గ్లూకోజ్

From LTRC
Revision as of 08:22, 13 October 2026 by Abhinaya (talk | contribs) (ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Glucose” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం)
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)
పేర్లు
ఉచ్చారణ /ˈɡluːkoʊz/, /ɡluːkoʊs/
IUPAC పేర్లు d -Glucose ᴅ- gluco -Hexose
క్రమబద్ధమైన IUPAC పేరు (2 R ,3 S ,4 R ,5 R )-2,3,4,5,6-Pentahydroxyhexanal (సరళ రూపం) (3 R ,4 S ,5 S ,6 R )-6-(hydroxymethyl)oxane-2,3,4,5-tetrol (చక్రీయ రూపం)
ఇతర పేర్లు రక్త చక్కెరలు Dextrose మొక్కజొన్న చక్కెర d -Glucose ద్రాక్ష చక్కెర
గుర్తింపు సంఖ్యలు
CAS సంఖ్య 50-99-7 Y
492-62-6 (α-d-glucopyranose) Y
సంక్షిప్త నామాలు Glc
Beilstein రిఫరెన్స్ 1281604
ChEBI CHEBI:4167 Y
ChEMBL ChEMBL1222250 Y
ChemSpider 5589 Y
EC సంఖ్య 200-075-1
Gmelin రిఫరెన్స్ 83256
IUPHAR/BPS 4536
KEGG C00031 Y
MeSH Glucose
PubChem CID 5793
RTECS సంఖ్య LZ6600000
UNII 5SL0G7R0OK Y
5J5I9EB41E (α-d-glucopyranose) Y
InChI InChI=1S/C6H12O6/c7-1-2-3(8)4(9)5(10)6(11)12-2/h2-11H,1H2/t2-,3-,4+,5-,6?/m1/s1 Y
Key: WQZGKKKJIJFFOK-GASJEMHNSA-N Y
SMILES α-
d
-glucopyranose: C([C@@H]1[C@H]([C@@H]([C@H]([C@H](O1)O)O)O)O)O
β-
d
-glucopyranose: OC[C@H]1OC(O)[C@H](O)[C@@H](O)[C@@H]1O
ధర్మాలు
రసాయన సంకేతం C6H12O6
మోలార్ ద్రవ్యరాశి 180.156 g·mol−1
రూపం తెల్లని పొడి
సాంద్రత 1.54 g/cm3
ద్రవీభవన స్థానం α-d-Glucose: 146 °C (295 °F; 419 K) β-d-Glucose: 150 °C (302 °F; 423 K)
నీటిలో ద్రావణీయత 909 g/L (25 °C (77 °F))
అయస్కాంత గ్రాహ్యత (χ) −101.5×10−6 cm3/mol
డైపోల్ మొమెంట్ 10.5674
ఉష్ణ రసాయన శాస్త్రం
విశిష్ట ఉష్ణ సామర్థ్యం ( C ) 218.6 J/(K·mol)
ప్రామాణిక మోలార్ ఎంట్రోపీ ( S ⦵298) 209.2 J/(K·mol)
ప్రామాణిక సంయోగ ఉష్ణశక్తి (Δf H ⦵298) −1271 kJ/mol
దహన ఉష్ణశక్తి, గరిష్ట విలువ (HHV) 2,805 kJ/mol (670 kcal/mol)
ఫార్మకాలజీ
ATC కోడ్ B05CX01 (WHO) V04CA02 (WHO), V06DC01 (WHO)
తీసుకునే మార్గాలు ఇంట్రావీనస్, ఓరల్
ప్రమాదాలు
NFPA 704 (ఫైర్ డైమండ్) 0
1
0
సేఫ్టీ డేటా షీట్ (SDS) ICSC 08655
ప్రత్యేకంగా పేర్కొనకపోతే తప్ప, డేటా వారి పదార్థాలకు ఇవ్వబడింది standard state (at 25 °C [77 °F], 100 kPa). Y verify ( what is YN ?) Infobox references

గ్లూకోజ్ (Glucose) అనేది C6H12O6 అణు సంకేతం కలిగిన ఒక చక్కెర (sugar). ఇది అత్యంత సమృద్ధిగా లభించే మోనోశాకరైడ్ (monosaccharide),[1] ఇది కార్బోహైడ్రేట్లలో ఒక ఉపవర్గం. ఇది కిరణజన్య సంయోగక్రియ (photosynthesis) ద్వారా మొక్కలు మరియు చాలా శైవలాల (algae) లో నీరు మరియు కార్బన్ డయాక్సైడ్ నుండి తయారవుతుంది. మొక్కలు ప్రపంచంలోనే అత్యంత సమృద్ధిగా ఉండే కార్బోహైడ్రేట్ అయిన సెల్యులోజ్ను కణ కవచాల (cell walls) తయారీకి ఉపయోగిస్తాయి. అలాగే, అన్ని జీవరాశులు కణానికి శక్తినిచ్చే అడెనోసిన్ ట్రైఫాస్ఫేట్ (ATP)ను తయారు చేయడానికి దీనిని ఉపయోగిస్తాయి.[2][3][4] గ్లూకోజ్‌ను తరచుగా Glc అని సంక్షిప్తీకరిస్తారు.[5]

శక్తి జీవక్రియలో (energy metabolism), గ్లూకోజ్ అన్ని జీవులలో అత్యంత ముఖ్యమైన శక్తి వనరు. జీవక్రియ కోసం గ్లూకోజ్ ఒక పాలిమర్గా నిల్వ చేయబడుతుంది; మొక్కలలో ప్రధానంగా అమైలోజ్ మరియు అమైలోపెక్టిన్గా, మరియు జంతువులలో గ్లైకోజెన్గా నిల్వ చేయబడుతుంది. జంతువుల రక్తంలో గ్లూకోజ్ రక్త చక్కెర (blood sugar) రూపంలో ప్రసరిస్తుంది.[2][4] ప్రకృతిలో లభించే రూపం d-గ్లూకోజ్, అయితే దీని స్టీరియో ఐసోమర్ అయిన l-గ్లూకోజ్ కృత్రిమంగా తక్కువ పరిమాణంలో ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది మరియు ఇది తక్కువ జీవక్రియాశీలతను కలిగి ఉంటుంది.[4] గ్లూకోజ్ అనేది ఆరు కార్బన్ పరమాణువులు మరియు ఒక ఆల్డిహైడ్ సమూహాన్ని కలిగి ఉన్న మోనోశాకరైడ్, కాబట్టి ఇది ఒక ఆల్డోహెక్సోస్ (aldohexose). గ్లూకోజ్ అణువు ఓపెన్-చైన్ (అసైక్లిక్) మరియు రింగ్ (సైక్లిక్) రూపాల్లో ఉండగలదు. గ్లూకోజ్ ప్రకృతిలో లభిస్తుంది మరియు పండ్లు మరియు మొక్కల ఇతర భాగాలలో స్వేచ్ఛా స్థితిలో కనిపిస్తుంది. జంతువులలో, ఇది గ్లైకోజెనోలిసిస్ అని పిలువబడే ప్రక్రియలో గ్లైకోజెన్ విచ్ఛిన్నం ద్వారా విడుదలవుతుంది.

ఇంట్రావీనస్ షుగర్ సొల్యూషన్ (intravenous sugar solution)గా గ్లూకోజ్, ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ యొక్క అత్యవసర మందుల జాబితాలో ఉంది.[6] ఇది సోడియం క్లోరైడ్ (టేబుల్ సాల్ట్)తో కలిపి కూడా ఈ జాబితాలో ఉంది.[6]

గ్లూకోజ్ అనే పేరు ప్రాచీన గ్రీకు γλεῦκος (gleûkos) 'వైన్, మస్ట్' నుండి ఉద్భవించింది, ఇది γλυκύς (glykýs) 'తీపి' నుండి వచ్చింది.[7][8] -ose ప్రత్యయం చక్కెరను సూచించే రసాయన వర్గీకరణ.

చరిత్ర

గ్లూకోజ్ మొదటిసారిగా 1747లో జర్మన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త ఆండ్రియాస్ మార్గ్రాఫ్ చేత ఎండుద్రాక్షల నుండి వేరు చేయబడింది.[9][10] గ్లూకోజ్ 1792లో మరొక జర్మన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త జోహన్ టోబియాస్ లోవిట్జ్ చేత ద్రాక్షలో కనుగొనబడింది మరియు ఇది చెరకు చక్కెర (సుక్రోజ్) కంటే భిన్నమైనదని గుర్తించబడింది. గ్లూకోజ్ అనే పదాన్ని 1838లో జీన్-బాప్టిస్ట్ డూమాస్ రూపొందించారు, ఇది రసాయన సాహిత్యంలో ప్రాచుర్యం పొందింది. ఫ్రెడ్రిక్ ఆగస్టు కెకులే డెక్స్ట్రోజ్ (లాటిన్ dexter నుండి, అంటే "కుడి") అనే పదాన్ని ప్రతిపాదించారు, ఎందుకంటే గ్లూకోజ్ యొక్క జల ద్రావణాలలో, సరళంగా ధ్రువణీకరించబడిన కాంతి యొక్క తలం కుడి వైపుకు తిరుగుతుంది. దీనికి విరుద్ధంగా, l-ఫ్రక్టోజ్ (సాధారణంగా l-ఫ్రక్టోజ్ అని పిలుస్తారు) (ఒక కీటోహెక్సోస్) మరియు l-గ్లూకోజ్ (l-గ్లూకోజ్) సరళంగా ధ్రువణ కాంతిని ఎడమ వైపుకు తిప్పుతాయి. సరళంగా ధ్రువణీకరించబడిన కాంతి యొక్క తలం యొక్క భ్రమణం ఆధారంగా ఉన్న మునుపటి సంజ్ఞామానం (d మరియు l-నామకరణం) తర్వాత d- మరియు l-నోటేషన్కు అనుకూలంగా వదిలివేయబడింది, ఇది కార్బొనిల్ సమూహానికి దూరంగా ఉన్న అసమాన కేంద్రం యొక్క సంపూర్ణ కాన్ఫిగరేషన్‌ను సూచిస్తుంది మరియు d- లేదా l-గ్లిజరాల్డిహైడ్ యొక్క కాన్ఫిగరేషన్‌తో ఏకీభవిస్తుంది.[11][12]

గ్లూకోజ్ అనేక జీవులకు ప్రాథమిక అవసరం కాబట్టి, దాని రసాయన నిర్మాణం మరియు కూర్పుపై సరైన అవగాహన సేంద్రీయ రసాయన శాస్త్రంలో సాధారణ పురోగతికి గొప్పగా దోహదపడింది. ఈ అవగాహన ప్రధానంగా జర్మన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త హెర్మన్ ఎమిల్ ఫిషర్ పరిశోధనల ఫలితంగా ఏర్పడింది, ఆయన తన పరిశోధనలకు 1902లో రసాయన శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతిని అందుకున్నారు.[13] గ్లూకోజ్ సంశ్లేషణ సేంద్రీయ పదార్థం యొక్క నిర్మాణాన్ని స్థాపించింది మరియు తద్వారా రసాయన గతిశీలత మరియు కార్బన్-బేరింగ్ అణువులలో రసాయన బంధాల అమరికల గురించి జాకబస్ హెన్రికస్ వాన్ 'ట్ హాఫ్ సిద్ధాంతాలకు మొదటి ఖచ్చితమైన ధ్రువీకరణను ఏర్పరిచింది.[14] 1891 మరియు 1894 మధ్య, ఫిషర్ తెలిసిన అన్ని చక్కెరల స్టీరియోకెమికల్ కాన్ఫిగరేషన్‌ను స్థాపించారు మరియు అసమాన కార్బన్ పరమాణువుల వాన్ 'ట్ హాఫ్ సమీకరణాన్ని వర్తింపజేస్తూ సాధ్యమయ్యే ఐసోమర్‌లను సరిగ్గా అంచనా వేశారు. పేర్లు మొదట సహజ పదార్థాలను సూచించాయి. వాటి ఎనాంటియోమర్‌లకు సంపూర్ణ స్టీరియోకెమిస్ట్రీని (ఉదా. ఫిషర్ నామకరణం, d/l నామకరణం) పరిగణనలోకి తీసుకుని క్రమబద్ధమైన నామకరణాల పరిచయంతో అదే పేరు ఇవ్వబడింది.

గ్లూకోజ్ జీవక్రియ ఆవిష్కరణకు ఒట్టో ఫ్రిట్జ్ మేయర్హాఫ్ 1922లో శరీరధర్మశాస్త్రం లేదా వైద్యశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతిని అందుకున్నారు.[15] హన్స్ వాన్ యూలర్-చెల్పిన్ 1929లో ఆర్థర్ హార్డెన్తో కలిసి "చక్కెర కిణ్వ ప్రక్రియ (fermentation) మరియు ఈ ప్రక్రియలో ఎంజైమ్ల పాత్ర"పై పరిశోధన చేసినందుకు రసాయన శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతిని అందుకున్నారు.[16][17] 1947లో, బెర్నార్డో హౌసే (గ్లూకోజ్ మరియు ఉత్పన్న కార్బోహైడ్రేట్ల జీవక్రియలో పిట్యూటరీ గ్రంథి పాత్రను కనుగొన్నందుకు) అలాగే కార్ల్ మరియు గెర్టీ కోరి (గ్లూకోజ్ నుండి గ్లైకోజెన్ మార్పిడిని కనుగొన్నందుకు) శరీరధర్మశాస్త్రం లేదా వైద్యశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతిని అందుకున్నారు.[18][19][20] 1970లో, లూయిస్ లెలోయిర్ కార్బోహైడ్రేట్ల బయోసింథసిస్‌లో గ్లూకోజ్-ఉత్పన్న చక్కెర న్యూక్లియోటైడ్‌లను కనుగొన్నందుకు రసాయన శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతిని అందుకున్నారు.[21]

రసాయన మరియు భౌతిక ధర్మాలు

గ్లూకోజ్ తెల్లని లేదా రంగులేని ఘనపదార్థాలను ఏర్పరుస్తుంది, ఇవి నీటిలో మరియు ఎసిటిక్ యాసిడ్లో బాగా కరుగుతాయి, కానీ మిథనాల్ మరియు ఇథనాల్లో తక్కువగా కరుగుతాయి. ఇవి 146 C (α) మరియు 150 C (beta) వద్ద కరుగుతాయి, 188 C వద్ద వివిధ అస్థిర ఉత్పత్తులను విడుదల చేస్తూ రసాయన వియోగం (decomposition) చెందుతాయి, చివరికి కార్బన్ అవశేషాన్ని వదిలివేస్తాయి.[22]

ఆరు కార్బన్ పరమాణువులతో, ఇది మోనోశాకరైడ్ల ఉపవర్గమైన హెక్సోస్గా వర్గీకరించబడింది. d-గ్లూకోజ్ పదహారు ఆల్డోహెక్సోస్ స్టీరియో ఐసోమర్లలో ఒకటి. d-ఐసోమర్, d-గ్లూకోజ్, దీనిని డెక్స్ట్రోజ్ అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది ప్రకృతిలో విస్తృతంగా కనిపిస్తుంది, కానీ l-ఐసోమర్, l-గ్లూకోజ్, ప్రకృతిలో కనిపించదు. పాలు చక్కెర (లాక్టోజ్), చెరకు చక్కెర (సుక్రోజ్), మాల్టోజ్, సెల్యులోజ్, గ్లైకోజెన్ వంటి కార్బోహైడ్రేట్ల జలవిశ్లేషణ (hydrolysis) ద్వారా గ్లూకోజ్‌ను పొందవచ్చు. డెక్స్ట్రోజ్ సాధారణంగా అమెరికా మరియు జపాన్‌లో మొక్కజొన్న పిండి, ఐరోపాలో బంగాళాదుంప మరియు గోధుమ పిండి, మరియు ఉష్ణమండల ప్రాంతాలలో టపియోకా పిండి వంటి పిండి పదార్థాల (starches) నుండి వాణిజ్యపరంగా తయారు చేయబడుతుంది.[23] తయారీ ప్రక్రియలో జెట్‌లో నియంత్రిత pH వద్ద ఒత్తిడితో కూడిన స్టీమింగ్ ద్వారా జలవిశ్లేషణ మరియు తదనంతరం ఎంజైమాటిక్ డిపాలిమరైజేషన్ ఉపయోగించబడుతుంది.[24] బంధం లేని గ్లూకోజ్ తేనెలోని ప్రధాన పదార్థాలలో ఒకటి.[25][26][27][28][29]

"డెక్స్ట్రోజ్" అనే పదం తరచుగా క్లినికల్ (రోగి ఆరోగ్య స్థితికి సంబంధించినది) లేదా పోషకాహార సందర్భంలో (ఆహార లేబుల్స్ లేదా ఆహార మార్గదర్శకాలు వంటి ఆహార తీసుకోవడం) ఉపయోగించబడుతుంది, అయితే "గ్లూకోజ్" జీవసంబంధమైన లేదా శరీరధర్మ సందర్భంలో (రసాయన ప్రక్రియలు మరియు పరమాణు పరస్పర చర్యలు) ఉపయోగించబడుతుంది,[30][31][32][33] కానీ రెండు పదాలు ఒకే అణువును, ప్రత్యేకంగా D-గ్లూకోజ్‌ను సూచిస్తాయి.[32][34]

డెక్స్ట్రోజ్ మోనోహైడ్రేట్ అనేది D-గ్లూకోజ్ యొక్క హైడ్రేటెడ్ రూపం, అంటే ఇది అదనపు నీటి అణువును కలిగి ఉన్న గ్లూకోజ్ అణువు.[35] దీని రసాయన సంకేతం C6H12O6 · H2O.[35][36] డెక్స్ట్రోజ్ మోనోహైడ్రేట్‌ను హైడ్రేటెడ్ D-గ్లూకోజ్ అని కూడా పిలుస్తారు మరియు సాధారణంగా మొక్కల పిండి పదార్థాల నుండి తయారు చేయబడుతుంది.[35][37] డెక్స్ట్రోజ్ మోనోహైడ్రేట్ ఆహార అనువర్తనాల్లో, పానీయాల మిశ్రమాల వంటి వాటిలో ప్రధాన రకమైన డెక్స్ట్రోజ్‌గా ఉపయోగించబడుతుంది—ఇది ఆహార పదార్థాల ఉత్పత్తిలో పోషకాహార అనుబంధంగా విస్తృతంగా ఉపయోగించే గ్లూకోజ్ యొక్క సాధారణ రూపం. డెక్స్ట్రోజ్ మోనోహైడ్రేట్ ప్రధానంగా ఉత్తర అమెరికాలో కార్న్ సిరప్ లేదా హై-ఫ్రక్టోజ్ కార్న్ సిరప్గా వినియోగించబడుతుంది.[32]

అన్‌హైడ్రస్ డెక్స్ట్రోజ్ (Anhydrous dextrose), మరోవైపు, నీటి అణువులు లేని గ్లూకోజ్.[37][38] అన్‌హైడ్రస్ రసాయన పదార్థాలు సాధారణంగా వేడి చేయడం లేదా ఎండబెట్టడం (desiccation) వంటి పద్ధతుల ద్వారా హైడ్రేటెడ్ పదార్థం నుండి నీటిని తొలగించడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడతాయి.[39][40][41] డెక్స్ట్రోజ్ మోనోహైడ్రేట్‌ను పారిశ్రామిక సెట్టింగ్‌లో అన్‌హైడ్రస్ డెక్స్ట్రోజ్‌గా డీహైడ్రేట్ చేయవచ్చు.[42][43] డెక్స్ట్రోజ్ మోనోహైడ్రేట్ ద్రవ్యరాశి పరంగా సుమారు 9.5% నీటిని కలిగి ఉంటుంది; డీహైడ్రేషన్ ప్రక్రియ ద్వారా, ఈ నీటి కంటెంట్ తొలగించబడి అన్‌హైడ్రస్ (పొడి) డెక్స్ట్రోజ్ లభిస్తుంది.[37]

అన్‌హైడ్రస్ డెక్స్ట్రోజ్ రసాయన సంకేతం C6H12O6, దీనికి ఎటువంటి నీటి అణువు అతుక్కొని ఉండదు, ఇది గ్లూకోజ్ లాంటిదే.[35] అన్‌హైడ్రస్ డెక్స్ట్రోజ్ బహిరంగ గాలిలో తేమను పీల్చుకుని మోనోహైడ్రేట్‌గా మారే అవకాశం ఉంది, మరియు దీనిని ఉత్పత్తి చేయడం ఖరీదైనది.[37] అన్‌హైడ్రస్ డెక్స్ట్రోజ్ (అన్‌హైడ్రస్ D-గ్లూకోజ్) పెరిగిన స్థిరత్వం మరియు పెరిగిన షెల్ఫ్ లైఫ్‌ను కలిగి ఉంటుంది,[40] మరియు ఇది నోటి ద్వారా తీసుకునే గ్లూకోజ్ టాలరెన్స్ టెస్ట్ వంటి వైద్య అనువర్తనాలను కలిగి ఉంటుంది.[44]

D-గ్లూకోజ్ మోనోహైడ్రేట్ యొక్క పరమాణు భారం (మోలార్ మాస్) 198.17 g/mol అయితే,[45][46] అన్‌హైడ్రస్ D-గ్లూకోజ్ యొక్క పరమాణు భారం 180.16 g/mol.[47][48][49] ఈ రెండు రకాల గ్లూకోజ్ సాంద్రత కూడా భిన్నంగా ఉంటుంది.

