సిస్టీన్: Difference between revisions

From LTRC
VisualWikitext
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Cysteine” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Cystine” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
Line 6: Line 6:
|-
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | IUPAC పేరు
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | IUPAC పేరు
| సిస్టీన్
| 3,3'-Disulfanediylbis(2-ammoniopropanoate)
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | క్రమబద్ధమైన IUPAC పేరు
| 2-Amino-3-sulfanylpropanoic acid
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ఇతర పేర్లు
| 2-Amino-3-sulfhydrylpropanoic acid 2-Amino-3-mercaptopropanoic acid
|-
|-
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | గుర్తింపు సంఖ్యలు
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | గుర్తింపు సంఖ్యలు
|-
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | CAS సంఖ్య
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | CAS సంఖ్య
| 52-90-4<br />52-89-1 (హైడ్రోక్లోరైడ్)<br />921-01-7 D-సిస్టీన్
| 56-89-3
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | సంక్షిప్త నామాలు
| Cys, C
|-
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ChEBI
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ChEBI
| CHEBI:15356
| CHEBI:35492
|-
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ChEMBL
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ChEMBL
| ChEMBL54943
| ChEMBL366563
|-
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ChemSpider
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ChemSpider
| 574 (రేసిమిక్)<br />5653 (L-రూపం)
| 575
|-
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ECHA ఇన్ఫోకార్డ్
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ECHA ఇన్ఫోకార్డ్
| 100.000.145
| 100.000.270
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | EC సంఖ్య
| 200-158-2
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | E సంఖ్య
| E920 (గ్లేజింగ్ ఏజెంట్లు, ...)
|-
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | IUPHAR/BPS
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | IUPHAR/BPS
| 4782
| 5413
|-
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | KEGG
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | KEGG
| D00026
| C01420
|-
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | PubChem CID
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | PubChem CID
| 5862
| 67678
|-
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | UNII
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | UNII
| K848JZ4886<br />A9U1687S1S (హైడ్రోక్లోరైడ్)
| 48TCX9A1VT
|-
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | కాంప్‌టాక్స్ డాష్‌బోర్డ్ (EPA)
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA )
| DTXSID8022876
| DTXSID2046418
|-
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | InChI
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | InChI
| <code style="word-break:break-all">InChI=1S/C3H7NO2S/c4-2(1-7)3(5)6/h2,7H,1,4H2,(H,5,6)</code><br /><code style="word-break:break-all">Key: XUJNEKJLAYXESH-UHFFFAOYSA-N</code><br /><code style="word-break:break-all">InChI=1/C3H7NO2S/c4-2(1-7)3(5)6/h2,7H,1,4H2,(H,5,6)/t2-/m0/s1</code><br /><code style="word-break:break-all">Key: XUJNEKJLAYXESH-REOHCLBHBU</code><br /><code style="word-break:break-all">InChI=1/C3H7NO2S/c4-2(1-7)3(5)6/h2,7H,1,4H2,(H,5,6)</code><br /><code style="word-break:break-all">Key: XUJNEKJLAYXESH-UHFFFAOYAC</code>
| <code style="word-break:break-all">InChI=1S/C6H12N2O4S2/c7-3(5(9)10)1-13-14-2-4(8)6(11)12/h3-4H,1-2,7-8H2,(H,9,10)(H,11,12)</code><br /><code style="word-break:break-all">Key: LEVWYRKDKASIDU-UHFFFAOYSA-N</code><br /><code style="word-break:break-all">InChI=1/C6H12N2O4S2/c7-3(5(9)10)1-13-14-2-4(8)6(11)12/h3-4H,1-2,7-8H2,(H,9,10)(H,11,12)</code><br /><code style="word-break:break-all">Key: LEVWYRKDKASIDU-UHFFFAOYAA</code>
|-
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | SMILES
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | SMILES
| <code style="word-break:break-all">C([C@@H](C(=O)O)N)S</code><br /><code style="word-break:break-all">Zwitterion</code><br /><code style="word-break:break-all">: C([C@@H](C(=O)[O-])[NH3+])S</code>
| <code style="word-break:break-all">C(C(C(=O)O)N)SSCC(C(=O)O)N</code>
|-
|-
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | ధర్మాలు
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | ధర్మాలు
|-
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | రసాయన సంకేతం
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | రసాయన సంకేతం
| C3H7NO2S
| C6H12N2O4S2
|-
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | మోలార్ ద్రవ్యరాశి
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | మోలార్ ద్రవ్యరాశి
| 121.15 g·mol
| 240.29 g·mol
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | రూపం
| తెల్లని స్పటికాలు లేదా పొడి
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ద్రవీభవన స్థానం
| 240 °C (464 °F; 513 K) వియోగం చెందుతుంది
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | నీటిలో ద్రావణీయత
| 277g/L (25 °C వద్ద)
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ద్రావణీయత
| 1.5g/100g ఇథనాల్ 19 °C
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ఆమ్లత్వం (p K a )
| 1.71 (కాన్జుగేట్ యాసిడ్), 8.33 (థియోల్), 10.78
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | కైరల్ భ్రమణం ([α] D )
| +9.4° (H2O, c = 1.3)
|-
|-
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | అనుబంధ సమాచార పేజీ
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | ప్రమాదాలు
|-
|-
| colspan="2" style="text-align:center" | సిస్టీన్ (డేటా పేజీ)
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | సేఫ్టీ డేటా షీట్ (SDS)
| బాహ్య MSDS
|-
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ప్రత్యేకంగా పేర్కొనకపోతే, డేటా పదార్థాల యొక్క
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | మరేదైనా పేర్కొనకపోతే, డేటా పదార్థాల యొక్క
| ప్రామాణిక స్థితి (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. N సరిచూడండి ( ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు
| ప్రామాణిక స్థితిలో (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. N సరిచూడండి ( ఇది ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు
|}
|}


