కోపర్నీషియం

From LTRC
Revision as of 10:34, 4 October 2026 by Abhinaya (talk | contribs) (ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Copernicium” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం)
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)

కోపర్నీషియం (Copernicium) అనేది ఒక కృత్రిమ రసాయన మూలకం; దీని సంకేతం Cn మరియు పరమాణు సంఖ్య 112. దీనికి తెలిసిన ఐసోటోపులు అత్యంత రేడియోధార్మికత కలిగినవి మరియు వీటిని కేవలం ప్రయోగశాలలో మాత్రమే సృష్టించారు. అత్యంత స్థిరమైన ఐసోటోపుగా తెలిసిన కోపర్నీషియం-285, సుమారు 30 సెకన్ల అర్థజీవిత కాలాన్ని కలిగి ఉంది. కోపర్నీషియంను మొదటిసారిగా ఫిబ్రవరి 1996లో జర్మనీలోని డార్మ్‌స్టాడ్ సమీపంలో ఉన్న GSI హెల్మ్‌హోల్ట్జ్ సెంటర్ ఫర్ హెవీ అయాన్ రీసెర్చ్ వారు సృష్టించారు. ఖగోళ శాస్త్రవేత్త నికోలస్ కోపర్నికస్ 537వ జయంతి సందర్భంగా ఆయన పేరును దీనికి పెట్టారు.

మూలకాల ఆవర్తన పట్టికలో, కోపర్నీషియం ఒక d-block ట్రాన్స్‌యాక్టినైడ్ మూలకం మరియు గ్రూప్ 12 మూలకం. బంగారంతో జరిపిన చర్యల సమయంలో, ఇది అత్యంత అస్థిరమైన (volatile) మూలకమని తేలింది[1], ఇది ప్రామాణిక ఉష్ణోగ్రత మరియు పీడనం వద్ద వాయువుగా లేదా అస్థిరమైన ద్రవంగా ఉండే అవకాశం ఉంది.

కోపర్నీషియం గ్రూప్ 12లోని దానికంటే తేలికైన సజాతీయ మూలకాలైన జింక్, కాడ్మియం మరియు పాదరసం కంటే భిన్నమైన అనేక ధర్మాలను కలిగి ఉంటుందని లెక్కించబడింది; సాపేక్ష క్వాంటం రసాయన శాస్త్ర ప్రభావాల వల్ల, ఇది తన 7s ఎలక్ట్రాన్లకు బదులుగా 6d ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోవచ్చు, మరియు ఇది గ్రూప్ 12 సజాతీయ మూలకాల కంటే జడ వాయువులైన రాడాన్ వంటి వాటితో ఎక్కువ పోలికలను కలిగి ఉండవచ్చు. కోపర్నీషియం +4 ఆక్సీకరణ స్థితిని ప్రదర్శించవచ్చని గణనలు సూచిస్తున్నాయి, అయితే పాదరసం కేవలం ఒక సమ్మేళనంలో మాత్రమే దీనిని చూపిస్తుంది (దీని ఉనికి వివాదాస్పదంగా ఉంది), మరియు జింక్, కాడ్మియంలు అస్సలు చూపవు. ఇతర గ్రూప్ 12 మూలకాల కంటే కోపర్నీషియంను దాని తటస్థ స్థితి నుండి ఆక్సీకరణం చేయడం కష్టమని కూడా అంచనా వేయబడింది. ఘన కోపర్నీషియం లోహమా, సెమీకండక్టరా లేదా ఇన్సులేటరా అనే విషయంలో అంచనాలు భిన్నంగా ఉన్నాయి. రసాయన ధర్మాలు ప్రయోగాత్మకంగా పరిశోధించబడిన అత్యంత భారీ మూలకాలలో కోపర్నీషియం ఒకటి.

పరిచయం

Introduction

చరిత్ర

ఆవిష్కరణ

కోపర్నీషియంను 9 ఫిబ్రవరి 1996న జర్మనీలోని డార్మ్‌స్టాడ్ వద్ద ఉన్న Gesellschaft für Schwerionenforschung (GSI) లో Sigurd Hofmann, Victor Ninov మరియు ఇతరులు మొదటిసారిగా సృష్టించారు.[2] ఈ మూలకాన్ని భారీ అయాన్ యాక్సిలరేటర్లో లెడ్-208 కేంద్రకాలతో చేసిన లక్ష్యంపై వేగవంతమైన జింక్-70 కేంద్రకాలను ప్రయోగించడం ద్వారా సృష్టించారు. 277 ద్రవ్యరాశి సంఖ్య కలిగిన ఒక కోపర్నీషియం పరమాణువు ఉత్పత్తి చేయబడింది. (రెండవ పరమాణువును మొదట నివేదించినప్పటికీ, అది నినోవ్ సృష్టించిన తప్పుడు డేటా ఆధారంగా ఉందని తేలడంతో దానిని ఉపసంహరించుకున్నారు.)[2]

