఉద్గార సంతకం గుర్తించబడలేదు. మరింత విశ్లేషణతో, లక్షణ ఎక్స్-కిరణాల మరియు కన్వర్షన్ ఎలక్ట్రాన్ సంకేతాల కోసం వెతకడం ద్వారా, ఒక బెర్కెలియం ఐసోటోప్ చివరికి గుర్తించబడింది. ప్రారంభ నివేదికలో దాని ద్రవ్యరాశి సంఖ్య 243 మరియు 244 మధ్య అనిశ్చితంగా ఉంది,[17] కానీ తరువాత 243గా స్థాపించబడింది.[24]

సంశ్లేషణ మరియు వెలికితీత

ఐసోటోపుల తయారీ

బెర్కెలియంను తేలికపాటి ఆక్టినైడ్లు యురేనియం (238U) లేదా ప్లూటోనియం (239Pu)ను అణు రియాక్టర్‌లో న్యూట్రాన్లతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేస్తారు. యురేనియం ఇంధనం యొక్క మరింత సాధారణ సందర్భంలో, ప్లూటోనియం మొదట న్యూట్రాన్ క్యాప్చర్ (దీనిని (n,γ) చర్య లేదా న్యూట్రాన్ ఫ్యూజన్ అంటారు) ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది, దీని తర్వాత బీటా-క్షయం జరుగుతుంది:[28]

A92238A2922238U→(n,γ)A92239A2922239U→23.5 minβA−A93239A2932239Np→2.3565 dβA−A94239A2942239Pu (సమయాలు అర్థ-జీవిత కాలాలు.)

ప్లూటోనియం-239ని సాధారణ అణు రియాక్టర్ కంటే అనేక రెట్లు ఎక్కువ న్యూట్రాన్ ఫ్లక్స్ ఉన్న మూలం ద్వారా మరింత వికిరణం చేస్తారు, ఉదాహరణకు USలోని టెన్నెసీలోని ఓక్ రిడ్జ్ నేషనల్ లాబొరేటరీలో ఉన్న 85-మెగావాట్ల High Flux Isotope Reactor (HFIR). అధిక ఫ్లక్స్ ఒకటి కాకుండా అనేక న్యూట్రాన్లతో కూడిన ఫ్యూజన్ చర్యలను ప్రోత్సహిస్తుంది, 239Puని 244Cmకి మరియు ఆపై 249Cmకి మారుస్తుంది:

A94239A2942239Pu→4(n,γ)A94243A2942243Pu→4.956 hβA−A95243A2952243Am→(n,γ)A95244A2952244Am→10.1 hβA−A96244A2962244CmA96244A2962244Cm→5(n,γ)A96249A2962249Cm

క్యూరియం-249 64 నిమిషాల స్వల్ప అర్థ-జీవిత కాలాన్ని కలిగి ఉంటుంది, కాబట్టి 250Cmకి దాని తదుపరి మార్పిడి తక్కువ సంభావ్యతను కలిగి ఉంటుంది. బదులుగా, ఇది బీటా-క్షయం ద్వారా 249Bkగా మారుతుంది:

A96249A2962249Cm→64.15 minβ-A97249A2972249Bk→330 dβA−A98249A2982249Cf

ఇలా ఉత్పత్తి చేయబడిన 249Bk 330 రోజుల సుదీర్ఘ అర్థ-జీవిత కాలాన్ని కలిగి ఉంటుంది మరియు అందువల్ల మరొక న్యూట్రాన్‌ను క్యాప్చర్ చేయగలదు. అయితే, ఉత్పత్తి, 250Bk, మళ్ళీ 3.212 గంటల స్వల్ప అర్థ-జీవిత కాలాన్ని కలిగి ఉంటుంది మరియు అందువల్ల ఎటువంటి భారీ బెర్కెలియం ఐసోటోపులను ఇవ్వదు. ఇది బదులుగా కాలిఫోర్నియం ఐసోటోప్ 250Cfగా క్షీణిస్తుంది:[29][30]

A97249A2972249Bk→(n,γ)A97250A2972250Bk→3.212 hβA−A98250A2982250Cf

247Bk బెర్కెలియం యొక్క అత్యంత స్థిరమైన ఐసోటోప్ అయినప్పటికీ, అణు రియాక్టర్లలో దాని ఉత్పత్తి చాలా కష్టం ఎందుకంటే దాని సంభావ్య పూర్వీకుడు 247Cm బీటా క్షయానికి లోనవుతున్నట్లు ఎప్పుడూ గమనించబడలేదు. అందువల్ల, 249Bk బెర్కెలియం యొక్క అత్యంత అందుబాటులో ఉన్న ఐసోటోప్, ఇది ఇప్పటికీ చిన్న పరిమాణాలలో మాత్రమే లభిస్తుంది (1967–1983 కాలంలో USలో కేవలం 0.66 గ్రాములు మాత్రమే ఉత్పత్తి చేయబడ్డాయి(Peterson, Hobart, 1984, p. 30)) మైక్రోగ్రాముకు 185 USD ధర వద్ద.[1] ఇది బల్క్ పరిమాణాలలో అందుబాటులో ఉన్న ఏకైక బెర్కెలియం ఐసోటోప్, మరియు అందువల్ల దీని లక్షణాలను విస్తృతంగా అధ్యయనం చేయగల ఏకైక బెర్కెలియం ఐసోటోప్.[31]

248Bk ఐసోటోపును మొదట 1956లో క్యూరియం ఐసోటోపుల మిశ్రమాన్ని 25 MeV α-కణాలతో తాడనం (bombard) చేయడం ద్వారా పొందారు. దీనిని నేరుగా గుర్తించడం 245Bk నుండి వచ్చే బలమైన సిగ్నల్ జోక్యం వల్ల కష్టతరమైనప్పటికీ, గతంలోనే లక్షణాలను నిర్ధారించిన క్షయ ఉత్పత్తి 248Cf వృద్ధి ద్వారా కొత్త ఐసోటోపు ఉనికిని నిరూపించారు. 248Bk యొక్క అర్ధ-జీవిత కాలాన్ని 23 ± 5 గంటలుగా అంచనా వేశారు,[32] అయితే 1965లో జరిగిన తదుపరి పరిశోధనలో దీని అర్ధ-జీవిత కాలం 300 సంవత్సరాలకు పైగా ఉన్నట్లు తేలింది (ఇది ఐసోమెరిక్ స్థితి వల్ల కావచ్చు).[33] బెర్కెలియం-247 అదే సంవత్సరంలో 244Cmను ఆల్ఫా-కణాలతో వికిరణం (irradiate) చేయడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడింది:[33]

