బ్రోమోట్రైఫ్లోరోమీథేన్: Difference between revisions

From LTRC
Newer edit →
VisualWikitext
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Bromotrifluoromethane” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Bromotrifluoromethane” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
Line 1: Line 1:
వాసన లేనిది<ref name=PGCH/>
{| class="wikitable"
TWA 1000 ppm (6100 mg/m<sup>3</sup>)<ref name=PGCH>0634</ref>
|-
40,000 ppm<ref name=PGCH/>
! colspan="2" | పేర్లు
TWA 1000 ppm (6100 mg/m<sup>3</sup>)<ref name=PGCH/>
|-
834,000 ppm (ఎలుక, 15 నిమిషాలు)<ref>Trifluorobromomethane</ref>
! colspan="2" | ప్రాధాన్యత కలిగిన IUPAC పేరు బ్రోమోట్రై(ఫ్లోరో)మీథేన్
'''బ్రోమోట్రైఫ్లోరోమీథేన్''', సాధారణంగా '''హాలన్ 1301''', '''R13B1''', '''హాలన్ 13B1''' లేదా '''BTM''' అనే కోడ్ సంఖ్యలతో పిలువబడుతుంది. ఇది [[కార్బన్|C]][[బ్రోమిన్|Br]][[ఫ్లోరిన్|F]]<sub>3</sub> రసాయన సంకేతం కలిగిన ఒక [[ఆర్గానిక్ హాలైడ్]]. దీనిని [[బ్రోమోక్లోరోమీథేన్]] కంటే తక్కువ విషపూరితమైన ప్రత్యామ్నాయంగా [[వాయు అగ్నిమాపక]] వ్యవస్థలలో ఉపయోగిస్తారు.
|-
! colspan="2" | ఇతర పేర్లు బ్రోమోట్రైఫ్లోరోమీథేన్, ట్రైఫ్లోరోబ్రోమోమీథేన్, మోనోబ్రోమోట్రైఫ్లోరోమీథేన్, ట్రైఫ్లోరోమీథైల్ బ్రోమైడ్, బ్రోమోఫ్లోరోఫార్మ్, కార్బన్ మోనోబ్రోమైడ్ ట్రైఫ్లోరైడ్, హాలన్ 1301, BTM, ఫ్రియాన్ 13BI, ఫ్రియాన్ FE 1301, R 13B1, హాలన్ 1301 BTM
|-
! colspan="2" | గుర్తింపు సంఖ్యలు
|-
! CAS సంఖ్య
| 75-63-8
|-
! 3D మోడల్ ( JSmol )
| ఇంటరాక్టివ్ చిత్రం
|-
! ChemSpider
| 6144
|-
! ECHA ఇన్ఫోకార్డ్
| 100.000.807
|-
! EC సంఖ్య
| 200-887-6
|-
! PubChem CID
| 6384
|-
! RTECS సంఖ్య
| PA5425000
|-
! UNII
| 52231LCA7R
|-
! UN సంఖ్య
| 1009
|-
! CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA )
| DTXSID5026415
|-
! colspan="2" | InChI InChI=1S/CBrF3/c2-1(3,4)5 కీ: RJCQBQGAPKAMLL-UHFFFAOYSA-N InChI=1/CBrF3/c2-1(3,4)5 కీ: RJCQBQGAPKAMLL-UHFFFAOYAV
|-
! colspan="2" | SMILES BrC(F)(F)F
|-
! colspan="2" | ధర్మాలు
|-
! రసాయన ఫార్ములా
| C Br F 3
|-
! మోలార్ ద్రవ్యరాశి
| 148.910 g·mol
|-
! రూపం
| రంగులేని వాయువు
|-
! వాసన
| వాసన లేనిది
|-
! సాంద్రత
| 1.538 g/cm (−58 °C (−72 °F) వద్ద)
|-
! ద్రవీభవన స్థానం
| −167.78 °C (−270.00 °F; 105.37 K)
|-
! బాష్పీభవన స్థానం
| −57.75 °C (−71.95 °F; 215.40 K)
|-
! నీటిలో ద్రావణీయత
| 0.03 g/L (20 °C (68 °F) వద్ద)
|-
! log P
| 1.86
|-
! ఆవిరి పీడనం
| 1434 kPa (20 °C (68 °F) వద్ద)
|-
! colspan="2" | ప్రమాదాలు
|-
! ఫ్లాష్ పాయింట్
| మండే స్వభావం లేనిది
|-
! colspan="2" | ప్రాణాంతక మోతాదు లేదా గాఢత (LD, LC):
|-
! LC Lo (ప్రచురించబడిన అత్యల్పం)
| 834,000 ppm (ఎలుక, 15 నిమిషాలు)
|-
! colspan="2" | NIOSH (అమెరికా ఆరోగ్య బహిర్గత పరిమితులు):
|-
! PEL (అనుమతించదగినది)
| TWA 1000 ppm (6100 mg/m )
|-
! REL (సిఫార్సు చేయబడినది)
| TWA 1000 ppm (6100 mg/m )
|-
! IDLH (తక్షణ ప్రమాదం)
| 40,000 ppm
|-
! colspan="2" | పేర్కొన్నవి తప్ప, డేటా ప్రామాణిక స్థితిలో (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. Y సరిచూడండి ( ఇది ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు
|}
 
'''బ్రోమోట్రైఫ్లోరోమీథేన్''', సాధారణంగా '''హాలన్ 1301''', '''R13B1''', '''హాలన్ 13B1''' లేదా '''BTM''' అనే కోడ్ సంఖ్యలతో పిలువబడుతుంది. ఇది [[కార్బన్|C]][[బ్రోమిన్|Br]][[ఫ్లోరిన్|F]]<sub>3</sub> రసాయన ఫార్ములా కలిగిన ఒక [[ఆర్గానిక్ హాలైడ్]]. ఇది [[బ్రోమోక్లోరోమీథేన్]] కంటే తక్కువ విషపూరితమైన ప్రత్యామ్నాయంగా [[వాయు అగ్నిమాపక (gaseous fire suppression)]] వ్యవస్థల్లో ఉపయోగించబడుతుంది.