Pb + Zn → Cn* → Cn + n

మే 2000లో, GSI మరొక కోపర్నీషియం-277 పరమాణువును సంశ్లేషణ చేయడానికి ప్రయోగాన్ని విజయవంతంగా పునరావృతం చేసింది.[3] ఈ చర్యను 2004 మరియు 2013లో RIKEN వద్ద గ్యాస్-ఫిల్డ్ రీకాయిల్ సెపరేటర్ సెటప్‌ను ఉపయోగించి మరో మూడు పరమాణువులను సంశ్లేషణ చేయడానికి మరియు GSI బృందం నివేదించిన క్షయ డేటాను నిర్ధారించడానికి పునరావృతం చేశారు.[4][5] ఈ చర్యను గతంలో 1971లో రష్యాలోని డబ్నా లో ఉన్న Joint Institute for Nuclear Research వద్ద 276Cn (2n ఛానెల్‌లో ఉత్పత్తి చేయబడింది) కోసం ప్రయత్నించారు, కానీ విజయం సాధించలేదు.[6] 1998 నుండి అక్కడ హాట్ ఫ్యూజన్ చర్య 238U(48Ca,3n)283Cn ద్వారా భారీ ఐసోటోపు 283Cnను సంశ్లేషణ చేయడానికి కూడా పని జరిగింది; గమనించిన 283Cn పరమాణువులలో చాలా వరకు ఆకస్మిక విచ్ఛిత్తి (spontaneous fission) ద్వారా క్షీణించాయి, అయితే 279Dsకు ఆల్ఫా క్షయ శాఖ కనుగొనబడింది. ప్రారంభ ప్రయోగాలు ఉత్పత్తి చేయబడిన న్యూక్లైడ్‌ను దాని రసాయన ప్రవర్తన ఆధారంగా 3 నిమిషాల సుదీర్ఘ అర్థజీవిత కాలంతో కేటాయించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నప్పటికీ, ఇది ఆవర్తన పట్టికలో పాదరసం కింద ఉన్న కోపర్నీషియం నుండి ఆశించినట్లుగా పాదరసం వలె లేదని తేలింది,[7] మరియు నిజానికి ఇప్పుడు ఆ సుదీర్ఘ కాలం పనిచేసే కార్యాచరణ 283Cn నుండి కాకుండా, దాని ఎలక్ట్రాన్ క్యాప్చర్ కుమార్తె 283Rg నుండి వచ్చినట్లు కనిపిస్తోంది, 283Cnతో 4 సెకన్ల తక్కువ అర్థజీవిత కాలం ముడిపడి ఉంది. (మరొక అవకాశం మెటాస్టేబుల్ ఐసోమెరిక్ స్థితి, 283mCnకు కేటాయించడం.)[8] 242Pu+48Ca మరియు 245Cm+48Ca చర్యలలో తదుపరి క్రాస్-బాంబార్డ్‌మెంట్‌లు 283Cn మరియు దాని తల్లి మూలకాలైన 287Fl మరియు 291Lv యొక్క ధర్మాలను నిర్ధారించడంలో విజయవంతమయ్యాయి, మరియు 2011లో JWP ద్వారా ఫ్లెరోవియం మరియు లివర్‌మోరియం (మూలకాలు 114 మరియు 116) ఆవిష్కరణల ఆమోదంలో కీలక పాత్ర పోషించాయి, ఈ పని GSI యొక్క 277Cn పై పని తర్వాత ప్రారంభమైంది మరియు ప్రాధాన్యత GSIకి ఇవ్వబడింది.[7]

IUPAC/IUPAP Joint Working Party (JWP) 2001[9] మరియు 2003[10]లలో GSI బృందం కోపర్నీషియం ఆవిష్కరణ దావాను అంచనా వేసింది. రెండు సందర్భాల్లో, వారి దావాకు మద్దతు ఇవ్వడానికి తగినంత ఆధారాలు లేవని వారు కనుగొన్నారు. ఇది ప్రధానంగా తెలిసిన న్యూక్లైడ్ రూథర్‌ఫోర్డియం-261 కోసం విరుద్ధమైన క్షయ డేటాకు సంబంధించినది. అయితే, 2001 మరియు 2005 మధ్య, GSI బృందం 248Cm(26Mg,5n)269Hs చర్యను అధ్యయనం చేసింది మరియు hassium-269 మరియు rutherfordium-261 కోసం క్షయ డేటాను నిర్ధారించగలిగింది. రూథర్‌ఫోర్డియం-261పై ఉన్న ప్రస్తుత డేటా ఒక ఐసోమర్ కోసం అని కనుగొనబడింది,[11] ఇప్పుడు దీనిని రూథర్‌ఫోర్డియం-261m అని పిలుస్తారు.

మే 2009లో, JWP మూలకం 112 ఆవిష్కరణ దావాల గురించి మళ్ళీ నివేదించింది మరియు అధికారికంగా GSI బృందాన్ని మూలకం 112 ఆవిష్కర్తలుగా గుర్తించింది.[12] ఈ నిర్ణయం కుమార్తె కేంద్రకాల క్షయ ధర్మాల నిర్ధారణ మరియు RIKEN వద్ద జరిగిన నిర్ధారణా ప్రయోగాల ఆధారంగా తీసుకోబడింది.[7]

నామకరణం

[13] పేరు లేని మరియు కనుగొనబడని మూలకాల కోసం మెండెలీవ్ నామకరణాన్ని ఉపయోగిస్తే, కోపర్నీషియంను ఏకా-పాదరసం అని పిలవాలి. 1979లో, IUPAC సిఫార్సులను ప్రచురించింది, దీని ప్రకారం మూలకాన్ని ఉనున్‌బియం (సంబంధిత సంకేతం Uub) అని పిలవాలి,[14] ఇది మూలకం కనుగొనబడే వరకు (మరియు ఆవిష్కరణ నిర్ధారించబడే వరకు) మరియు శాశ్వత పేరు నిర్ణయించబడే వరకు ఒక క్రమబద్ధమైన మూలకం పేరుగా ప్లేస్‌హోల్డర్గా ఉపయోగించబడింది. రసాయన శాస్త్ర తరగతుల నుండి అధునాతన పాఠ్యపుస్తకాల వరకు రసాయన సమాజంలో అన్ని స్థాయిలలో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడినప్పటికీ, ఈ సిఫార్సులను ఈ రంగంలోని శాస్త్రవేత్తలు ఎక్కువగా విస్మరించారు, వారు దీనిని "మూలకం 112", E112, (112) లేదా కేవలం 112 అని పిలిచేవారు.

GSI బృందం ఆవిష్కరణను గుర్తించిన తర్వాత, IUPAC వారిని మూలకం 112 కోసం శాశ్వత పేరును సూచించమని కోరింది.[7][15] 14 జూలై 2009న, వారు కోపర్నీషియం అని పేరును మరియు Cp సంకేతాన్ని ప్రతిపాదించారు, నికోలస్ కోపర్నికస్ గౌరవార్థం "ప్రపంచంపై మన దృక్పథాన్ని మార్చిన ఒక అద్భుతమైన శాస్త్రవేత్తను గౌరవించడానికి".[13]