{A96244A2962244Cm→(α,n)A98247A2982247Cf→3.11 hϵA97247A2972247BkA96244A2962244Cm→(α,p)A97247A2972247Bk

బెర్కెలియం-242ను 1979లో 235Uను 11Bతో, 238Uను 10Bతో, 232Thను 14Nతో లేదా 232Thను 15Nతో తాడనం చేయడం ద్వారా సంశ్లేషణ చేశారు. ఇది 7.0 ± 1.3 నిమిషాల అర్ధ-జీవిత కాలంతో ఎలక్ట్రాన్ క్యాప్చర్ ద్వారా 242Cmగా మారుతుంది. మొదట అనుమానించిన 241Bk ఐసోటోపు కోసం చేసిన అన్వేషణ అప్పట్లో విఫలమైంది;[34] అప్పటి నుండి 241Bk సంశ్లేషణ చేయబడింది.[35]

{A92235A2922235U+A511A25211B⟶A97242A2972242Bk+4A01nA90232A2902232Th+A714A27214N⟶A97242A2972242Bk+4A01nA92238A2922238U+A510A25210B⟶A97242A2972242Bk+6A01nA90232A2902232Th+A715A27215N⟶A97242A2972242Bk+5A01n

వేరుచేయడం (Separation)

బెర్కెలియం ఘనపదార్థాలలో సులభంగా +4 ఆక్సీకరణ స్థితిని (oxidation state) పొందుతుంది మరియు ద్రవాలలో ఈ స్థితిలో సాపేక్షంగా స్థిరంగా ఉంటుంది, ఇది ఇతర ఆక్టినైడ్ల నుండి బెర్కెలియంను వేరు చేయడంలో ఎంతో సహాయపడుతుంది. ఇవి కేంద్రక సంశ్లేషణ సమయంలో సాపేక్షంగా పెద్ద మొత్తంలో ఉత్పత్తి అవుతాయి మరియు తరచుగా +3 స్థితిని కలిగి ఉంటాయి. ప్రారంభ ప్రయోగాలలో ఈ విషయం తెలియదు, కాబట్టి అప్పట్లో మరింత సంక్లిష్టమైన వేరుచేసే పద్ధతులను ఉపయోగించారు. బెర్కెలియం(III) ద్రావణాన్ని +4 స్థితికి మార్చడానికి వివిధ అకర్బన ఆక్సీకరణ కారకాలను ఉపయోగించవచ్చు, ఉదాహరణకు బ్రోమేట్లు (BrO3(-)), బిస్మతేట్లు (BiO3(-)), క్రోమేట్లు (CrO4(2-) మరియు Cr2O7(2−)), సిల్వర్(I) థియోలేట్ (Ag2S2O8), లెడ్(IV) ఆక్సైడ్ (PbO2), ఓజోన్ (O3), లేదా కాంతి రసాయన ఆక్సీకరణ పద్ధతులు. ఇటీవల, 3,4,3-LI(1,2-HOPO) వంటి కొన్ని సేంద్రీయ మరియు జీవ-ప్రేరేపిత కీలేటర్ అణువులు కూడా Bk(III)ని ఆక్సీకరణం చేసి, తేలికపాటి పరిస్థితులలో Bk(IV)ని స్థిరీకరించగలవని కనుగొనబడింది.[14] బెర్కెలియం(IV)ను అప్పుడు అయాన్ ఎక్స్ఛేంజ్, ఎక్స్‌ట్రాక్షన్ క్రోమాటోగ్రఫీ లేదా HDEHP (బిస్-(2-ఇథైల్ హెక్సైల్) ఫాస్ఫోరిక్ యాసిడ్), అమైన్లు, ట్రైబ్యూటైల్ ఫాస్ఫేట్ లేదా ఇతర కారకాలను ఉపయోగించి ద్రవ-ద్రవ వెలికితీత (liquid-liquid extraction) ద్వారా వేరు చేస్తారు. ఈ పద్ధతులు లాంతనైడ్ సీరియం మినహా (లాంతనైడ్లు వికిరణ లక్ష్యంలో ఉండవు కానీ వివిధ న్యూక్లియర్ ఫిషన్ క్షయ గొలుసులలో సృష్టించబడతాయి) బెర్కెలియంను చాలా వరకు త్రిసంయోజక ఆక్టినైడ్లు మరియు లాంతనైడ్ల నుండి వేరు చేస్తాయి.(Peterson, Hobart, 1984, p. 32)

ఓక్ రిడ్జ్ నేషనల్ లాబొరేటరీలో అనుసరించిన మరింత వివరణాత్మక విధానం ఇక్కడ ఉంది: ఆక్టినైడ్ల ప్రారంభ మిశ్రమాన్ని లిథియం క్లోరైడ్ రీజెంట్ ఉపయోగించి అయాన్ ఎక్స్ఛేంజ్ ద్వారా ప్రాసెస్ చేస్తారు, ఆపై హైడ్రాక్సైడ్లుగా అవక్షేపించి, వడపోసి నైట్రిక్ యాసిడ్‌లో కరిగిస్తారు. దీనిని కాటయాన్ ఎక్స్ఛేంజ్ రెసిన్‌ల నుండి అధిక-పీడన ఎల్యూషన్ ద్వారా శుద్ధి చేస్తారు, మరియు బెర్కెలియం దశను పైన వివరించిన పద్ధతుల్లో ఒకదానిని ఉపయోగించి ఆక్సీకరణం చేసి వెలికితీస్తారు.(Peterson, Hobart, 1984, p. 32) తద్వారా పొందిన బెర్కెలియం(IV)ను +3 ఆక్సీకరణ స్థితికి తగ్గించడం ద్వారా ఇతర ఆక్టినైడ్లు లేని (కానీ సీరియం కలిగిన) ద్రావణం లభిస్తుంది. బెర్కెలియం మరియు సీరియంలను మరొక రౌండ్ అయాన్-ఎక్స్ఛేంజ్ చికిత్సతో వేరు చేస్తారు.(Peterson, Hobart, 1984, pp. 33–34)

స్థూల లోహ తయారీ (Bulk metal preparation)