== భౌతిక ధర్మాల పట్టిక ==
== భౌతిక ధర్మాల పట్టిక ==
Line 40: Line 135:
== ఉపయోగాలు ==
== ఉపయోగాలు ==


హాలన్ 1301ను 1940ల చివరలో [[యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఆర్మీ]] మరియు [[పర్డ్యూ విశ్వవిద్యాలయం]] సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేశాయి,<ref>"Final Report on Fire Extinguishing Agents for the Period September 1, 1947, to June 30, 1950", Contract No. W44-099eng-507, Purdue Research Foundation, Lafayette, Indiana, July 1950.</ref> మరియు 1954లో ఇది [[డ్యూపాంట్]] ఉత్పత్తిగా మారింది. ఇది 1960లలో సమర్థవంతమైన [[వాయు అగ్నిమాపక]] స్థిర వ్యవస్థల ఏజెంట్‌గా ప్రవేశపెట్టబడింది. దీనిని [[విమానాలు]], [[మెయిన్‌ఫ్రేమ్ కంప్యూటర్లు]], మరియు టెలికమ్యూనికేషన్ [[టెలిఫోన్ ఎక్స్ఛేంజ్|స్విచ్చింగ్ సెంటర్లు]] వంటి విలువైన పరికరాల వద్ద సాధారణంగా టోటల్ ఫ్లడ్డింగ్ వ్యవస్థలలో ఉపయోగిస్తారు.<ref>NFPA 12A Standard on Halon 1301 Fire Extinguishing Systems https://www.nfpa.org/codes-and-standards/1/2/a/12a?l=125</ref> ప్రధాన మరియు అత్యవసర అగ్నిమాపక పంపులు విఫలమైనప్పుడు మూడవ స్థాయి రక్షణగా సముద్ర పరిశ్రమలో కూడా ఇది విస్తృతంగా ఉపయోగించబడింది. హాలన్ 1301 పరిమిత పరిధి మరియు అదృశ్య ఉత్సర్గ కారణంగా సముద్ర, సైనిక మరియు అంతరిక్ష అనువర్తనాల వెలుపల పోర్టబుల్ పరికరాలలో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడలేదు. ఇది CO<sub>2</sub> వలె తెల్లని మేఘాన్ని ఉత్పత్తి చేయదు మరియు పెద్ద మంటలను ఆర్పేటప్పుడు దీనిని నిర్దేశించడం కష్టం. హాలన్ 1301 సాయుధ వాహనాలు మరియు అంతరిక్ష నౌకలకు అనువైనది, ఎందుకంటే ఇది [[హాలన్-1211|హాలన్ 1211]] కంటే తక్కువ విషపూరిత ఉప-ఉత్పత్తులను ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఇది యుద్ధం లేదా అంతరిక్ష పరిస్థితులలో గాలి వెలుతురు లేని కంపార్ట్‌మెంట్లలో చాలా కీలకం. హాలన్ 1301ను అమెరికన్ మిలిటరీ<ref>Hodges and McCormick, "Fire Extinguishing Agents for Protection of Occupied Spaces in Military Ground Vehicles," 2010, DTIC ADA517470 https://apps.dtic.mil/sti/citations/ADA517470</ref> మరియు నాసా 2-3/4 పౌండ్ల పోర్టబుల్ ఎక్స్‌టింగ్యూషర్‌లో ఉపయోగిస్తాయి. పర్యావరణ ఆందోళనల కారణంగా CO<sub>2</sub> మరియు FE-36 (HFC-236fa) వంటి ఇతర ఏజెంట్లు హాలన్ 1301 స్థానాన్ని భర్తీ చేస్తున్నాయి.
హాలన్ 1301ను 1940ల చివరలో [[యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఆర్మీ|యు.ఎస్. ఆర్మీ]] మరియు [[పర్డ్యూ విశ్వవిద్యాలయం]] సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేశాయి,<ref>"Final Report on Fire Extinguishing Agents for the Period September 1, 1947, to June 30, 1950", Contract No. W44-099eng-507, Purdue Research Foundation, Lafayette, Indiana, July 1950.</ref> మరియు 1954లో ఇది ఒక [[డుపాంట్ (DuPont)]] ఉత్పత్తిగా మారింది. ఇది 1960లలో సమర్థవంతమైన [[వాయు అగ్నిమాపక]] స్థిర వ్యవస్థల ఏజెంట్‌గా ప్రవేశపెట్టబడింది. ఇది [[విమానాలు]], [[మెయిన్‌ఫ్రేమ్ కంప్యూటర్లు]], మరియు టెలికమ్యూనికేషన్ [[టెలిఫోన్ ఎక్స్ఛేంజ్|స్విచ్చింగ్ సెంటర్లు]] వంటి విలువైన పరికరాల వద్ద సాధారణంగా టోటల్ ఫ్లడ్డింగ్ వ్యవస్థలలో ఉపయోగించబడింది.<ref>NFPA 12A Standard on Halon 1301 Fire Extinguishing Systems https://www.nfpa.org/codes-and-standards/1/2/a/12a?l=125</ref> ప్రధాన మరియు అత్యవసర అగ్నిమాపక పంపులు పని చేయని పక్షంలో మూడవ స్థాయి రక్షణగా దీనిని సముద్ర పరిశ్రమలో విస్తృతంగా ఉపయోగించారు. హాలన్ 1301 పరిమిత పరిధి మరియు అదృశ్య ఉత్సర్గ కారణంగా సముద్ర, సైనిక మరియు అంతరిక్ష అనువర్తనాల వెలుపల పోర్టబుల్ పరికరాలలో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడలేదు. ఇది CO<sub>2</sub> వలె తెల్లని మేఘాన్ని ఉత్పత్తి చేయదు మరియు పెద్ద మంటలను ఆర్పేటప్పుడు దీనిని నిర్దేశించడం కష్టం. హాలన్ 1301 సాయుధ వాహనాలు మరియు అంతరిక్ష నౌకలకు అనువైనది, ఎందుకంటే ఇది [[హాలన్-1211|హాలన్ 1211]] కంటే తక్కువ విషపూరిత ఉప-ఉత్పత్తులను ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఇది యుద్ధం లేదా అంతరిక్ష పరిస్థితులలో చాలా కీలకం. హాలన్ 1301ను యు.ఎస్. మిలిటరీ<ref>Hodges and McCormick, "Fire Extinguishing Agents for Protection of Occupied Spaces in Military Ground Vehicles," 2010, DTIC ADA517470 https://apps.dtic.mil/sti/citations/ADA517470</ref> మరియు నాసా 2-3/4 పౌండ్ల పోర్టబుల్ ఎక్స్‌టింగ్యూషర్‌లో సీల్డ్, డిస్పోజబుల్ సిలిండర్‌తో త్వరిత రీఛార్జింగ్ కోసం ఉపయోగిస్తాయి. పర్యావరణ ఆందోళనల కారణంగా CO<sub>2</sub> మరియు FE-36 (HFC-236fa) వంటి ఇతర ఏజెంట్లు హాలన్ 1301 స్థానాన్ని భర్తీ చేస్తున్నాయి.