'''సిస్టీన్''' (IPA: /ˈsɪstɪiːn/;<ref>[https://en.oxforddictionaries.com/definition/cysteine cysteine - Definition of cysteine in English by Oxford Dictionaries]. ''Oxford Dictionaries - English''.</ref> చిహ్నం '''Cys''' లేదా '''C''') అనేది ఒక సెమీ ఎసెన్షియల్<ref name=microbial>[http://www.microbiologytext.com/index.php?module=Book&func=displayarticle&art_id=661 The primary structure of proteins is the amino acid sequence]. ''The Microbial World''.</ref> [[ప్రోటీనోజెనిక్ అమైనో ఆమ్లం]]. దీని [[రసాయన ఫార్ములా|ఫార్ములా]] HS\sCH2\sCH(NH2)\sCOOH. సిస్టీన్‌లోని [[థియోల్]] సైడ్ చైన్ [[డైసల్ఫైడ్]] బంధాల ఏర్పాటును సాధ్యం చేస్తుంది మరియు తరచుగా [[ఎంజైమ్]] చర్యలలో [[న్యూక్లియోఫైల్]]గా పాల్గొంటుంది. సిస్టీన్ కైరల్ (chiral) స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది, అయితే ప్రకృతిలో <small>D</small>- మరియు <small>L</small>-సిస్టీన్ రెండూ కనిపిస్తాయి. <small>L</small>సిస్టీన్ అన్ని [[జీవరాశుల (biology)|జీవరాశులలో]] ప్రోటీన్ మోనోమర్‌గా ఉంటుంది, మరియు <small>D</small>-సిస్టీన్ క్షీరదాల నాడీ వ్యవస్థలలో సిగ్నలింగ్ అణువుగా పనిచేస్తుంది.<ref>(23 Sep 2021). "D-cysteine is an endogenous regulator of neural progenitor cell dynamics in the mammalian brain". ''[[PNAS]]''. 118 (39). doi:[https://doi.org/10.1073/pnas.2110610118 10.1073/pnas.2110610118].</ref> సిస్టీన్ మూత్రంలో కనుగొనబడినందున ఆ పేరు వచ్చింది, ఇది మూత్రాశయం లేదా సిస్ట్ (cyst) నుండి వచ్చింది, ఇది [[ప్రాచీన గ్రీకు|గ్రీకు]] పదం κύστις ''kýstis'', "మూత్రాశయం" నుండి ఉద్భవించింది.<ref>Saffran, M.. (April 1998). "Amino acid names and parlor games: from trivial names to a one-letter code, amino acid names have strained students' memories. Is a more rational nomenclature possible?". ''Biochemical Education''. 26 (2) 116–118. doi:[https://doi.org/10.1016/s0307-4412(97)00167-2 10.1016/s0307-4412(97)00167-2].</ref>
'''సిస్టీన్''' (Cystine) అనేది [[అమైనో ఆమ్లం]] [[సిస్టీన్]] (cysteine) యొక్క ఆక్సీకరణం చెందిన డైమెరిక్ ఉత్పన్నం. దీని [[రసాయన ఫార్ములా|ఫార్ములా]] (SCH<sub>2</sub>CH(NH<sub>2</sub>)CO<sub>2</sub>H)<sub>2</sub>. ఇది నీటిలో తక్కువగా కరిగే తెల్లని ఘనపదార్థం. ప్రోటీన్లలో ఒక అవశేషంగా, సిస్టీన్ రెండు విధులను నిర్వహిస్తుంది: [[రెడాక్స్]] (redox) చర్యలకు ఒక కేంద్రంగా మరియు ప్రోటీన్లు తమ [[ప్రోటీన్ తృతీయ నిర్మాణం|త్రిమితీయ నిర్మాణాన్ని]] నిలుపుకోవడానికి సహాయపడే యాంత్రిక అనుసంధానంగా పనిచేస్తుంది.<ref>Nelson, D. L.; Cox, M. M. (2000) ''Lehninger, Principles of Biochemistry''. 3rd Ed. Worth Publishing: New York. 1-57259-153-6.</ref>
 
థియోల్ ఆక్సీకరణకు గురై [[డైసల్ఫైడ్ బంధం|డైసల్ఫైడ్]] ఉత్పన్నమైన [[సిస్టిన్]]ను ఇస్తుంది, ఇది అనేక [[ప్రోటీన్]]లలో ముఖ్యమైన నిర్మాణ పాత్రను పోషిస్తుంది. ఈ సందర్భంలో, '''Cyx''' అనే చిహ్నాన్ని కొన్నిసార్లు ఉపయోగిస్తారు.<ref name=":0">[https://ambermd.org/tutorials/advanced/tutorial1_orig/section1.htm Amber Workshop - Tutorial A1 - Section 1: Do some editing of the PDB file]. ''ambermd.org''.</ref><ref name=":1">(21 July 2020). "CHARMM-GUI supports the Amber force fields". ''The Journal of Chemical Physics''. 153 (3) 035103. doi:[https://doi.org/10.1063/5.0012280 10.1063/5.0012280].</ref> డీప్రోటోనేటెడ్ రూపాన్ని సాధారణంగా '''Cym''' అనే చిహ్నంతో కూడా సూచించవచ్చు.<ref name=":1" /><ref name=":0"/>
 
ఆహార సంకలితంగా ఉపయోగించినప్పుడు, సిస్టీన్‌కు [[E నంబర్]] E920 ఉంటుంది.
 