నామకరణం గురించి శాస్త్రీయ సమాజంలో ఆరు నెలల ప్రామాణిక చర్చా కాలంలో,[16][17] Cp సంకేతం గతంలో కాసియోపియం (cassiopium) అనే పేరుతో అనుబంధించబడిందని, దీనిని ఇప్పుడు లుటీషియం (Lu) అని పిలుస్తారని ఎత్తిచూపారు.[18][19] అంతేకాకుండా, Cp నేడు సైక్లోపెంటాడైనైల్ లిగాండ్ (C5H5)ని సూచించడానికి తరచుగా ఉపయోగించబడుతుంది.[20] ప్రధానంగా కాసియోపియం (Cp) (1949 వరకు) లుటీషియం కోసం ప్రత్యామ్నాయ అనుమతించబడిన పేరుగా IUPACచే ఆమోదించబడినందున,[21] IUPAC భవిష్యత్తులో Cpని సంకేతంగా ఉపయోగించడాన్ని నిరాకరించింది, దీనితో GSI బృందం ప్రత్యామ్నాయంగా Cn సంకేతాన్ని ముందుకు తెచ్చింది. 19 ఫిబ్రవరి 2010న, కోపర్నికస్ జన్మించిన 537వ వార్షికోత్సవం సందర్భంగా, IUPAC అధికారికంగా ప్రతిపాదిత పేరును మరియు సంకేతాన్ని ఆమోదించింది.[16][22]

ఐసోటోపులు

ప్రధాన వ్యాసం: Isotopes of copernicium

[23] [24]

[25]

Cn[note 1] Cn[note 1] [26] కోపర్నీషియంకు స్థిరమైన లేదా సహజంగా లభించే ఐసోటోపులు లేవు. ప్రయోగశాలలో రెండు పరమాణువులను కలపడం ద్వారా లేదా భారీ మూలకాల క్షయాన్ని గమనించడం ద్వారా అనేక రేడియోధార్మిక ఐసోటోపులను సంశ్లేషణ చేశారు. 277 మరియు 280–286 ద్రవ్యరాశి సంఖ్యలతో ఎనిమిది వేర్వేరు ఐసోటోపులు నివేదించబడ్డాయి, మరియు 285Cnలో ఒక నిర్ధారించబడని మెటాస్టేబుల్ ఐసోమర్ నివేదించబడింది.[27] వీటిలో చాలా వరకు ప్రధానంగా ఆల్ఫా క్షయం ద్వారా క్షీణిస్తాయి, కానీ కొన్ని ఆకస్మిక విచ్ఛిత్తికి లోనవుతాయి, మరియు కోపర్నీషియం-283 ఒక ఎలక్ట్రాన్ క్యాప్చర్ శాఖను కలిగి ఉండవచ్చు.[28]

కోపర్నీషియం-283 ఐసోటోపు ఫ్లెరోవియం మరియు లివర్‌మోరియం మూలకాల ఆవిష్కరణల నిర్ధారణలో కీలకమైనది.[29]

అర్థజీవిత కాలాలు

నిర్ధారించబడిన అన్ని కోపర్నీషియం ఐసోటోపులు అత్యంత అస్థిరమైనవి మరియు రేడియోధార్మికత కలిగినవి; సాధారణంగా, తేలికైన వాటి కంటే భారీ ఐసోటోపులు మరింత స్థిరంగా ఉంటాయి, మరియు బేసి న్యూట్రాన్ సంఖ్య కలిగిన ఐసోటోపులు ఆకస్మిక విచ్ఛిత్తికి వ్యతిరేకంగా అదనపు ఆటంకం కారణంగా సాపేక్షంగా ఎక్కువ అర్థజీవిత కాలాలను కలిగి ఉంటాయి. అత్యంత స్థిరమైన ఐసోటోపు 285Cn, 30 సెకన్ల అర్థజీవిత కాలాన్ని కలిగి ఉంది; 283Cn 4 సెకన్ల అర్థజీవిత కాలాన్ని కలిగి ఉంది, మరియు నిర్ధారించబడని 285mCn మరియు 286Cn సుమారు 15 మరియు 8.45 సెకన్ల అర్థజీవిత కాలాలను కలిగి ఉన్నాయి. ఇతర ఐసోటోపులు ఒక సెకను కంటే తక్కువ అర్థజీవిత కాలాలను కలిగి ఉన్నాయి. 281Cn మరియు 284Cn రెండూ 0.1 సెకన్ల క్రమంలో అర్థజీవిత కాలాలను కలిగి ఉన్నాయి, మరియు మిగిలిన ఐసోటోపులు ఒక మిల్లీసెకను కంటే తక్కువ అర్థజీవిత కాలాలను కలిగి ఉన్నాయి.[28] భారీ ఐసోటోపులు 291Cn మరియు 293Cn కొన్ని దశాబ్దాల కంటే ఎక్కువ అర్థజీవిత కాలాలను కలిగి ఉండవచ్చని అంచనా వేయబడింది, ఎందుకంటే అవి సిద్ధాంతపరమైన స్థిరత్వ ద్వీపం కేంద్రానికి సమీపంలో ఉంటాయని అంచనా వేయబడింది, మరియు r-processలో ఉత్పత్తి చేయబడి కాస్మిక్ కిరణాలలో గుర్తించబడవచ్చు, అయినప్పటికీ అవి లెడ్ కంటే 10−12 రెట్లు తక్కువ సమృద్ధిగా ఉంటాయి.(Zagrebaev, Karpov, Greiner, 2013, pp. 1–15)

కోపర్నీషియం యొక్క తేలికపాటి ఐసోటోపులను రెండు తేలికపాటి కేంద్రకాల మధ్య ప్రత్యక్ష సంలీనం (direct fusion) ద్వారా మరియు క్షయ ఉత్పత్తులు (decay products) గా సంశ్లేషణ చేశారు (277Cn మినహా, ఇది క్షయ ఉత్పత్తిగా తెలిసినది కాదు). అయితే, బరువైన ఐసోటోపులు కేవలం బరువైన కేంద్రకాల క్షయం ద్వారా మాత్రమే ఉత్పత్తి అవుతాయని తెలుసు. ప్రత్యక్ష సంలీనం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడిన అత్యంత బరువైన ఐసోటోపు 283Cn; దీనికంటే బరువైన మూడు ఐసోటోపులు, 284Cn, 285Cn, మరియు 286Cn, కేవలం పెద్ద పరమాణు సంఖ్యలు కలిగిన మూలకాల క్షయ ఉత్పత్తులుగా మాత్రమే గమనించబడ్డాయి.[28]