హాలన్ 1301కు అనవసరమైన ఎక్స్‌పోజర్‌ను నివారించడం మరియు 7% లేదా అంతకంటే తక్కువ గాఢతకు 15 నిమిషాల కంటే ఎక్కువ ఎక్స్‌పోజర్ లేకుండా చూడటం మంచి పద్ధతిగా పరిగణించబడుతుంది. 5% నుండి 7% పరిధిలో హాలన్ 1301 ఎక్స్‌పోజర్ వల్ల పెద్దగా ప్రభావం ఉండదు. 7% నుండి 10% మధ్య స్థాయిలలో, మైకము మరియు అవయవాలలో తిమ్మిర్లు వంటి తేలికపాటి కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ ప్రభావాలు నివేదించబడ్డాయి.<ref>NFPA 12A Standard on Halon 1301 Fire Extinguishing Systems, 2004 Edition / Annex D, Hazards to Personnel, section D.2.2</ref> [[M2 బ్రాడ్లీ]] ఆపరేటర్ మాన్యువల్ ప్రకారం, హాలన్ అగ్నిమాపక వ్యవస్థ యాక్టివేట్ అయిన ఐదు నిమిషాల తర్వాత హ్యాచ్‌లను తెరిచి, వెంటిలేషన్ ఫ్యాన్‌లను ఆన్ చేయాలని లేదా వాహనం నుండి బయటకు రావాలని సూచించబడింది, అయితే [[M1 అబ్రామ్స్]]లో హాలన్ 1301 ఉత్సర్గాన్ని గుర్తించినప్పుడు వెంటిలేషన్ ఫ్యాన్‌లు స్వయంచాలకంగా యాక్టివేట్ అవుతాయి.<ref>(January 1987). [https://www.google.com/books/edition/Army/bzdEAQAAIAAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=halon+fire+suppression+system&pg=PA65&printsec=frontcover Halon Fire Extinguisher Safe]. ''Army''. 37 (1) 65.</ref>
హాలన్ 1301కు అనవసరమైన బహిర్గతం కాకుండా ఉండటం మరియు 7% లేదా అంతకంటే తక్కువ గాఢతకు 15 నిమిషాలకు మించి బహిర్గతం కాకుండా ఉండటం మంచి పద్ధతిగా పరిగణించబడుతుంది. 5% నుండి 7% పరిధిలో హాలన్ 1301 బహిర్గతం వల్ల పెద్దగా ప్రభావం ఉండదు. 7% నుండి 10% మధ్య స్థాయిలలో, మైకము మరియు అవయవాలలో తిమ్మిర్లు వంటి స్వల్ప కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ ప్రభావాలు నివేదించబడ్డాయి.<ref>NFPA 12A Standard on Halon 1301 Fire Extinguishing Systems, 2004 Edition / Annex D, Hazards to Personnel, section D.2.2</ref> [[M2 బ్రాడ్లీ]] ఆపరేటర్ మాన్యువల్ ప్రకారం, హాలన్ అగ్నిమాపక వ్యవస్థ యాక్టివేట్ అయిన తర్వాత ఐదు నిమిషాలలోపు హాచ్‌లను తెరిచి, వెంటిలేషన్ ఫ్యాన్‌లను ఆన్ చేయాలని లేదా వాహనం నుండి బయటకు రావాలని సూచించబడింది, అయితే [[M1 అబ్రామ్స్]]లో హాలన్ 1301 ఉత్సర్గాన్ని గుర్తించినప్పుడు వెంటిలేషన్ ఫ్యాన్‌లు స్వయంచాలకంగా యాక్టివేట్ అవుతాయి.<ref>(January 1987). [https://www.google.com/books/edition/Army/bzdEAQAAIAAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=halon+fire+suppression+system&pg=PA65&printsec=frontcover Halon Fire Extinguisher Safe]. ''Army''. 37 (1) 65.</ref>