సిస్టీన్ [[జన్యు సంకేతం|జన్యు సంకేతం]] ద్వారా UGU మరియు UGC [[కోడాన్]]లచే ఎన్కోడ్ చేయబడుతుంది.
 
== నిర్మాణం ==
ఇతర అమైనో ఆమ్లాల మాదిరిగానే (ప్రోటీన్ అవశేషంగా కాకుండా), సిస్టీన్ [[జ్వీట్టరియాన్]] (zwitterion) రూపంలో ఉంటుంది. సిస్టీన్ l [[డెక్స్ట్రోరోటేషన్ మరియు లెవోరోటేషన్|కైరాలిటీని]] కలిగి ఉంటుంది, ఇది d- మరియు l-గ్లిజరాల్డిహైడ్ యొక్క హోమోలోజీ ఆధారంగా పాత d/l సంజ్ఞామానంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కైరాలిటీని సూచించే కొత్త ''R''/''S'' వ్యవస్థలో, అసమాన కార్బన్ పరమాణువుల సమీపంలోని పరమాణు సంఖ్యల ఆధారంగా, సిస్టీన్ (మరియు సెలీనోసిస్టీన్) ''R'' కైరాలిటీని కలిగి ఉంటాయి, ఎందుకంటే అసమాన కార్బన్ పరమాణువుకు రెండవ పొరుగున సల్ఫర్ (లేదా సెలీనియం) ఉంటుంది. మిగిలిన కైరల్ అమైనో ఆమ్లాలు, ఆ స్థానంలో తేలికపాటి పరమాణువులను కలిగి ఉండి, ''S'' కైరాలిటీని కలిగి ఉంటాయి. సల్ఫర్‌ను [[సెలీనియం]]తో భర్తీ చేస్తే [[సెలీనోసిస్టీన్]] ఏర్పడుతుంది.
 
== ఆహార వనరులు ==
సిస్టీన్ అధికంగా ఉండే కొన్ని ఆహారాలలో పౌల్ట్రీ, గుడ్లు, గొడ్డు మాంసం మరియు తృణధాన్యాలు ఉన్నాయి. అధిక ప్రోటీన్ ఆహారాలలో, సిస్టీన్ రక్తపోటు మరియు స్ట్రోక్ ప్రమాదాన్ని తగ్గించడంలో పాక్షికంగా బాధ్యత వహించవచ్చు.<ref>(April 2015). [http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:uu:diva-397364 Dietary Cysteine and Other Amino Acids and Stroke Incidence in Women]. ''Stroke''. 46 (4) 922–926. doi:[https://doi.org/10.1161/STROKEAHA.114.008022 10.1161/STROKEAHA.114.008022].</ref> దీనిని [[నాన్-ఎసెన్షియల్ అమైనో ఆమ్లం]]గా వర్గీకరించినప్పటికీ,<ref>[https://www.urmc.rochester.edu/encyclopedia/content.aspx?contenttypeid=19&contentid=Cysteine#:~:text=Cysteine%20is%20a%20non-essential,is%20important%20for%20making%20collagen. Cysteine - Health Encyclopedia - University of Rochester Medical Center]. ''www.urmc.rochester.edu''.</ref> అరుదైన సందర్భాల్లో, శిశువులు, వృద్ధులు మరియు కొన్ని జీవక్రియ వ్యాధులు ఉన్నవారికి లేదా [[మాలాబ్సార్ప్షన్]] [[సిండ్రోమ్]]లతో బాధపడేవారికి సిస్టీన్ అవసరం కావచ్చు. సాధారణ శారీరక పరిస్థితులలో, [[ట్రాన్స్‌సల్ఫ్యురేషన్ పాత్‌వే]] ద్వారా తగినంత [[మెథియోనిన్]] అందుబాటులో ఉంటే, మానవ శరీరం సాధారణంగా సిస్టీన్‌ను సంశ్లేషణ చేయగలదు.


== పారిశ్రామిక వనరులు<span class="anchor" id="Dietary restrictions"></span> ==
== ఏర్పాటు మరియు చర్యలు ==
చాలా వరకు l-సిస్టీన్ పారిశ్రామికంగా పౌల్ట్రీ ఈకలు లేదా పంది వెంట్రుకల వంటి జంతు పదార్థాల [[జలవిశ్లేషణ (hydrolysis)]] ద్వారా పొందబడుతుంది. విస్తృతమైన పుకార్లకు విరుద్ధంగా,<ref name=Kashrut/> మానవ జుట్టు అరుదుగా మూల పదార్థంగా ఉపయోగించబడుతుంది.<ref>[https://www.vrg.org/vrgnews/2007jul.htm#s2 VRG-News July 2007 -- the Vegetarian Resource Group]. ''vrg.org''.</ref> నిజానికి, యూరోపియన్ యూనియన్‌లో ఆహార సంకలిత లేదా సౌందర్య సాధనాల తయారీదారులు మానవ జుట్టును చట్టబద్ధంగా మూలంగా ఉపయోగించకూడదు.<ref>[http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2012:083:0001:0295:EN:PDF EU Chemical Requirements].</ref><ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX%3A32009R1223 Regulation (EC) No 1223/2009 of the European Parliament and of the Council of 30 November 2009 on cosmetic products].</ref>
=== నిర్మాణం ===
సిస్టీన్ అనేది అమైనో ఆమ్లం [[సిస్టీన్]] నుండి ఉద్భవించిన [[డైసల్ఫైడ్]] (disulfide). ఈ మార్పిడిని ఒక ఆక్సీకరణ చర్యగా చూడవచ్చు:
:2 HO2CCH(NH2)CH2SH  +  0.5 O2  ->  (HO2CCH(NH2)CH2S)2  +  H2O
సిస్టీన్‌లో ఒక [[డైసల్ఫైడ్ బంధం]], రెండు [[అమైన్]] సమూహాలు మరియు రెండు కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్ల సమూహాలు ఉంటాయి. ఇతర అమైనో ఆమ్లాల మాదిరిగానే, అమైన్ మరియు కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్ల సమూహాలు అమ్మోనియం-కార్బాక్సిలేట్ [[టాటోమర్]] (tautomer) తో వేగవంతమైన సమతుల్యతలో ఉంటాయి. సాహిత్యంలో ఎక్కువ భాగం ''l,l-''సిస్టీన్ గురించి చర్చిస్తుంది, ఇది ''l''-సిస్టీన్ నుండి ఉద్భవించింది. ఇతర ఐసోమర్లలో ''d,d''-సిస్టీన్ మరియు [[మీసో ఐసోమర్]] d,l-సిస్టీన్ ఉన్నాయి, వీటిలో ఏదీ జీవశాస్త్రపరంగా ముఖ్యమైనవి కావు.