1999లో, కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం, బర్కిలీలోని అమెరికన్ శాస్త్రవేత్తలు 293Og యొక్క మూడు పరమాణువులను సంశ్లేషణ చేయడంలో విజయం సాధించామని ప్రకటించారు.[30] ఈ మాతృ కేంద్రకాలు వరుసగా మూడు ఆల్ఫా కణాలను విడుదల చేసి కోపర్నీషియం-281 కేంద్రకాలను ఏర్పరిచాయని, ఇవి 10.68 MeV క్షయ శక్తి మరియు 0.90 ms అర్ధ-జీవిత కాలంతో ఆల్ఫా క్షయానికి గురయ్యాయని పేర్కొన్నారు. అయితే, నినోవ్ (Ninov) సృష్టించిన తప్పుడు డేటా ఆధారంగా ఈ ప్రకటన చేసినట్లు తేలడంతో 2001లో దీనిని ఉపసంహరించుకున్నారు.[31][32] ఈ ఐసోటోపును 2010లో అదే బృందం నిజంగానే ఉత్పత్తి చేసింది; కొత్త డేటా గతంలో సృష్టించిన తప్పుడు డేటాను ఖండించింది.[33]

తప్పిపోయిన 278Cn మరియు 279Cn ఐసోటోపులు కోల్డ్ ఫ్యూజన్ ద్వారా ఉత్పత్తి చేయడానికి చాలా బరువుగా మరియు హాట్ ఫ్యూజన్ ద్వారా ఉత్పత్తి చేయడానికి చాలా తేలికగా ఉన్నాయి.(Zagrebaev, Karpov, Greiner, 2013, pp. 1–15) వీటిని హాట్ ఫ్యూజన్ ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడిన బరువైన మూలకాల క్షయం ద్వారా పై నుండి నింపవచ్చు,(Zagrebaev, Karpov, Greiner, 2013, pp. 1–15) మరియు నిజానికి 280Cn మరియు 281Cn ఈ విధంగానే ఉత్పత్తి చేయబడ్డాయి.[23][33] 286Cn మరియు 287Cn ఐసోటోపులను 244Pu(48Ca,αxn) చర్యలో, x విలువ 1 లేదా 2గా ఉన్నప్పుడు ఛార్జ్డ్-పార్టికల్ బాష్పీభవనం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయవచ్చు.[34][35]

అంచనా వేయబడిన ధర్మాలు

కోపర్నీషియం లేదా దాని సమ్మేళనాల ధర్మాలు చాలా తక్కువగా కొలవబడ్డాయి; దీనికి కారణం దాని ఉత్పత్తి అత్యంత పరిమితంగా మరియు ఖరీదైనదిగా ఉండటం[36] మరియు కోపర్నీషియం (మరియు దాని మాతృ మూలకాలు) చాలా వేగంగా క్షీణించడం. కొన్ని ప్రత్యేక రసాయన ధర్మాలు మరియు మరిగే స్థానం కొలవబడ్డాయి, కానీ కోపర్నీషియం లోహం యొక్క ధర్మాలు సాధారణంగా తెలియవు మరియు చాలా వరకు కేవలం అంచనాలు మాత్రమే అందుబాటులో ఉన్నాయి.

రసాయన ధర్మాలు

కోపర్నీషియం 6d శ్రేణిలో పదవ మరియు చివరి సభ్యుడు మరియు ఆవర్తన పట్టికలో జింక్, కాడ్మియం మరియు పాదరసం క్రింద ఉన్న అత్యంత బరువైన గ్రూప్ 12 మూలకం. ఇది తేలికపాటి గ్రూప్ 12 మూలకాల కంటే గణనీయంగా భిన్నంగా ఉంటుందని అంచనా వేయబడింది. గ్రూప్ 12 మరియు పీరియడ్ 7 మూలకాల యొక్క వాలెన్స్ s-సబ్-షెల్స్ కోపర్నీషియం వద్ద సాపేక్షంగా అత్యంత బలంగా సంకోచిస్తాయని భావిస్తున్నారు. ఇది మరియు కోపర్నీషియం యొక్క క్లోజ్డ్-షెల్ కాన్ఫిగరేషన్ కారణంగా, ఇది బహుశా చాలా నోబుల్ మెటల్ (ఉత్కృష్ట లోహం)గా ఉంటుంది. Cn2+/Cn జంట కోసం +2.1 V యొక్క ప్రామాణిక క్షయకరణ పొటెన్షియల్ (standard reduction potential) అంచనా వేయబడింది. కోపర్నీషియం యొక్క అంచనా వేయబడిన మొదటి అయనీకరణ శక్తి 1155 kJ/mol, ఇది నోబుల్ గ్యాస్ జెనాన్ యొక్క 1170.4 kJ/mol కి దాదాపు సమానంగా ఉంటుంది. కోపర్నీషియం యొక్క లోహ బంధాలు (metallic bonds) కూడా చాలా బలహీనంగా ఉండాలి, ఇది బహుశా నోబుల్ గ్యాస్‌ల వలె అత్యంత అస్థిరంగా ఉండవచ్చు మరియు గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద వాయువుగా మారే అవకాశం ఉంది.[37] అయితే, ఇది రాగి, పల్లాడియం, ప్లాటినం, వెండి మరియు బంగారంతో లోహ-లోహ బంధాలను ఏర్పరచగలగాలి; ఈ బంధాలు పాదరసంతో ఏర్పడే సారూప్య బంధాల కంటే కేవలం 15–20 kJ/mol బలహీనంగా ఉంటాయని అంచనా వేయబడింది. మునుపటి సూచనకు విరుద్ధంగా,[38] అధిక ఖచ్చితత్వంతో కూడిన అబ్ ఇనిషియో (ab initio) లెక్కలు[39] ఏక-సంయోజక కోపర్నీషియం యొక్క రసాయన శాస్త్రం నోబుల్ గ్యాస్‌ల కంటే పాదరసానికి పోలి ఉంటుందని అంచనా వేశాయి. ఈ ఫలితాన్ని కోపర్నీషియం యొక్క ఖాళీ 7p1/2 స్థితి యొక్క శక్తిని గణనీయంగా తగ్గించే భారీ స్పిన్-ఆర్బిట్ ఇంటరాక్షన్ ద్వారా వివరించవచ్చు.