వాణిజ్య విమానాలలో ఉపయోగించే అత్యంత ప్రభావవంతమైన మరియు సాధారణ అగ్నిమాపక వ్యవస్థలలో హాలన్ వ్యవస్థలు ఒకటి. వాణిజ్య విమానయాన ఇంజిన్, కార్గో కంపార్ట్‌మెంట్లు మరియు ఆక్సిలరీ పవర్ యూనిట్ ఫైర్ జోన్‌లలో హాలన్ 1301 ప్రాథమిక ఏజెంట్‌గా ఉపయోగించబడుతుంది.<ref>[https://www.epa.gov/sites/default/files/2015-07/documents/guidance_for_halon_emissions_reduction_rule_40_cfr_part_82_subpart_h.pdf United States Environmental Protection Agency | Guidance for the EPA Halon(R) Emission Reduction Rule | Federal Aviation Administration]</ref><ref>[http://www.boeing.com/commercial/aeromagazine/articles/2011_q4/3/ Boeing Commercial Aeromagazine | Quarter 04, 2011 | Replacing Halon in Fire Protection Systems: a Progress report]</ref>
వాణిజ్య విమానాలలో ఉపయోగించే అత్యంత ప్రభావవంతమైన మరియు సాధారణ అగ్నిమాపక వ్యవస్థలలో హాలన్ వ్యవస్థలు ఒకటి. వాణిజ్య విమానయాన ఇంజిన్, కార్గో కంపార్ట్‌మెంట్లు మరియు ఆక్సిలరీ పవర్ యూనిట్ ఫైర్ జోన్‌లలో హాలన్ 1301 ప్రాథమిక ఏజెంట్‌గా ఉపయోగించబడుతుంది.<ref>[https://www.epa.gov/sites/default/files/2015-07/documents/guidance_for_halon_emissions_reduction_rule_40_cfr_part_82_subpart_h.pdf United States Environmental Protection Agency | Guidance for the EPA Halon(R) Emission Reduction Rule | Federal Aviation Administration]</ref><ref>[http://www.boeing.com/commercial/aeromagazine/articles/2011_q4/3/ Boeing Commercial Aeromagazine | Quarter 04, 2011 | Replacing Halon in Fire Protection Systems: a Progress report]</ref> హాలన్ 1301కు తగిన ప్రత్యామ్నాయాన్ని కనుగొనే ప్రయత్నాలు ఇంకా విస్తృతంగా ఆమోదించబడలేదు.<ref>[http://www.aerospacemanufacturinganddesign.com/article/halon-alternatives-aircraft-propulsion-consortium-012715/ Aerospace Manufacturing and Design | Halon Alternatives for Aircraft Propulsion Systems consortium formed | January 27, 2015]</ref><ref>[https://www.fire.tc.faa.gov/systems/taskgroup.stm FAA | Task Group on Halon Options]</ref>


బ్రోమోట్రైఫ్లోరోమీథేన్ [[న్యూట్రినో డిటెక్టర్]] [[గార్గామెల్]]లోని [[బబుల్ ఛాంబర్]]లో కూడా ఉపయోగించబడింది.
బ్రోమోట్రైఫ్లోరోమీథేన్ [[న్యూట్రినో డిటెక్టర్]] [[గార్గామెల్]]లో [[బబుల్ ఛాంబర్]] నింపడానికి కూడా ఉపయోగించబడింది.


హాలన్ 1301 ఓజోన్ పొరను క్షీణింపజేస్తుందని తెలిసే ముందు, అనేక పారిశ్రామిక చిల్లర్లు దీనిని సమర్థవంతమైన రిఫ్రిజిరెంట్ వాయువుగా ఉపయోగించేవి.<ref>[http://www.refrigerants.com/msds/r13b1.pdf National Refrigerants MSDS].</ref>
ఓజోన్ క్షీణతకు హాలన్ 1301 కారణమని తెలిసే ముందు, అనేక పారిశ్రామిక చిల్లర్లు దీనిని సమర్థవంతమైన రిఫ్రిజిరెంట్ వాయువుగా ఉపయోగించాయి.<ref>[http://www.refrigerants.com/msds/r13b1.pdf National Refrigerants MSDS].</ref>