ఘన బెర్కెలియం మరియు దాని సమ్మేళనాల రసాయన మరియు భౌతిక లక్షణాలను వర్ణించడానికి, 1952లో అమెరికాలోని మెటీరియల్ టెస్టింగ్ రియాక్టర్, ఆర్కో, ఐడాహోలో ఒక కార్యక్రమం ప్రారంభించబడింది. దీని ఫలితంగా ఎనిమిది గ్రాముల ప్లూటోనియం-239 లక్ష్యాన్ని తయారు చేయడం మరియు 1958లో బుర్రిస్ బి. కన్నింగ్‌హామ్ మరియు స్టాన్లీ గెరాల్డ్ థాంప్సన్ ద్వారా బెర్కెలియం యొక్క స్థూల పరిమాణాలను (0.6 మైక్రోగ్రాములు) మొదటిసారిగా ఉత్పత్తి చేయడం జరిగింది, ఇది ఆరు సంవత్సరాల పాటు నిరంతర రియాక్టర్ వికిరణం తర్వాత సాధ్యమైంది.(Peterson, Hobart, 1984, p. 30)[36] ఈ వికిరణ పద్ధతి మాత్రమే మూలకం యొక్క తూకం వేయదగిన పరిమాణాలను ఉత్పత్తి చేయడానికి ఇప్పటికీ ఉన్న ఏకైక మార్గం, మరియు బెర్కెలియం యొక్క చాలా ఘన-స్థితి అధ్యయనాలు మైక్రోగ్రామ్ లేదా సబ్-మైక్రోగ్రామ్ పరిమాణంలో ఉన్న నమూనాలపైనే నిర్వహించబడ్డాయి.[9](Peterson, Hobart, 1984, p. 38)

ప్రపంచంలోని ప్రధాన వికిరణ వనరులు అమెరికాలోని టెన్నెసీలో ఉన్న ఓక్ రిడ్జ్ నేషనల్ లాబొరేటరీ వద్ద ఉన్న 85-మెగావాట్ల హై ఫ్లక్స్ ఐసోటోప్ రియాక్టర్,[37] మరియు రష్యాలోని దిమిత్రోవ్‌గ్రాడ్లో ఉన్న రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అటామిక్ రియాక్టర్స్ (NIIAR) వద్ద ఉన్న SM-2 లూప్ రియాక్టర్.[38] ఇవి రెండూ ట్రాన్స్‌క్యూరియం మూలకాల (పరమాణు సంఖ్య 96 కంటే ఎక్కువ) ఉత్పత్తికి అంకితం చేయబడ్డాయి. ఈ సౌకర్యాలు సమానమైన శక్తి మరియు ఫ్లక్స్ స్థాయిలను కలిగి ఉన్నాయి, మరియు ట్రాన్స్‌క్యూరియం మూలకాల కోసం సమానమైన ఉత్పత్తి సామర్థ్యాలను కలిగి ఉంటాయని భావిస్తున్నారు,[39] అయితే NIIARలో ఉత్పత్తి చేయబడిన పరిమాణాలు బహిరంగంగా నివేదించబడవు. ఓక్ రిడ్జ్‌లో ఒక "సాధారణ ప్రాసెసింగ్ ప్రచారంలో", పదుల గ్రాముల క్యూరియంను వికిరణం చేసి డెసిగ్రామ్ పరిమాణంలో కాలిఫోర్నియం, మిల్లీగ్రామ్ పరిమాణంలో బెర్కెలియం-249 మరియు ఐన్‌స్టీనియం, మరియు పికోగ్రామ్ పరిమాణంలో ఫెర్మియంను ఉత్పత్తి చేస్తారు.(Greenwood, Earnshaw, 1997, p. 1262)[40] మొత్తంమీద, 1967 నుండి ఓక్ రిడ్జ్‌లో ఒక గ్రాము కంటే కొంచెం ఎక్కువ బెర్కెలియం-249 మాత్రమే ఉత్పత్తి చేయబడింది.[9]

1.7 మైక్రోగ్రాముల బరువున్న మొదటి బెర్కెలియం లోహ నమూనాను 1971లో 1000 °C వద్ద లిథియం ఆవిరితో బెర్కెలియం(III) ఫ్లోరైడ్‌ను తగ్గించడం ద్వారా తయారు చేశారు; ఫ్లోరైడ్‌ను కరిగిన లిథియం ఉన్న టాంటాలమ్ క్రూసిబుల్ పైన టంగ్‌స్టన్ వైర్‌పై వేలాడదీశారు. తర్వాత, ఈ పద్ధతి ద్వారా 0.5 మిల్లీగ్రాముల వరకు బరువున్న లోహ నమూనాలను పొందారు.[6](Peterson, Hobart, 1984, p. 41)

BkF3 + 3 Li → Bk + 3 LiF

బెర్కెలియం(IV) ఫ్లోరైడ్‌తో కూడా ఇలాంటి ఫలితాలే వస్తాయి.[7] బెర్కెలియం లోహాన్ని థోరియం లేదా లాంతనంతో బెర్కెలియం(IV) ఆక్సైడ్‌ను తగ్గించడం ద్వారా కూడా ఉత్పత్తి చేయవచ్చు.(Peterson, Hobart, 1984, p. 41)[41]

సమ్మేళనాలు

ప్రధాన వ్యాసం: Berkelium compounds

ఆక్సైడ్లు

బెర్కెలియం యొక్క రెండు ఆక్సైడ్లు తెలిసినవి, వీటిలో బెర్కెలియం ఆక్సీకరణ స్థితి +3 (Bk2O3) మరియు +4 (BkO2) గా ఉంటుంది.[42] బెర్కెలియం(IV) ఆక్సైడ్ ఒక గోధుమ రంగు ఘనపదార్థం,[43] అయితే బెర్కెలియం(III) ఆక్సైడ్ 1920 °C ద్రవీభవన స్థానం కలిగిన పసుపు-ఆకుపచ్చ రంగు ఘనపదార్థం(Holleman, Wiberg, 2007, p. 1972)[43] మరియు ఇది అణు హైడ్రోజన్తో క్షయకరణం (reduction) ద్వారా BkO2 నుండి ఏర్పడుతుంది:

2 BkO2 + H2 → Bk2O3 + H2O

1200 °C వరకు వేడి చేసినప్పుడు, Bk2O3 ఆక్సైడ్ ఒక దశ మార్పుకు లోనవుతుంది; ఇది 1750 °C వద్ద మరొక దశ మార్పుకు లోనవుతుంది. ఇటువంటి త్రి-దశ ప్రవర్తన ఆక్టినైడ్ సెస్క్వియాక్సైడ్లకు సాధారణం. బెర్కెలియం(II) ఆక్సైడ్, BkO, పెళుసైన బూడిద రంగు ఘనపదార్థంగా నివేదించబడింది కానీ దాని ఖచ్చితమైన రసాయన కూర్పు ఇంకా అనిశ్చితంగా ఉంది.(Peterson, Hobart, 1984, p. 51)