కోపర్నీషియం అయనీకరణం చెందిన తర్వాత, దాని రసాయన శాస్త్రం జింక్, కాడ్మియం మరియు పాదరసాల కంటే భిన్నంగా ఉండవచ్చు. సాపేక్ష ప్రభావాల వల్ల 7s ఎలక్ట్రానిక్ ఆర్బిటాల్స్ స్థిరీకరణ మరియు 6d ఆర్బిటాల్స్ అస్థిరీకరణ కారణంగా, Cn2+ అనేది [Rn]5f146d87s2 ఎలక్ట్రానిక్ కాన్ఫిగరేషన్ కలిగి ఉండే అవకాశం ఉంది, ఇది దాని హోమోలాగ్స్ (సజాతీయ మూలకాలు) వలె కాకుండా 7s కంటే ముందుగా 6d ఆర్బిటాల్‌లను ఉపయోగిస్తుంది. 6d ఎలక్ట్రాన్లు రసాయన బంధంలో మరింత సులభంగా పాల్గొంటాయనే వాస్తవం, కోపర్నీషియం అయనీకరణం చెందిన తర్వాత, దాని తేలికపాటి హోమోలాగ్స్ కంటే, ముఖ్యంగా +4 ఆక్సీకరణ స్థితిలో, ట్రాన్సిషన్ మెటల్ (పరివర్తన లోహం) వలె ప్రవర్తించవచ్చని అర్థం. జల ద్రావణాలలో, కోపర్నీషియం +2 మరియు బహుశా +4 ఆక్సీకరణ స్థితులను ఏర్పరచవచ్చు. +1 ఆక్సీకరణ స్థితిలో పాదరసాన్ని కలిగి ఉన్న డయాటోమిక్ అయాన్ 2+ బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది, కానీ 2+ అయాన్ అస్థిరంగా లేదా అసలు లేనిదిగా అంచనా వేయబడింది. కోపర్నీషియం(II) ఫ్లోరైడ్, CnF2, సారూప్య పాదరస సమ్మేళనం పాదరసం(II) ఫ్లోరైడ్ (HgF2) కంటే అస్థిరంగా ఉండాలి మరియు దాని మూలక భాగాలుగా స్వయంచాలకంగా విచ్ఛిన్నం కావచ్చు. అత్యంత ఎలక్ట్రోనెగటివ్ రియాక్టివ్ మూలకంగా, ఫ్లోరిన్ మాత్రమే కోపర్నీషియంను CnF4 మరియు CnF6 లలో +4 మరియు +6 ఆక్సీకరణ స్థితులకు ఆక్సీకరించగల ఏకైక మూలకం కావచ్చు; HgF4 యొక్క వివాదాస్పద గుర్తింపులో వలె, రెండో దానిని గుర్తించడానికి మ్యాట్రిక్స్-ఐసోలేషన్ పరిస్థితులు అవసరం కావచ్చు. CnF4 అనేది CnF2 కంటే స్థిరంగా ఉండాలి.[40] ధ్రువ ద్రావణాలలో, కోపర్నీషియం సారూప్య తటస్థ ఫ్లోరైడ్ల (వరుసగా CnF4 మరియు CnF2) కంటే - మరియు - అయాన్లను ఏర్పరచడానికి ప్రాధాన్యత ఇస్తుందని అంచనా వేయబడింది, అయితే సారూప్య బ్రోమైడ్ లేదా అయోడైడ్ అయాన్లు జల ద్రావణంలో జలవిశ్లేషణ (hydrolysis) కు వ్యతిరేకంగా మరింత స్థిరంగా ఉండవచ్చు. అయాన్లు 2- మరియు 2- కూడా జల ద్రావణంలో ఉండగలగాలి. థర్మోడైనమిక్ స్థిరమైన కోపర్నీషియం(II) మరియు (IV) ఫ్లోరైడ్ల ఏర్పాటు జెనాన్ రసాయన శాస్త్రానికి సారూప్యంగా ఉంటుంది. పాదరసం(II) సైనైడ్ (Hg(CN)2) కు సారూప్యంగా, కోపర్నీషియం ఒక స్థిరమైన సైనైడ్, Cn(CN)2 ను ఏర్పరుస్తుందని భావిస్తున్నారు.[41]

భౌతిక మరియు పరమాణు ధర్మాలు

కోపర్నీషియం ఒక సాంద్రమైన లోహం కావాలి, 300 K వద్ద ద్రవ స్థితిలో దీని సాంద్రత 14.0 g/cm3; ఇది 13.534 g/cm3 గా ఉన్న పాదరసం యొక్క తెలిసిన సాంద్రతకు సమానం. (అదే ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఘన కోపర్నీషియం 14.7 g/cm3 అధిక సాంద్రతను కలిగి ఉండాలి.) కోపర్నీషియం యొక్క అధిక పరమాణు భారం ప్రభావాలు, పాదరసంతో పోలిస్తే దాని పెద్ద అంతర-పరమాణు దూరాల ద్వారా రద్దు చేయబడటం వల్ల ఇది సంభవిస్తుంది. కొన్ని లెక్కలు కోపర్నీషియం దాని క్లోజ్డ్-షెల్ ఎలక్ట్రాన్ కాన్ఫిగరేషన్ కారణంగా గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద వాయువుగా ఉంటుందని అంచనా వేశాయి,[42] ఇది ఆవర్తన పట్టికలో మొదటి వాయు లోహంగా మారుతుంది.[37] 2019 నాటి ఒక గణన సాపేక్ష ప్రభావాల పాత్రపై ఈ అంచనాలతో ఏకీభవిస్తుంది, కోపర్నీషియం ప్రామాణిక పరిస్థితులలో డిస్పర్షన్ ఫోర్సెస్ (విక్షేపణ శక్తులు) ద్వారా బంధించబడిన అస్థిర ద్రవంగా ఉంటుందని సూచిస్తుంది. దీని ద్రవీభవన స్థానం 283 ± 11 K మరియు మరిగే స్థానం 340 ± 10 K గా అంచనా వేయబడింది, రెండోది 357 ± 112 K యొక్క ప్రయోగాత్మక అంచనా విలువతో ఏకీభవిస్తుంది. కోపర్నీషియం యొక్క పరమాణు వ్యాసార్థం సుమారు 147 pm ఉంటుందని భావిస్తున్నారు. 7s ఆర్బిటాల్ యొక్క సాపేక్ష స్థిరీకరణ మరియు 6d ఆర్బిటాల్ యొక్క అస్థిరీకరణ కారణంగా, Cn+ మరియు Cn2+ అయాన్లు 7s ఎలక్ట్రాన్లకు బదులుగా 6d ఎలక్ట్రాన్లను వదులుతాయని అంచనా వేయబడింది, ఇది దాని తేలికపాటి హోమోలాగ్స్ ప్రవర్తనకు విరుద్ధం.