=== రసాయన కారకం ===
=== రసాయన కారకం ===
ఇది [[ఆర్గానిక్ సింథసిస్]]లో ప్రసిద్ధ ట్రైఫ్లోరోమీథైలేటింగ్ కారకమైన [[ట్రైఫ్లోరోమీథైల్ ట్రైమీథైల్ సిలేన్]]కు పూర్వగామి.<ref>(1995). "1-Trifluoromethyl-1-cyclhexanol". ''Org. Synth.''. 72 232. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.072.0232 10.15227/orgsyn.072.0232].</ref>
ఇది [[ఆర్గానిక్ సంశ్లేషణ]]లో ప్రసిద్ధ ట్రైఫ్లోరోమీథైలేటింగ్ కారకమైన [[ట్రైఫ్లోరోమీథైల్ ట్రైమీథైల్ సిలేన్]]కు పూర్వగామి.<ref>(1995). "1-Trifluoromethyl-1-cyclhexanol". ''Org. Synth.''. 72 232. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.072.0232 10.15227/orgsyn.072.0232].</ref>


== ప్రత్యామ్నాయాలు ==
== ప్రత్యామ్నాయాలు ==


సాధారణంగా ఆక్రమిత ప్రాంతాల కోసం ప్రత్యామ్నాయాలలో (PFC-410 లేదా CEA-410), C<sub>3</sub>F<sub>8</sub> (PFC-218 లేదా CEA-308), HCFC బ్లెండ్ A (NAF S-III), [[HFC-23]] (FE 13), [[HFC-227ea]] (FM 200), IG-01 ([[ఆర్గాన్]]), IG-55 ([[ఆర్గోనైట్]]), [[HFC-125]], లేదా [[HFC-134a]] ఉన్నాయి. సాధారణంగా ఆక్రమించని ప్రాంతాల కోసం, ప్రత్యామ్నాయాలలో [[కార్బన్ డయాక్సైడ్]], పొడి [[ఏరోసోల్ C]], [[ట్రైఫ్లోరోఅయోడోమీథేన్|CF<sub>3</sub>I]], [[HCFC-22]], [[HCFC-124]], [[HFC-125]], [[HFC-134a]], జెల్డ్ హలోకార్బన్/డ్రై కెమికల్ సస్పెన్షన్ (PGA), జడ వాయువుల మిశ్రమం, హై ఎక్స్‌పాన్షన్ ఫోమ్ వ్యవస్థలు మరియు పొడి ఏరోసోల్ (FS 0140), మరియు [[IG-541]] (ఇనర్జెన్) ఉన్నాయి.<ref>[http://p2library.nfesc.navy.mil/P2_Opportunity_Handbook/3_III_2.html Halon 1301 Replacements] [https://web.archive.org/web/20080419061419/http://p2library.nfesc.navy.mil/P2_Opportunity_Handbook/3_III_2.html ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ]</ref>
సాధారణంగా ఆక్రమిత ప్రాంతాల కోసం ప్రత్యామ్నాయాలలో (PFC-410 లేదా CEA-410), C<sub>3</sub>F<sub>8</sub> (PFC-218 లేదా CEA-308), HCFC బ్లెండ్ A (NAF S-III), [[HFC-23]] (FE 13), [[HFC-227ea]] (FM 200), IG-01 ([[ఆర్గాన్]]), IG-55 ([[ఆర్గోనైట్]]), [[HFC-125]], లేదా [[HFC-134a]] ఉన్నాయి. సాధారణంగా ఆక్రమించని ప్రాంతాల కోసం, ప్రత్యామ్నాయాలలో [[కార్బన్ డయాక్సైడ్]], పొడి [[ఏరోసోల్ C]], [[ట్రైఫ్లోరోఅయోడోమీథేన్|CF<sub>3</sub>I]], [[HCFC-22]], [[HCFC-124]], [[HFC-125]], [[HFC-134a]], జెల్డ్ హలోకార్బన్/డ్రై కెమికల్ సస్పెన్షన్ (PGA), జడ వాయువుల మిశ్రమం, హై ఎక్స్‌పాన్షన్ ఫోమ్ వ్యవస్థలు మరియు పొడి ఏరోసోల్ (FS 0140), మరియు [[IG-541]] (ఇనర్జెన్) ఉన్నాయి.<ref>[http://p2library.nfesc.navy.mil/P2_Opportunity_Handbook/3_III_2.html Halon 1301 Replacements] [https://web.archive.org/web/20080419061419/http://p2library.nfesc.navy.mil/P2_Opportunity_Handbook/3_III_2.html ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ]</ref>
పెర్ఫ్లోరోకార్బన్‌లు, అంటే C<sub>3</sub>F<sub>8</sub> వంటి PFCలు చాలా సుదీర్ఘమైన వాతావరణ జీవితకాలం మరియు చాలా ఎక్కువ గ్లోబల్ వార్మింగ్ సామర్థ్యాలను కలిగి ఉంటాయి. హైడ్రోక్లోరోఫ్లోరోకార్బన్‌లు, అంటే NAF S-III వంటి HCFCలు క్లోరిన్‌ను కలిగి ఉంటాయి మరియు హాలన్ 1301 కంటే తక్కువైనప్పటికీ, స్ట్రాటోస్పియర్ ఓజోన్ పొరను క్షీణింపజేస్తాయి.
పెర్ఫ్లోరోకార్బన్‌లు, అంటే C<sub>3</sub>F<sub>8</sub> వంటి PFCలు, చాలా ఎక్కువ వాతావరణ జీవితకాలం మరియు చాలా ఎక్కువ గ్లోబల్ వార్మింగ్ సామర్థ్యాలను కలిగి ఉంటాయి. హైడ్రోక్లోరోఫ్లోరోకార్బన్‌లు, అంటే NAF S-III కలిగిన HCFCలు, క్లోరిన్‌ను కలిగి ఉంటాయి మరియు హాలన్ 1301 కంటే తక్కువైనప్పటికీ, స్ట్రాటోస్పిరిక్ ఓజోన్ పొరను క్షీణింపజేస్తాయి. హాలన్ ప్రత్యామ్నాయాలుగా వాటి ఎంపికలో ఆ కారకాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి మరియు కొన్ని దేశాలలో పరిమితం చేయబడ్డాయి.