రసాయన నిర్మాణం పరంగా, గ్లూకోజ్ ఒక మోనోశాకరైడ్, అంటే ఒక సాధారణ చక్కెర. గ్లూకోజ్ ఆరు కార్బన్ పరమాణువులను మరియు ఒక ఆల్డిహైడ్ సమూహాన్ని కలిగి ఉంటుంది, కాబట్టి ఇది ఒక ఆల్డోహెక్సోస్. గ్లూకోజ్ అణువు ఓపెన్-చైన్ (అసైక్లిక్) మరియు రింగ్ (సైక్లిక్) రూపాల్లో ఉండగలదు—ఆల్కహాల్ మరియు ఆల్డిహైడ్ లేదా కీటోన్ ఫంక్షనల్ గ్రూపుల ఉనికి కారణంగా, సరళ గొలుసు కలిగిన రూపం సులభంగా కార్బోహైడ్రేట్లలో సాధారణంగా కనిపించే కుర్చీ వంటి హెమిఅసిటల్ రింగ్ నిర్మాణంగా మారుతుంది.[50]

నిర్మాణం మరియు నామకరణం

గ్లూకోజ్ ఘన రూపంలో మూసివేసిన పైరాన్ రింగ్‌తో మోనోహైడ్రేట్గా ఉంటుంది (α-D-గ్లూకోపైరనోస్ మోనోహైడ్రేట్, కొన్నిసార్లు డెక్స్ట్రోజ్ హైడ్రేట్ అని తక్కువ ఖచ్చితత్వంతో పిలుస్తారు). జల ద్రావణంలో, మరోవైపు, గ్లూకోజ్‌లో కొంత భాగం ఓపెన్-చైన్ కాన్ఫిగరేషన్‌లో కనిపిస్తుంది, అయితే ప్రధానంగా α- లేదా β-పైరనోస్గా ఉంటుంది, ఇవి ఒకదానికొకటి మారుతుంటాయి. జల ద్రావణాల నుండి, మూడు తెలిసిన రూపాలను స్ఫటికీకరించవచ్చు: α-గ్లూకోపైరనోస్, β-గ్లూకోపైరనోస్ మరియు α-గ్లూకోపైరనోస్ మోనోహైడ్రేట్.[51] గ్లూకోజ్ అనేది లాక్టోజ్ మరియు సుక్రోజ్ (చెరకు లేదా బీట్ చక్కెర) వంటి డైశాకరైడ్లు, రాఫినోస్ వంటి ఒలిగోశాకరైడ్లు మరియు పిండి పదార్థం, అమైలోపెక్టిన్, గ్లైకోజెన్ మరియు సెల్యులోజ్ వంటి పాలిశాకరైడ్ల నిర్మాణ యూనిట్.[4][52] గ్లూకోజ్ యొక్క గ్లాస్ ట్రాన్సిషన్ టెంపరేచర్ 31 C మరియు గోర్డాన్-టేలర్ స్థిరాంకం (రెండు పదార్థాల మిశ్రమం యొక్క వివిధ ద్రవ్యరాశి భిన్నాల కోసం గ్లాస్ ట్రాన్సిషన్ టెంపరేచర్‌ను అంచనా వేయడానికి ప్రయోగాత్మకంగా నిర్ణయించబడిన స్థిరాంకం)[52] 4.5.[53]

d-గ్లూకోజ్ యొక్క రూపాలు మరియు ప్రొజెక్షన్‌ల పోలిక
నాట్టా ప్రొజెక్షన్ హేవోర్త్ ప్రొజెక్షన్
α-d-గ్లూకోఫ్యూరనోజ్ β-d-గ్లూకోఫ్యూరనోజ్
α-d-గ్లూకోపైరనోజ్ β-d-గ్లూకోపైరనోజ్
α-d-గ్లూకోపైరనోజ్ (1) టోలెన్స్/ఫిషర్ (2) హేవోర్త్ ప్రొజెక్షన్ (3) చైర్ కన్ఫర్మేషన్ (4) మిల్స్ ప్రొజెక్షన్

ఓపెన్-చైన్ రూపం

సమతాస్థితి వద్ద జల ద్రావణంలో ఉండే గ్లూకోజ్ అణువులలో 0.02% కంటే తక్కువ గ్లూకోజ్ ఓపెన్-చైన్ రూపంలో ఉంటుంది.[54] మిగిలినది రెండు చక్రీయ హెమిఎసిటల్ రూపాలలో ఒకటిగా ఉంటుంది. దాని ఓపెన్-చైన్ రూపంలో, గ్లూకోజ్ అణువు ఆరు కార్బన్ పరమాణువుల యొక్క తెరిచిన (చక్రీయ సమ్మేళనానికి భిన్నంగా) శాఖలు లేని వెన్నెముకను కలిగి ఉంటుంది, ఇక్కడ C-1 అనేది ఒక ఆల్డిహైడ్ గ్రూప్ H(C)లో భాగం. అందువల్ల, గ్లూకోజ్ ఒక ఆల్డోజ్ లేదా ఆల్డోహెక్సోజ్గా కూడా వర్గీకరించబడింది. ఆల్డిహైడ్ గ్రూప్ గ్లూకోజ్‌ను ఒక రిడ్యూసింగ్ షుగర్గా మారుస్తుంది, ఇది ఫెహ్లింగ్ పరీక్షతో ధనాత్మక ప్రతిచర్యను ఇస్తుంది.

చక్రీయ రూపాలు

ద్రావణాలలో, గ్లూకోజ్ యొక్క ఓపెన్-చైన్ రూపం ("D-" లేదా "L-") అనేక చక్రీయ ఐసోమర్‌లతో సమతాస్థితిలో ఉంటుంది, ప్రతి ఒక్కటి ఒక ఆక్సిజన్ పరమాణువు ద్వారా మూసివేయబడిన కార్బన్ల వలయాన్ని కలిగి ఉంటుంది. అయితే, జల ద్రావణంలో, 99% కంటే ఎక్కువ గ్లూకోజ్ అణువులు పైరనోజ్ రూపాల్లో ఉంటాయి. ఓపెన్-చైన్ రూపం సుమారు 0.25%కి పరిమితం చేయబడింది మరియు ఫ్యూరనోజ్ రూపాలు స్వల్ప మొత్తంలో ఉంటాయి. "గ్లూకోజ్" మరియు "D-గ్లూకోజ్" అనే పదాలు సాధారణంగా ఈ చక్రీయ రూపాలకు కూడా ఉపయోగించబడతాయి. ఈ వలయం ఓపెన్-చైన్ రూపం నుండి ఆల్డిహైడ్ గ్రూప్ (C-1 వద్ద) మరియు C-4 లేదా C-5 హైడ్రాక్సిల్ గ్రూప్ మధ్య అంతర-అణు న్యూక్లియోఫిలిక్ ఎడిషన్ ప్రతిచర్య ద్వారా ఏర్పడుతుంది, ఇది ఒక హెమిఎసిటల్ బంధాన్ని, (OH)Hని ఏర్పరుస్తుంది.

C-1 మరియు C-5 మధ్య ప్రతిచర్య పైరనోజ్ అని పిలువబడే ఆరు-సభ్యుల హెటెరోసైక్లిక్ వ్యవస్థను ఇస్తుంది, ఇది ఒక మోనోశాకరైడ్ చక్కెర (అందుకే "-ose"), ఇది ఉత్పన్నమైన పైరాన్ అస్థిపంజరాన్ని కలిగి ఉంటుంది. (చాలా అరుదైన) C-1 మరియు C-4 మధ్య ప్రతిచర్య ఐదు-సభ్యుల ఫ్యూరనోజ్ వలయాన్ని ఇస్తుంది, దీనికి చక్రీయ ఈథర్ ఫ్యూరాన్ పేరు పెట్టబడింది. ఏ సందర్భంలోనైనా, వలయంలోని ప్రతి కార్బన్ ఒక హైడ్రోజన్ మరియు ఒక హైడ్రాక్సిల్‌ను కలిగి ఉంటుంది, చివరి కార్బన్ (C-4 లేదా C-5) మినహా, అక్కడ హైడ్రాక్సిల్ ఓపెన్ అణువు యొక్క మిగిలిన భాగంతో (ఇది వరుసగా (C(CH2OH)HOH) లేదా (CHOH)) భర్తీ చేయబడుతుంది.

వలయం-మూసివేత ప్రతిచర్య రెండు ఉత్పత్తులను ఇవ్వగలదు, వీటిని "α-" మరియు "β-" అని పిలుస్తారు. ఒక గ్లూకోపైరనోజ్ అణువును హేవోర్త్ ప్రొజెక్షన్లో గీసినప్పుడు, "α-" అనే హోదా అంటే C-1కి జోడించబడిన హైడ్రాక్సిల్ గ్రూప్ మరియు C-5 వద్ద ఉన్న 2OH గ్రూప్ వలయం యొక్క తలానికి వ్యతిరేక వైపులా ఉంటాయి (ఒక ట్రాన్స్ అమరిక), అయితే "β-" అంటే అవి తలానికి ఒకే వైపున ఉంటాయి (ఒక సిస్ అమరిక). అందువల్ల, ఓపెన్-చైన్ ఐసోమర్ D-గ్లూకోజ్ నాలుగు విభిన్న చక్రీయ ఐసోమర్‌లకు దారితీస్తుంది: α-D-గ్లూకోపైరనోజ్, β-D-గ్లూకోపైరనోజ్, α-D-గ్లూకోఫ్యూరనోజ్, మరియు β-D-గ్లూకోఫ్యూరనోజ్. ఈ ఐదు నిర్మాణాలు సమతాస్థితిలో ఉండి ఒకదానికొకటి మారుతుంటాయి, మరియు ఈ మార్పు ఆమ్ల ఉత్ప్రేరకంతో చాలా వేగంగా జరుగుతుంది.

D-గ్లూకోపైరనోజ్ యొక్క α- మరియు β- అనోమర్ల మధ్య ఆమ్ల-ఉత్ప్రేరక డైనమిక్ సమతాస్థితి కోసం విస్తృతంగా ప్రతిపాదించబడిన యంత్రాంగం
D-గ్లూకోపైరనోజ్ యొక్క α- మరియు β- అనోమర్ల మధ్య ఆమ్ల-ఉత్ప్రేరక డైనమిక్ సమతాస్థితి కోసం విస్తృతంగా ప్రతిపాదించబడిన యంత్రాంగం

మరొక ఓపెన్-చైన్ ఐసోమర్ L-గ్లూకోజ్ అదేవిధంగా L-గ్లూకోజ్ యొక్క నాలుగు విభిన్న చక్రీయ రూపాలకు దారితీస్తుంది, ప్రతిదీ సంబంధిత D-గ్లూకోజ్ యొక్క ప్రతిబింబం.

గ్లూకోపైరనోజ్ వలయం (α లేదా β) సైక్లోహెక్సేన్ యొక్క "చైర్" మరియు "బోట్" కన్ఫర్మేషన్‌ల వలె అనేక నాన్-ప్లానార్ ఆకారాలను కలిగి ఉంటుంది. అదేవిధంగా, గ్లూకోఫ్యూరనోజ్ వలయం సైక్లోపెంటేన్ యొక్క "ఎన్వలప్" కన్ఫర్మేషన్‌ల వలె అనేక ఆకారాలను కలిగి ఉండవచ్చు.

ఘన స్థితిలో, గ్లూకోపైరనోజ్ రూపాలు మాత్రమే కనిపిస్తాయి.

గ్లూకోఫ్యూరనోజ్ యొక్క కొన్ని ఉత్పన్నాలు, ఉదాహరణకు 1,2-O-ఐసోప్రొపైలిడీన్-D-గ్లూకోఫ్యూరనోజ్ స్థిరంగా ఉంటాయి మరియు స్పటికాకార ఘనపదార్థాలుగా స్వచ్ఛంగా పొందవచ్చు.[55][56] ఉదాహరణకు, α-D-గ్లూకోజ్ యొక్క పారా-టోలైల్‌బోరోనిక్ యాసిడ్ H3C(C6H4)(OH)2తో ప్రతిచర్య సాధారణ పైరనోజ్ వలయాన్ని సంస్కరించి 4-రెట్లు ఎస్టర్ α-D-గ్లూకోఫ్యూరనోజ్-1,2:3,5-బిస్(p-టోలైల్‌బోరోనేట్)ని ఇస్తుంది.[57]

మ్యూటారోటేషన్

ఇవి కూడా చూడండి: మ్యూటారోటేషన్

మ్యూటారోటేషన్: d-గ్లూకోజ్ అణువులు ఒకదానికొకటి ఎపిమెరిక్ (= డయాస్టీరియోమెరిక్) అయిన చక్రీయ హెమిఎసిటల్స్‌గా ఉంటాయి. ఎపిమెరిక్ నిష్పత్తి α:β 36:64. α-D-గ్లూకోపైరనోజ్‌లో (ఎడమ), నీలం రంగులో ఉన్న హైడ్రాక్సీ గ్రూప్ అనోమెరిక్ కేంద్రం వద్ద అక్షీయ స్థానంలో ఉంది, అయితే β-D-గ్లూకోపైరనోజ్‌లో (కుడి) నీలం రంగులో ఉన్న హైడ్రాక్సీ గ్రూప్ అనోమెరిక్ కేంద్రం వద్ద ఈక్వటోరియల్ స్థానంలో ఉంది.

మ్యూటారోటేషన్ అనేది వలయం-ఏర్పడే ప్రతిచర్య యొక్క తాత్కాలిక తిరోగమనాన్ని కలిగి ఉంటుంది, దీని ఫలితంగా ఓపెన్-చైన్ రూపం ఏర్పడుతుంది, ఆ తర్వాత వలయం తిరిగి ఏర్పడుతుంది. వలయం మూసివేత దశ ఓపెనింగ్ దశ ద్వారా తిరిగి సృష్టించబడిన దానికంటే భిన్నమైన గ్రూప్‌ను ఉపయోగించవచ్చు (తద్వారా పైరనోజ్ మరియు ఫ్యూరనోజ్ రూపాల మధ్య మారుతుంది), లేదా C-1 వద్ద సృష్టించబడిన కొత్త హెమిఎసిటల్ గ్రూప్ అసలు దానితో సమానమైన లేదా వ్యతిరేకమైన హ్యాండెడ్‌నెస్‌ను కలిగి ఉండవచ్చు (తద్వారా α మరియు β రూపాల మధ్య మారుతుంది). అందువల్ల, ఓపెన్-చైన్ రూపం ద్రావణంలో అతితక్కువగా గుర్తించదగినప్పటికీ, ఇది సమతాస్థితిలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం.

ఓపెన్-చైన్ రూపం థర్మోడైనమిక్‌గా అస్థిరంగా ఉంటుంది, మరియు ఇది స్వయంచాలకంగా చక్రీయ రూపాలకు ఐసోమర్ అవుతుంది. (వలయం మూసివేత ప్రతిచర్య సిద్ధాంతపరంగా నాలుగు- లేదా మూడు-పరమాణువుల వలయాలను సృష్టించగలిగినప్పటికీ, ఇవి చాలా ఒత్తిడికి లోనవుతాయి మరియు ఆచరణలో గమనించబడవు.) గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ద్రావణాలలో, నాలుగు చక్రీయ ఐసోమర్‌లు గంటల వ్యవధిలో ఒకదానికొకటి మారుతాయి, ఈ ప్రక్రియను మ్యూటారోటేషన్ అంటారు.[58] ఏ నిష్పత్తుల నుండి ప్రారంభించినా, మిశ్రమం α:β 36:64 యొక్క స్థిరమైన నిష్పత్తికి చేరుకుంటుంది. అనోమెరిక్ ప్రభావం యొక్క ప్రభావం లేకపోతే నిష్పత్తి α:β 11:89గా ఉండేది.[59] 0 C దగ్గర ఉష్ణోగ్రతల వద్ద మ్యూటారోటేషన్ గణనీయంగా నెమ్మదిగా ఉంటుంది.

ఆప్టికల్ యాక్టివిటీ

నీటిలో లేదా ఘన రూపంలో ఉన్నా, d-(+)-గ్లూకోజ్ డెక్స్ట్రోరోటేటరీ, అంటే ఇది కాంతి వనరు వైపు చూస్తున్నప్పుడు ధ్రువణ కాంతి దిశను సవ్యదిశలో తిప్పుతుంది. ఈ ప్రభావం అణువుల యొక్క చిరాలిటీ కారణంగా ఉంటుంది, మరియు నిజానికి అద్దం-ప్రతిబింబ ఐసోమర్, l-(−)-గ్లూకోజ్, అదే మొత్తంలో లెవోరోటేటరీ (ధ్రువణ కాంతిని అపసవ్య దిశలో తిప్పుతుంది). ఈ ప్రభావం యొక్క బలం ఐదు టాటోమర్లలో ప్రతిదానికి భిన్నంగా ఉంటుంది.

d- ఉపసర్గ నేరుగా సమ్మేళనం యొక్క ఆప్టికల్ లక్షణాలను సూచించదు. ఇది C-5 చిరల్ కేంద్రం d-గ్లిజరాల్డిహైడ్ (ఇది డెక్స్ట్రోరోటేటరీ కాబట్టి అలా లేబుల్ చేయబడింది) వలె అదే హ్యాండెడ్‌నెస్‌ను కలిగి ఉందని సూచిస్తుంది. d-గ్లూకోజ్ డెక్స్ట్రోరోటేటరీ అనే వాస్తవం దాని నాలుగు చిరల్ కేంద్రాల యొక్క ఉమ్మడి ప్రభావం, కేవలం C-5 మాత్రమే కాదు; ఇతర d-ఆల్డోహెక్సోజ్‌లలో కొన్ని లెవోరోటేటరీగా ఉంటాయి.