హాలైడ్లు

హాలైడ్లలో, బెర్కెలియం +3 మరియు +4 ఆక్సీకరణ స్థితులను కలిగి ఉంటుంది.(Holleman, Wiberg, 2007, p. 1969) +3 స్థితి అత్యంత స్థిరమైనది, ముఖ్యంగా ద్రావణాలలో, అయితే చతుర్సంయోజక హాలైడ్లు BkF4 మరియు Cs2BkCl6 ఘన దశలో మాత్రమే తెలుసు.(Peterson, Hobart, 1984, p. 47) త్రిసంయోజక ఫ్లోరైడ్ మరియు క్లోరైడ్‌లో బెర్కెలియం పరమాణువు యొక్క సమన్వయం ట్రైక్యాప్డ్ ట్రైగోనల్ ప్రిస్మాటిక్, దీని సమన్వయ సంఖ్య 9. త్రిసంయోజక బ్రోమైడ్‌లో, ఇది బైక్యాప్డ్ ట్రైగోనల్ ప్రిస్మాటిక్ (సమన్వయం 8) లేదా ఆక్టాహెడ్రల్ (సమన్వయం 6),[44] మరియు అయోడైడ్‌లో ఇది ఆక్టాహెడ్రల్.(Greenwood, Earnshaw, 1997, p. 1270)

ఆక్సీకరణ
సంఖ్య 		F Cl Br I
+4 BkF4
(పసుపు(Greenwood, Earnshaw, 1997, p. 1270)) 		Cs2BkCl6
(నారింజ(Peterson, Hobart, 1984, p. 51))
+3 BkF3
(పసుపు(Greenwood, Earnshaw, 1997, p. 1270)) 		BkCl3
(ఆకుపచ్చ(Greenwood, Earnshaw, 1997, p. 1270))
Cs2NaBkCl6(Peterson, Hobart, 1984, p. 48) 		BkBr3[44][45]
(పసుపు-ఆకుపచ్చ(Greenwood, Earnshaw, 1997, p. 1270)) 		BkI3
(పసుపు(Greenwood, Earnshaw, 1997, p. 1270))

బెర్కెలియం(IV) ఫ్లోరైడ్ (BkF4) ఒక పసుపు-ఆకుపచ్చ అయాన్ ఘనపదార్థం మరియు ఇది యురేనియం టెట్రాఫ్లోరైడ్ లేదా జిర్కోనియం టెట్రాఫ్లోరైడ్తో ఐసోటైపిక్.(Peterson, Hobart, 1984, p. 48)[46][47] బెర్కెలియం(III) ఫ్లోరైడ్ (BkF3) కూడా పసుపు-ఆకుపచ్చ ఘనపదార్థం, కానీ ఇది రెండు స్పటిక నిర్మాణాలను కలిగి ఉంటుంది. తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల వద్ద అత్యంత స్థిరమైన దశ ఇట్రియం(III) ఫ్లోరైడ్తో ఐసోటైపిక్, అయితే 350 నుండి 600 °C మధ్య వేడి చేసినప్పుడు, ఇది లాంతనం ట్రైఫ్లోరైడ్లో కనిపించే నిర్మాణానికి మారుతుంది.(Peterson, Hobart, 1984, p. 48)[46][48]

బెర్కెలియం(III) క్లోరైడ్ (BkCl3) యొక్క కనిపించే పరిమాణాలు మొదట 1962లో వేరుచేయబడ్డాయి మరియు వర్ణించబడ్డాయి, దీని బరువు కేవలం 3 బిలియన్ల వంతు గ్రాము మాత్రమే. దీనిని సుమారు 500 °C ఉష్ణోగ్రత వద్ద బెర్కెలియం ఆక్సైడ్ ఉన్న శూన్య క్వార్ట్జ్ గొట్టంలోకి హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్ ఆవిరిని పంపడం ద్వారా తయారు చేయవచ్చు.[49] ఈ ఆకుపచ్చ ఘనపదార్థం 600 °C ద్రవీభవన స్థానాన్ని కలిగి ఉంటుంది,(Holleman, Wiberg, 2007, p. 1969) మరియు యురేనియం(III) క్లోరైడ్తో ఐసోటైపిక్.[50][51] ద్రవీభవన స్థానానికి దగ్గరగా వేడి చేసినప్పుడు, BkCl3 ఆర్థోరోంబిక్ దశలోకి మారుతుంది.(Peterson, Hobart, 1984, p. 52)

బెర్కెలియం(III) బ్రోమైడ్ యొక్క రెండు రూపాలు తెలిసినవి: ఒకటి బెర్కెలియం 6 సమన్వయం కలిగి ఉండగా, మరొకటి 8 సమన్వయం కలిగి ఉంటుంది.(Peterson, Hobart, 1984, p. 38) రెండోది తక్కువ స్థిరమైనది మరియు సుమారు 350 °C వరకు వేడి చేసినప్పుడు మొదటి దశకు మారుతుంది. రేడియోధార్మిక ఘనపదార్థాల యొక్క ముఖ్యమైన లక్షణం ఈ రెండు స్పటిక రూపాలపై అధ్యయనం చేయబడింది: తాజా మరియు పాత 249BkBr3 నమూనాల నిర్మాణాన్ని 3 సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం పాటు ఎక్స్-రే డిఫ్రాక్షన్ ద్వారా పరిశీలించారు, తద్వారా బెర్కెలియం-249 యొక్క వివిధ భాగాలు బీటా క్షయం చెంది కాలిఫోర్నియం-249గా మారాయి. 249BkBr3—249CfBr3 పరివర్తనపై నిర్మాణంలో ఎటువంటి మార్పు గమనించలేదు. అయితే, 249BkBr3 మరియు 249CfBr3 కోసం ఇతర వ్యత్యాసాలు గమనించబడ్డాయి. ఉదాహరణకు, రెండో దానిని హైడ్రోజన్‌తో 249CfBr2కి తగ్గించవచ్చు, కానీ మొదటి దానిని తగ్గించలేము – ఈ ఫలితం వ్యక్తిగత 249BkBr3 మరియు 249CfBr3 నమూనాలపై, అలాగే రెండు బ్రోమైడ్‌లను కలిగి ఉన్న నమూనాలపై పునరావృతమైంది.[44] బెర్కెలియంలో కాలిఫోర్నియం పెరుగుదల రోజుకు 0.22% రేటుతో జరుగుతుంది మరియు ఇది బెర్కెలియం లక్షణాలను అధ్యయనం చేయడానికి ఒక అడ్డంకి. రసాయన కలుషితంతో పాటు, 249Cf ఒక ఆల్ఫా ఉద్గారిణి కావడంతో, ఇది స్పటిక జాలకానికి అవాంఛనీయమైన స్వయం-నష్టాన్ని మరియు తత్ఫలితంగా స్వయం-వేడిని కలిగిస్తుంది. అయితే, సమయం గడిచేకొద్దీ కొలతలు నిర్వహించడం మరియు పొందిన ఫలితాలను ఎక్స్‌ట్రాపోలేట్ చేయడం ద్వారా రసాయన ప్రభావాన్ని నివారించవచ్చు.(Peterson, Hobart, 1984, p. 47)