7s సబ్-షెల్ యొక్క సాపేక్ష సంకోచం మరియు బంధంతో పాటు, 6d5/2 ఆర్బిటాల్ స్పిన్-ఆర్బిట్ కప్లింగ్ కారణంగా అస్థిరంగా మారుతుందని భావిస్తున్నారు, ఇది పరిమాణం, ఆకారం మరియు శక్తి పరంగా 7s ఆర్బిటాల్ వలె ప్రవర్తించేలా చేస్తుంది. కోపర్నీషియం యొక్క అంచనా వేయబడిన బ్యాండ్ నిర్మాణంపై భిన్నమైన అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. 2007 నాటి లెక్కలు కోపర్నీషియం ఒక సెమీకండక్టర్ (అర్థవాహకం) కావచ్చునని ఆశించాయి,[43] ఇది సుమారు 0.2 eV బ్యాండ్ గ్యాప్ కలిగి ఉండి,[44] హెక్సాగోనల్ క్లోజ్-ప్యాక్డ్ స్ఫటిక నిర్మాణంలో స్ఫటికీకరిస్తుందని భావించాయి.[44] అయితే, 2017 మరియు 2018 నాటి లెక్కలు కోపర్నీషియం ప్రామాణిక పరిస్థితులలో బాడీ-సెంటర్డ్ క్యూబిక్ స్ఫటిక నిర్మాణంతో కూడిన నోబుల్ మెటల్ కావాలని సూచించాయి: కాబట్టి ఇది పాదరసం వలె ఎటువంటి బ్యాండ్ గ్యాప్ కలిగి ఉండకూడదు, అయినప్పటికీ ఫెర్మి స్థాయి వద్ద స్టేట్స్ యొక్క సాంద్రత పాదరసం కంటే కోపర్నీషియంకు తక్కువగా ఉంటుందని భావిస్తున్నారు.[45][46] 2019 నాటి లెక్కలు కోపర్నీషియం 6.4 ± 0.2 eV యొక్క పెద్ద బ్యాండ్ గ్యాప్‌ను కలిగి ఉందని సూచించాయి, ఇది నోబుల్ గ్యాస్ రాడాన్ (7.1 eV గా అంచనా వేయబడింది) కు సమానంగా ఉండాలి మరియు ఇది ఒక ఇన్సులేటర్‌గా మారుతుంది; బల్క్ కోపర్నీషియం నోబుల్ గ్యాస్‌ల వలె ఎక్కువగా డిస్పర్షన్ ఫోర్సెస్ ద్వారా బంధించబడుతుందని ఈ లెక్కలు అంచనా వేస్తున్నాయి. పాదరసం, రాడాన్ మరియు ఫ్లెరోవియం వలె, కానీ ఒగానెసన్ (eka-radon) వలె కాకుండా, కోపర్నీషియంకు ఎటువంటి ఎలక్ట్రాన్ అఫినిటీ లేదని లెక్కించబడింది.[47]

ప్రయోగాత్మక పరమాణు వాయు దశ రసాయన శాస్త్రం

కోపర్నీషియం రసాయన శాస్త్రంపై ఆసక్తి, అది పీరియడ్ 7 మరియు గ్రూప్ 12 మొత్తంలో, మరియు తెలిసిన మొత్తం 118 మూలకాలలో అత్యధిక సాపేక్ష ప్రభావాలను కలిగి ఉంటుందనే అంచనాల ద్వారా రేకెత్తించబడింది. కోపర్నీషియం [Rn] 5f14 6d10 7s2 గ్రౌండ్ స్టేట్ ఎలక్ట్రాన్ కాన్ఫిగరేషన్‌ను కలిగి ఉంటుందని మరియు అందువల్ల ఆఫ్‌బౌ సూత్రం (Aufbau principle) ప్రకారం ఆవర్తన పట్టికలోని గ్రూప్ 12 కి చెందుతుందని భావిస్తున్నారు. అందువల్ల, ఇది పాదరసం యొక్క బరువైన హోమోలాగ్‌గా ప్రవర్తించాలి మరియు బంగారం వంటి నోబుల్ మెటల్లతో బలమైన బైనరీ సమ్మేళనాలను ఏర్పరచాలి. కోపర్నీషియం యొక్క రియాక్టివిటీని పరిశోధించే ప్రయోగాలు, అడ్సోర్పషన్ ఎంతాల్పీని లెక్కించడానికి, వివిధ ఉష్ణోగ్రతల వద్ద బంగారం ఉపరితలంపై మూలకం 112 యొక్క పరమాణువుల అడ్సోర్పషన్ (adsorption) పై దృష్టి సారించాయి. 7s ఎలక్ట్రాన్ల సాపేక్ష స్థిరీకరణ కారణంగా, కోపర్నీషియం రాడాన్ వంటి ధర్మాలను చూపుతుంది. పాదరసం మరియు రాడాన్ రేడియో ఐసోటోపుల ఏకకాల ఏర్పాటుతో ప్రయోగాలు నిర్వహించబడ్డాయి, ఇది అడ్సోర్పషన్ లక్షణాల పోలికను అనుమతించింది.[48]