ఆహార సంకలితంగా l-సిస్టీన్ యొక్క కొన్ని జంతు-మూల వనరులు కోషర్, హలాల్, శాకాహార లేదా వెజిటేరియన్ ఆహార నియమాలను ఉల్లంఘిస్తాయి.<ref name=Kashrut>See, e.g., Blech, Zushe&nbsp;Yosef. (May 2003). [http://www.kashrut.com/articles/L_cysteine/ Like mountains hanging by a hair: Kosher issues in L-cysteine (Commentary on Chagiga I:8)]. ''MK News and Views''. IV (6).  Rabbi Blech does not address hog hair-derived cysteine, which is almost certainly ''[[treyf]]''.</ref> ఈ సమస్యను నివారించడానికి, యూదు [[కోషర్]] మరియు ముస్లిం [[హలాల్]] చట్టాలకు అనుగుణంగా ఉండే సింథటిక్ l-సిస్టీన్ కూడా అందుబాటులో ఉంది, అయితే ఇది ఎక్కువ ధరలో లభిస్తుంది.<ref>[http://www.vrg.org/nutshell/faqingredients.htm#cystine Questions About Food Ingredients: What is L-cysteine/cysteine/cystine?]. Vegetarian Resource Group.</ref> సాధారణ సింథటిక్ మార్గంలో కృత్రిమ ''[[Escherichia coli|E.&nbsp;coli]]'' స్ట్రెయిన్‌తో కిణ్వ ప్రక్రియ (fermentation) ఉంటుంది.<ref name=Ullmann/>
=== లభ్యత ===
సిస్టీన్ గుడ్లు, మాంసం, పాల ఉత్పత్తులు మరియు తృణధాన్యాలు వంటి అనేక ఆహారాలలో, అలాగే చర్మం, కొమ్ములు మరియు జుట్టులో సాధారణంగా ఉంటుంది. 1899లో ఒక [[ఆవు]] యొక్క [[కొమ్ము (శరీర నిర్మాణ శాస్త్రం)|కొమ్ము]] నుండి వేరు చేసే వరకు ఇది [[ప్రోటీన్ల]] నుండి ఉద్భవించిందని గుర్తించబడలేదు.<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-9028437 "cystine"]. ''Encyclopædia Britannica''. 2007. Encyclopædia Britannica Online. 27 July 2007</ref> మానవ జుట్టు మరియు చర్మంలో ద్రవ్యరాశి పరంగా సుమారు 10–14% సిస్టీన్ ఉంటుంది.


ప్రత్యామ్నాయంగా, [[Evonik]] (గతంలో డెగుస్సా) ప్రత్యామ్నాయ [[థియాజోలిన్]]ల నుండి ఒక మార్గాన్ని ప్రవేశపెట్టింది.<ref name="Martens">(1981). "Facile Synthesis of Racemic Cysteine". ''Angewandte Chemie International Edition in English''. 20 (8) 668. doi:[https://doi.org/10.1002/anie.198106681 10.1002/anie.198106681].</ref> ''Pseudomonas thiazolinophilum'' రేసెమిక్ 2అమైనో-Δ<sup>2</sup>థియాజోలిన్-4కార్బాక్సిలిక్ యాసిడ్‌ను lసిస్టీన్‌గా జలవిశ్లేషణ చేస్తుంది.<ref name=Ullmann>(2007). "Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry". ISBN 978-3-527-30673-2. doi:[https://doi.org/10.1002/14356007.a02_057.pub2 10.1002/14356007.a02_057.pub2].</ref>
=== చరిత్ర ===