ఇతర అకర్బన సమ్మేళనాలు

బెర్కెలియం-249 యొక్క నిక్టైడ్లు (pnictides) BkX రకం మూలకాలు నైట్రోజన్,[52] ఫాస్పరస్, ఆర్సెనిక్ మరియు యాంటిమోనీలకు తెలిసినవి. ఇవి రాక్-సాల్ట్ నిర్మాణంలో స్పటికీకరించబడతాయి మరియు వీటిని బెర్కెలియం(III) హైడ్రైడ్ (BkH3) లేదా లోహ బెర్కెలియంను ఈ మూలకాలతో అధిక ఉష్ణోగ్రత (సుమారు 600 °C) వద్ద అధిక శూన్యతలో చర్య జరపడం ద్వారా తయారు చేస్తారు.[53]

బెర్కెలియం(III) సల్ఫైడ్, Bk2S3, బెర్కెలియం ఆక్సైడ్‌ను 1130 °C వద్ద హైడ్రోజన్ సల్ఫైడ్ మరియు కార్బన్ డైసల్ఫైడ్ ఆవిరి మిశ్రమంతో చికిత్స చేయడం ద్వారా లేదా లోహ బెర్కెలియంను మూలక సల్ఫర్‌తో నేరుగా చర్య జరపడం ద్వారా తయారు చేస్తారు. ఈ పద్ధతులు గోధుమ-నలుపు స్పటికాలను ఇస్తాయి.(Peterson, Hobart, 1984, p. 53)

బెర్కెలియం(III) మరియు బెర్కెలియం(IV) హైడ్రాక్సైడ్లు రెండూ 1 మోలార్ సోడియం హైడ్రాక్సైడ్ ద్రావణాలలో స్థిరంగా ఉంటాయి. బెర్కెలియం(III) ఫాస్ఫేట్ (BkPO4) ఘనపదార్థంగా తయారు చేయబడింది, ఇది ఆకుపచ్చ కాంతితో ఉత్తేజితమైనప్పుడు బలమైన ఫ్లోరోసెన్స్ను చూపుతుంది.(Peterson, Hobart, 1984, pp. 39–40) బెర్కెలియం హైడ్రైడ్లు లోహాన్ని సుమారు 250 °C ఉష్ణోగ్రతల వద్ద హైడ్రోజన్ వాయువుతో చర్య జరపడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడతాయి.[52] ఇవి 2+x (0 < x < 1) నామమాత్రపు ఫార్ములాతో నాన్-స్టోయికియోమెట్రిక్‌గా ఉంటాయి.(Peterson, Hobart, 1984, p. 53) ఆక్సీసల్ఫైడ్ (Bk2O2S), మరియు హైడ్రేటెడ్ నైట్రేట్ (O), క్లోరైడ్ (O), సల్ఫేట్ (O) మరియు ఆక్సలేట్ (O)లతో సహా బెర్కెలియం యొక్క అనేక ఇతర లవణాలు తెలిసినవి.(Peterson, Hobart, 1984, p. 47) Oను సుమారు 600 °C వద్ద ఆర్గాన్ వాతావరణంలో (BkO2కి ఆక్సీకరణం చెందకుండా ఉండటానికి) ఉష్ణ వియోగం చేయడం ద్వారా బెర్కెలియం(III) ఆక్సీసల్ఫేట్ (Bk2O2SO4) స్పటికాలు లభిస్తాయి. ఈ సమ్మేళనం జడ వాతావరణంలో కనీసం 1000 °C వరకు ఉష్ణపరంగా స్థిరంగా ఉంటుంది.(Peterson, Hobart, 1984, p. 54)

ఆర్గానోబెర్కెలియం సమ్మేళనాలు

బెర్కెలియం మూడు సైక్లోపెంటాడైనైల్ రింగులతో ట్రైగోనల్ (η5–C5H5)3Bk మెటాలోసీన్ కాంప్లెక్స్‌ను ఏర్పరుస్తుంది, దీనిని బెర్కెలియం(III) క్లోరైడ్‌ను కరిగిన బెరిలోసీన్ (Be(C5H5)2)తో సుమారు 70 °C వద్ద చర్య జరపడం ద్వారా సంశ్లేషణ చేయవచ్చు. ఇది అంబర్ రంగులో ఉంటుంది మరియు 2.47 g/cm3 సాంద్రతను కలిగి ఉంటుంది. ఈ కాంప్లెక్స్ కనీసం 250 °C వరకు వేడిని తట్టుకోగలదు మరియు సుమారు 350 °C వద్ద కరగకుండానే సబ్లిమేట్ అవుతుంది. బెర్కెలియం యొక్క అధిక రేడియోధార్మికత ఈ సమ్మేళనాన్ని క్రమంగా నాశనం చేస్తుంది (వారాల వ్యవధిలో).[49][54] (η5–C5H5)3Bkలోని ఒక సైక్లోపెంటాడైనైల్ రింగ్‌ను క్లోరిన్‌తో భర్తీ చేసి [Bk(C5H5)2Cl]2ని పొందవచ్చు. ఈ సమ్మేళనం యొక్క ఆప్టికల్ శోషణ స్పెక్ట్రా (η5–C5H5)3Bk స్పెక్ట్రాలకు చాలా పోలి ఉంటాయి.(Peterson, Hobart, 1984, pp. 41, 54)

బెర్కెలియం ప్రతిక్షేపించబడిన సైక్లోఆక్టాటెట్రానైడ్లతో బెర్కెలోసీన్ అనే యాక్టినోసీన్ కాంప్లెక్స్‌ను కూడా ఏర్పరుస్తుంది.[55]