రెండు అనోమర్‌ల మధ్య మార్పిడిని పోలారిమీటర్లో గమనించవచ్చు, ఎందుకంటే స్వచ్ఛమైన α-d-గ్లూకోజ్ +112.2° mL/(dm·g) యొక్క నిర్దిష్ట భ్రమణ కోణాన్ని కలిగి ఉంటుంది, స్వచ్ఛమైన β-d-గ్లూకోజ్ +17.5° mL/(dm·g)ని కలిగి ఉంటుంది.[60] మ్యూటారోటేషన్ కారణంగా కొంత సమయం తర్వాత సమతాస్థితి చేరుకున్నప్పుడు, భ్రమణ కోణం +52.7° mL/(dm·g)గా ఉంటుంది. ఆమ్లం లేదా క్షారాన్ని జోడించడం ద్వారా, ఈ పరివర్తన చాలా వేగవంతం అవుతుంది. సమతాస్థితి ఓపెన్-చైన్ ఆల్డిహైడ్ రూపం ద్వారా జరుగుతుంది.

ఐసోమెరైజేషన్

పలచని సోడియం హైడ్రాక్సైడ్ లేదా ఇతర పలచని క్షారాలలో, మోనోశాకరైడ్లు మాన్నోజ్, గ్లూకోజ్, మరియు ఫ్రక్టోజ్ ఒకదానికొకటి మారుతాయి (లోబ్రీ డి బ్రూయిన్-ఆల్బెర్డా-వాన్ ఎకెన్‌స్టెయిన్ పరివర్తన ద్వారా), తద్వారా ఈ ఐసోమర్‌ల మధ్య సమతుల్యత ఏర్పడుతుంది. ఈ ప్రతిచర్య ఒక ఎనెడియోల్ ద్వారా జరుగుతుంది:

గ్లూకోజ్-ఫ్రక్టోజ్-మాన్నోజ్-ఐసోమెరైజేషన్

జీవరసాయన లక్షణాలు

గ్లూకోజ్ అత్యంత సమృద్ధిగా ఉండే మోనోశాకరైడ్. గ్లూకోజ్ చాలా జీవులలో అత్యంత విస్తృతంగా ఉపయోగించబడే ఆల్డోహెక్సోజ్. దీనికి ఒక సాధ్యమైన వివరణ ఏమిటంటే, గ్లూకోజ్ ఇతర ఆల్డోహెక్సోజ్‌ల కంటే ప్రోటీన్ల యొక్క అమైన్ గ్రూపులతో అపదిష్టంగా ప్రతిస్పందించే తక్కువ ధోరణిని కలిగి ఉంటుంది.[61] ఈ ప్రతిచర్య—గ్లైకేషన్—అనేక ప్రోటీన్ల పనితీరును దెబ్బతీస్తుంది లేదా నాశనం చేస్తుంది,[61] ఉదాహరణకు గ్లైకేటెడ్ హిమోగ్లోబిన్లో. గ్లూకోజ్ యొక్క తక్కువ గ్లైకేషన్ రేటును ఇతర ఆల్డోహెక్సోజ్‌లతో పోలిస్తే మరింత స్థిరమైన చక్రీయ రూపం కలిగి ఉండటంతో ఆపాదించవచ్చు, అంటే ఇది దాని రియాక్టివ్ ఓపెన్-చైన్ రూపంలో వాటి కంటే తక్కువ సమయం గడుపుతుంది.[61] అన్ని ఆల్డోహెక్సోజ్‌లలో గ్లూకోజ్ అత్యంత స్థిరమైన చక్రీయ రూపాన్ని కలిగి ఉండటానికి కారణం దాని హైడ్రాక్సీ గ్రూప్లు (d-గ్లూకోజ్ యొక్క అనోమెరిక్ కార్బన్ వద్ద ఉన్న హైడ్రాక్సీ గ్రూప్ మినహా) ఈక్వటోరియల్ స్థానంలో ఉండటం. బహుశా, గ్లూకోజ్ అత్యంత సమృద్ధిగా ఉండే సహజ మోనోశాకరైడ్ ఎందుకంటే ఇది ఇతర మోనోశాకరైడ్‌ల కంటే ప్రోటీన్లతో తక్కువగా గ్లైకేట్ అవుతుంది.[61][62] మరొక పరికల్పన ఏమిటంటే, గ్లూకోజ్, β-d-గ్లూకోజ్ రూపంలో ఐదు హైడ్రాక్సీ ప్రతిక్షేపకాలను ఈక్వటోరియల్ స్థానంలో కలిగి ఉన్న ఏకైక d-ఆల్డోహెక్సోజ్ కావడం వల్ల, రసాయన ప్రతిచర్యలకు మరింత సులభంగా అందుబాటులో ఉంటుంది,[63] ఉదాహరణకు, ఎస్టెరిఫికేషన్[64] లేదా ఎసిటల్ ఏర్పాటు కోసం.[65] ఈ కారణంగా, d-గ్లూకోజ్ సహజ పాలీశాకరైడ్లలో (గ్లైకాన్లు) అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగిన నిర్మాణ యూనిట్. కేవలం గ్లూకోజ్‌తో కూడిన పాలీశాకరైడ్‌లను గ్లూకాన్లు అంటారు.

గ్లూకోజ్ మొక్కల ద్వారా కిరణజన్య సంయోగక్రియ ఉపయోగించి సూర్యరశ్మి, నీరు మరియు కార్బన్ డయాక్సైడ్ ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది,[66][67] మరియు అన్ని జీవులచే శక్తి మరియు కార్బన్ వనరుగా ఉపయోగించబడుతుంది. అయితే, చాలా గ్లూకోజ్ దాని ఉచిత రూపంలో కాకుండా, మొక్కలలో సాధారణంగా కనిపించే సుక్రోజ్ మరియు స్టార్చ్, పాలలో లాక్టోజ్, మొక్కల కణ గోడ నుండి సెల్యులోజ్, మరియు ఆర్థ్రోపోడ్ల నుండి కైటిన్ వంటి దాని పాలిమర్ల (పాలీశాకరైడ్లు) రూపంలో ఉంటుంది. ఈ పాలిమర్‌లు, జంతువులు, శిలీంధ్రాలు మరియు బ్యాక్టీరియా ద్వారా వినియోగించబడినప్పుడు, ఎంజైమ్‌లను ఉపయోగించి గ్లూకోజ్‌గా విచ్ఛిన్నం చేయబడతాయి. అన్ని జంతువులు కూడా అవసరమైనప్పుడు కొన్ని పూర్వగాముల నుండి గ్లూకోజ్‌ను స్వయంగా ఉత్పత్తి చేయగలవు. న్యూరాన్లు, మూత్రపిండ మెడుల్లా కణాలు, మరియు ఎరిత్రోసైట్లు వాటి శక్తి ఉత్పత్తి కోసం గ్లూకోజ్‌పై ఆధారపడతాయి.[67] వయోజన మానవులలో, సుమారు 18 g గ్లూకోజ్ ఉంటుంది,[68] అందులో సుమారు 4 g రక్తంలో ఉంటుంది.[69] సుమారు 180-220 గ్లూకోజ్ 24 గంటల్లో వయోజనుడి కాలేయంలో ఉత్పత్తి అవుతుంది.[68]

డయాబెటిస్ యొక్క అనేక దీర్ఘకాలిక సమస్యలు (ఉదా. అంధత్వం, మూత్రపిండ వైఫల్యం, మరియు పెరిఫెరల్ న్యూరోపతి) బహుశా ప్రోటీన్లు లేదా లిపిడ్ల గ్లైకేషన్ వల్ల సంభవిస్తాయి.[70] దీనికి విరుద్ధంగా, ప్రోటీన్లకు చక్కెరల ఎంజైమ్-నియంత్రిత జోడింపును గ్లైకోసైలేషన్ అంటారు మరియు ఇది అనేక ప్రోటీన్ల పనితీరుకు అవసరం.[71]

శోషణ

గ్లూకోజ్ మానవ నాలుకపై తీపి కోసం రుచి గ్రాహకానికి, ప్రత్యేకంగా, ప్రోటీన్లు T1R2 మరియు T1R3కి బంధిస్తుంది, తద్వారా మానవుడు గ్లూకోజ్ కలిగిన ఆహార వనరులను గుర్తించడానికి అనుమతిస్తుంది.[72][73] గ్లూకోజ్ ప్రధానంగా ఆహారం నుండి వస్తుంది—రోజుకు సుమారు 300 g ఆహారం మార్పిడి ద్వారా ఉత్పత్తి అవుతుంది,[73] కానీ ఇది శరీర కణాలలో ఇతర మెటాబోలైట్ల నుండి కూడా సంశ్లేషణ చేయబడుతుంది. మానవులలో, గ్లూకోజ్ కలిగిన పాలీశాకరైడ్‌ల విచ్ఛిన్నం కొంతవరకు నమలడం సమయంలో లాలాజలంలో ఉండే అమైలేజ్ ద్వారా, అలాగే చిన్న ప్రేగు యొక్క బ్రష్ బోర్డర్పై మాల్టేజ్, లాక్టేజ్, మరియు సుక్రేజ్ ద్వారా జరుగుతుంది. గ్లూకోజ్ అనేక కార్బోహైడ్రేట్ల నిర్మాణ యూనిట్ మరియు కొన్ని ఎంజైమ్లను ఉపయోగించి వాటి నుండి వేరు చేయవచ్చు. గ్లైకోసైడేస్ల ఉపసమూహమైన గ్లూకోసైడేస్లు, మొదట గ్లూకోజ్ కలిగిన పొడవైన గొలుసు పాలీశాకరైడ్‌ల జలవిశ్లేషణను ఉత్ప్రేరకపరుస్తాయి, టెర్మినల్ గ్లూకోజ్‌ను తొలగిస్తాయి. క్రమంగా, డైశాకరైడ్‌లు ఎక్కువగా నిర్దిష్ట గ్లైకోసైడేస్ ద్వారా గ్లూకోజ్‌గా విచ్ఛిన్నం చేయబడతాయి. విచ్ఛిన్నం చేసే ఎంజైమ్‌ల పేర్లు తరచుగా నిర్దిష్ట పాలీ- మరియు డైశాకరైడ్ నుండి ఉద్భవించాయి; ఇతర విషయాలతోపాటు, పాలీశాకరైడ్ గొలుసుల విచ్ఛిన్నం కోసం అమైలేజ్‌లు (స్టార్చ్ యొక్క భాగమైన అమైలోజ్ పేరు మీద), సెల్యులేజ్‌లు (సెల్యులోజ్ పేరు మీద), కైటినేజ్‌లు (కైటిన్ పేరు మీద), మరియు మరిన్ని ఉన్నాయి. ఇంకా, డైశాకరైడ్‌ల విచ్ఛిన్నం కోసం, మాల్టేజ్, లాక్టేజ్, సుక్రేజ్, ట్రెహలేజ్, మరియు ఇతరులు ఉన్నాయి. మానవులలో, గ్లైకోసైడేస్‌ల కోసం కోడ్ చేసే సుమారు 70 జన్యువులు తెలిసినవి. ఇవి గ్లైకోజెన్, స్ఫింగోలిపిడ్లు, మ్యూకోపాలిశాకరైడ్లు, మరియు పాలీ (ADP-రైబోజ్) పాలిమరేస్ల జీర్ణక్రియ మరియు విచ్ఛిన్నంలో విధులను కలిగి ఉంటాయి. మానవులు సెల్యులేజ్‌లు, కైటినేజ్‌లు, లేదా ట్రెహలేజ్‌లను ఉత్పత్తి చేయరు, కానీ గట్ మైక్రోబయోటాలోని బ్యాక్టీరియా ఉత్పత్తి చేస్తాయి.

కణ త్వచాలు మరియు కణ కంపార్ట్‌మెంట్ల త్వచాల లోపలికి లేదా వెలుపలికి వెళ్లడానికి, గ్లూకోజ్‌కు మేజర్ ఫెసిలిటేటర్ సూపర్ ఫ్యామిలీ నుండి ప్రత్యేక రవాణా ప్రోటీన్లు అవసరం. చిన్న ప్రేగులో (మరింత ఖచ్చితంగా, జెజునమ్లో),[74] గ్లూకోజ్ సోడియం/గ్లూకోజ్ కోట్రాన్స్‌పోర్టర్ 1 (SGLT1) ద్వారా సోడియం అయాన్-గ్లూకోజ్ సింపోర్ట్ అని పిలువబడే ద్వితీయ క్రియాశీల రవాణా యంత్రాంగం ద్వారా గ్లూకోజ్ ట్రాన్స్‌పోర్టర్ల[75] సహాయంతో ప్రేగు ఎపిథీలియంలోకి తీసుకోబడుతుంది.[76] మరింత బదిలీ ప్రేగు ఎపిథీలియల్ కణాల యొక్క బాసోలేటరల్ వైపు గ్లూకోజ్ ట్రాన్స్‌పోర్టర్ GLUT2 ద్వారా జరుగుతుంది,[76] అలాగే కాలేయ కణాలు, మూత్రపిండ కణాలు, లాంగర్‌హాన్ ద్వీపాల కణాలు, న్యూరాన్లు, ఆస్ట్రోసైట్లు, మరియు టానిసైట్లు లోకి శోషణ జరుగుతుంది.[77] గ్లూకోజ్ పోర్టల్ సిర ద్వారా కాలేయంలోకి ప్రవేశిస్తుంది మరియు అక్కడ సెల్యులార్ గ్లైకోజెన్‌గా నిల్వ చేయబడుతుంది.[78] కాలేయ కణంలో, ఇది స్థానం 6 వద్ద గ్లూకోకైనేజ్ ద్వారా గ్లూకోజ్ 6-ఫాస్ఫేట్ను ఏర్పరచడానికి ఫాస్ఫోరైలేషన్ చేయబడుతుంది, ఇది కణాన్ని వదిలి వెళ్ళలేదు. గ్లూకోజ్ 6-ఫాస్ఫేటేజ్ గ్లూకోజ్ 6-ఫాస్ఫేట్‌ను కేవలం కాలేయంలో మాత్రమే గ్లూకోజ్‌గా మార్చగలదు, తద్వారా శరీరం తగినంత రక్త గ్లూకోజ్ సాంద్రతను నిర్వహించగలదు. ఇతర కణాలలో, 14 GLUT ప్రోటీన్లలో ఒకదాని ద్వారా నిష్క్రియ రవాణా ద్వారా శోషణ జరుగుతుంది.[76] ఇతర కణ రకాల్లో, హెక్సోకైనేజ్ ద్వారా ఫాస్ఫోరైలేషన్ జరుగుతుంది, తద్వారా గ్లూకోజ్ కణం నుండి బయటకు వ్యాపించదు.

గ్లూకోజ్ ట్రాన్స్‌పోర్టర్ GLUT1 చాలా కణ రకాల ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది మరియు నరాల కణాలు మరియు ప్యాంక్రియాటిక్ β-కణాలకు ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉంటుంది.[76] GLUT3 నరాల కణాలలో ఎక్కువగా వ్యక్తమవుతుంది.[76] రక్తప్రవాహం నుండి గ్లూకోజ్ కండర కణాల (అస్థిపంజర కండరం[79] మరియు గుండె కండరం) మరియు కొవ్వు కణాల ద్వారా GLUT4 ద్వారా తీసుకోబడుతుంది.[80] GLUT14 ప్రత్యేకంగా వృషణాలలో వ్యక్తమవుతుంది.[81] అదనపు గ్లూకోజ్ విచ్ఛిన్నమై ఫ్యాటీ యాసిడ్లుగా మార్చబడుతుంది, ఇవి ట్రైగ్లిజరైడ్లుగా నిల్వ చేయబడతాయి. మూత్రపిండాలలో, మూత్రంలోని గ్లూకోజ్ ఎపికల్ కణ త్వచాలలో SGLT1 మరియు SGLT2 ద్వారా శోషించబడుతుంది మరియు బాసోలేటరల్ కణ త్వచాలలో GLUT2 ద్వారా ప్రసారం చేయబడుతుంది.[82] సుమారు 90% మూత్రపిండ గ్లూకోజ్ పునఃశోషణ SGLT2 ద్వారా మరియు సుమారు 3% SGLT1 ద్వారా జరుగుతుంది.[83]

బయోసింథసిస్

ప్రధాన వ్యాసం: గ్లూకోనియోజెనిసిస్, గ్లైకోజెనోలిసిస్ మొక్కలు మరియు కొన్ని ప్రోకారియోట్లలో, గ్లూకోజ్ కిరణజన్య సంయోగక్రియ యొక్క ఉత్పత్తి.[66] గ్లూకోజ్ గ్లైకోజెన్ (జంతువులు మరియు పుట్టగొడుగులలో) లేదా స్టార్చ్ (మొక్కలలో) వంటి గ్లూకోజ్ యొక్క పాలిమెరిక్ రూపాల విచ్ఛిన్నం ద్వారా కూడా ఏర్పడుతుంది. గ్లైకోజెన్ యొక్క విచ్ఛిన్నాన్ని గ్లైకోజెనోలిసిస్ అంటారు, స్టార్చ్ యొక్క విచ్ఛిన్నాన్ని స్టార్చ్ క్షీణత అంటారు.[84]

రెండు నుండి నాలుగు కార్బన్ పరమాణువులను (C) కలిగి ఉన్న అణువులతో ప్రారంభమై ఆరు కార్బన్ పరమాణువులను కలిగి ఉన్న గ్లూకోజ్ అణువుతో ముగిసే మెటబాలిక్ మార్గాన్ని గ్లూకోనియోజెనిసిస్ అంటారు మరియు ఇది అన్ని జీవులలో జరుగుతుంది. చిన్న ప్రారంభ పదార్థాలు ఇతర మెటబాలిక్ మార్గాల ఫలితం. అంతిమంగా దాదాపు అన్ని బయోమాలిక్యూల్లు కిరణజన్య సంయోగక్రియ సమయంలో మొక్కలు మరియు సూక్ష్మజీవులలో కార్బన్ డయాక్సైడ్ యొక్క సమీకరణ నుండి వస్తాయి.[64] α-d-గ్లూకోజ్ యొక్క నిర్మాణ స్వేచ్ఛా శక్తి ప్రతి మోల్కు 917.2 కిలోజూల్స్.[64] మానవులలో, గ్లూకోనియోజెనిసిస్ కాలేయం మరియు మూత్రపిండాలలో జరుగుతుంది,[85] కానీ ఇతర కణ రకాల్లో కూడా జరుగుతుంది. కాలేయంలో సుమారు 150 g గ్లైకోజెన్ నిల్వ ఉంటుంది, అస్థిపంజర కండరాలలో సుమారు 250 g ఉంటుంది.[86] అయితే, గ్లైకోజెన్ విచ్ఛిన్నంపై కండర కణాలలో విడుదలయ్యే గ్లూకోజ్ ప్రసరణకు పంపిణీ చేయబడదు ఎందుకంటే గ్లూకోజ్ హెక్సోకైనేజ్ ద్వారా ఫాస్ఫోరైలేట్ చేయబడుతుంది, మరియు ఫాస్ఫేట్ గ్రూపును తొలగించడానికి గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేటేజ్ వ్యక్తపడదు. గ్లూకోజ్ వలె కాకుండా, గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ కోసం రవాణా ప్రోటీన్ లేదు. గ్లూకోనియోజెనిసిస్ జీవికి శక్తిని వినియోగించేటప్పుడు లాక్టేట్ లేదా కొన్ని అమైనో యాసిడ్లతో సహా ఇతర మెటాబోలైట్ల నుండి గ్లూకోజ్‌ను నిర్మించడానికి అనుమతిస్తుంది. మూత్రపిండ ట్యూబ్యులర్ కణాలు కూడా గ్లూకోజ్‌ను ఉత్పత్తి చేయగలవు.