== బయోసింథసిస్ ==
సిస్టీన్ 1810లో ఇంగ్లీష్ రసాయన శాస్త్రవేత్త [[విలియం హైడ్ వోల్లాస్టన్]] ద్వారా కనుగొనబడింది, ఆయన దీనిని "సిస్టిక్ ఆక్సైడ్" అని పిలిచారు.<ref>(1810). [https://www.biodiversitylibrary.org/item/213300#page/293/mode/1up On cystic oxide, a new species of urinary calculus]. ''Philosophical Transactions of the Royal Society of London''. 100 223–230. On p. 227, Wollaston named cystine "cystic oxide".</ref><ref name=":0">Bradford Vickery, Hubert. (1972-01-01). [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0065323308601400 The History of the Discovery of the Amino Acids II. A Review of Amino Acids Described Since 1931 as Components of Native Proteins]. 26 81–171. Academic Press. ISBN 978-0-12-034226-6. doi:[https://doi.org/10.1016/s0065-3233(08)60140-0 10.1016/s0065-3233(08)60140-0].</ref> 1833లో, స్వీడిష్ రసాయన శాస్త్రవేత్త [[జాన్స్ జాకబ్ బెర్జెలియస్]] ఈ అమైనో ఆమ్లానికి "సిస్టీన్" అని పేరు పెట్టారు.<ref>(1833). [https://books.google.com/books?id=7kkE6Ol3a8kC&pg=PA424 Traité de Chimie]. 7 424. Didot Frères. From p. 424: ''"10. ''Cystine.'' Cette substance a été découverte dans les calculs urinaires par Wollaston, […] je me suis donc permis de changer le nom qu'avait proposé cet homme distingué."'' (10. ''Cystine.'' This substance was discovered in urinary calculi by Wollaston, who gave it the name of "cystic oxide" because it dissolves as much in acids as in alkalis, and it resembles, in this respect, some metallic oxides; but, in a way, the reason [that was] alleged to justify it is not valid: I have therefore taken the liberty of changing the name that this distinguished man had proposed.)</ref> నార్వేజియన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త [[క్రిస్టియన్ జె. థాలో]] 1838లో సిస్టీన్ యొక్క [[అనుభావిక ఫార్ములా]]ను నిర్ణయించారు.<ref>(1838). [https://books.google.com/books?id=LMc0AQAAMAAJ&pg=PA629 Sur la composition de la cystine]. ''Journal de Pharmacie''. 24 629–632.</ref> 1884లో, జర్మన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త [[యుజెన్ బౌమాన్]] సిస్టీన్‌ను ఒక రిడ్యూసింగ్ ఏజెంట్‌తో చికిత్స చేసినప్పుడు, సిస్టీన్ ఒక [[మోనోమర్]] యొక్క [[డైమర్]] అని కనుగొన్నారు, దానికి ఆయన [[సిస్టీన్|"సిస్టైన్"]] అని పేరు పెట్టారు.<ref>(1884). [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo.31924078260563&view=1up&seq=309 Ueber Cystin und Cysteïn]. ''Zeitschrift für physiologische Chemie''. 8 299–305. From pp. 301-302: ''"Die Analyse der Substanz ergibt Werthe, welche den vom Cystin (C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>N<sub>2</sub>S<sub>2</sub>O<sub>4</sub>) verlangten sich nähern, […] nenne ich dieses Reduktionsprodukt des Cystins: Cysteïn."'' (Analysis of the substance [cysteine] reveals values which approximate those [that are] required by cystine (C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>N<sub>2</sub>S<sub>2</sub>O<sub>4</sub>), however the new base [cysteine] can clearly be recognized as a reduction product of cystine, to which the [empirical] formula C<sub>3</sub>H<sub>7</sub>NSO<sub>2</sub>, [which had] previously [been] ascribed to cystine, is [now] ascribed.  In order to indicate the relationships of this substance to cystine, I name this reduction product of cystine: "cysteïne".) Note:  Baumann's proposed structures for cysteine and cystine (see p.302) are incorrect: for cysteine, he proposed CH<sub>3</sub>CNH<sub>2</sub>(SH)COOH .</ref><ref name=":0" /> 1899లో, స్వీడిష్ రసాయన శాస్త్రవేత్త కార్ల్ ఎ. హెచ్. మోర్నర్ (1855-1917) ప్రోటీన్ (కొమ్ము కణజాలం) నుండి సిస్టీన్‌ను మొదటిసారిగా వేరు చేశారు.<ref>(1899). [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=umn.31951002681071f&view=1up&seq=607 Cystin, ein Spaltungsprodukt der Hornsubstanz]. ''Hoppe-Seyler's Zeitschrift für Physiologische Chemie''. 28 (5–6) 595–615. doi:[https://doi.org/10.1515/bchm2.1899.28.5-6.595 10.1515/bchm2.1899.28.5-6.595].</ref> సిస్టీన్ యొక్క రసాయన నిర్మాణాన్ని 1903లో జర్మన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త [[ఎమిల్ ఎర్లెన్‌మేయర్]] సంశ్లేషణ ద్వారా నిర్ణయించారు.<ref>(1903). [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.cl1i2b&view=1up&seq=72 Synthese des Cystins]. ''Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft''. 36 (3) 2720–2722. doi:[https://doi.org/10.1002/cber.19030360320 10.1002/cber.19030360320].</ref><ref>(1904). [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=pst.000067448074&view=1up&seq=246 Ueber die Synthese einiger α-Amido-β-hydroxysäuren. 2. Ueber die Synthese der Serins und Cystins]. ''Annalen der Chemie''. 337 236–263. doi:[https://doi.org/10.1002/jlac.19043370205 10.1002/jlac.19043370205].  Discussion of the synthesis of cystine begins on p. 241.</ref><ref>Erlenmeyer's findings regarding the structure of cystine were confirmed in 1908 by Fischer and Raske. See: (1908). [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.cl1i2u&view=1up&seq=905 Verwandlung des ''l''-Serines in aktives natürliches Cystin]. ''Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft''. 41 893–897. doi:[https://doi.org/10.1002/cber.190804101169 10.1002/cber.190804101169].</ref>