అప్లికేషన్లు

[56] ప్రస్తుతం ప్రాథమిక శాస్త్రీయ పరిశోధన తప్ప బెర్కెలియం యొక్క ఏ ఐసోటోపుకు ఎటువంటి ఉపయోగం లేదు.[9] బెర్కెలియం-249 అనేది మరింత భారీ ట్రాన్స్‌యురేనియం మూలకాలు మరియు సూపర్ హెవీ మూలకాలు తయారు చేయడానికి ఒక సాధారణ లక్ష్య న్యూక్లైడ్,[57] ఉదాహరణకు లారెన్సియం, రూథర్‌ఫోర్డియం మరియు బోరియం.[9] ఇది కాలిఫోర్నియం-249 ఐసోటోపుకు వనరుగా కూడా ఉపయోగపడుతుంది, ఇది HFIR వంటి న్యూట్రాన్ తాడన సౌకర్యాలలో ఉత్పత్తి చేయబడే మరింత రేడియోధార్మిక కాలిఫోర్నియం-252 కంటే కాలిఫోర్నియం రసాయన శాస్త్రంపై అధ్యయనాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడుతుంది.[9][58]

2009లో ఓక్ రిడ్జ్‌లో 250 రోజుల వికిరణం ద్వారా 22 మిల్లీగ్రాముల బెర్కెలియం-249 బ్యాచ్ తయారు చేయబడింది మరియు 90 రోజుల పాటు శుద్ధి చేయబడింది. ఈ లక్ష్యం 150 రోజుల పాటు U400 సైక్లోట్రాన్‌లో కాల్షియం అయాన్లతో తాడనం చేసిన తర్వాత జాయింట్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ న్యూక్లియర్ రీసెర్చ్ (JINR), దుబ్నా, రష్యాలో మొదటి 6 టెన్నెసిన్ పరమాణువులను ఇచ్చింది. ఈ సంశ్లేషణ 1989లో ప్రారంభమైన 113 నుండి 118 మూలకాల సంశ్లేషణపై JINR మరియు లారెన్స్ లివర్‌మోర్ నేషనల్ లాబొరేటరీ మధ్య రష్యా-అమెరికా సహకారానికి పరాకాష్ట.[59][60]

న్యూక్లియర్ ఫ్యూయల్ సైకిల్

బెర్కెలియం యొక్క న్యూక్లియర్ ఫిషన్ ధర్మాలు దాని పక్కనే ఉండే ఆక్టినైడ్లైన క్యూరియం మరియు కాలిఫోర్నియంల కంటే భిన్నంగా ఉంటాయి. ఇవి న్యూక్లియర్ రియాక్టర్‌లో ఇంధనంగా బెర్కెలియం అంత సమర్థవంతంగా పనిచేయదని సూచిస్తున్నాయి. ప్రత్యేకించి, బెర్కెలియం-249 అనేది థర్మల్ న్యూట్రాన్ల కోసం 710 బార్న్‌ల మోస్తరు పెద్ద న్యూట్రాన్ క్యాప్చర్ క్రాస్ సెక్షన్‌ను, 1200 బార్న్‌ల రెసొనెన్స్ ఇంటిగ్రల్‌ను కలిగి ఉంటుంది, కానీ థర్మల్ న్యూట్రాన్ల కోసం చాలా తక్కువ ఫిషన్ క్రాస్ సెక్షన్‌ను కలిగి ఉంటుంది. అందువల్ల, ఒక థర్మల్ రియాక్టర్‌లో, దీనిలో ఎక్కువ భాగం బెర్కెలియం-250గా మారుతుంది, ఇది త్వరగా కాలిఫోర్నియం-250గా క్షీణిస్తుంది.[61][62][63] సిద్ధాంతపరంగా, బెర్కెలియం-249 ఒక ఫాస్ట్ బ్రీడర్ రియాక్టర్‌లో న్యూక్లియర్ చైన్ రియాక్షన్‌ను కొనసాగించగలదు. దీని క్రిటికల్ మాస్ 192 కిలోగ్రాములుగా సాపేక్షంగా ఎక్కువగా ఉంటుంది, దీనిని నీరు లేదా ఉక్కు రిఫ్లెక్టర్ ఉపయోగించి తగ్గించవచ్చు, కానీ ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉత్పత్తి అయ్యే ఈ ఐసోటోప్ పరిమాణం కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది.[64]

బెర్కెలియం-247 థర్మల్-న్యూట్రాన్ మరియు ఫాస్ట్-న్యూట్రాన్ రియాక్టర్లు రెండింటిలోనూ చైన్ రియాక్షన్‌ను నిర్వహించగలదు, అయితే దీని ఉత్పత్తి చాలా సంక్లిష్టమైనది. అందువల్ల దీని లభ్యత దాని క్రిటికల్ మాస్ కంటే చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. బేర్ స్పియర్ (నిరాధార గోళం) కోసం ఇది సుమారు 75.7 కిలోగ్రాములు, నీటి రిఫ్లెక్టర్‌తో 41.2 కిలోగ్రాములు మరియు ఉక్కు రిఫ్లెక్టర్‌తో (30 సెం.మీ మందం) 35.2 కిలోగ్రాములుగా ఉంటుంది.[64]

ఆరోగ్య సమస్యలు

మానవ శరీరంపై బెర్కెలియం ప్రభావాల గురించి చాలా తక్కువ సమాచారం ఉంది. ఇతర మూలకాలతో పోలికలు చేయడం సాధ్యం కాకపోవచ్చు, ఎందుకంటే వీటి రేడియేషన్ ఉత్పత్తులు భిన్నంగా ఉంటాయి (బెర్కెలియం కోసం ఎలక్ట్రాన్లు, మరియు ఇతర ఆక్టినైడ్ల కోసం ఆల్ఫా కణాలు, న్యూట్రాన్లు లేదా రెండూ ఉంటాయి). బెర్కెలియం-249 నుండి వెలువడే ఎలక్ట్రాన్ల తక్కువ శక్తి (126 keV కంటే తక్కువ) దీనిని గుర్తించడాన్ని కష్టతరం చేస్తుంది, ఎందుకంటే ఇతర క్షయ ప్రక్రియలతో సిగ్నల్ జోక్యం చేసుకుంటుంది. అయితే, ఇది ఇతర ఆక్టినైడ్లతో పోలిస్తే మానవులకు సాపేక్షంగా తక్కువ హానికరమైనదిగా చేస్తుంది. అయినప్పటికీ, బెర్కెలియం-249 కేవలం 330 రోజుల హాఫ్-లైఫ్‌తో బలమైన ఆల్ఫా-ఉద్గారిణి అయిన కాలిఫోర్నియం-249గా మారుతుంది, ఇది చాలా ప్రమాదకరమైనది మరియు దీనిని ప్రత్యేక ప్రయోగశాలలో గ్లోవ్‌బాక్స్‌లో మాత్రమే నిర్వహించాలి.[65] బెర్కెలియం క్యాన్సర్‌కు దారితీయవచ్చు మరియు అస్థిపంజరంలో, దీని రేడియేషన్ ఎర్ర రక్త కణాలను దెబ్బతీస్తుంది. మానవ అస్థిపంజరంలో బెర్కెలియం-249 యొక్క గరిష్ట అనుమతించదగిన పరిమాణం 0.4 నానోగ్రాములు.[1][66]