గ్లూకోజ్ జీవుల వెలుపల పరిసర వాతావరణంలో కూడా కనిపిస్తుంది. వాతావరణంలో గ్లూకోజ్ సాంద్రతలు విమానాల ద్వారా నమూనాల సేకరణ ద్వారా గుర్తించబడతాయి మరియు ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతూ ఉంటాయని తెలుసు. ఉదాహరణకు, వాతావరణ గాలిలో గ్లూకోజ్ సాంద్రతలు చైనాలోని లోతట్టు ప్రాంతాల్లో 0.8 నుండి 20.1 pg/L వరకు, తూర్పు తీర చైనాలో 10.3 నుండి 142 pg/L వరకు ఉంటాయి.[87]

గ్లూకోజ్ విచ్ఛిన్నం

ప్రధాన వ్యాసం: గ్లైకోలిసిస్, పెంటోస్ ఫాస్ఫేట్ మార్గం

గ్లూకోజ్ జీవక్రియ మరియు ప్రక్రియలో దాని వివిధ రూపాలు.గ్లూకోజ్ కలిగిన సమ్మేళనాలు మరియు ఐసోమెరిక్ రూపాలు జీర్ణమై ప్రేగులలో శరీరం ద్వారా తీసుకోబడతాయి, ఇందులో స్టార్చ్, గ్లైకోజెన్, డైశాకరైడ్లు, మరియు మోనోశాకరైడ్లు ఉన్నాయి.గ్లూకోజ్ ప్రధానంగా కాలేయం మరియు కండరాలలో గ్లైకోజెన్‌గా నిల్వ చేయబడుతుంది. ఇది ఉచిత గ్లూకోజ్‌గా కణజాలాలలో పంపిణీ చేయబడుతుంది మరియు ఉపయోగించబడుతుంది.

మానవులలో, గ్లూకోజ్ గ్లైకోలిసిస్[88] మరియు పెంటోస్ ఫాస్ఫేట్ మార్గం ద్వారా జీవక్రియ చేయబడుతుంది.[89] గ్లైకోలిసిస్ అన్ని జీవులచే ఉపయోగించబడుతుంది,[63][90] చిన్నపాటి వైవిధ్యాలతో, మరియు అన్ని జీవులు మోనోశాకరైడ్ల విచ్ఛిన్నం నుండి శక్తిని ఉత్పత్తి చేస్తాయి.[90] జీవక్రియ యొక్క తదుపరి క్రమంలో, ఇది ఆక్సిడేటివ్ డీకార్బాక్సిలేషన్, సిట్రిక్ యాసిడ్ సైకిల్ (పర్యాయపదం క్రెబ్స్ సైకిల్) మరియు రెస్పిరేటరీ చైన్ ద్వారా పూర్తిగా నీరు మరియు కార్బన్ డయాక్సైడ్‌గా విచ్ఛిన్నం చేయబడుతుంది. దీని కోసం తగినంత ఆక్సిజన్ అందుబాటులో లేకపోతే, జంతువులలో గ్లూకోజ్ విచ్ఛిన్నం లాక్టిక్ యాసిడ్ కిణ్వ ప్రక్రియ ద్వారా లాక్టేట్‌గా వాయురహితంగా జరుగుతుంది మరియు చాలా తక్కువ శక్తిని విడుదల చేస్తుంది. క్షీరదాలలో కండరాల లాక్టేట్ రక్తప్రవాహం ద్వారా కాలేయానికి చేరుకుంటుంది, అక్కడ గ్లూకోనియోజెనిసిస్ జరుగుతుంది (కోరి సైకిల్). గ్లూకోజ్ అధికంగా సరఫరా అయినప్పుడు, క్రెబ్స్ సైకిల్ నుండి వచ్చే మెటాబోలైట్ ఎసిటైల్-CoA ను ఫ్యాటీ యాసిడ్ సింథసిస్ కోసం కూడా ఉపయోగించవచ్చు.[91] గ్లూకోజ్ శరీరంలోని గ్లైకోజెన్ నిల్వలను తిరిగి నింపడానికి కూడా ఉపయోగించబడుతుంది, ఇవి ప్రధానంగా కాలేయం మరియు అస్థిపంజర కండరాలలో కనిపిస్తాయి. ఈ ప్రక్రియలు హార్మోన్ల ద్వారా నియంత్రించబడతాయి.

ఇతర జీవులలో, ఇతర రకాల కిణ్వ ప్రక్రియలు సంభవించవచ్చు. ఎషెరికియా కోలి (Escherichia coli) బ్యాక్టీరియా గ్లూకోజ్‌ను ఏకైక కార్బన్ వనరుగా కలిగి ఉన్న పోషక మాధ్యమాలపై పెరగగలదు.[64] కొన్ని బ్యాక్టీరియాలలో మరియు, మార్పు చెందిన రూపంలో, ఆర్కియాలో కూడా, గ్లూకోజ్ ఎంటనర్-డౌడోరోఫ్ మార్గం ద్వారా విచ్ఛిన్నం చేయబడుతుంది.[92] గ్లూకోజ్‌తో, E. కోలి లో జన్యు నియంత్రణ కోసం ఒక యంత్రాంగం కనుగొనబడింది, అదే కాటబోలైట్ రిప్రెషన్ (గతంలో గ్లూకోజ్ ఎఫెక్ట్ అని పిలిచేవారు).[93]

కణాలలో శక్తి వనరుగా గ్లూకోజ్ వినియోగం వాయు సహిత శ్వాసక్రియ, వాయు రహిత శ్వాసక్రియ లేదా కిణ్వ ప్రక్రియ ద్వారా జరుగుతుంది.[94] గ్లైకోలిసిస్ యొక్క మొదటి దశ గ్లూకోజ్ 6-ఫాస్ఫేట్ ను ఏర్పరచడానికి హెక్సోకైనేజ్ ద్వారా గ్లూకోజ్ యొక్క ఫాస్ఫోరైలేషన్. గ్లూకోజ్ యొక్క తక్షణ ఫాస్ఫోరైలేషన్‌కు ప్రధాన కారణం కణం నుండి దాని వ్యాప్తిని నిరోధించడం, ఎందుకంటే చార్జ్ చేయబడిన ఫాస్ఫేట్ సమూహం గ్లూకోజ్ 6-ఫాస్ఫేట్ కణ త్వచం గుండా సులభంగా వెళ్లడాన్ని నిరోధిస్తుంది.[94] అంతేకాకుండా, అధిక-శక్తి ఫాస్ఫేట్ సమూహాన్ని చేర్చడం గ్లైకోలిసిస్ యొక్క తదుపరి దశలలో తదుపరి విచ్ఛిన్నం కోసం గ్లూకోజ్‌ను యాక్టివేట్ చేస్తుంది.[95]

వాయు రహిత శ్వాసక్రియలో, ఒక గ్లూకోజ్ అణువు రెండు ATP అణువుల నికర లాభాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుంది (గ్లైకోలిసిస్ సమయంలో సబ్‌స్ట్రేట్-స్థాయి ఫాస్ఫోరైలేషన్ ద్వారా నాలుగు ATP అణువులు ఉత్పత్తి చేయబడతాయి, కానీ ప్రక్రియలో ఉపయోగించే ఎంజైమ్‌ల ద్వారా రెండు అవసరమవుతాయి).[96] వాయు సహిత శ్వాసక్రియలో, ఒక గ్లూకోజ్ అణువు చాలా ఎక్కువ లాభదాయకమైనది, ఎందుకంటే గరిష్టంగా 30 లేదా 32 ATP అణువుల నికర ఉత్పత్తి (జీవిని బట్టి) ఉత్పత్తి అవుతుంది.[97]

కణితి (Tumor) కణాలు తరచుగా వేగంగా పెరుగుతాయి మరియు గ్లైకోలిసిస్ ద్వారా సగటు కంటే ఎక్కువ గ్లూకోజ్‌ను వినియోగిస్తాయి,[98] ఇది ఆక్సిజన్ సమక్షంలో కూడా క్షీరదాలలో కిణ్వ ప్రక్రియ యొక్క తుది ఉత్పత్తి అయిన లాక్టేట్ ఏర్పడటానికి దారితీస్తుంది. దీనిని వార్‌బర్గ్ ప్రభావం అంటారు. కణితుల్లో గ్లూకోజ్ యొక్క పెరిగిన తీసుకోవడం కోసం వివిధ SGLT మరియు GLUT లు అధికంగా ఉత్పత్తి చేయబడతాయి.[99][100]

ఈస్ట్ (Yeast) లో, ఆక్సిజన్ సమక్షంలో కూడా (ఇది సాధారణంగా కిణ్వ ప్రక్రియ కంటే శ్వాసక్రియకు దారితీస్తుంది) అధిక గ్లూకోజ్ సాంద్రత వద్ద ఇథనాల్ కిణ్వ ప్రక్రియ జరుగుతుంది. దీనిని క్రాబ్‌ట్రీ ప్రభావం అంటారు.

గ్లూకోజ్ అజీవ మార్గాల ద్వారా కార్బన్ డయాక్సైడ్‌ను ఏర్పరచడానికి కూడా క్షీణించవచ్చు. ఇది 22 °C వద్ద మరియు 2.5 pH వద్ద ఆక్సీకరణ మరియు జలవిశ్లేషణ ద్వారా ప్రయోగాత్మకంగా జరుగుతుందని నిరూపించబడింది.[101]

శక్తి వనరు

గ్లూకోజ్ విచ్ఛిన్నంలో సాధ్యమయ్యే మధ్యంతరాలను చూపే రేఖాచిత్రం; మెటబాలిక్ మార్గాలు నారింజ: గ్లైకోలిసిస్, ఆకుపచ్చ: ఎంటనర్-డౌడోరోఫ్ మార్గం, ఫాస్ఫోరైలేటింగ్, పసుపు: ఎంటనర్-డౌడోరోఫ్ మార్గం, నాన్-ఫాస్ఫోరైలేటింగ్

గ్లూకోజ్ జీవశాస్త్రంలో సర్వవ్యాప్త ఇంధనం. ఇది బ్యాక్టీరియా నుండి మానవుల వరకు జీవులలో వాయు సహిత శ్వాసక్రియ, వాయు రహిత శ్వాసక్రియ లేదా కిణ్వ ప్రక్రియ ద్వారా శక్తి వనరుగా ఉపయోగించబడుతుంది. గ్లూకోజ్ మానవ శరీరానికి ప్రధాన శక్తి వనరు, వాయు సహిత శ్వాసక్రియ ద్వారా, గ్రాముకు సుమారు 3.75 కిలోక్యాలరీల (16 కిలోజూల్ల) ఆహార శక్తిని అందిస్తుంది.[102] కార్బోహైడ్రేట్ల (ఉదా., పిండిపదార్థం) విచ్ఛిన్నం మోనో- మరియు డైశాకరైడ్లను ఇస్తుంది, వీటిలో ఎక్కువ భాగం గ్లూకోజ్. గ్లైకోలిసిస్ ద్వారా మరియు తరువాత సిట్రిక్ యాసిడ్ సైకిల్ మరియు ఆక్సిడేటివ్ ఫాస్ఫోరైలేషన్ ప్రతిచర్యలలో, గ్లూకోజ్ ఆక్సీకరణ చెంది చివరికి కార్బన్ డయాక్సైడ్ మరియు నీటిని ఏర్పరుస్తుంది, ఇది ఎక్కువగా అడెనోసిన్ ట్రైఫాస్ఫేట్ (ATP) రూపంలో శక్తిని ఇస్తుంది. ఇన్సులిన్ ప్రతిచర్య మరియు ఇతర యంత్రాంగాలు రక్తంలో గ్లూకోజ్ సాంద్రతను నియంత్రిస్తాయి. గ్లూకోజ్ యొక్క శారీరక క్యాలరీ విలువ, వనరును బట్టి, గ్రాముకు 16.2 కిలోజూల్స్[103] లేదా 15.7 kJ/g (3.74 kcal/g).[104] మొక్కల జీవపదార్థం నుండి కార్బోహైడ్రేట్ల అధిక లభ్యత పరిణామ క్రమంలో, ముఖ్యంగా సూక్ష్మజీవులలో, శక్తి మరియు కార్బన్ నిల్వ కోసం గ్లూకోజ్‌ను ఉపయోగించడానికి వివిధ పద్ధతులకు దారితీసింది. ఏ తుది ఉత్పత్తిని ఇకపై శక్తి ఉత్పత్తికి ఉపయోగించలేము అనే దానిలో తేడాలు ఉన్నాయి. వ్యక్తిగత జన్యువుల ఉనికి మరియు వాటి జన్యు ఉత్పత్తులు, ఎంజైమ్లు, ఏ ప్రతిచర్యలు సాధ్యమో నిర్ణయిస్తాయి. గ్లైకోలిసిస్ యొక్క మెటబాలిక్ మార్గం దాదాపు అన్ని జీవులచే ఉపయోగించబడుతుంది. గ్లైకోలిసిస్ వాడకంలో ఒక ముఖ్యమైన వ్యత్యాసం NADPH ను అనాబాలిజం కోసం తగ్గించే కారకంగా తిరిగి పొందడం, ఇది లేకపోతే పరోక్షంగా ఉత్పత్తి చేయవలసి ఉంటుంది.[105]

గ్లూకోజ్ మరియు ఆక్సిజన్ మెదడుకు దాదాపు అన్ని శక్తిని సరఫరా చేస్తాయి,[106] కాబట్టి దాని లభ్యత మానసిక ప్రక్రియలను ప్రభావితం చేస్తుంది. గ్లూకోజ్ తక్కువగా ఉన్నప్పుడు, మానసిక ప్రయత్నం అవసరమయ్యే మానసిక ప్రక్రియలు (ఉదా., స్వీయ-నియంత్రణ, ప్రయత్నపూర్వక నిర్ణయం తీసుకోవడం) దెబ్బతింటాయి.[107][108][109][110] మెదడులో, ఇది శక్తి యొక్క ప్రధాన వనరుగా గ్లూకోజ్ మరియు ఆక్సిజన్‌పై ఆధారపడి ఉంటుంది, గ్లూకోజ్ సాంద్రత సాధారణంగా 4 నుండి 6 mM (5 mM అంటే 90 mg/dL),[68] కానీ ఉపవాసం ఉన్నప్పుడు 2 నుండి 3 mM కి తగ్గుతుంది.[111] 1 mM కంటే తక్కువగా ఉన్నప్పుడు గందరగోళం మరియు తక్కువ స్థాయిలలో కోమా సంభవిస్తుంది.[111]

రక్తంలోని గ్లూకోజ్‌ను బ్లడ్ షుగర్ అంటారు. రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు హైపోథాలమస్ లోని గ్లూకోజ్-బైండింగ్ నరాల కణాల ద్వారా నియంత్రించబడతాయి.[112] అదనంగా, మెదడులోని గ్లూకోజ్ న్యూక్లియస్ అకంబెన్స్ లోని రివార్డ్ సిస్టమ్ యొక్క గ్లూకోజ్ గ్రాహకాలకు బంధిస్తుంది.[112] నాలుకపై ఉన్న తీపి గ్రాహకానికి గ్లూకోజ్ బంధించడం వల్ల శక్తి జీవక్రియ యొక్క వివిధ హార్మోన్ల విడుదల ప్రేరేపించబడుతుంది, గ్లూకోజ్ ద్వారా లేదా ఇతర చక్కెరల ద్వారా, ఇది పెరిగిన సెల్యులార్ తీసుకోవడం మరియు తక్కువ రక్త చక్కెర స్థాయిలకు దారితీస్తుంది. కృత్రిమ స్వీటెనర్లు రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను తగ్గించవు.[113][113]

ఆరోగ్యవంతుడైన వ్యక్తి యొక్క స్వల్పకాలిక ఉపవాస స్థితిలో, ఉదా. రాత్రిపూట ఉపవాసం తర్వాత, రక్తంలో చక్కెర కంటెంట్ సుమారు 70 నుండి 100 mg/dL (4 నుండి 5.5 mM) ఉంటుంది. బ్లడ్ ప్లాస్మాలో, కొలిచిన విలువలు సుమారు 10–15% ఎక్కువగా ఉంటాయి. అదనంగా, ధమనుల రక్తంలోని విలువలు సిరల రక్తంలోని సాంద్రతల కంటే ఎక్కువగా ఉంటాయి, ఎందుకంటే కేశనాళికల గుండా వెళ్ళేటప్పుడు గ్లూకోజ్ కణజాలంలోకి గ్రహించబడుతుంది. అలాగే కేశనాళిక రక్తంలో, ఇది తరచుగా రక్తంలో చక్కెర నిర్ధారణ కోసం ఉపయోగించబడుతుంది, విలువలు కొన్నిసార్లు సిరల రక్తం కంటే ఎక్కువగా ఉంటాయి. రక్తంలోని గ్లూకోజ్ కంటెంట్ ఇన్సులిన్, ఇన్‌క్రెటిన్ మరియు గ్లూకాగాన్ హార్మోన్ల ద్వారా నియంత్రించబడుతుంది.[112][114] ఇన్సులిన్ గ్లూకోజ్ స్థాయిని తగ్గిస్తుంది, గ్లూకాగాన్ దానిని పెంచుతుంది.[68] అంతేకాకుండా, అడ్రినలిన్, థైరాక్సిన్, గ్లూకోకార్టికాయిడ్లు, సోమాటోట్రోపిన్ మరియు అడ్రినోకోర్టికోట్రోపిన్ హార్మోన్లు గ్లూకోజ్ స్థాయి పెరగడానికి దారితీస్తాయి.[68] హార్మోన్-స్వతంత్ర నియంత్రణ కూడా ఉంది, దీనిని గ్లూకోజ్ ఆటోరెగ్యులేషన్ అని పిలుస్తారు.[115] ఆహారం తీసుకున్న తర్వాత రక్తంలో చక్కెర సాంద్రత పెరుగుతుంది. సిరల పూర్తి రక్తంలో 180 mg/dL కంటే ఎక్కువ విలువలు వ్యాధిగ్రస్తులైనవి మరియు వీటిని హైపర్గ్లైసీమియా అని పిలుస్తారు, 40 mg/dL కంటే తక్కువ విలువలను హైపోగ్లైసీమియా అని పిలుస్తారు.[116] అవసరమైనప్పుడు, కాలేయం మరియు మూత్రపిండాల గ్లైకోజెన్ నుండి ఉద్భవించే గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేట్ నుండి గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేటేస్ ద్వారా గ్లూకోజ్ రక్తప్రవాహంలోకి విడుదల చేయబడుతుంది, తద్వారా రక్త గ్లూకోజ్ సాంద్రత యొక్క హోమియోస్టాసిస్ నియంత్రించబడుతుంది.[85][67] నెమరువేసే జంతువులలో, రక్త గ్లూకోజ్ సాంద్రత తక్కువగా ఉంటుంది (పశువులలో 60 mg/dL మరియు గొర్రెలలో 40 mg/dL), ఎందుకంటే కార్బోహైడ్రేట్లు వాటి గట్ మైక్రోబయోటా ద్వారా షార్ట్-చైన్ ఫ్యాటీ యాసిడ్లుగా ఎక్కువగా మార్చబడతాయి.[117]

కొంత గ్లూకోజ్ ఆస్ట్రోసైట్ల ద్వారా లాక్టిక్ యాసిడ్గా మార్చబడుతుంది, ఇది మెదడు కణాలు శక్తి వనరుగా ఉపయోగించబడుతుంది; కొంత గ్లూకోజ్ ప్రేగు కణాలు మరియు ఎర్ర రక్త కణాలు ద్వారా ఉపయోగించబడుతుంది, మిగిలినది కాలేయం, అడిపోస్ కణజాలం మరియు కండరాల కణాలకు చేరుకుంటుంది, అక్కడ అది గ్రహించబడి గ్లైకోజెన్‌గా నిల్వ చేయబడుతుంది ( ఇన్సులిన్ ప్రభావంతో). ఇన్సులిన్ తక్కువగా ఉన్నప్పుడు లేదా లేనప్పుడు కాలేయ కణ గ్లైకోజెన్ గ్లూకోజ్‌గా మార్చబడి రక్తానికి తిరిగి ఇవ్వబడుతుంది; ఎంజైమ్‌ల కొరత కారణంగా కండరాల కణ గ్లైకోజెన్ రక్తానికి తిరిగి ఇవ్వబడదు. కొవ్వు కణాలలో, గ్లూకోజ్ కొన్ని కొవ్వు రకాలను సంశ్లేషణ చేసే ప్రతిచర్యలకు శక్తినివ్వడానికి మరియు ఇతర ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించబడుతుంది. గ్లైకోజెన్ శరీరపు "గ్లూకోజ్ శక్తి నిల్వ" యంత్రాంగం, ఎందుకంటే ఇది గ్లూకోజ్ కంటే చాలా "స్థలం సమర్థవంతమైనది" మరియు తక్కువ రియాక్టివ్.