== ఇవి కూడా చూడండి ==
== ఇవి కూడా చూడండి ==
Line 79: Line 174:
[[Category:గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులు]]
[[Category:గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులు]]
[[Category:బ్రోమోఫ్లోరోఆల్కేన్లు]]
[[Category:బ్రోమోఫ్లోరోఆల్కేన్లు]]
[[Category:ఓజోన్ క్షీణతకు కారణమయ్యే రసాయన పదార్థాలు]]
[[Category:ఓజోన్ క్షీణించే రసాయన పదార్థాలు]]
[[Category:ట్రైఫ్లోరోమీథైల్ సమ్మేళనాలు]]
[[Category:ట్రైఫ్లోరోమీథైల్ సమ్మేళనాలు]]


Revision as of 14:02, 5 October 2026

పేర్లు
ప్రాధాన్యత కలిగిన IUPAC పేరు బ్రోమోట్రై(ఫ్లోరో)మీథేన్
ఇతర పేర్లు బ్రోమోట్రైఫ్లోరోమీథేన్, ట్రైఫ్లోరోబ్రోమోమీథేన్, మోనోబ్రోమోట్రైఫ్లోరోమీథేన్, ట్రైఫ్లోరోమీథైల్ బ్రోమైడ్, బ్రోమోఫ్లోరోఫార్మ్, కార్బన్ మోనోబ్రోమైడ్ ట్రైఫ్లోరైడ్, హాలన్ 1301, BTM, ఫ్రియాన్ 13BI, ఫ్రియాన్ FE 1301, R 13B1, హాలన్ 1301 BTM
గుర్తింపు సంఖ్యలు
CAS సంఖ్య 75-63-8
3D మోడల్ ( JSmol ) ఇంటరాక్టివ్ చిత్రం
ChemSpider 6144
ECHA ఇన్ఫోకార్డ్ 100.000.807
EC సంఖ్య 200-887-6
PubChem CID 6384
RTECS సంఖ్య PA5425000
UNII 52231LCA7R
UN సంఖ్య 1009
CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA ) DTXSID5026415
InChI InChI=1S/CBrF3/c2-1(3,4)5 కీ: RJCQBQGAPKAMLL-UHFFFAOYSA-N InChI=1/CBrF3/c2-1(3,4)5 కీ: RJCQBQGAPKAMLL-UHFFFAOYAV
SMILES BrC(F)(F)F
ధర్మాలు
రసాయన ఫార్ములా C Br F 3
మోలార్ ద్రవ్యరాశి 148.910 g·mol
రూపం రంగులేని వాయువు
వాసన వాసన లేనిది
సాంద్రత 1.538 g/cm (−58 °C (−72 °F) వద్ద)
ద్రవీభవన స్థానం −167.78 °C (−270.00 °F; 105.37 K)
బాష్పీభవన స్థానం −57.75 °C (−71.95 °F; 215.40 K)
నీటిలో ద్రావణీయత 0.03 g/L (20 °C (68 °F) వద్ద)
log P 1.86
ఆవిరి పీడనం 1434 kPa (20 °C (68 °F) వద్ద)
ప్రమాదాలు
ఫ్లాష్ పాయింట్ మండే స్వభావం లేనిది
ప్రాణాంతక మోతాదు లేదా గాఢత (LD, LC):
LC Lo (ప్రచురించబడిన అత్యల్పం) 834,000 ppm (ఎలుక, 15 నిమిషాలు)
NIOSH (అమెరికా ఆరోగ్య బహిర్గత పరిమితులు):
PEL (అనుమతించదగినది) TWA 1000 ppm (6100 mg/m )
REL (సిఫార్సు చేయబడినది) TWA 1000 ppm (6100 mg/m )
IDLH (తక్షణ ప్రమాదం) 40,000 ppm
పేర్కొన్నవి తప్ప, డేటా ప్రామాణిక స్థితిలో (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. Y సరిచూడండి ( ఇది ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు

బ్రోమోట్రైఫ్లోరోమీథేన్, సాధారణంగా హాలన్ 1301, R13B1, హాలన్ 13B1 లేదా BTM అనే కోడ్ సంఖ్యలతో పిలువబడుతుంది. ఇది CBrF3 రసాయన ఫార్ములా కలిగిన ఒక ఆర్గానిక్ హాలైడ్. ఇది బ్రోమోక్లోరోమీథేన్ కంటే తక్కువ విషపూరితమైన ప్రత్యామ్నాయంగా వాయు అగ్నిమాపక (gaseous fire suppression) వ్యవస్థల్లో ఉపయోగించబడుతుంది.