జంతువులలో, బయోసింథసిస్ [[సెరిన్]] అనే అమైనో ఆమ్లంతో ప్రారంభమవుతుంది. సల్ఫర్ [[మెథియోనిన్]] నుండి వస్తుంది, ఇది [[S-అడెనోసిల్మెథియోనిన్|''S''-అడెనోసిల్మెథియోనిన్]] మధ్యంతర పదార్థం ద్వారా [[హోమోసిస్టీన్]]గా మార్చబడుతుంది. [[సిస్టాథియోనిన్ బీటా-సింథేస్]] అప్పుడు హోమోసిస్టీన్ మరియు సెరిన్‌లను కలిపి అసమాన థియోఈథర్ [[సిస్టాథియోనిన్]]ను ఏర్పరుస్తుంది. [[సిస్టాథియోనిన్ గామా-లయేస్]] ఎంజైమ్ సిస్టాథియోనిన్‌ను సిస్టీన్ మరియు [[ఆల్ఫా-కెటోబ్యూటరేట్]]గా మారుస్తుంది. ఈ మార్గాన్ని [[ట్రాన్స్‌సల్ఫ్యురేషన్ పాత్‌వే]] అని పిలుస్తారు. [[మొక్కలు]] మరియు [[బ్యాక్టీరియా]]లలో, సిస్టీన్ బయోసింథసిస్ కూడా సెరిన్ నుండి ప్రారంభమవుతుంది, ఇది [[సెరిన్ ట్రాన్స్‌ఎసిటైలేస్]] ఎంజైమ్ ద్వారా [[O-ఎసిటైల్సెరిన్|''O''-ఎసిటైల్సెరిన్]]గా మార్చబడుతుంది. [[సిస్టీన్ సింథేస్]] ఎంజైమ్, సల్ఫైడ్ వనరులను ఉపయోగించి, ఈ ఎస్టర్‌ను సిస్టీన్‌గా మారుస్తుంది, ఎసిటేట్‌ను విడుదల చేస్తుంది.<ref>Hell R. (1997). "Molecular physiology of plant sulfur metabolism". ''Planta''. 202 (2) 138–48. doi:[https://doi.org/10.1007/s004250050112 10.1007/s004250050112].</ref>
సిస్టీన్ మరియు [[సిస్టీన్]] చరిత్ర ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న డైమర్-మోనోమర్ సంబంధం కారణంగా సంక్లిష్టంగా మారింది.<ref name=":0" /> సిస్టీన్ మోనోమర్‌ను 1901లో [[గస్టావ్ ఎంబ్డెన్]] అసలు యూనిట్‌గా ప్రతిపాదించారు.


== జీవక్రియ విధులు ==
సిస్టీన్ మరియు సిస్టీన్ నిర్మాణంలోని సల్ఫర్ చారిత్రక ఆసక్తికి కేంద్రంగా ఉంది.<ref name=":0" /> 1902లో, కార్ల్ ఆస్బోర్న్ లెడ్ సమ్మేళనాల ద్వారా సిస్టీన్ కంటెంట్‌ను విశ్లేషించడంలో పాక్షికంగా విజయం సాధించారు. 1922లో [[ఒట్టో ఫోలిన్]] మరియు జోసెఫ్ లూనీ మెరుగైన కలరిమెట్రిక్ పద్ధతిని అభివృద్ధి చేశారు. 1925లో వై ఒకుడా ద్వారా అయోడోమెట్రిక్ విశ్లేషణ పద్ధతి అభివృద్ధి చేయబడింది.
సిస్టీన్ థియోల్ సమూహం [[న్యూక్లియోఫిలిక్]] మరియు సులభంగా ఆక్సీకరణం చెందుతుంది. థియోల్ అయాన్లుగా మారినప్పుడు రియాక్టివిటీ పెరుగుతుంది, మరియు ప్రోటీన్లలోని సిస్టీన్ [[అమైనో ఆమ్ల అవశేషాలు|అవశేషాలు]] తటస్థతకు దగ్గరగా [[యాసిడ్ డిసోసియేషన్ కాన్స్టెంట్|pK<sub>a</sub>]] విలువలను కలిగి ఉంటాయి, కాబట్టి కణంలో ఇవి తరచుగా వాటి రియాక్టివ్ [[థియోలేట్]] రూపంలో ఉంటాయి.<ref>(June 1998). "Ionization-reactivity relationships for cysteine thiols in polypeptides". ''Biochemistry''. 37 (25) 8965–72. doi:[https://doi.org/10.1021/bi973101r 10.1021/bi973101r].</ref> దాని అధిక రియాక్టివిటీ కారణంగా, సిస్టీన్ యొక్క థియోల్ సమూహం అనేక జీవక్రియ విధులను కలిగి ఉంటుంది.