మానవ ఆరోగ్యానికి దాని ప్రాముఖ్యత ఫలితంగా, గ్లూకోజ్ అనేది సాధారణ వైద్య రక్త పరీక్షలైన గ్లూకోజ్ పరీక్షలలో ఒక విశ్లేషణ.[118] రక్త నమూనాను తీసుకునే ముందు తినడం లేదా ఉపవాసం ఉండటం రక్తంలోని గ్లూకోజ్ విశ్లేషణలపై ప్రభావం చూపుతుంది; అధిక ఉపవాస గ్లూకోజ్ రక్త చక్కెర స్థాయి ప్రీడయాబెటిస్ లేదా డయాబెటిస్ మెల్లిటస్ కు సంకేతం కావచ్చు.[119]

గ్లైసెమిక్ ఇండెక్స్ అనేది తీసుకున్న కార్బోహైడ్రేట్ల నుండి రక్త గ్లూకోజ్ స్థాయిలకు పునశ్శోషణ మరియు మార్పిడి వేగానికి సూచిక, ఇది వినియోగం తర్వాత రక్త గ్లూకోజ్ స్థాయిల వక్రరేఖ కింద వైశాల్యంగా కొలుస్తారు (గ్లూకోజ్ 100గా నిర్వచించబడింది).[120] గ్లైసెమిక్ ఇండెక్స్ యొక్క క్లినికల్ ప్రాముఖ్యత వివాదాస్పదమైనది,[120][121] ఎందుకంటే అధిక కొవ్వు కంటెంట్ ఉన్న ఆహారాలు కార్బోహైడ్రేట్ల పునశ్శోషణను నెమ్మదిస్తాయి మరియు గ్లైసెమిక్ ఇండెక్స్‌ను తగ్గిస్తాయి, ఉదా. ఐస్ క్రీం.[121] ప్రత్యామ్నాయ సూచిక ఇన్సులిన్ ఇండెక్స్,[122] ఇది రక్త ఇన్సులిన్ స్థాయిలపై కార్బోహైడ్రేట్ వినియోగం యొక్క ప్రభావంగా కొలుస్తారు. గ్లైసెమిక్ లోడ్ అనేది గ్లైసెమిక్ ఇండెక్స్ మరియు వినియోగించిన ఆహారం మొత్తాన్ని బట్టి, వినియోగం తర్వాత రక్త గ్లూకోజ్ స్థాయిలకు జోడించబడిన గ్లూకోజ్ మొత్తానికి సూచిక.

ముందస్తు (Precursor)

జీవులు అనేక ముఖ్యమైన పదార్థాల సంశ్లేషణ కోసం గ్లూకోజ్‌ను ముందస్తుగా ఉపయోగిస్తాయి. పిండిపదార్థం, సెల్యులోజ్ మరియు గ్లైకోజెన్ ("జంతు పిండిపదార్థం") సాధారణ గ్లూకోజ్ పాలిమర్లు (పాలిసాకరైడ్లు). ఈ పాలిమర్లలో కొన్ని (పిండిపదార్థం లేదా గ్లైకోజెన్) శక్తి నిల్వలు, మరికొన్ని (సెల్యులోజ్ మరియు కైటిన్, ఇది గ్లూకోజ్ యొక్క ఉత్పన్నం నుండి తయారవుతుంది) నిర్మాణ పాత్రలను కలిగి ఉంటాయి. ఇతర చక్కెరలతో కలిపిన గ్లూకోజ్ యొక్క ఒలిగోసాకరైడ్లు ముఖ్యమైన శక్తి నిల్వలు. వీటిలో లాక్టోస్, పాలలో ప్రధాన చక్కెర, ఇది గ్లూకోజ్-గెలాక్టోజ్ డైశాకరైడ్, మరియు సుక్రోజ్, మరొక డైశాకరైడ్, ఇది గ్లూకోజ్ మరియు ఫ్రక్టోజ్‌తో కూడి ఉంటుంది. గ్లైకోసైలేషన్ అనే ప్రక్రియలో గ్లూకోజ్ కొన్ని ప్రోటీన్లు మరియు లిపిడ్లపై కూడా జోడించబడుతుంది. ఇది తరచుగా వాటి పనితీరుకు కీలకం. గ్లూకోజ్‌ను ఇతర అణువులతో కలిపే ఎంజైమ్‌లు సాధారణంగా గ్లూకోజ్-ఫాస్ఫేట్ బంధాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయడం ద్వారా కొత్త బంధం ఏర్పడటానికి శక్తినివ్వడానికి ఫాస్ఫోరైలేటెడ్ గ్లూకోజ్‌ను ఉపయోగిస్తాయి.

మోనోమర్‌గా దాని ప్రత్యక్ష ఉపయోగం కాకుండా, గ్లూకోజ్ ఇతర జీవఅణువుల విస్తృత శ్రేణిని సంశ్లేషణ చేయడానికి విచ్ఛిన్నం చేయబడుతుంది. ఇది ముఖ్యమైనది, ఎందుకంటే గ్లూకోజ్ ప్రాథమిక శక్తి నిల్వగా మరియు సేంద్రీయ కార్బన్ వనరుగా పనిచేస్తుంది. గ్లూకోజ్ విచ్ఛిన్నం చేయబడి లిపిడ్లుగా మార్చబడుతుంది. ఇది విటమిన్ సి (అస్కార్బిక్ యాసిడ్) వంటి ఇతర ముఖ్యమైన అణువుల సంశ్లేషణకు ముందస్తుగా కూడా ఉంటుంది. జీవులలో, గ్లూకోజ్ వివిధ మెటబాలిక్ మార్గాలకు ప్రారంభ పదార్థంగా ఉండే అనేక ఇతర రసాయన సమ్మేళనాలుగా మార్చబడుతుంది. వాటిలో, అన్ని ఇతర మోనోశాకరైడ్లు,[123] ఉదాహరణకు ఫ్రక్టోజ్ (పాల్యోల్ మార్గం ద్వారా),[76] మాన్నోజ్ (స్థానం 2 వద్ద గ్లూకోజ్ యొక్క ఎపిమర్), గెలాక్టోజ్ (స్థానం 4 వద్ద ఎపిమర్), ఫ్యూకోజ్, వివిధ యురోనిక్ యాసిడ్లు మరియు అమినో షుగర్లు గ్లూకోజ్ నుండి ఉత్పత్తి చేయబడతాయి.[78] గ్లైకోలిసిస్‌లో భాగమైన గ్లూకోజ్-6-ఫాస్ఫేట్‌కు ఫాస్ఫోరైలేషన్‌తో పాటు, గ్లూకోజ్ దాని క్షీణత సమయంలో గ్లూకోనో-1,5-లాక్టోన్కు ఆక్సీకరణం చెందుతుంది. గ్లూకోజ్ కొన్ని బ్యాక్టీరియాలలో ట్రెహలోజ్ లేదా డెక్స్ట్రాన్ బయోసింథసిస్‌లో బిల్డింగ్ బ్లాక్‌గా మరియు జంతువులలో గ్లైకోజెన్ యొక్క బిల్డింగ్ బ్లాక్‌గా ఉపయోగించబడుతుంది. గ్లూకోజ్ బ్యాక్టీరియల్ జైలోజ్ ఐసోమెరేస్ నుండి ఫ్రక్టోజ్‌గా కూడా మార్చబడుతుంది. అదనంగా, గ్లూకోజ్ మెటాబోలైట్లు అన్ని నాన్-ఎసెన్షియల్ అమినో యాసిడ్లు, మాన్నిటాల్ మరియు సార్బిటాల్ వంటి షుగర్ ఆల్కహాల్లు, ఫ్యాటీ యాసిడ్లు, కొలెస్ట్రాల్ మరియు న్యూక్లియిక్ యాసిడ్లను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.[123] చివరగా, గ్లూకోజ్ ప్రోటీన్ల గ్లైకోసైలేషన్ లో గ్లైకోప్రోటీన్లు, గ్లైకోలిపిడ్లు, పెప్టిడోగ్లైకాన్లు, గ్లైకోసైడ్లు మరియు ఇతర పదార్థాలుగా ( గ్లైకోసిల్ట్రాన్స్‌ఫేరేస్లచే ఉత్ప్రేరకపరచబడినవి) బిల్డింగ్ బ్లాక్‌గా ఉపయోగించబడుతుంది మరియు గ్లైకోసిడేస్ల ద్వారా వాటి నుండి వేరు చేయబడుతుంది.

కణ విభేదనలో నియంత్రణ పాత్ర

సెల్యులార్ శక్తి వనరుగా దాని ప్రసిద్ధ పాత్రతో పాటు, గ్లూకోజ్ కణజాల పరిపక్వత యొక్క మాస్టర్ రెగ్యులేటర్‌గా గుర్తించబడింది.[124] స్టాన్‌ఫోర్డ్ మెడిసిన్ చేసిన 2025 అధ్యయనం ప్రకారం, గ్లూకోజ్, దాని అఖండ (మెటబాలిజం చెందని) రూపంలో, జన్యు వ్యక్తీకరణలో పాల్గొనే వివిధ నియంత్రణ ప్రోటీన్లకు బంధించగలదని వెల్లడించింది. అటువంటి ప్రోటీన్ IRF6, ఇది గ్లూకోజ్ బంధంపై దాని ఆకృతిని మారుస్తుంది, తద్వారా మూలకణ విభేదనతో సంబంధం ఉన్న జన్యువుల వ్యక్తీకరణను ప్రభావితం చేస్తుంది. ఈ నియంత్రణ పాత్ర గ్లూకోజ్ యొక్క కాటబోలిక్ పనితీరు నుండి స్వతంత్రంగా ఉంటుంది మరియు చర్మం, ఎముక, కొవ్వు మరియు తెల్ల రక్త కణాలతో సహా బహుళ కణజాల రకాలలో గమనించబడింది. మెటబాలిజం సామర్థ్యం లేని గ్లూకోజ్ అనలాగ్‌లు కూడా విభేదనను ప్రోత్సహించగలవని పరిశోధన నిరూపించింది, ఇది గ్లూకోజ్ కోసం సిగ్నలింగ్ పనితీరును సూచిస్తుంది. ఈ ఫలితాలు డయాబెటిస్ మరియు కొన్ని క్యాన్సర్ల వంటి బలహీనమైన విభేదనతో కూడిన వ్యాధులను అర్థం చేసుకోవడంలో మరియు చికిత్స చేయడంలో సంభావ్య చిక్కులను కలిగి ఉన్నాయి.[125]

పాథాలజీ

డయాబెటిస్

డయాబెటిస్ అనేది ఒక మెటబాలిక్ రుగ్మత, ఇక్కడ శరీరంలో ఇన్సులిన్ లేకపోవడం లేదా శరీరంలోని కణాలు ఇన్సులిన్‌కు సరిగ్గా స్పందించకపోవడం వల్ల రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలను నియంత్రించలేము. ఈ పరిస్థితులలో ప్రతిదీ ప్యాంక్రియాటిక్ బర్న్‌అవుట్ మరియు ఇన్సులిన్ రెసిస్టెన్స్ ద్వారా రక్త గ్లూకోజ్ స్థాయిల నిరంతర అధిక పెరుగుదల వల్ల సంభవించవచ్చు. ప్యాంక్రియాస్ ఇన్సులిన్ మరియు గ్లూకాగాన్ హార్మోన్ల స్రావానికి బాధ్యత వహించే అవయవం.[126] ఇన్సులిన్ అనేది గ్లూకోజ్ స్థాయిలను నియంత్రించే హార్మోన్, ఇది శరీర కణాలు గ్లూకోజ్‌ను గ్రహించడానికి మరియు ఉపయోగించడానికి అనుమతిస్తుంది. ఇది లేకపోతే, గ్లూకోజ్ కణంలోకి ప్రవేశించలేదు మరియు అందువల్ల శరీర విధులకు ఇంధనంగా ఉపయోగించబడదు.[127] ప్యాంక్రియాస్ రక్త గ్లూకోజ్ స్థాయిల నిరంతర అధిక పెరుగుదలకు గురైతే, ప్యాంక్రియాస్‌లోని ఇన్సులిన్-ఉత్పత్తి చేసే కణాలు దెబ్బతినవచ్చు, దీనివల్ల శరీరంలో ఇన్సులిన్ లోపం ఏర్పడుతుంది. రక్త గ్లూకోజ్ స్థాయిలు నిరంతరం పెరగడానికి ప్రతిస్పందనగా ప్యాంక్రియాస్ ఎక్కువ ఇన్సులిన్‌ను ఉత్పత్తి చేయడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు ఇన్సులిన్ రెసిస్టెన్స్ సంభవిస్తుంది. చివరికి, మిగిలిన శరీరం ప్యాంక్రియాస్ ఉత్పత్తి చేస్తున్న ఇన్సులిన్‌కు నిరోధకతను కలిగి ఉంటుంది, తద్వారా అదే రక్త గ్లూకోజ్-తగ్గించే ప్రభావాన్ని సాధించడానికి ఎక్కువ ఇన్సులిన్ అవసరమవుతుంది, మరియు నిరోధకతతో పోటీ పడటానికి ప్యాంక్రియాస్ మరింత ఇన్సులిన్‌ను ఉత్పత్తి చేయవలసి వస్తుంది. ఈ ప్రతికూల సర్పిలం ప్యాంక్రియాటిక్ బర్న్‌అవుట్‌కు మరియు డయాబెటిస్ వ్యాధి పురోగతికి దోహదం చేస్తుంది.

రక్త గ్లూకోజ్-తగ్గించే చికిత్సకు శరీర ప్రతిస్పందనను పర్యవేక్షించడానికి, గ్లూకోజ్ స్థాయిలను కొలవవచ్చు. బ్లడ్ గ్లూకోజ్ మానిటరింగ్ ను ఫాస్టింగ్ గ్లూకోజ్ టెస్ట్ వంటి బహుళ పద్ధతుల ద్వారా చేయవచ్చు, ఇది 8 గంటల ఉపవాసం తర్వాత రక్తంలోని గ్లూకోజ్ స్థాయిని కొలుస్తుంది. మరొక పరీక్ష 2-గంటల గ్లూకోజ్ టాలరెన్స్ టెస్ట్ (GTT) – ఈ పరీక్ష కోసం, వ్యక్తికి ఫాస్టింగ్ గ్లూకోజ్ పరీక్ష చేస్తారు, ఆపై 75-గ్రాముల గ్లూకోజ్ పానీయం తాగిస్తారు మరియు తిరిగి పరీక్ష చేస్తారు. ఈ పరీక్ష వ్యక్తి శరీరం గ్లూకోజ్‌ను ప్రాసెస్ చేసే సామర్థ్యాన్ని కొలుస్తుంది. కాలక్రమేణా రక్త గ్లూకోజ్ స్థాయిలు తగ్గాలి, ఎందుకంటే ఇన్సులిన్ కణాల ద్వారా దానిని తీసుకోవడానికి మరియు రక్త ప్రవాహం నుండి నిష్క్రమించడానికి అనుమతిస్తుంది.

హైపోగ్లైసీమియా నిర్వహణ

ఇన్ఫ్యూషన్ల కోసం గ్లూకోజ్, 5% ద్రావణం

హైపోగ్లైసీమియా అనేది రక్త గ్లూకోజ్ స్థాయిలు సాధారణం కంటే తగ్గినప్పుడు సంభవించే పరిస్థితి, ఇది ఆందోళన, వణుకు, వికారం, దడ, గందరగోళం మరియు కోమా వంటి లక్షణాలను కలిగిస్తుంది.[128] డయాబెటిస్ లేదా తక్కువ రక్త చక్కెరకు దారితీసే ఇతర పరిస్థితులు ఉన్న వ్యక్తులు వారి రక్త చక్కెర చాలా తక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఉపయోగించడానికి గ్లూకోజ్ మాత్రలు, ఓరల్ గ్లూకోజ్ జెల్, హార్డ్ క్యాండీ లేదా షుగర్ ప్యాకెట్లను వెంట ఉంచుకోవచ్చు.

తీవ్రమైన రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు తగ్గడం వల్ల గందరగోళం, కోమా, నాడీ సంబంధిత నష్టం మరియు ఇతర తీవ్రమైన సమస్యలు తలెత్తవచ్చు, దీనివల్ల నోటి ద్వారా గ్లూకోజ్‌ను అందించడం సురక్షితం కాదు.[128] ఇటువంటి సందర్భాల్లో, రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలను త్వరగా మరియు నేరుగా పెంచడానికి డెక్స్ట్రోజ్ (D-గ్లూకోజ్) ను సిరలోకి ఎక్కించవచ్చు.[129]

మూలాలు

గ్లూకోజ్ మాత్రలు

చాలా ఆహార కార్బోహైడ్రేట్లలో గ్లూకోజ్ ఉంటుంది, ఇది వాటి ఏకైక నిర్మాణ యూనిట్‌గా (స్టార్చ్ మరియు గ్లైకోజెన్ వంటి పాలిసాకరైడ్లలో వలె) లేదా మరొక మోనోశాకరైడ్‌తో కలిసి (సుక్రోజ్ మరియు లాక్టోజ్ వంటి హెటెరో-పాలిసాకరైడ్లలో వలె) ఉంటుంది.[130] బంధించబడని గ్లూకోజ్ తేనెలోని ప్రధాన పదార్థాలలో ఒకటి. గ్లూకోజ్ అత్యంత సమృద్ధిగా ఉంటుంది మరియు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వివిధ సహజ వనరుల నుండి వేరు చేయబడింది, వీటిలో రోమ్‌లోని కోనిఫెరస్ చెట్టు వోలెమియా నోబిలిస్ యొక్క మగ శంకువులు,[131] చైనాలోని ఐలెక్స్ ఆస్ప్రెల్లా మొక్కల వేర్లు,[132] మరియు కాలిఫోర్నియాలోని వరి గడ్డి ఉన్నాయి.[133]

ఎంచుకున్న సాధారణ మొక్కల ఆహారాలలో చక్కెర కంటెంట్ (100 గ్రాములకు గ్రాములలో)[134]
ఆహార
పదార్థం 		కార్బోహైడ్రేట్,
మొత్తం,[note 1] dietary fiber తో కలిపి 		మొత్తం
చక్కెరలు 		ఉచిత
ఫ్రక్టోజ్ 		ఉచిత
గ్లూకోజ్ 		సుక్రోజ్ ఫ్రక్టోజ్/
గ్లూకోజ్ నిష్పత్తి 		మొత్తం చక్కెరలలో సుక్రోజ్
నిష్పత్తి (%)
పండ్లు
యాపిల్ 13.8 10.4 5.9 2.4 2.1 2.0 19.9
ఏప్రికాట్ 11.1 9.2 0.9 2.4 5.9 0.7 63.5
అరటి 22.8 12.2 4.9 5.0 2.4 1.0 20.0
అంజూర, ఎండినవి 63.9 47.9 22.9 24.8 0.9 0.93 0.15
ద్రాక్ష 18.1 15.5 8.1 7.2 0.2 1.1 1
నారింజ 12.5 8.5 2.25 2.0 4.3 1.1 50.4
పీచ్ 9.5 8.4 1.5 2.0 4.8 0.9 56.7
బేరి 15.5 9.8 6.2 2.8 0.8 2.1 8.0
అనాస 13.1 9.9 2.1 1.7 6.0 1.1 60.8
ప్లమ్ 11.4 9.9 3.1 5.1 1.6 0.66 16.2
కూరగాయలు
బీట్‌రూట్, ఎరుపు 9.6 6.8 0.1 0.1 6.5 1.0 96.2
క్యారెట్ 9.6 4.7 0.6 0.6 3.6 1.0 77
ఎర్ర మిరప, తీపి 6.0 4.2 2.3 1.9 0.0 1.2 0.0
ఉల్లిపాయ, తీపి 7.6 5.0 2.0 2.3 0.7 0.9 14.3
చిలగడదుంప 20.1 4.2 0.7 1.0 2.5 0.9 60.3
దుంప 27.9 0.5 అల్పం అల్పం అల్పం అల్పం
చెరకు 13–18 0.2–1.0 0.2–1.0 11–16 1.0 ఎక్కువ
షుగర్ బీట్ 17–18 0.1–0.5 0.1–0.5 16–17 1.0 ఎక్కువ
ధాన్యాలు
మొక్కజొన్న, తీపి 19.0 6.2 1.9 3.4 0.9 0.61 15.0
  1. ↑ కార్బోహైడ్రేట్ విలువ USDA డేటాబేస్‌లో లెక్కించబడుతుంది మరియు ఇది ఎల్లప్పుడూ చక్కెరలు, స్టార్చ్ మరియు "డైటరీ ఫైబర్" ల మొత్తానికి అనుగుణంగా ఉండదు.