కోపర్నీషియంపై మొదటి రసాయన ప్రయోగాలు 238U(48Ca,3n)283Cn చర్యను ఉపయోగించి నిర్వహించబడ్డాయి. 5 నిమిషాల అర్ధ-జీవిత కాలంతో పేర్కొన్న మాతృ ఐసోటోపు యొక్క స్పాంటేనియస్ ఫిషన్ ద్వారా గుర్తింపు జరిగింది. డేటా విశ్లేషణ కోపర్నీషియం పాదరసం కంటే అస్థిరంగా ఉందని మరియు నోబుల్ గ్యాస్ ధర్మాలను కలిగి ఉందని సూచించింది. అయితే, కోపర్నీషియం-283 సంశ్లేషణకు సంబంధించి గందరగోళం ఈ ప్రయోగాత్మక ఫలితాలపై కొంత సందేహాన్ని కలిగించింది.[48] ఈ అనిశ్చితి దృష్ట్యా, ఏప్రిల్-మే 2006 మధ్య JINR వద్ద, ఒక FLNR-PSI బృందం 242Pu(48Ca,3n)287Fl అణు చర్యలో కుమార్తెగా ఈ ఐసోటోపు సంశ్లేషణను పరిశోధించే ప్రయోగాలు నిర్వహించింది.[48] (242Pu + 48Ca ఫ్యూజన్ చర్య 238U + 48Ca చర్య కంటే కొంచెం పెద్ద క్రాస్-సెక్షన్‌ను కలిగి ఉంటుంది, కాబట్టి రసాయన ప్రయోగం కోసం కోపర్నీషియంను ఉత్పత్తి చేయడానికి ఉత్తమ మార్గం ఫ్లెరోవియం యొక్క కుమార్తెగా ఓవర్‌షూట్ ఉత్పత్తిగా ఉంటుంది.)[49] ఈ ప్రయోగంలో, కోపర్నీషియం-283 యొక్క రెండు పరమాణువులు స్పష్టంగా గుర్తించబడ్డాయి మరియు అడ్సోర్పషన్ లక్షణాలు కోపర్నీషియం పాదరసం యొక్క మరింత అస్థిరమైన హోమోలాగ్ అని చూపించడానికి వివరించబడ్డాయి, ఇది బంగారంతో బలహీనమైన లోహ-లోహ బంధం ఏర్పడటం వల్ల జరిగింది.[48] కోపర్నీషియం "ఎక్కువ లేదా తక్కువ" పాదరసానికి హోమోలాగ్ అని కొన్ని సాపేక్ష లెక్కల నుండి సాధారణ సూచనలతో ఇది ఏకీభవిస్తుంది.[50] అయితే, ఈ ఫలితం కేవలం బలమైన డిస్పర్షన్ ఇంటరాక్షన్‌ల వల్ల కావచ్చునని 2019లో ఎత్తిచూపబడింది.

ఏప్రిల్ 2007లో, ఈ ప్రయోగం పునరావృతమైంది మరియు కోపర్నీషియం-283 యొక్క మరో మూడు పరమాణువులు సానుకూలంగా గుర్తించబడ్డాయి. అడ్సోర్పషన్ లక్షణం నిర్ధారించబడింది మరియు కోపర్నీషియం గ్రూప్ 12 యొక్క అత్యంత బరువైన సభ్యుడిగా ఉండటంతో అడ్సోర్పషన్ లక్షణాలను కలిగి ఉందని సూచించింది.[48] ఈ ప్రయోగాలు కోపర్నీషియం యొక్క మరిగే స్థానం యొక్క మొదటి ప్రయోగాత్మక అంచనాను కూడా అనుమతించాయి: 84 °C, కాబట్టి ఇది ప్రామాణిక పరిస్థితులలో వాయువుగా ఉండవచ్చు.[43]

తేలికపాటి గ్రూప్ 12 మూలకాలు తరచుగా చాల్కోజెన్ ఖనిజాలుగా సంభవిస్తాయి కాబట్టి, కోపర్నీషియం సెలెనైడ్, CnSe ను ఏర్పరచడానికి కోపర్నీషియం పరమాణువులను సెలెనియం ఉపరితలంపై నిక్షేపించడానికి 2015లో ప్రయోగాలు నిర్వహించబడ్డాయి. సెలెనైడ్‌ను ఏర్పరచడానికి ట్రైగోనల్ సెలెనియంతో కోపర్నీషియం పరమాణువుల చర్య గమనించబడింది, -ΔHadsCn(t-Se) > 48 kJ/mol తో, సెలెనైడ్ ఏర్పాటుకు సంబంధించి కైనెటిక్ అడ్డంకి పాదరసం కంటే కోపర్నీషియంకు తక్కువగా ఉంది. ఇది ఊహించనిది, ఎందుకంటే గ్రూప్ 12 సెలెనైడ్ల స్థిరత్వం ZnSe నుండి HgSe వరకు సమూహం క్రింద తగ్గుతుంది.[51]