భౌతిక ధర్మాల పట్టిక

ధర్మం విలువ
క్రిటికల్ ఉష్ణోగ్రత (Tc) 66.9 °C (340.08 K)
క్రిటికల్ పీడనం (pc) 3.956 MPa (39.56 bar)
క్రిటికల్ సాంద్రత (ρc) 5.13 mol.l−1
ఓజోన్ క్షీణత సామర్థ్యం (ODP) 10 (CCl3F = 1)
గ్లోబల్ వార్మింగ్ సామర్థ్యం (GWP) 6900 (CO2 = 1)

సంశ్లేషణ

బ్రోమోట్రైఫ్లోరోమీథేన్ వాణిజ్యపరంగా క్లోరోఫామ్ నుండి రెండు దశల ప్రక్రియలో సంశ్లేషణ చేయబడుతుంది. క్లోరోఫామ్ హైడ్రోజన్ ఫ్లోరైడ్తో ఫ్లోరినేషన్ చేయబడుతుంది.[1]

CHCl3 + 3 HF → CHF3 + 3 HCl

తద్వారా ఏర్పడిన ఫ్లోరోఫామ్ మూలక బ్రోమిన్తో చర్య జరుపుతుంది.

CHF3 + Br2 → CF3Br + HBr

ఉపయోగాలు

హాలన్ 1301ను 1940ల చివరలో యు.ఎస్. ఆర్మీ మరియు పర్డ్యూ విశ్వవిద్యాలయం సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేశాయి,[2] మరియు 1954లో ఇది ఒక డుపాంట్ (DuPont) ఉత్పత్తిగా మారింది. ఇది 1960లలో సమర్థవంతమైన వాయు అగ్నిమాపక స్థిర వ్యవస్థల ఏజెంట్‌గా ప్రవేశపెట్టబడింది. ఇది విమానాలు, మెయిన్‌ఫ్రేమ్ కంప్యూటర్లు, మరియు టెలికమ్యూనికేషన్ స్విచ్చింగ్ సెంటర్లు వంటి విలువైన పరికరాల వద్ద సాధారణంగా టోటల్ ఫ్లడ్డింగ్ వ్యవస్థలలో ఉపయోగించబడింది.[3] ప్రధాన మరియు అత్యవసర అగ్నిమాపక పంపులు పని చేయని పక్షంలో మూడవ స్థాయి రక్షణగా దీనిని సముద్ర పరిశ్రమలో విస్తృతంగా ఉపయోగించారు. హాలన్ 1301 పరిమిత పరిధి మరియు అదృశ్య ఉత్సర్గ కారణంగా సముద్ర, సైనిక మరియు అంతరిక్ష అనువర్తనాల వెలుపల పోర్టబుల్ పరికరాలలో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడలేదు. ఇది CO2 వలె తెల్లని మేఘాన్ని ఉత్పత్తి చేయదు మరియు పెద్ద మంటలను ఆర్పేటప్పుడు దీనిని నిర్దేశించడం కష్టం. హాలన్ 1301 సాయుధ వాహనాలు మరియు అంతరిక్ష నౌకలకు అనువైనది, ఎందుకంటే ఇది హాలన్ 1211 కంటే తక్కువ విషపూరిత ఉప-ఉత్పత్తులను ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఇది యుద్ధం లేదా అంతరిక్ష పరిస్థితులలో చాలా కీలకం. హాలన్ 1301ను యు.ఎస్. మిలిటరీ[4] మరియు నాసా 2-3/4 పౌండ్ల పోర్టబుల్ ఎక్స్‌టింగ్యూషర్‌లో సీల్డ్, డిస్పోజబుల్ సిలిండర్‌తో త్వరిత రీఛార్జింగ్ కోసం ఉపయోగిస్తాయి. పర్యావరణ ఆందోళనల కారణంగా CO2 మరియు FE-36 (HFC-236fa) వంటి ఇతర ఏజెంట్లు హాలన్ 1301 స్థానాన్ని భర్తీ చేస్తున్నాయి.

హాలన్ 1301కు అనవసరమైన బహిర్గతం కాకుండా ఉండటం మరియు 7% లేదా అంతకంటే తక్కువ గాఢతకు 15 నిమిషాలకు మించి బహిర్గతం కాకుండా ఉండటం మంచి పద్ధతిగా పరిగణించబడుతుంది. 5% నుండి 7% పరిధిలో హాలన్ 1301 బహిర్గతం వల్ల పెద్దగా ప్రభావం ఉండదు. 7% నుండి 10% మధ్య స్థాయిలలో, మైకము మరియు అవయవాలలో తిమ్మిర్లు వంటి స్వల్ప కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ ప్రభావాలు నివేదించబడ్డాయి.[5] M2 బ్రాడ్లీ ఆపరేటర్ మాన్యువల్ ప్రకారం, హాలన్ అగ్నిమాపక వ్యవస్థ యాక్టివేట్ అయిన తర్వాత ఐదు నిమిషాలలోపు హాచ్‌లను తెరిచి, వెంటిలేషన్ ఫ్యాన్‌లను ఆన్ చేయాలని లేదా వాహనం నుండి బయటకు రావాలని సూచించబడింది, అయితే M1 అబ్రామ్స్లో హాలన్ 1301 ఉత్సర్గాన్ని గుర్తించినప్పుడు వెంటిలేషన్ ఫ్యాన్‌లు స్వయంచాలకంగా యాక్టివేట్ అవుతాయి.[6]

వాణిజ్య విమానాలలో ఉపయోగించే అత్యంత ప్రభావవంతమైన మరియు సాధారణ అగ్నిమాపక వ్యవస్థలలో హాలన్ వ్యవస్థలు ఒకటి. వాణిజ్య విమానయాన ఇంజిన్, కార్గో కంపార్ట్‌మెంట్లు మరియు ఆక్సిలరీ పవర్ యూనిట్ ఫైర్ జోన్‌లలో హాలన్ 1301 ప్రాథమిక ఏజెంట్‌గా ఉపయోగించబడుతుంది.[7][8] హాలన్ 1301కు తగిన ప్రత్యామ్నాయాన్ని కనుగొనే ప్రయత్నాలు ఇంకా విస్తృతంగా ఆమోదించబడలేదు.[9][10]

బ్రోమోట్రైఫ్లోరోమీథేన్ న్యూట్రినో డిటెక్టర్ గార్గామెల్లో బబుల్ ఛాంబర్ నింపడానికి కూడా ఉపయోగించబడింది.