వాణిజ్య ఉత్పత్తి

స్టార్చ్ నుండి గ్లూకోజ్ ఉత్పత్తి, 1918

గ్లూకోజ్ పారిశ్రామికంగా స్టార్చ్ నుండి ఎంజైమాటిక్ జలవిశ్లేషణ ద్వారా గ్లూకోజ్ అమైలేజ్ ఉపయోగించి లేదా ఆమ్లాల ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. ఎంజైమాటిక్ జలవిశ్లేషణ ఎక్కువగా ఆమ్ల-ఉత్ప్రేరక జలవిశ్లేషణ చర్యలను భర్తీ చేసింది.[135] దీని ఫలితంగా గ్లూకోజ్ సిరప్ (ఎంజైమాటిక్ పద్ధతిలో పొడి పదార్థంలో 90% కంటే ఎక్కువ గ్లూకోజ్ ఉంటుంది)[135] ఏర్పడుతుంది, దీని వార్షిక ప్రపంచ ఉత్పత్తి పరిమాణం 20 మిలియన్ టన్నులు (2011).[136] దీనినే గతంలో "స్టార్చ్ షుగర్" అని పిలిచేవారు. అమైలేజ్‌లు తరచుగా Bacillus licheniformis[137] లేదా Bacillus subtilis (స్ట్రెయిన్ MN-385) నుండి వస్తాయి,[137] ఇవి మొదట ఉపయోగించిన ఎంజైమ్‌ల కంటే ఎక్కువ ఉష్ణ స్థిరత్వాన్ని కలిగి ఉంటాయి.[137][138] 1982 నుండి, Aspergillus niger నుండి వచ్చిన పుల్లులానేజ్‌లు గ్లూకోజ్ సిరప్ ఉత్పత్తిలో అమైలోపెక్టిన్‌ను స్టార్చ్‌గా (అమైలోజ్) మార్చడానికి ఉపయోగించబడ్డాయి, తద్వారా గ్లూకోజ్ దిగుబడి పెరిగింది.[139] ఈ చర్య pH = 4.6–5.2 మరియు 55–60 °C ఉష్ణోగ్రత వద్ద జరుగుతుంది.[9] కార్న్ సిరప్ పొడి పదార్థంలో 20% నుండి 95% వరకు గ్లూకోజ్ ఉంటుంది.[140][141] జపనీస్ రకానికి చెందిన గ్లూకోజ్ సిరప్, Mizuame, చిలగడదుంప లేదా వరి స్టార్చ్ నుండి తయారు చేయబడుతుంది.[142]

స్టార్చ్ వనరుగా అనేక పంటలను ఉపయోగించవచ్చు. మొక్కజొన్న,[135] వరి,[135] గోధుమ,[135] కర్రపెండలం,[135] బంగాళదుంప,[135] బార్లీ,[135] చిలగడదుంప,[143] మొక్కజొన్న పొట్టు మరియు సాబుదానా అన్నీ ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో ఉపయోగించబడుతున్నాయి. యునైటెడ్ స్టేట్స్లో, దాదాపు ప్రత్యేకంగా మొక్కజొన్న స్టార్చ్ ఉపయోగించబడుతుంది. కొన్ని వాణిజ్య గ్లూకోజ్ ఇన్వర్ట్ షుగర్లో భాగంగా ఉంటుంది, ఇది సుక్రోజ్ నుండి ఉత్పత్తి చేయబడిన గ్లూకోజ్ మరియు ఫ్రక్టోజ్ యొక్క సుమారు 1:1 మిశ్రమం. సూత్రప్రాయంగా, సెల్యులోజ్‌ను గ్లూకోజ్‌గా జలవిశ్లేషణ చేయవచ్చు, కానీ ఈ ప్రక్రియ ఇంకా వాణిజ్యపరంగా ఆచరణాత్మకం కాలేదు.[51]

ఫ్రక్టోజ్‌గా మార్పిడి

ప్రధాన వ్యాసం: isoglucose

అమెరికాలో, దాదాపు ప్రత్యేకంగా మొక్కజొన్న (మరింత ఖచ్చితంగా, కార్న్ సిరప్) ఐసోగ్లూకోజ్ ఉత్పత్తికి గ్లూకోజ్ వనరుగా ఉపయోగించబడుతుంది, ఇది గ్లూకోజ్ మరియు ఫ్రక్టోజ్ మిశ్రమం. ఎందుకంటే ఫ్రక్టోజ్ అధిక తీపి శక్తిని కలిగి ఉంటుంది – మరియు 100 గ్రాములకు 374 కిలో కేలరీల సమానమైన శారీరక క్యాలరీ విలువను కలిగి ఉంటుంది.[144] ఐసోగ్లూకోజ్ యొక్క వార్షిక ప్రపంచ ఉత్పత్తి 8 మిలియన్ టన్నులు (2011).[136] మొక్కజొన్న సిరప్ నుండి తయారు చేసినప్పుడు, తుది ఉత్పత్తి హై-ఫ్రక్టోజ్ కార్న్ సిరప్ (HFCS).

వాణిజ్య వినియోగం

సుక్రోజ్‌తో పోలిస్తే వివిధ చక్కెరల సాపేక్ష తీపి[145]

గ్లూకోజ్ ప్రధానంగా ఫ్రక్టోజ్ మరియు గ్లూకోజ్ కలిగిన ఆహారాల ఉత్పత్తికి ఉపయోగించబడుతుంది. ఆహారాలలో, ఇది స్వీటెనర్, హ్యూమెక్టెంట్ గా, పరిమాణాన్ని పెంచడానికి మరియు మృదువైన నోటి అనుభూతిని సృష్టించడానికి ఉపయోగించబడుతుంది.[135] ద్రాక్ష రసం (వైన్ కోసం) లేదా మాల్ట్ (బీర్ కోసం) వంటి గ్లూకోజ్ యొక్క వివిధ వనరులు మద్యపాన పానీయాల ఉత్పత్తి సమయంలో ఇథనాల్‌గా కిణ్వ ప్రక్రియ (ఫెర్మెంటేషన్) కోసం ఉపయోగించబడతాయి. అమెరికాలోని చాలా శీతల పానీయాలు HFCS-55ని ఉపయోగిస్తాయి (పొడి ద్రవ్యరాశిలో 55% ఫ్రక్టోజ్ కంటెంట్‌తో), అమెరికాలోని ఇతర HFCS-తీపి ఆహారాలు HFCS-42ని ఉపయోగిస్తాయి (పొడి ద్రవ్యరాశిలో 42% ఫ్రక్టోజ్ కంటెంట్‌తో).[146] మరోవైపు మెక్సికోలో, శీతల పానీయాలు చెరకు చక్కెరతో తీయబడతాయి, ఇది అధిక తీపి శక్తిని కలిగి ఉంటుంది.[147] అదనంగా, గ్లూకోజ్ సిరప్ ఇతర విషయాలతో పాటు, మిఠాయిలు, టాఫీ, మరియు ఫాండెంట్ వంటి మిఠాయిల ఉత్పత్తిలో ఉపయోగించబడుతుంది.[148] నీరు లేని పరిస్థితులలో వేడి చేసినప్పుడు గ్లూకోజ్ యొక్క సాధారణ రసాయన చర్యలు క్యారమెలైజేషన్ మరియు అమైనో ఆమ్లాల సమక్షంలో, మెయిలార్డ్ చర్య.

అదనంగా, వివిధ సేంద్రీయ ఆమ్లాలను గ్లూకోజ్ నుండి బయోటెక్నాలజికల్‌గా ఉత్పత్తి చేయవచ్చు, ఉదాహరణకు Clostridium thermoaceticum తో కిణ్వ ప్రక్రియ ద్వారా ఎసిటిక్ ఆమ్లం, Penicillium notatum తో అరాబోఅస్కార్బిక్ ఆమ్లం ఉత్పత్తికి, Rhizopus delemar తో ఫ్యూమరిక్ ఆమ్లం ఉత్పత్తికి, Aspergillus niger తో గ్లూకోనిక్ ఆమ్లం ఉత్పత్తికి, Candida brumptii తో ఐసోసైట్రిక్ ఆమ్లం ఉత్పత్తికి, Aspergillus terreus తో ఇటాకోనిక్ ఆమ్లం ఉత్పత్తికి, Pseudomonas fluorescens తో 2-కీటోగ్లూకోనిక్ ఆమ్లం ఉత్పత్తికి, Gluconobacter suboxydans తో 5-కీటోగ్లూకోనిక్ ఆమ్లం ఉత్పత్తికి, Aspergillus oryzae తో కోజిక్ ఆమ్లం ఉత్పత్తికి, Lactobacillus delbrueckii తో లాక్టిక్ ఆమ్లం ఉత్పత్తికి, Lactobacillus brevis తో మాలిక్ ఆమ్లం ఉత్పత్తికి, Propionibacter shermanii తో ప్రొపియోనిక్ ఆమ్లం ఉత్పత్తికి, Pseudomonas aeruginosa తో పైరువిక్ ఆమ్లం ఉత్పత్తికి మరియు Gluconobacter suboxydans తో టార్టారిక్ ఆమ్లం ఉత్పత్తికి.[149] సాధారణ ట్రాన్స్‌క్రిప్షన్ ఫ్యాక్టర్ TFIIH యొక్క XPB సబ్‌యూనిట్‌ను నిరోధించడం ద్వారా క్షీరదాల ట్రాన్స్‌క్రిప్షన్‌ను నిరోధించే ట్రిప్టోలైడ్ వంటి శక్తివంతమైన, బయోయాక్టివ్ సహజ ఉత్పత్తులు ఇటీవల పెరిగిన గ్లూకోజ్ ట్రాన్స్‌పోర్టర్ ఎక్స్‌ప్రెషన్‌తో హైపోక్సిక్ క్యాన్సర్ కణాలను లక్ష్యంగా చేసుకోవడానికి గ్లూకోజ్ కాంజుగేట్‌గా నివేదించబడ్డాయి.[150] ఇటీవల, గ్లూకోజ్ వివిధ క్యాన్సర్లు మరియు ఇన్ఫెక్షన్లను ఎదుర్కోవడానికి హైపోగ్లైసీమియా మరియు హైపర్లాక్టేమియాను ప్రేరేపించడానికి ఉద్దేశించిన లాక్టిక్ ఆమ్లం మరియు ఇన్సులిన్ కలిగిన "కిట్‌ల"లో కీలకమైన అంశంగా వాణిజ్యపరమైన ఉపయోగాన్ని పొందుతోంది.[151]

విశ్లేషణ

ఒక పెద్ద అణువులో ఒక నిర్దిష్ట స్థానంలో గ్లూకోజ్ అణువును గుర్తించవలసి వచ్చినప్పుడు, న్యూక్లియర్ మాగ్నెటిక్ రెసొనెన్స్ స్పెక్ట్రోస్కోపీ, ఎక్స్-రే క్రిస్టలోగ్రఫీ విశ్లేషణ లేదా లెక్టిన్ ఇమ్యునోస్టెయినింగ్ తో కోన్‌కానావాలిన్ A రిపోర్టర్ ఎంజైమ్ కాంజుగేట్ నిర్వహించబడుతుంది, ఇది గ్లూకోజ్ లేదా మాన్నోజ్‌ను మాత్రమే బంధిస్తుంది.

క్లాసికల్ క్వాలిటేటివ్ డిటెక్షన్ రియాక్షన్స్

ఈ చర్యలు కేవలం చారిత్రక ప్రాముఖ్యతను మాత్రమే కలిగి ఉన్నాయి:

ఫెహ్లింగ్ టెస్ట్

ఫెహ్లింగ్ టెస్ట్ అనేది ఆల్డోస్‌లను గుర్తించడానికి ఒక క్లాసిక్ పద్ధతి.[152] మ్యూటారోటేషన్ కారణంగా, గ్లూకోజ్ ఎల్లప్పుడూ తక్కువ స్థాయిలో ఓపెన్-చైన్ ఆల్డిహైడ్‌గా ఉంటుంది. ఫెహ్లింగ్ రియాజెంట్లను (ఫెహ్లింగ్ (I) ద్రావణం మరియు ఫెహ్లింగ్ (II) ద్రావణం) జోడించడం ద్వారా, ఆల్డిహైడ్ సమూహం కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లంగా ఆక్సీకరణం చెందుతుంది, అయితే Cu2+ టార్ట్రేట్ కాంప్లెక్స్ Cu+ గా తగ్గించబడి ఇటుక ఎరుపు రంగు అవక్షేపాన్ని (Cu2O) ఏర్పరుస్తుంది.

టోలెన్స్ టెస్ట్

టోలెన్స్ టెస్ట్లో, నమూనా ద్రావణానికి అమ్మోనియాకల్ AgNO3 జోడించిన తర్వాత, గ్లూకోజ్ Ag+ ను మూలక వెండిగా తగ్గిస్తుంది.[153]

బార్ఫోడ్ టెస్ట్

బార్ఫోడ్ టెస్ట్లో,[154] కరిగిన కాపర్ ఎసిటేట్, సోడియం ఎసిటేట్, మరియు ఎసిటిక్ ఆమ్లం యొక్క ద్రావణాన్ని పరీక్షించాల్సిన చక్కెర ద్రావణానికి జోడించి, ఆపై కొన్ని నిమిషాల పాటు వాటర్ బాత్‌లో వేడి చేస్తారు. గ్లూకోజ్ మరియు ఇతర మోనోశాకరైడ్‌లు వేగంగా ఎరుపు రంగును మరియు ఎర్రటి గోధుమ రంగు కాపర్(I) ఆక్సైడ్ (Cu2O) ను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.

నైలాండర్ టెస్ట్

రిడ్యూసింగ్ షుగర్‌గా, గ్లూకోజ్ నైలాండర్ టెస్ట్లో స్పందిస్తుంది.[155]

ఇతర పరీక్షలు

ఇవి కూడా చూడండి: Maillard reaction, Lye roll గ్లూకోజ్‌తో కూడిన పలుచని పొటాషియం హైడ్రాక్సైడ్ ద్రావణాన్ని 100 °C వరకు వేడి చేసినప్పుడు, బలమైన ఎర్రటి బ్రౌనింగ్ మరియు క్యారమెల్ వంటి వాసన వస్తుంది.[156] గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం పొడి గ్లూకోజ్‌ను గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద నల్లబడకుండా కరిగిస్తుంది, ఇది చక్కెర సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.[156] ఈస్ట్ ద్రావణంలో, ఆల్కహాలిక్ కిణ్వ ప్రక్రియ 2.0454 గ్లూకోజ్ అణువుల నుండి ఒక CO2 అణువు నిష్పత్తిలో కార్బన్ డయాక్సైడ్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.[156] గ్లూకోజ్ స్టానస్ క్లోరైడ్ తో నల్లటి ద్రవ్యరాశిని ఏర్పరుస్తుంది.[156] అమ్మోనియాకల్ వెండి ద్రావణంలో, గ్లూకోజ్ (లాక్టోజ్ మరియు డెక్స్ట్రిన్ వలె) వెండి నిక్షేపణకు దారితీస్తుంది. అమ్మోనియాకల్ లెడ్ ఎసిటేట్ ద్రావణంలో, గ్లూకోజ్ సమక్షంలో తెల్లటి లెడ్ గ్లైకోసైడ్ ఏర్పడుతుంది, ఇది వంట చేసేటప్పుడు తక్కువ కరుగుతుంది మరియు గోధుమ రంగులోకి మారుతుంది.[156] అమ్మోనియాకల్ కాపర్ ద్రావణంలో, గ్లూకోజ్‌తో గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద పసుపు కాపర్ ఆక్సైడ్ హైడ్రేట్ ఏర్పడుతుంది, అయితే మరిగేటప్పుడు ఎరుపు కాపర్ ఆక్సైడ్ ఏర్పడుతుంది (అమ్మోనియాకల్ కాపర్ ఎసిటేట్ ద్రావణంతో తప్ప, డెక్స్ట్రిన్‌తో కూడా ఇదే జరుగుతుంది).[156] హేగర్ రియాజెంట్ తో, గ్లూకోజ్ మరిగేటప్పుడు మెర్క్యురీ ఆక్సైడ్ ను ఏర్పరుస్తుంది.[156] క్షార బిస్మత్ ద్రావణం గ్లూకోజ్‌తో మూలక, నలుపు-గోధుమ రంగు బిస్మత్‌ను అవక్షేపించడానికి ఉపయోగించబడుతుంది.[156] అమ్మోనియం మాలిబ్డేట్ ద్రావణంలో మరిగించిన గ్లూకోజ్ ద్రావణాన్ని నీలం రంగులోకి మారుస్తుంది. ఇండిగో కార్మైన్ మరియు సోడియం కార్బోనేట్ ఉన్న ద్రావణం గ్లూకోజ్‌తో మరిగించినప్పుడు రంగు కోల్పోతుంది.[156]

ఇన్స్ట్రుమెంటల్ క్వాంటిఫికేషన్

రిఫ్రాక్టోమెట్రీ మరియు పోలారిమెట్రీ

ఇతర కార్బోహైడ్రేట్ల తక్కువ నిష్పత్తి కలిగిన గ్లూకోజ్ యొక్క గాఢ ద్రావణాలలో, దాని గాఢతను పోలారిమీటర్ ద్వారా నిర్ణయించవచ్చు. చక్కెర మిశ్రమాల కోసం, గాఢతను రిఫ్రాక్టోమీటర్ ద్వారా నిర్ణయించవచ్చు, ఉదాహరణకు వైన్ ఉత్పత్తిలో ఓచ్‌స్లే నిర్ణయం.