ప్రోటీన్లలోని థియోల్ సమూహం సాధారణంగా ఈ క్రింది మార్గాల్లో ఆక్సీకరణం చెందుతుంది, ఇక్కడ GSH అనేది [[గ్లూటాథియోన్]], GSSG అనేది [[గ్లూటాథియోన్ డైసల్ఫైడ్]], RSH అనేది థియోల్ సమూహాన్ని కలిగి ఉన్న ప్రోటీన్, ఇక్కడ R అనేది ప్రోటీన్ అవశేషం.<ref>(September 2013). "The Redox Biochemistry of Protein Sulfenylation and Sulfinylation". ''Journal of Biological Chemistry''. 288 (37) 26480–26488. doi:[https://doi.org/10.1074/jbc.R113.467738 10.1074/jbc.R113.467738].</ref> <blockquote>2 RSH -> RSSR + 2 H+ + 2 e-</blockquote> [[డైసల్ఫైడ్ (జీవకెమిస్ట్రీ)|డైసల్ఫైడ్]] ఏర్పాటు ప్రోటీన్ ఫోల్డెడ్ నిర్మాణాన్ని స్థిరీకరిస్తుంది. డైసల్ఫైడ్ ప్రోటీన్ తగ్గింపు [[థియోరెడాక్సిన్]] లేదా [[థియోరెడాక్సిన్ రిడక్టేజ్]] ద్వారా చేయవచ్చు.<ref name=":2">(September 2008). [https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0891584908002803 Thiol chemistry and specificity in redox signaling]. ''Free Radical Biology and Medicine''. 45 (5) 549–561. doi:[https://doi.org/10.1016/j.freeradbiomed.2008.05.004 10.1016/j.freeradbiomed.2008.05.004].</ref> ఇది [[కెరాటిన్]] వంటి పని చేయడానికి నిర్దిష్ట యాంత్రిక లక్షణం అవసరమయ్యే స్రవించే మరియు పొర ప్రోటీన్లలో సాధారణం. ఇది [[ఫెరెడాక్సిన్-థియోరెడాక్సిన్ రిడక్టేజ్|ఫెరెడాక్సిన్-థియోరెడాక్సిన్ వ్యవస్థ]] వంటి ప్రోటీన్ నియంత్రణ కోసం ఉపయోగించబడుతుంది.
=== రెడాక్స్ ===
ఇది రెండు సిస్టీన్ అణువుల ఆక్సీకరణం నుండి ఏర్పడుతుంది, దీని ఫలితంగా [[డైసల్ఫైడ్ బంధం]] ఏర్పడుతుంది. కణ జీవశాస్త్రంలో, సిస్టీన్ అవశేషాలు (ప్రోటీన్లలో కనిపిస్తాయి) కేవలం నాన్-రిడక్టివ్ (ఆక్సీకరణ) అవయవాలలో మాత్రమే ఉంటాయి, ఉదాహరణకు సెక్రటరీ పాత్‌వే ([[ఎండోప్లాస్మిక్ రెటిక్యులం]], [[గోల్గి ఉపకరణం]], [[లైసోజోమ్]]లు మరియు వెసికిల్స్) మరియు కణేతర ప్రదేశాలు (ఉదా., [[ఎక్స్‌ట్రాసెల్యులర్ మ్యాట్రిక్స్]]). రిడక్టివ్ పరిస్థితులలో (సైటోప్లాజం, కేంద్రకం మొదలైనవి) సిస్టీన్ ప్రధానంగా ఉంటుంది. డైసల్ఫైడ్ లింక్ సులభంగా తగ్గించబడి సంబంధిత [[థియోల్]] [[సిస్టీన్]]ను ఇస్తుంది. ఈ చర్య కోసం సాధారణ థియోల్స్ [[మెర్కాప్టోఎథనాల్]] మరియు [[డైథియోథ్రిటాల్]]:
:(SCH<sub>2</sub>CH(NH<sub>2</sub>)CO<sub>2</sub>H)<sub>2</sub> + 2 RSH  →  2 HSCH<sub>2</sub>CH(NH<sub>2</sub>)CO<sub>2</sub>H  +  RSSR
థియోల్-డైసల్ఫైడ్ మార్పిడి సౌలభ్యం కారణంగా, సిస్టీన్ యొక్క పోషక ప్రయోజనాలు మరియు వనరులు సాధారణంగా లభించే [[సిస్టీన్]]కు సమానంగా ఉంటాయి. డైసల్ఫైడ్ బంధాలు అధిక ఉష్ణోగ్రతల వద్ద వేగంగా విడిపోతాయి.<ref>(28 June 2006). "Evaluation of content and digestibility of disulfide bonds and free thiols in unextruded and extruded diets containing fish meal and soybean protein sources". ''Animal Feed Science and Technology''. 128 (3–4) 320–330. doi:[https://doi.org/10.1016/j.anifeedsci.2005.11.008 10.1016/j.anifeedsci.2005.11.008].</ref>


:RSH + GSSG <-> RSSG + GSH
=== సిస్టీన్ ఆధారిత రుగ్మతలు ===
[[S-గ్లూటాథియోనిలేషన్|గ్లూటాథియోనిలేషన్]] సైటోసోల్ మరియు మైటోకాండ్రియాలో సాధారణం. ఇది రియాక్టివ్ థియోల్‌ను [[ప్రొటెక్టింగ్ గ్రూప్|రక్షించగలదు]], మరియు ఇది ప్రోటీన్ యొక్క [[పోస్ట్-ట్రాన్స్‌లేషనల్ రెగ్యులేషన్]]ను కూడా చేయగలదు. గ్లూటాథియోనిలేటెడ్ ప్రోటీన్ తగ్గింపు GSH లేదా [[గ్లూటాథియోరెడాక్సిన్]] ద్వారా చేయవచ్చు.<ref name=":2" />
:RSH + H2O2 -> RSOH + H2O
[[సల్ఫెనైల్|సల్ఫెనైలేషన్]] [[రెడాక్స్ సిగ్నలింగ్|రెడాక్స్ సిగ్నలింగ్‌]]లో సాధారణం. ఇది [[పెరాక్సిరెడాక్సిన్|పెరాక్సిరెడాక్సిన్‌లతో]] తిరిగి మార్చదగినది.
:RSOH + H2O2 -> RSO2H + H2O
[[సల్ఫాక్సైడ్|సల్ఫినైలేషన్]] అనేది తదుపరి ఆక్సీకరణ, ఇది రెడాక్స్ సిగ్నలింగ్‌లో కూడా సాధారణం.<ref>(2004). [https://xlink.rsc.org/?DOI=B406180B The sulfinic acid switch in proteins]. ''Org. Biomol. Chem.''. 2 (14) 1953–1956. doi:[https://doi.org/10.1039/B406180B 10.1039/B406180B].</ref> ఇది [[సల్ఫిరెడాక్సిన్|సల్ఫిరెడాక్సిన్‌లతో]] తిరిగి మార్చదగినది.
:RSO2H + H2O2 -> RSO3H + H2O
[[సల్ఫోనైల్ గ్రూప్|సల్ఫోనైలేషన్]] అనేది తిరిగి మార్చలేని ఆక్సీకరణ. ఇది తరచుగా [[స్టెరాయిడ్ హార్మోన్|స్టెరాయిడ్ హార్మోన్ల]] సల్ఫోనైలేషన్ లేదా సల్ఫోకాంజుగేషన్‌తో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.<ref>Strott, Charles A.. (2002-10-01). [https://academic.oup.com/edrv/article/23/5/703/2424369 Sulfonation and Molecular Action]. ''Endocrine Reviews''. 23 (5) 703–732. doi:[https://doi.org/10.1210/er.2001-0040 10.1210/er.2001-0040].</ref>