ఓజోన్ క్షీణతకు హాలన్ 1301 కారణమని తెలిసే ముందు, అనేక పారిశ్రామిక చిల్లర్లు దీనిని సమర్థవంతమైన రిఫ్రిజిరెంట్ వాయువుగా ఉపయోగించాయి.[11]

రసాయన కారకం

ఇది ఆర్గానిక్ సంశ్లేషణలో ప్రసిద్ధ ట్రైఫ్లోరోమీథైలేటింగ్ కారకమైన ట్రైఫ్లోరోమీథైల్ ట్రైమీథైల్ సిలేన్కు పూర్వగామి.[12]

ప్రత్యామ్నాయాలు

సాధారణంగా ఆక్రమిత ప్రాంతాల కోసం ప్రత్యామ్నాయాలలో (PFC-410 లేదా CEA-410), C3F8 (PFC-218 లేదా CEA-308), HCFC బ్లెండ్ A (NAF S-III), HFC-23 (FE 13), HFC-227ea (FM 200), IG-01 (ఆర్గాన్), IG-55 (ఆర్గోనైట్), HFC-125, లేదా HFC-134a ఉన్నాయి. సాధారణంగా ఆక్రమించని ప్రాంతాల కోసం, ప్రత్యామ్నాయాలలో కార్బన్ డయాక్సైడ్, పొడి ఏరోసోల్ C, CF3I, HCFC-22, HCFC-124, HFC-125, HFC-134a, జెల్డ్ హలోకార్బన్/డ్రై కెమికల్ సస్పెన్షన్ (PGA), జడ వాయువుల మిశ్రమం, హై ఎక్స్‌పాన్షన్ ఫోమ్ వ్యవస్థలు మరియు పొడి ఏరోసోల్ (FS 0140), మరియు IG-541 (ఇనర్జెన్) ఉన్నాయి.[13] పెర్ఫ్లోరోకార్బన్‌లు, అంటే C3F8 వంటి PFCలు, చాలా ఎక్కువ వాతావరణ జీవితకాలం మరియు చాలా ఎక్కువ గ్లోబల్ వార్మింగ్ సామర్థ్యాలను కలిగి ఉంటాయి. హైడ్రోక్లోరోఫ్లోరోకార్బన్‌లు, అంటే NAF S-III కలిగిన HCFCలు, క్లోరిన్‌ను కలిగి ఉంటాయి మరియు హాలన్ 1301 కంటే తక్కువైనప్పటికీ, స్ట్రాటోస్పిరిక్ ఓజోన్ పొరను క్షీణింపజేస్తాయి. హాలన్ ప్రత్యామ్నాయాలుగా వాటి ఎంపికలో ఆ కారకాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి మరియు కొన్ని దేశాలలో పరిమితం చేయబడ్డాయి.

ఇవి కూడా చూడండి

సూచనలు

  1. ↑ (June 1946). Fluorocarbon Bromides. Journal of the American Chemical Society. 68 (6) 968–969. doi:10.1021/ja01210a017.
  2. ↑ "Final Report on Fire Extinguishing Agents for the Period September 1, 1947, to June 30, 1950", Contract No. W44-099eng-507, Purdue Research Foundation, Lafayette, Indiana, July 1950.
  3. ↑ NFPA 12A Standard on Halon 1301 Fire Extinguishing Systems https://www.nfpa.org/codes-and-standards/1/2/a/12a?l=125
  4. ↑ Hodges and McCormick, "Fire Extinguishing Agents for Protection of Occupied Spaces in Military Ground Vehicles," 2010, DTIC ADA517470 https://apps.dtic.mil/sti/citations/ADA517470
  5. ↑ NFPA 12A Standard on Halon 1301 Fire Extinguishing Systems, 2004 Edition / Annex D, Hazards to Personnel, section D.2.2
  6. ↑ (January 1987). Halon Fire Extinguisher Safe. Army. 37 (1) 65.
  7. ↑ United States Environmental Protection Agency | Guidance for the EPA Halon(R) Emission Reduction Rule | Federal Aviation Administration
  8. ↑ Boeing Commercial Aeromagazine | Quarter 04, 2011 | Replacing Halon in Fire Protection Systems: a Progress report
  9. ↑ Aerospace Manufacturing and Design | Halon Alternatives for Aircraft Propulsion Systems consortium formed | January 27, 2015
  10. ↑ FAA | Task Group on Halon Options
  11. ↑ National Refrigerants MSDS.
  12. ↑ (1995). "1-Trifluoromethyl-1-cyclhexanol". Org. Synth.. 72 232. doi:10.15227/orgsyn.072.0232.
  13. ↑ Halon 1301 Replacements ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ

బాహ్య లింకులు

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Bromotrifluoromethane” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Bromotrifluoromethane ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=బ్రోమోట్రైఫ్లోరోమీథేన్&oldid=1836"