ద్రావణంలో ఫోటోమెట్రిక్ ఎంజైమాటిక్ పద్ధతులు

ప్రధాన వ్యాసం: Glucose oxidation reaction

గ్లూకోజ్ ఆక్సిడేజ్ (GOx) ఎంజైమ్ గ్లూకోజ్‌ను ఆక్సిజన్‌ను వినియోగించుకుంటూ గ్లూకోనిక్ ఆమ్లం మరియు హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్‌గా మారుస్తుంది. మరొక ఎంజైమ్, పెరాక్సిడేజ్, ఫినాల్ యొక్క 4-అమైనోయాంటిపైరిన్ తో ఊదా రంగులోకి మారే క్రోమోజెనిక్ చర్యను (ట్రిండర్ చర్య) ఉత్ప్రేరకపరుస్తుంది.[157][158]

ఫోటోమెట్రిక్ టెస్ట్-స్ట్రిప్ పద్ధతి

టెస్ట్-స్ట్రిప్ పద్ధతి హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్‌ను ఏర్పరచడానికి గ్లూకోజ్ నుండి గ్లూకోనిక్ ఆమ్లానికి పైన పేర్కొన్న ఎంజైమాటిక్ మార్పిడిని ఉపయోగిస్తుంది. రియాజెంట్లు పాలిమర్ మాతృకపై, అంటే టెస్ట్ స్ట్రిప్‌పై స్థిరీకరించబడతాయి, ఇది ఎక్కువ లేదా తక్కువ తీవ్రమైన రంగును తీసుకుంటుంది. దీనిని LED-ఆధారిత హ్యాండ్‌హెల్డ్ ఫోటోమీటర్ సహాయంతో 510 nm వద్ద రిఫ్లెక్టోమెట్రికల్‌గా కొలవవచ్చు. ఇది శాస్త్రవేత్తలు కాని వారు కూడా రక్తంలో చక్కెరను నిర్ణయించడానికి అనుమతిస్తుంది. ఫినాల్ యొక్క 4-అమైనోయాంటిపైరిన్‌తో చర్యతో పాటు, అధిక తరంగదైర్ఘ్యాల (550 nm, 750 nm) వద్ద ఫోటోమెట్రీని అనుమతించే కొత్త క్రోమోజెనిక్ చర్యలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.[158][159]

ఆంపెరోమెట్రిక్ గ్లూకోజ్ సెన్సార్

గ్లూకోజ్ యొక్క ఎలక్ట్రో అనాలిసిస్ కూడా పైన పేర్కొన్న ఎంజైమాటిక్ చర్యపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఉత్పత్తి చేయబడిన హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్‌ను 600 mV పొటెన్షియల్ వద్ద యానోడిక్ ఆక్సీకరణ ద్వారా ఆంపెరోమెట్రికల్‌గా లెక్కించవచ్చు.[160] GOx ఎలక్ట్రోడ్ ఉపరితలంపై లేదా ఎలక్ట్రోడ్‌కు దగ్గరగా ఉంచిన పొరలో స్థిరీకరించబడుతుంది. ప్లాటినం లేదా బంగారం వంటి విలువైన లోహాలు ఎలక్ట్రోడ్లలో ఉపయోగించబడతాయి, అలాగే కార్బన్ నానోట్యూబ్ ఎలక్ట్రోడ్లు, ఉదాహరణకు బోరాన్‌తో డోప్ చేయబడతాయి.[161] Cu–CuO నానోవైర్లు కూడా ఎంజైమ్-రహిత ఆంపెరోమెట్రిక్ ఎలక్ట్రోడ్లుగా ఉపయోగించబడతాయి, ఇవి 50 μmol/L గుర్తింపు పరిమితిని చేరుకుంటాయి.[162] ముఖ్యంగా ఆశాజనకమైన పద్ధతి "ఎంజైమ్ వైరింగ్", ఇక్కడ ఆక్సీకరణ సమయంలో ప్రవహించే ఎలక్ట్రాన్ నేరుగా ఎంజైమ్ నుండి ఎలక్ట్రోడ్‌కు మాలిక్యులర్ వైర్ ద్వారా బదిలీ చేయబడుతుంది.[163]

ఇతర సెన్సరీ పద్ధతులు

గ్లూకోజ్‌ను కొలవడానికి అనేక ఇతర రసాయన సెన్సార్లు ఉన్నాయి.[164][165] లైఫ్ సైన్సెస్‌లో గ్లూకోజ్ విశ్లేషణ యొక్క ప్రాముఖ్యత దృష్ట్యా, బోరోనిక్ ఆమ్లాల ఉపయోగం ఆధారంగా శాకరైడ్‌ల కోసం అనేక ఆప్టికల్ ప్రోబ్స్ కూడా అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి,[166] ఇవి ఇంట్రాసెల్యులర్ సెన్సరీ అప్లికేషన్లకు ప్రత్యేకంగా ఉపయోగపడతాయి, ఇక్కడ ఇతర (ఆప్టికల్) పద్ధతులు ఉపయోగపడవు లేదా షరతులతో మాత్రమే ఉపయోగపడతాయి. చక్కెరల యొక్క 1,2-డియోల్ సమూహాలకు అత్యంత నిర్దిష్టంగా బంధించే సేంద్రీయ బోరోనిక్ ఆమ్ల ఉత్పన్నాలతో పాటు, ఎంపిక చేసిన గ్లూకోజ్-బైండింగ్ ప్రోటీన్లను (ఉదా. కోన్‌కానావాలిన్ A) రిసెప్టర్‌గా ఉపయోగించే ఇతర ప్రోబ్ కాన్సెప్ట్‌లు కూడా ఉన్నాయి. అదనంగా, జీవక్రియ ఉత్పత్తుల గాఢత ద్వారా గ్లూకోజ్ గాఢతను పరోక్షంగా గుర్తించే పద్ధతులు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి, ఉదాహరణకు ఫ్లోరోసెన్స్-ఆప్టికల్ సెన్సార్లను ఉపయోగించి ఆక్సిజన్ వినియోగం ద్వారా.[167] చివరగా, (ఫ్లోరోసెన్స్-లేబుల్డ్) ఎంజైమ్‌ల అంతర్గత శోషణ లేదా ఫ్లోరోసెన్స్‌ను రిపోర్టర్లుగా ఉపయోగించే ఎంజైమ్-ఆధారిత కాన్సెప్ట్‌లు ఉన్నాయి.[164]

కాపర్ అయోడోమెట్రీ

గ్లూకోజ్‌ను కాపర్ అయోడోమెట్రీ ద్వారా లెక్కించవచ్చు.[168]

క్రోమాటోగ్రాఫిక్ పద్ధతులు

ముఖ్యంగా, తేనె వంటి గ్లూకోజ్ కలిగిన సంక్లిష్ట మిశ్రమాల విశ్లేషణ కోసం, హై-పెర్ఫార్మెన్స్ లిక్విడ్ క్రోమాటోగ్రఫీ మరియు గ్యాస్ క్రోమాటోగ్రఫీ[168] వంటి క్రోమాటోగ్రాఫిక్ పద్ధతులను తరచుగా మాస్ స్పెక్ట్రోమెట్రీతో కలిపి ఉపయోగిస్తారు.[169][170] ఐసోటోప్ నిష్పత్తులను పరిగణనలోకి తీసుకోవడం ద్వారా, ఈ పద్ధతుల ద్వారా అదనపు చక్కెరలను కలిపి తేనెలో చేసే కల్తీని కూడా విశ్వసనీయంగా గుర్తించడం సాధ్యమవుతుంది.[171] సిలైలేషన్ రియాజెంట్లను ఉపయోగించి డెరివేటైజేషన్ చేయడం సాధారణంగా జరుగుతుంది.[172] అలాగే, డై- మరియు ట్రైశాకరైడ్ల నిష్పత్తులను కూడా లెక్కించవచ్చు.

ఇన్ వివో విశ్లేషణ

జీవుల కణాలలో గ్లూకోజ్ తీసుకోవడం అనేది 2-డియోక్సీ-D-గ్లూకోజ్ లేదా ఫ్లోరోడియోక్సీగ్లూకోజ్తో కొలుస్తారు.[111] (18F)ఫ్లోరోడియోక్సీగ్లూకోజ్‌ను ఆంకాలజీ మరియు న్యూరాలజీలో పాజిట్రాన్ ఎమిషన్ టోమోగ్రఫీలో ట్రేసర్‌గా ఉపయోగిస్తారు,[173] ఇక్కడ ఇది అత్యంత సాధారణంగా ఉపయోగించే డయాగ్నోస్టిక్ ఏజెంట్.[174]