ఇవి కూడా చూడండి

గమనికలు

  1. ↑ 1.0 1.1 This isotope is unconfirmed

ప్రస్తావనలు

  1. ↑ (2007). "Chemical Characterization of Element 112". Nature. 447 (7140) 72–75. doi:10.1038/nature05761.
  2. ↑ 2.0 2.1 (1996). "The new element 112". Zeitschrift für Physik A. 354 (1) 229–230. doi:10.1007/BF02769517.
  3. ↑ (2000). New Results on Element 111 and 112. European Physical Journal A. 14 (2) 147–157. doi:10.1140/epja/i2001-10119-x.
  4. ↑ (2004). "Decay of an Isotope 277112 produced by 208Pb + 70Zn reaction". 188–191. World Scientific. doi:10.1142/9789812701749_0027.
  5. ↑ (2013). "New Result on the Production of277Cn by the208Pb +70Zn Reaction". Journal of the Physical Society of Japan. 82 (2). doi:10.7566/JPSJ.82.024202.
  6. ↑ Popeko, Andrey G.. (2016). Synthesis of superheavy elements. jinr.ru.
  7. ↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 (2009). Discovery of the element with atomic number 112. Pure and Applied Chemistry. 81 (7) 1331. doi:10.1351/PAC-REP-08-03-05.
  8. ↑ (2016). "Remarks on the Fission Barriers of SHN and Search for Element 120". 155–164. ISBN 978-981-322-655-5.
  9. ↑ (2001). On the Discovery of the Elements 110–112. Pure and Applied Chemistry. 73 (6) 959–967. doi:10.1351/pac200173060959.
  10. ↑ (2003). On the Claims for Discovery of Elements 110, 111, 112, 114, 116 and 118. Pure and Applied Chemistry. 75 (10) 1061–1611. doi:10.1351/pac200375101601.
  11. ↑ (2001). Evidence for Isomeric States in 261Rf. Annual Report.
  12. ↑ (10 June 2009). A New Chemical Element in the Periodic Table. Gesellschaft für Schwerionenforschung.
  13. ↑ 13.0 13.1 (14 July 2009). Element 112 shall be named "copernicium". Gesellschaft für Schwerionenforschung.
  14. ↑ Chatt, J.. (1979). "Recommendations for the naming of elements of atomic numbers greater than 100". Pure and Applied Chemistry. 51 (2) 381–384. doi:10.1351/pac197951020381.
  15. ↑ (11 June 2009). New Chemical Element in the Periodic Table. Science Daily.
  16. ↑ 16.0 16.1 (16 July 2009). New element named 'copernicium'. BBC News.
  17. ↑ (20 July 2009). Start of the Name Approval Process for the Element of Atomic Number 112. IUPAC.
  18. ↑ (2009). "The need for a fresh symbol to designate copernicium". Nature. 461 (7262) 341. doi:10.1038/461341c.
  19. ↑ Lutetium. Elementymology & Elements Multidict.
  20. ↑ . (2009). Minutes, Division VIII Committee meeting, Glasgow, 2009. iupac.org.
  21. ↑ (2010). Name and symbol of the element with atomic number 112 (IUPAC Recommendations 2010). Pure and Applied Chemistry. 82 (3) 753–755. doi:10.1351/PAC-REC-09-08-20.
  22. ↑ (19 February 2010). IUPAC Element 112 is Named Copernicium. IUPAC.
  23. ↑ 23.0 23.1 Ibadullayev, Dastan. (2024). Synthesis and study of the decay properties of isotopes of superheavy element Lv in Reactions 238U + 54Cr and 242Pu + 50Ti. jinr.ru.
  24. ↑ (30 January 2018). "Neutron-deficient superheavy nuclei obtained in the 240Pu+48Ca reaction". Physical Review C. 97 (14320). doi:10.1103/PhysRevC.97.014320.
  25. ↑ (2021). "Spectroscopy along Flerovium Decay Chains: Discovery of 280Ds and an Excited State in 282Cn". Physical Review Letters. 126 (3). doi:10.1103/PhysRevLett.126.032503.
  26. ↑ (2017). "Study of the Reaction 48Ca + 248Cm → 296Lv* at RIKEN-GARIS". Journal of the Physical Society of Japan. 86 (3) 034201–1–7. doi:10.7566/JPSJ.86.034201.
  27. ↑ (2012). "The reaction 48Ca + 248Cm → 296116* studied at the GSI-SHIP". The European Physical Journal A. 48 (5) 62. doi:10.1140/epja/i2012-12062-1.
  28. ↑ 28.0 28.1 28.2 (2004). "CRC Handbook of Chemistry and Physics". CRC Press. ISBN 978-0-8493-0485-9.
  29. ↑ (2011). Discovery of the elements with atomic numbers greater than or equal to 113. Pure and Applied Chemistry. 83 (7) 5–7. doi:10.1351/PAC-REP-10-05-01.
  30. ↑ (1999). Observation of Superheavy Nuclei Produced in the Reaction of 86 with 208. Physical Review Letters. 83 (6) 1104–1107. doi:10.1103/PhysRevLett.83.1104.
  31. ↑ Public Affairs Department. (21 July 2001). Results of element 118 experiment retracted. Berkeley Lab.
  32. ↑ "At Lawrence Berkeley, Physicists Say a Colleague Took Them for a Ride" ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ George Johnson, The New York Times, 15 October 2002
  33. ↑ 33.0 33.1 Public Affairs Department. (26 October 2010). Six New Isotopes of the Superheavy Elements Discovered: Moving Closer to Understanding the Island of Stability. Berkeley Lab.
  34. ↑ (26 April 2023). Interesting fusion reactions in superheavy region. Joint Institute for Nuclear Research.
  35. ↑ (2017). "Ways to produce new superheavy isotopes with Z = 111–117 in charged particle evaporation channels". Physics Letters B. 764 42–48. doi:10.1016/j.physletb.2016.11.002.
  36. ↑ Subramanian, S.. (28 August 2019). Making New Elements Doesn't Pay. Just Ask This Berkeley Scientist. Bloomberg Businessweek.
  37. ↑ 37.0 37.1 "Chemistry on the islands of stability", New Scientist, 11 September 1975, p. 574, 1032-1233
  38. ↑ (1975). Are elements 112, 114, and 118 relatively inert gases?. The Journal of Chemical Physics. 63 (2) 1032–1033. doi:10.1063/1.431398.
  39. ↑ (2006). "Is E112 a relatively inert element? Benchmark relativistic correlation study of spectroscopic constants in E112H and its cation". The Journal of Chemical Physics. 124 (22) 224302. doi:10.1063/1.2206189.
  40. ↑ (23 September 2021). "Stable copernicium hexafluoride (CnF6) with an oxidation state of VI+". Physical Chemistry Chemical Physics. 2022 (24) 321–325. doi:10.1039/D1CP04360A.
  41. ↑ (25 February 2017). "Darmstadtium, roentgenium, and copernicium form strong bonds with cyanide". International Journal of Quantum Chemistry. 2017. doi:10.1002/qua.25393.
  42. ↑ Kratz, Jens Volker. The Impact of Superheavy Elements on the Chemical and Physical Sciences ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ. 4th International Conference on the Chemistry and Physics of the Transactinide Elements, 5–11 September 2011, Sochi, Russia
  43. ↑ 43.0 43.1 (2008). "Thermochemical and physical properties of element 112". Angewandte Chemie. 47 (17) 3262–3266. doi:10.1002/anie.200705019.
  44. ↑ 44.0 44.1 (2007). Is eka-mercury (element 112) a group 12 metal?. Angewandte Chemie. 46 (10) 1663–1666. doi:10.1002/anie.200604262.
  45. ↑ (January 2018). Super heavy element Copernicium: Cohesive and electronic properties revisited. Solid State Communications. 269 16–22. doi:10.1016/j.ssc.2017.10.009.
  46. ↑ (2018). "The effect of relativity on stability of Copernicium phases, their electronic structure and mechanical properties". Physica B. 536 576–582. doi:10.1016/j.physb.2017.11.035.
  47. ↑ Fully relativistic ab initio studies of superheavy elements. www.kernchemie.uni-mainz.de.
  48. ↑ 48.0 48.1 48.2 48.3 48.4 (2007). Gas Phase Chemistry of Superheavy Elements. 26–28. Paul Scherrer Institute.
  49. ↑ (2013). "The Chemistry of Superheavy Elements". 24–28. Springer Science & Business Media. ISBN 978-3-642-37466-1.
  50. ↑ (September 2007). Relativistic DFT and ab initio calculations on the seventh-row superheavy elements: E113 – E114. jinr.ru.
  51. ↑ (2015). Annual Report 2015: Laboratory of Radiochemistry and Environmental Chemistry. 3. Paul Scherrer Institute.

గ్రంథ పట్టిక

బయటి లింకులు

copernicium

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Copernicium” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Copernicium ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=కోపర్నీషియం&oldid=1121"