సూచికలు

  1. ↑ 1.0 1.1 1.2 Hammond C. R. "The elements" in
  2. ↑ 2.0 2.1 (1984). "Study of actinide metals and actinide compounds under high pressures". Journal of the Less Common Metals. 100 153–170. doi:10.1016/0022-5088(84)90061-4.
  3. ↑ (1998). Emission profile of Bk(III) in a silicate matrix: anomalous dependence on excitation power. Journal of Alloys and Compounds. 271-273 854–858. doi:10.1016/S0925-8388(98)00233-3.
  4. ↑ Rita Cornelis, Joe Caruso, Helen Crews, Klaus Heumann Handbook of elemental speciation II: species in the environment, food, medicine & occupational health. Volume 2 of Handbook of Elemental Speciation, John Wiley and Sons, 2005, 0-470-85598-3 p. 553
  5. ↑ (1981). "A new determination of the enthalpy of solution of berkelium metal and the standard enthalpy of formation of Bk3+ (aq)". Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry. 43 (12) 3209. doi:10.1016/0022-1902(81)80090-5.
  6. ↑ 6.0 6.1 6.2 (1971). "The crystal structures and lattice parameters of berkelium metal". J. Inorg. Nucl. Chem.. 33 (10) 3345–51. doi:10.1016/0022-1902(71)80656-5.
  7. ↑ 7.0 7.1 (1985). Delocalisation of 5f electrons in berkelium-californium alloys under pressure. Journal of Physics F: Metal Physics. 15 (9) L213. doi:10.1088/0305-4608/15/9/001.
  8. ↑ Young, David A. Phase diagrams of the elements, University of California Press, 1991, 0-520-07483-1 p. 228
  9. ↑ 9.0 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5 (2006). The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements. 3 1444–98. Springer. ISBN 978-1-4020-3555-5. doi:10.1007/1-4020-3598-5_10.
  10. ↑ (1972). "Some properties of berkelium metal and the apparent trend toward divalent character in the transcurium actinide metals". Inorg. Nucl. Chem. Lett.. 8 (1) 101–7. doi:10.1016/0020-1650(72)80092-8.
  11. ↑ (1982). "Vapor pressure and thermodynamics of Bk-249 metal". J. Chem. Phys.. 77 (3) 1464–68. doi:10.1063/1.443975.
  12. ↑ (2018). "Spectroscopic and Computational Characterization of Diethylenetriaminepentaacetic Acid/Transplutonium Chelates: Evidencing Heterogeneity in the Heavy Actinide(III) Series". Angewandte Chemie International Edition. 57 (17) 4521–4526. doi:10.1002/anie.201709183.
  13. ↑ (2018-05-07). Bond Covalency and Oxidation State of Actinide Ions Complexed with Therapeutic Chelating Agent 3,4,3-LI(1,2-HOPO). Inorganic Chemistry. 57 (9) 5352–5363. doi:10.1021/acs.inorgchem.8b00345.
  14. ↑ 14.0 14.1 (2017). Chelation and stabilization of berkelium in oxidation state +IV. Nature Chemistry. 9 (9) 843–849. doi:10.1038/nchem.2759.
  15. ↑ (2018). Pentavalent Curium, Berkelium, and Californium in Nitrate Complexes: Extending Actinide Chemistry and Oxidation States. Inorganic Chemistry. 57 (15) 9453–9467. doi:10.1021/acs.inorgchem.8b01450.
  16. ↑ (1988). "Pulse radiolysis studies of berkelium(III): preparation and identification of berkelium(II) in aqueous perchlorate media". Inorganic Chemistry. 27 (4) 597. doi:10.1021/ic00277a005.
  17. ↑ 17.0 17.1 17.2 (1950). Chemical properties of berkelium. Lawrence Berkeley National Lab. doi:10.2172/932812.
  18. ↑ (2025-02-28). Berkelium–carbon bonding in a tetravalent berkelocene. Science. 387 (6737) 974–978. doi:10.1126/science.adr3346.
  19. ↑ B. Myasoedov. (1972). "Analytical chemistry of transplutonium elements". Nauka. ISBN 978-0-470-62715-0.
  20. ↑ (1956). "Transplutonium Elements in Thermonuclear Test Debris". Physical Review. 102 (1) 180–182. doi:10.1103/PhysRev.102.180.
  21. ↑ (2008). Chart of Nuclides. National Nuclear Data Center, Brookhaven National Laboratory.
  22. ↑ Emsley, John. (2011). "Nature's Building Blocks: An A-Z Guide to the Elements". Oxford University Press. ISBN 978-0-19-960563-7.
  23. ↑ (1950). "Element 97". Physical Review. 77 (6) 838. doi:10.1103/PhysRev.77.838.2.
  24. ↑ 24.0 24.1 24.2 24.3 24.4 24.5 (1950). The New Element Berkelium (Atomic Number 97). Physical Review. 80 (5) 781. doi:10.1103/PhysRev.80.781. Abstract
  25. ↑ (1950). Chemical Properties of Berkelium. Journal of the American Chemical Society. 72 (6) 2798. doi:10.1021/ja01162a538.
  26. ↑ (April 1950). Comment. The New Yorker.
  27. ↑ Heiserman, David L.. (1992). Exploring Chemical Elements and their Compounds. 347. TAB Books. ISBN 978-0-8306-3018-9.
  28. ↑ (1954). Transcurium Isotopes Produced in the Neutron Irradiation of Plutonium. Physical Review. 93 (4) 908. doi:10.1103/PhysRev.93.908.
  29. ↑ (1954). "Berkelium and Californium Isotopes Produced in Neutron Irradiation of Plutonium". Physical Review. 96 (6) 1576. doi:10.1103/PhysRev.96.1576.
  30. ↑ (1957). "Isotopes of Berkelium and Californium Produced by Neutron Irradiation of Plutonium". Physical Review. 107 (6) 1635. doi:10.1103/PhysRev.107.1635.
  31. ↑ Trabesinger, A.. (2017). "Peaceful berkelium". Nature Chemistry. 9 (9) 924. doi:10.1038/nchem.2845.
  32. ↑ (1956). "New Isotope of Berkelium". Physical Review. 102 (1) 182. doi:10.1103/PhysRev.102.182.
  33. ↑ 33.0 33.1 (1965). "The alpha half-life of berkelium-247; a new long-lived isomer of berkelium-248". Nuclear Physics. 71 (2) 299. doi:10.1016/0029-5582(65)90719-4.
  34. ↑ (1979). "New isotope 242Bk". Physical Review C. 19 (5) 1794. doi:10.1103/PhysRevC.19.1794.
  35. ↑ Nucleonica. (2007–2011). Nucleonica: Universal Nuclide Chart. Nucleonica.