మూలాలు

  1. ↑ (4 February 1998). Handbook of Biodegradable Polymers. 275. CRC Press. ISBN 978-1-4200-4936-7.
  2. ↑ 2.0 2.1 NCATS Inxight Drugs — DEXTROSE, UNSPECIFIED FORM.
  3. ↑ (2005). Cellulose products and Cellulose Derivatives: Molecular Characterization and its Applications. 1. Elsevier. ISBN 978-0-08-045444-3.
  4. ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 (7 October 2019). L-glucose. Biology Articles, Tutorials & Dictionary Online.
  5. ↑ 2-Carb-2. iupac.qmul.ac.uk.
  6. ↑ 6.0 6.1 (2019). "World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019". World Health Organization.
  7. ↑ Online Etymology Dictionary. Etymonline.com.
  8. ↑ Thénard, Gay-Lussac, Biot, and Dumas (1838) "Rapport sur un mémoire de M. Péligiot, intitulé: Recherches sur la nature et les propriétés chimiques des sucres". ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ (Report on a memoir of Mr. Péligiot, titled: Investigations on the nature and chemical properties of sugars), Comptes rendus, 7 : 106–113. From page 109. ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ: "Il résulte des comparaisons faites par M. Péligot, que le sucre de raisin, celui d'amidon, celui de diabètes et celui de miel ont parfaitement la même composition et les mêmes propriétés, et constituent un seul corps que nous proposons d'appeler Glucose (1). ... (1) γλευχος, moût, vin doux." It follows from the comparisons made by Mr. Péligot, that the sugar from grapes, that from starch, that from diabetes and that from honey have exactly the same composition and the same properties, and constitute a single substance that we propose to call glucose (1) ... (1) γλευχος, must, sweet wine.
  9. ↑ 9.0 9.1 (2015). Encyclopedia of Food and Health. 239. Academic Press. ISBN 978-0-12-384953-3.
  10. ↑ Marggraf (1747) "Experiences chimiques faites dans le dessein de tirer un veritable sucre de diverses plantes, qui croissent dans nos contrées" ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ [Chemical experiments made with the intention of extracting real sugar from diverse plants that grow in our lands], Histoire de l'académie royale des sciences et belles-lettres de Berlin, pp. 79–90. From page 90: ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ "Les raisins secs, etant humectés d'une petite quantité d'eau, de maniere qu'ils mollissent, peuvent alors etre pilés, & le suc qu'on en exprime, etant depuré & épaissi, fournira une espece de Sucre." ("Raisins, being moistened with a small quantity of water, in a way that they soften, can be then pressed, and the juice that is squeezed out, [after] being purified and thickened, will provide a sort of sugar.")
  11. ↑ John F. Robyt: Essentials of Carbohydrate Chemistry. Springer Science & Business Media, 2012, 978-1-461-21622-3. p. 7.
  12. ↑ (1906). "On Fischer's Classification of Stereo-Isomers.1". Journal of the American Chemical Society. 28 (1) 114–121. doi:10.1021/ja01967a014.
  13. ↑ Emil Fischer. Nobel Foundation.
  14. ↑ Fraser-Reid, Bert. "van't Hoff's Glucose". Chem. Eng. News. 77 (39) 8.
  15. ↑ "Otto Meyerhof - Facts - NobelPrize.org" ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ. NobelPrize.org. Retrieved on 5 September 2018.
  16. ↑ "Hans von Euler-Chelpin - Facts - NobelPrize.org" ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ. NobelPrize.org. Retrieved on 5 September 2018.
  17. ↑ "Arthur Harden - Facts - NobelPrize.org" ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ. NobelPrize.org. Retrieved on 5 September 2018.
  18. ↑ "Bernardo Houssay - Facts - NobelPrize.org" ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ. NobelPrize.org. Retrieved on 5 September 2018.
  19. ↑ "Carl Cori - Facts - NobelPrize.org" ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ. NobelPrize.org. Retrieved on 5 September 2018.
  20. ↑ "Gerty Cori - Facts - NobelPrize.org" ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ. NobelPrize.org. Retrieved on 5 September 2018.
  21. ↑ "Luis Leloir - Facts - NobelPrize.org" ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ. NobelPrize.org. Retrieved on 5 September 2018.
  22. ↑ (2020). "Selective Production of Acetic Acid via Catalytic Fast Pyrolysis of Hexoses over Potassium Salts". Catalysts. 10 (5) 502. doi:10.3390/catal10050502.
  23. ↑ Yebra-Biurrun, M.C.. (2005). "Sweeteners". Encyclopedia of Analytical Science. 562–572. ISBN 978-0-12-369397-6. doi:10.1016/b0-12-369397-7/00610-5.
  24. ↑ "glucose." The Columbia Encyclopedia, 6th ed.. 2015. Encyclopedia.com. 17 November 2015 http://www.encyclopedia.com ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ.
  25. ↑ (2023). "Comprehensive review on functional and nutraceutical properties of honey". eFood. 4 (2). doi:10.1002/efd2.71.
  26. ↑ (2018). "Honey and Diabetes: The Importance of Natural Simple Sugars in Diet for Preventing and Treating Different Type of Diabetes". Oxidative Medicine and Cellular Longevity. 2018 (1) 1–12. doi:10.1155/2018/4757893.
  27. ↑ (2020). "Therapeutic Applications of Honey and its Phytochemicals". 195–217. Springer. ISBN 978-981-15-7304-0. doi:10.1007/978-981-15-7305-7_9.
  28. ↑ (2010). "Contribution of honey in nutrition and human health: A review". Mediterranean Journal of Nutrition and Metabolism. 3 (1) 15–23. doi:10.1007/s12349-009-0051-6.
  29. ↑ (August 2006). "US Honeys Varying in Glucose and Fructose Content Elicit Similar Glycemic Indexes". Journal of the American Dietetic Association. 106 (8) 1260–1262. doi:10.1016/j.jada.2006.05.003.
  30. ↑ (April 2005). "Potentially Important Contribution of Dextrose Used as Diluent to Hyperglycemia in Hospitalized Patients". Diabetes Care. 28 (4) 981–982. doi:10.2337/diacare.28.4.981.
  31. ↑ (24 June 2018). Dextrose: Why is it in food and medicine?.
  32. ↑ 32.0 32.1 32.2 (27 October 2023). What is Dextrose, How is It Used, and is It Healthy? - the Nutrition Insider.
  33. ↑ Dextrose vs. Glucose: Are These Sugars Equal?.
  34. ↑ (1976). "Letter: Glucose is dextrose is glucose". British Medical Journal. 2 (6026) 41–42. doi:10.1136/bmj.2.6026.41-c.
  35. ↑ 35.0 35.1 35.2 35.3 Prakash Chemicals International.
  36. ↑ API | glucose monohydrate.
  37. ↑ 37.0 37.1 37.2 37.3 (28 December 2022). The difference between dextrose anhydrous and dextrose monohydrate.
  38. ↑ Dextrose anhydrous.
  39. ↑ (January 2020). "Study of Conditions for Applying Surfactants in Crystalline Glucose Production". Russian Agricultural Sciences. 46 (1) 90–93. doi:10.3103/S1068367420010048.
  40. ↑ 40.0 40.1 What is the difference between anhydrous glucose and glucose.
  41. ↑ Anhydrous vs. Monohydrate - What's the Difference?.
  42. ↑ (15 March 2011). "Investigating the effect of dehydration conditions on the compactability of glucose". International Journal of Pharmaceutics. 406 (1–2) 55–61. doi:10.1016/j.ijpharm.2010.12.042.
  43. ↑ (4 May 2018). "Dextrose monohydrate as a non-animal sourced alternative diluent in high shear wet granulation tablet formulations". Drug Development and Industrial Pharmacy. 44 (5) 817–828. doi:10.1080/03639045.2017.1414231.
  44. ↑ Diabetes & Prediabetes Tests - NIDDK.
  45. ↑ Dextrose Monohydrate.
  46. ↑ D-(+)-glucose monohydrate.
  47. ↑ D-Glucose.
  48. ↑ D-(+)-Glucose.
  49. ↑ D-(+)-Glucose.
  50. ↑ (2 October 2013). Glucose (Dextrose).
  51. ↑ 51.0 51.1 (2006). "Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry". Wiley. ISBN 978-3-527-30673-2. doi:10.1002/14356007.a12_457.pub2.
  52. ↑ 52.0 52.1 Patrick F. Fox: Advanced Dairy Chemistry Volume 3: Lactose, water, salts and vitamins, Springer, 1992. Volume 3, 9780412630200. p. 316.
  53. ↑ Benjamin Caballero, Paul Finglas, Fidel Toldrá: Encyclopedia of Food and Health. Academic Press (2016). 9780123849533, Volume 1, p. 76.
  54. ↑ (18 July 2014). 16.4: Cyclic Structures of Monosaccharides. Chemistry LibreTexts.
  55. ↑ (1979). "1,2-O-isopropylidene-D-glucofuranose". Acta Crystallographica Section B. B35 (6) 1522–1525. doi:10.1107/S0567740879006968.
  56. ↑ (1999). "A fluorescent glucose sensor binding covalently to all five hydroxy groups of α-D-glucofuranose. A reinvestigation". Journal of the Chemical Society, Perkin Transactions. 2 (3) 449–456. doi:10.1039/A808896I.
  57. ↑ (2006). "Modulated crystal structure (Z = 2) of α-d-glucofuranose-1,2:3,5-bis(p-tolyl)boronate". CrystEngComm. 8 (8) 581–585. doi:10.1039/B608029D.
  58. ↑ .
  59. ↑ (1995). "The Anomeric Effect". 9–10. CRC Press. ISBN 978-0-8493-8941-2.
  60. ↑ Manfred Hesse, Herbert Meier, Bernd Zeeh, Stefan Bienz, Laurent Bigler, Thomas Fox: Spektroskopische Methoden in der organischen Chemie. 8th revised Edition. Georg Thieme, 2011, 978-3-13-160038-7, p. 34 (in German).
  61. ↑ 61.0 61.1 61.2 61.3 (1981). "Reaction of monosaccharides with proteins: possible evolutionary significance". Science. 213 (4504) 222–24. doi:10.1126/science.12192669.
  62. ↑ Jeremy M. Berg: Stryer Biochemie de. Springer-Verlag, 2017, 978-3-662-54620-8, p. 531.
  63. ↑ 63.0 63.1 (2013). "Biochemistry". Brooks/Cole, Cengage Learning. ISBN 978-1-133-10629-6.
  64. ↑ 64.0 64.1 64.2 64.3 (2011). "Biochemistry". John Wiley & Sons. ISBN 978-0-470-57095-1.
  65. ↑ Albert L. Lehninger, Biochemistry, 6th printing, Worth Publishers Inc. 1972, 0-87901-009-6 p. 228.
  66. ↑ 66.0 66.1 Chemistry for Biologists: Photosynthesis. www.rsc.org.
  67. ↑ 67.0 67.1 67.2 Peter C. Heinrich: Löffler/Petrides Biochemie und Pathobiochemie de.. Springer-Verlag, 2014, 978-3-642-17972-3, p. 195.
  68. ↑ 68.0 68.1 68.2 68.3 68.4 U. Satyanarayana: Biochemistry. Elsevier Health Sciences, 2014, 978-8-131-23713-7. p. 674.
  69. ↑ (2009). "Four grams of glucose". American Journal of Physiology. Endocrinology and Metabolism. 296 (1) E11–21. doi:10.1152/ajpendo.90563.2008.
  70. ↑ (2010). High Blood Glucose and Diabetes Complications: The buildup of molecules known as AGEs may be the key link. Diabetes Forecast.
  71. ↑ (2009). Essentials of Glycobiology. Cold Spring Harbor Laboratories Press. ISBN 978-0-87969-770-9.
  72. ↑ Showing Compound D-Glucose (FDB012530) - FooDB.
  73. ↑ 73.0 73.1 Peter C. Heinrich: Löffler/Petrides Biochemie und Pathobiochemie. Springer-Verlag, 2014, 978-3-642-17972-3, p. 404.
  74. ↑ Harold A. Harper: Medizinische Biochemie de. Springer-Verlag, 2013, 978-3-662-22150-1, p. 641.
  75. ↑ (2016). "Glucose transporters: Physiological and pathological roles". Biophysical Reviews. 8 (1) 5–9. doi:10.1007/s12551-015-0186-2.
  76. ↑ 76.0 76.1 76.2 76.3 76.4 76.5 Peter C. Heinrich: Löffler/Petrides Biochemie und Pathobiochemie de. Springer-Verlag, 2014, 978-3-642-17972-3, p. 199, 200.
  77. ↑ (February 2015). "GLUT2, glucose sensing and glucose homeostasis". Diabetologia. 58 (2) 221–232. doi:10.1007/s00125-014-3451-1.
  78. ↑ 78.0 78.1 Peter C. Heinrich: Löffler/Petrides Biochemie und Pathobiochemie de. Springer-Verlag, 2014, 978-3-642-17972-3, p. 214.
  79. ↑ (2007). "The GLUT4 glucose transporter". Cell Metabolism. 5 (4) 237–52. doi:10.1016/j.cmet.2007.03.006.
  80. ↑ (2014). "Cellular regulation of glucose uptake by glucose transporter GLUT4". 66 173–240. Elsevier. ISBN 978-0-12-801401-1. doi:10.1016/B978-0-12-801401-1.00006-2.
  81. ↑ (December 2002). "GLUT14, a Duplicon of GLUT3, is Specifically Expressed in Testis as Alternative Splice Forms". Genomics. 80 (6) 553–7. doi:10.1006/geno.2002.7010.
  82. ↑ (2018). "Physiology of renal glucose handling via SGLT1, SGLT2, and GLUT2". Diabetologia. 61 (10) 2087–2097. doi:10.1007/s00125-018-4656-5.
  83. ↑ (2015). "Sodium-glucose cotransport". Current Opinion in Nephrology and Hypertension. 24 (5) 463–9. doi:10.1097/MNH.0000000000000152.
  84. ↑ (2005). "Starch Degradation". Annu. Rev. Plant Biol.. 56 (1) 73–98. doi:10.1146/annurev.arplant.56.032604.144257.
  85. ↑ 85.0 85.1 Leszek Szablewski: Glucose Homeostasis and Insulin Resistance. Bentham Science Publishers, 2011, 978-1-608-05189-2, p. 46.
  86. ↑ Peter C. Heinrich: Löffler/Petrides Biochemie und Pathobiochemie de. Springer-Verlag, 2014, 978-3-642-17972-3, p. 389.
  87. ↑ (May 2007). "Aircraft Measurement of Organic Aerosols over China". Environmental Science & Technology. 41 (9) 3115–3120. doi:10.1021/es062601h.
  88. ↑ (2016). "Liver glucose metabolism in humans". Bioscience Reports. 36 (6) e00416. doi:10.1042/BSR20160385.
  89. ↑ H. Robert Horton, Laurence A. Moran, K. Gray Scrimgeour, Marc D. Perry, J. David Rawn: Biochemie de. Pearson Studium; 4. aktualisierte Auflage 2008; 978-3-8273-7312-0; pp. 490–496.
  90. ↑ 90.0 90.1 Brian K. Hall: Strickberger's Evolution. Jones & Bartlett Publishers, 2013, 978-1-449-61484-3, p. 164.
  91. ↑ (2016). "Hepatic glucose and lipid metabolism". Diabetologia. 59 (6) 1098–103. doi:10.1007/s00125-016-3940-5.
  92. ↑ (1952). "Glucose and gluconic acid oxidation of Pseudomonas saccharophila". J Biol Chem. 196 (2) 853–862. doi:10.1016/S0021-9258(19)52415-2.
  93. ↑ (January 2018). "Regulation of metabolism in Escherichia coli during growth on mixtures of the non-glucose sugars: arabinose, lactose, and xylose". Scientific Reports. 8 (1). doi:10.1038/s41598-017-18704-0.
  94. ↑ 94.0 94.1 (1 July 1996). "Roles of Glucose Transport and Glucose Phosphorylation in Muscle Insulin Resistance of NIDDM". Diabetes. 45 (7) 915–925. doi:10.2337/diab.45.7.915.
  95. ↑ Glucose.
  96. ↑ (2006). Medical Biochemistry at a Glance @Google books. 52. Blackwell Publishing. ISBN 978-1-4051-1322-9.
  97. ↑ (2006). Medical Biochemistry at a Glance @Google books. 50. Blackwell Publishing. ISBN 978-1-4051-1322-9.
  98. ↑ (July 2010). "Glucose metabolism in cancer cells". Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care. 13 (4) 466–470. doi:10.1097/MCO.0b013e32833a5577.
  99. ↑ (2013). "Expression of glucose transporters in cancers". Biochimica et Biophysica Acta (BBA) - Reviews on Cancer. 1835 (2) 164–9. doi:10.1016/j.bbcan.2012.12.004.
  100. ↑ (2012). "Glucose transporters in cancer metabolism". Current Opinion in Oncology. 24 (6) 650–4. doi:10.1097/CCO.0b013e328356da72.
  101. ↑ (September 1998). "Electrochemical degradation of organic substances at PbO2 anodes: Monitoring by continuous CO2 measurements". Water Research. 32 (9) 2835–2842. doi:10.1016/s0043-1354(98)00046-3.
  102. ↑ (2003). Food energy – methods of analysis and conversion factors. Food and Agriculture Organization. ISBN 978-92-5-105014-9.
  103. ↑ Georg Schwedt: Zuckersüße Chemie de. John Wiley & Sons, 2012, 978-3-527-66001-8, p. 100.
  104. ↑ Schmidt, Lang: Physiologie des Menschen, 30. Auflage. Springer Verlag, 2007, p. 907 de.
  105. ↑ (1999). "Pathway alignment: Application to the comparative analysis of glycolytic enzymes". The Biochemical Journal. 343 (1) 115–124. doi:10.1042/bj3430115.
  106. ↑ Dash, Pramod. Blood Brain Barrier and Cerebral Metabolism (Section 4, Chapter 11). Neuroscience Online: An Electronic Textbook for the Neurosciences.
  107. ↑ (April 2004). "A metabolic measure of mental effort". Biological Psychology. 66 (2) 177–190. doi:10.1016/j.biopsycho.2003.10.001.
  108. ↑ (2007). "Self-Control Relies on Glucose as a Limited Energy Source: Willpower is More than a Metaphor". J. Pers. Soc. Psychol.. 92 (2) 325–336. doi:10.1037/0022-3514.92.2.325.
  109. ↑ (2007). "The Physiology of Willpower: Linking Blood Glucose to Self-Control". Personal. Soc. Psychol. Rev.. 11 (4) 303–327. doi:10.1177/1088868307303030.
  110. ↑ (2008). "Toward a Physiology of Dual-Process Reasoning and Judgment: Lemonade, Willpower, and Expensive Rule-Based Analysis". Psychol. Sci.. 19 (3) 255–60. doi:10.1111/j.1467-9280.2008.02077.x.
  111. ↑ 111.0 111.1 111.2 Donard Dwyer: Glucose Metabolism in the Brain. Academic Press, 2002, 978-0-123-66852-3, p. XIII.
  112. ↑ 112.0 112.1 112.2 (2017). "Glucose-Sensing in the Reward System". Frontiers in Neuroscience. 11. doi:10.3389/fnins.2017.00716.
  113. ↑ 113.0 113.1 (2017). "Do non-nutritive sweeteners influence acute glucose homeostasis in humans? A systematic review". Physiology & Behavior. 182 17–26. doi:10.1016/j.physbeh.2017.09.016.
  114. ↑ (2014). "Diabetes and the Nervous System". 126 341–351. ISBN 978-0-444-53480-4. doi:10.1016/B978-0-444-53480-4.00026-6..
  115. ↑ (2015). "Autonomic regulation of hepatic glucose production". Comprehensive Physiology. 5 (1) 147–165. doi:10.1002/cphy.c140009.
  116. ↑ W. A. Scherbaum, B. M. Lobnig, In: Hans-Peter Wolff, Thomas R. Weihrauch: Internistische Therapie 2006, 2007. 16th Edition. Elsevier, 2006, 3-437-23182-0, p. 927, 985 de.
  117. ↑ Harold A. Harper: Medizinische Biochemie. Springer-Verlag, 2013, 978-3-662-22150-1, p. 294.
  118. ↑ (2012). "A history of blood glucose meters and their role in self-monitoring of diabetes mellitus". British Journal of Biomedical Science. 69 (2) 83–93. doi:10.1080/09674845.2012.12002443.
  119. ↑ Diagnosing Diabetes and Learning About Prediabetes. American Diabetes Association.
  120. ↑ 120.0 120.1 Richard A. Harvey, Denise R. Ferrier: Biochemistry. 5th Edition, Lippincott Williams & Wilkins, 2011, 978-1-608-31412-6, p. 366.
  121. ↑ 121.0 121.1 U Satyanarayana: Biochemistry. Elsevier Health Sciences, 2014, 978-8-131-23713-7, p. 508.
  122. ↑ (1997). "An insulin index of foods: The insulin demand generated by 1000-kJ portions of common foods". The American Journal of Clinical Nutrition. 66 (5) 1264–1276. doi:10.1093/ajcn/66.5.1264.
  123. ↑ 123.0 123.1 Peter C. Heinrich: Löffler/Petrides Biochemie und Pathobiochemie de. Springer-Verlag, 2014, 978-3-642-17972-3, p. 27.
  124. ↑ Study reveals glucose's surprising role as master manipulator of tissue maturation. news.stanford.edu.
  125. ↑ (2025-03-21). Glucose is a global regulator of tissue maturation independent of its metabolic role. Cell Stem Cell.
  126. ↑ (2016). "Pancreatic Regulation of Glucose Homeostasis". Exp. Mol. Med.. 48 (3, March) e219–. doi:10.1038/emm.2016.6.
  127. ↑ (May 2013). "Blood Glucose Levels". Undergraduate Journal of Mathematical Modeling: One + Two. 3 (2). doi:10.5038/2326-3652.3.2.12.
  128. ↑ 128.0 128.1 (2018-04-01). "Hypoglycemia". Canadian Journal of Diabetes. 42 S104–S108. doi:10.1016/j.jcjd.2017.10.010.
  129. ↑ (2024-08-01). "Efficacy of 10%,25% and 50% dextrose in the treatment of hypoglycemia in the emergency department – A randomized controlled study". The American Journal of Emergency Medicine. 82 101–104. doi:10.1016/j.ajem.2024.05.029.
  130. ↑ (5 August 2013). Carbohydrates and Blood Sugar. The Nutrition Source.
  131. ↑ (February 2019). "A syn-ent-labdadiene derivative with a rare spiro-β-lactone function from the male cones of Wollemia nobilis". Phytochemistry. 158 91–95. doi:10.1016/j.phytochem.2018.11.012.
  132. ↑ (May 2014). "Triterpene Saponins from the Roots of Ilex asprella". Chemistry & Biodiversity. 11 (5) 767–775. doi:10.1002/cbdv.201300155.
  133. ↑ (2009). "Biofuels". 581 61–77. Humana Press. ISBN 978-1-60761-213-1. doi:10.1007/978-1-60761-214-8_5.
  134. ↑ FoodData Central. fdc.nal.usda.gov.
  135. ↑ 135.0 135.1 135.2 135.3 135.4 135.5 135.6 135.7 135.8 P. J. Fellows: Food Processing Technology. Woodhead Publishing, 2016, 978-0-081-00523-1, p. 197.
  136. ↑ 136.0 136.1 Thomas Becker, Dietmar Breithaupt, Horst Werner Doelle, Armin Fiechter, Günther Schlegel, Sakayu Shimizu, Hideaki Yamada: Biotechnology, in: Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, 7th Edition, Wiley-VCH, 2011. 978-3-527-32943-4. Volume 6, p. 48.
  137. ↑ 137.0 137.1 137.2 The Amylase Research Society of Japan: Handbook of Amylases and Related Enzymes. Elsevier, 2014, 978-1-483-29939-6, p. 195.
  138. ↑ (1973). "A New, Heat Stable Bacterial Amylase and its Use in High Temperature Liquefaction". Starch - Stärke. 25 (9) 304–308. doi:10.1002/star.19730250906.
  139. ↑ (1982). "A Novel Debranching Enzyme for Application in the Glucose Syrup Industry". Starch - Stärke. 34 (10) 340–346. doi:10.1002/star.19820341005.
  140. ↑ James N. BeMiller, Roy L. Whistler. (2009). Starch: Chemistry and Technology. Academic Press. ISBN 978-0-08-092655-1.
  141. ↑ (2009). Starch: Chemistry and Technology. Academic Press. ISBN 978-0-08-092655-1.
  142. ↑ Alan Davidson: Oxford Companion to Food (1999). "Mizuame", p. 510 0-19-211579-0.
  143. ↑ Alan Davidson: The Oxford Companion to Food. OUP Oxford, 2014, 978-0-191-04072-6, p. 527.
  144. ↑ (July 2018). Updated Factsheet on Glucose Fructose Syrups, Isoglucose and High Fructose Corn Syrup. Starch Europe.
  145. ↑ (23 May 2012). Sugar. food.oregonstate.edu.
  146. ↑ (5 November 2014). High Fructose Corn Syrup: Questions and Answers. US Food and Drug Administration.
  147. ↑ Kevin Pang: "Mexican Coke a Hit in U.S." In: Seattle Times, 29 October 2004.
  148. ↑ Steve T. Beckett: Beckett's Industrial Chocolate Manufacture and Use. John Wiley & Sons, 2017, 978-1-118-78014-5, p. 82.
  149. ↑ James A. Kent: Riegel's Handbook of Industrial Chemistry. Springer Science & Business Media, 2013, 978-1-475-76431-4, p. 938.
  150. ↑ (2020). "A Glucose-Triptolide Conjugate Selectively Targets Cancer Cells under Hypoxia". iScience. 23 (9). doi:10.1016/j.isci.2020.101536.
  151. ↑ (3 September 2020). "Lactate-Protected Hypoglycemia (LPH)". Frontiers in Neuroscience. 14. doi:10.3389/fnins.2020.00920.
  152. ↑ H. Fehling: Quantitative Bestimmung des Zuckers im Harn. In: Archiv für physiologische Heilkunde (1848), volume 7, p. 64–73 (in German).
  153. ↑ B. Tollens: Über ammon-alkalische Silberlösung als Reagens auf Aldehyd ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ. In Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft (1882), volume 15, p. 1635–1639 (in German).
  154. ↑ (December 1873). "Ueber die Nachweisung des Traubenzuckers neben Dextrin und verwandten Körpern". Zeitschrift für Analytische Chemie. 12 (1) 27–32. doi:10.1007/BF01462957.
  155. ↑ (1884). "Ueber alkalische Wismuthlösung als Reagens auf Traubenzucker im Harne". Biological Chemistry. 8 (3) 175–185. doi:10.1515/bchm1.1884.8.3.175.
  156. ↑ 156.0 156.1 156.2 156.3 156.4 156.5 156.6 156.7 156.8 Georg Schwedt: Zuckersüße Chemie. John Wiley & Sons, 2012, 978-3-527-66001-8, p. 102 (in German).
  157. ↑ (1969). "Determination of Glucose in Blood Using Glucose Oxidase with an Alternative Oxygen Acceptor". Annals of Clinical Biochemistry. 6 (1) 24–27. doi:10.1177/000456326900600108.
  158. ↑ 158.0 158.1 (2019). "Glycans and Glycosaminoglycans as Clinical Biomarkers and Therapeutics - Part A". 162 277–292. Elsevier. ISBN 978-0-12-817738-9. doi:10.1016/bs.pmbts.2019.01.004.
  159. ↑ (1998). "Water-soluble chromogenic reagent for colorimetric detection of hydrogen peroxide—an alternative to 4-aminoantipyrine working at a long wavelength". Analytical Communications. 35 (2) 71–74. doi:10.1039/A709038B.
  160. ↑ (2008). "Electrochemical glucose biosensors". Chemical Reviews. 108 (2) 814–825. doi:10.1021/cr068123a..
  161. ↑ (2008). "Amperometric glucose biosensor based on boron-doped carbon nanotubes modified electrode". Talanta. 76 (4) 763–767. doi:10.1016/j.talanta.2008.04.023.
  162. ↑ (2010). "Enzyme-free amperometric sensing of glucose using Cu-CuO nanowire composites". Microchimica Acta. 168 (1–2) 87–92. doi:10.1007/s00604-009-0260-1.
  163. ↑ (1994). "'Wired' enzyme electrodes for amperometric determination of glucose or lactate in the presence of interfering substances". Analytical Chemistry. 66 (15) 2451–2457. doi:10.1021/ac00087a008.
  164. ↑ 164.0 164.1 (2008). "Optical biosensors". Chemical Reviews. 108 (2) 423–461. doi:10.1021/cr068105t.
  165. ↑ (2011). "Review of glucose oxidases and glucose dehydrogenases: A bird's eye view of glucose sensing enzymes". Journal of Diabetes Science and Technology. 5 (5) 1068–76. doi:10.1177/193229681100500507.
  166. ↑ (2008). "Boronic acid based probes for microdetermination of saccharides and glycosylated biomolecules". Microchimica Acta. 162 (1–2) 1–34. doi:10.1007/s00604-008-0947-8.
  167. ↑ (2000). "Sol–gel based glucose biosensors employing optical oxygen transducers, and a method for compensating for variable oxygen background". Biosensors and Bioelectronics. 15 (1–2) 69–76. doi:10.1016/S0956-5663(99)00073-1.
  168. ↑ 168.0 168.1 (2015). "Glucose: Detection and analysis". Food Chemistry. 188 149–160. doi:10.1016/j.foodchem.2015.04.071.
  169. ↑ (2004). "Gas chromatographic-mass spectrometric method for the qualitative and quantitative determination of disaccharides and trisaccharides in honey.". Journal of Chromatography A. 1059 (1–2) 143–148. doi:10.1016/j.chroma.2004.09.095.
  170. ↑ Max Planck Institute of Molecular Plant Physiology in Golm Database. (19 July 2007). Glucose mass spectrum.
  171. ↑ (2006). "Liquid chromatography coupled to isotope ratio mass spectrometry: a new perspective on honey adulteration detection.". J Agric Food Chem. 54 (26) 9719–9727. doi:10.1021/jf062067x.
  172. ↑ (2013). "Ethoximation-silylation approach for mono- and disaccharide analysis and characterization of their identification parameters by GC/MS". Talanta. 115 642–51. doi:10.1016/j.talanta.2013.05.052.
  173. ↑ Gesellschaft Deutscher Chemiker: wayback=20100331071121 Anlagen zum Positionspapier der Fachgruppe Nuklearchemie ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ, February 2000.
  174. ↑ (2014). "Sweetening pharmaceutical radiochemistry by (18)f-fluoroglycosylation: A short review". BioMed Research International. 2014 1–16. doi:10.1155/2014/214748.

బాహ్య లింకులు

  • Glucose

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Glucose” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Glucose ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=గ్లూకోజ్&oldid=5979"