  36. ↑ S. G. Thompson, BB Cunningham: "First Macroscopic Observations of the Chemical Properties of Berkelium and californium," supplement to Paper P/825 presented at the Second International Conference on Peaceful Uses of Atomic Energy, Geneva, 1958
  37. ↑ High Flux Isotope Reactor. Oak Ridge National Laboratory.
  38. ↑ Радионуклидные источники и препараты. Research Institute of Atomic Reactors.
  39. ↑ Haire, Richard G.. (2006). The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements. 3 1577–1620. Springer. ISBN 978-1-4020-3555-5. doi:10.1007/1-4020-3598-5_12.
  40. ↑ (1997). Fermium Purification Using Teva Resin Extraction Chromatography. Sep. Sci. Technol.. 32 (1–4) 83–92. doi:10.1080/01496399708003188.
  41. ↑ (1987). Preparation and Purification of Actinide Metals. Advances in Inorganic Chemistry. 31 1–41. ISBN 978-0-12-023631-2. doi:10.1016/S0898-8838(08)60220-2.
  42. ↑ (1967). Crystal structures and lattice parameters of the compounds of berkelium I. Berkelium dioxide and cubic berkelium sesquioxide. Inorganic and Nuclear Chemistry Letters. 3 (9) 327. doi:10.1016/0020-1650(67)80037-0.
  43. ↑ 43.0 43.1 (1968). "The berkelium oxide system". Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry. 30 (7) 1769–1773. doi:10.1016/0022-1902(68)80352-5.
  44. ↑ 44.0 44.1 44.2 (1980). "Chemical consequences of radioactive decay. 1. Study of californium-249 ingrowth into crystalline berkelium-249 tribromide: a new crystalline phase of californium tribromide". Inorganic Chemistry. 19 (8) 2209. doi:10.1021/ic50210a003.
  45. ↑ (1975). "Crystallographic studies of some transuranic trihalides: 239PuCl3, 244CmBr3, 249BkBr3 and 249CfBr3". Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry. 37 (3) 743. doi:10.1016/0022-1902(75)80532-X.
  46. ↑ 46.0 46.1 (1981). "Absorption spectrophotometric study of బెర్కెలియం(III) and (IV) fluorides in the solid state". Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry. 43 (5) 1001. doi:10.1016/0022-1902(81)80164-9.
  47. ↑ (1969). "Lattice constants of actinide tetrafluorides including berkelium". Inorganic Chemistry. 8 (2) 235. doi:10.1021/ic50072a011.
  48. ↑ (1968). Crystal structures and lattice parameters of the compounds of berkelium—IV berkelium trifluoride☆. Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry. 30 (7) 1775. doi:10.1016/0022-1902(68)80353-7.
  49. ↑ 49.0 49.1 (1970). "Microchemical preparation of tricyclopentadienyl compounds of berkelium, californium, and some lanthanide elements". Inorganic Chemistry. 9 (5) 1091. doi:10.1021/ic50087a018.
  50. ↑ (1968). "Crystal structures and lattice parameters of the compounds of berkelium—IIBerkelium trichloride". Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry. 30 (3) 823. doi:10.1016/0022-1902(68)80443-9.
  51. ↑ (1986). "Absorption spectrophotometric and x-ray diffraction studies of the trichlorides of berkelium-249 and californium-249". Inorganic Chemistry. 25 (21) 3779. doi:10.1021/ic00241a015.
  52. ↑ 52.0 52.1 (1979). "Preparation and structural studies of elemental curium-248 and the nitrides of curium-248 and berkelium-249". Journal of the Less Common Metals. 66 (2) 201. doi:10.1016/0022-5088(79)90229-7.
  53. ↑ (1980). "Preparation and lattice parameters of 249Bk monopnictides". Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry. 42 (7) 995. doi:10.1016/0022-1902(80)80390-3.
  54. ↑ Christoph Elschenbroich Organometallic Chemistry, 6th Edition, Wiesbaden 2008, 978-3-8351-0167-8, pp. 583–584
  55. ↑ (2025-02-28). Berkelium–carbon bonding in a tetravalent berkelocene. Science. 387 (6737) 974–978. doi:10.1126/science.adr3346.
  56. ↑ Finally, Element 117 Is Here! ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ, Science Now, 7 April 2010
  57. ↑ Stwertka, Albert. A Guide to the Elements, Oxford University Press, 1996, p. 211. 0-19-508083-1
  58. ↑ Haire, Richard G.. (2006). The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements. 3 1499–1576. Springer. ISBN 978-1-4020-3555-5. doi:10.1007/1-4020-3598-5_11.
  59. ↑ Collaboration Expands the Periodic Table, One Element at a Time ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ, Science and Technology Review, Lawrence Livermore National Laboratory, October/November 2010
  60. ↑ Nuclear Missing Link Created at Last: Superheavy Element 117, Science daily, 7 April 2010
  61. ↑ G. Pfennig, H. Klewe-Nebenius, W. Seelmann Eggebert (Eds.): Karlsruhe nuclide, 7 Edition, 2006
  62. ↑ (2006). ENDF/B-VII.0: Next Generation Evaluated Nuclear Data Library for Nuclear Science and Technology. Nuclear Data Sheets. 107 (12) 2931–3060. doi:10.1016/j.nds.2006.11.001.
  63. ↑ (2007). "ND2007". International Conference on Nuclear Data for Science and Technology. ND2007 (194) 721–726. doi:10.1051/ndata:07476.
  64. ↑ 64.0 64.1 Institut de Radioprotection et de Sûreté Nucléaire: "Evaluation of nuclear criticality safety. data and limits for actinides in transport" ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ, p. 16
  65. ↑ Emeleus, H. J. Advances in inorganic chemistry, Academic Press, 1987, 0-12-023631-1 p. 32
  66. ↑ Pradyot Patnaik. Handbook of Inorganic Chemicals McGraw-Hill, 2002, 0-07-049439-8

గ్రంథ పట్టిక

బయటి లింకులు

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Berkelium” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Berkelium ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=బెర్కెలియం&oldid=998"