=== యాంటీఆక్సిడెంట్ గ్లూటాథియోన్‌కు పూర్వగామి ===
మూత్రంలో సిస్టీన్ ఉండటం తరచుగా అమైనో ఆమ్లాల పునఃశోషణ లోపాలను సూచిస్తుంది. కుక్కలలో [[సిస్టినూరియా]] (Cystinuria) సంభవిస్తుందని నివేదించబడింది.<ref>(2002). "Cystinosis". ''New England Journal of Medicine''. 347 (2) 111–121. doi:[https://doi.org/10.1056/NEJMra020552 10.1056/NEJMra020552].</ref>
థియోల్స్ రెడాక్స్ చర్యలకు లోనయ్యే సామర్థ్యం కారణంగా, సిస్టీన్ మరియు సిస్టెనైల్ అవశేషాలు [[యాంటీఆక్సిడెంట్]] లక్షణాలను కలిగి ఉంటాయి. దీని యాంటీఆక్సిడెంట్ లక్షణాలు సాధారణంగా ట్రైపెప్టైడ్ [[గ్లూటాథియోన్]]లో వ్యక్తమవుతాయి, ఇది మానవులలో మరియు ఇతర జీవులలో కనిపిస్తుంది. నోటి ద్వారా తీసుకునే గ్లూటాథియోన్ (GSH) యొక్క వ్యవస్థాగత లభ్యత స్వల్పం; కాబట్టి ఇది దాని అమైనో ఆమ్లాలైన సిస్టీన్, [[గ్లైసిన్]] మరియు [[గ్లుటామిక్ యాసిడ్]] నుండి బయోసింథసైజ్ చేయబడాలి. గ్లుటామిక్ యాసిడ్ సాధారణంగా సరిపోతుంది ఎందుకంటే అమైనో ఆమ్ల నత్రజని గ్లుటామేట్ ద్వారా మధ్యంతరంగా రీసైకిల్ చేయబడుతుంది, అయితే ఆహార సిస్టీన్ మరియు గ్లైసిన్ సప్లిమెంటేషన్ గ్లూటాథియోన్ సంశ్లేషణను మెరుగుపరుస్తుంది.<ref>(2011). "Deficient synthesis of glutathione underlies oxidative stress in aging and can be corrected by dietary cysteine and glycine supplementation". ''The American Journal of Clinical Nutrition''. 94 (3) 847–853. doi:[https://doi.org/10.3945/ajcn.110.003483 10.3945/ajcn.110.003483]. </ref>
మానవులలో అధిక స్థాయి సిస్టీన్ స్ఫటికాల విసర్జన [[సిస్టినోసిస్]] (cystinosis) అనే అరుదైన జన్యు వ్యాధిని సూచిస్తుంది. పెద్దలలో [[మూత్రపిండాల్లో రాళ్ల వ్యాధి]]లో సిస్టీన్ రాళ్లు సుమారు 1-2% ఉంటాయి.<ref name=Frassetto2011>Frassetto L, Kohlstadt I. (2011). "Treatment and prevention of kidney stones: an update.". ''Am Fam Physician''. 84 (11) 1234–42.</ref><ref>[http://www.uptodate.com/contents/cystine-stones Cystine stones]. ''[[UpToDate]]''.</ref>


=== ఐరన్-సల్ఫర్ క్లస్టర్‌లకు పూర్వగామి ===
సిస్టినోసిస్‌ను పరిష్కరించడానికి [[సిస్టమైన్]] (cysteamine) యొక్క వివిధ ఉత్పన్నాలు ఉపయోగించబడతాయి.<ref name=Besouw2013rev>(August 2013). "Cysteamine: an old drug with new potential". ''Drug Discovery Today''. 18 (15–16) 785–792. doi:[https://doi.org/10.1016/j.drudis.2013.02.003 10.1016/j.drudis.2013.02.003].</ref> ఈ ఉత్పన్నాలు తక్కువగా కరిగే సిస్టీన్‌ను మరింత కరిగే ఉత్పన్నాలుగా మారుస్తాయి.<ref>(1999). "A study of the relative bioavailability of cysteamine hydrochloride, cysteamine bitartrate and phosphocysteamine in healthy adult male volunteers". ''British Journal of Clinical Pharmacology''. 47 (1) 49–52. doi:[https://doi.org/10.1046/j.1365-2125.1999.00844.x 10.1046/j.1365-2125.1999.00844.x].</ref>
సిస్టీన్ మానవ [[జీవక్రియ]]లో [[సల్ఫైడ్]] యొక్క ముఖ్యమైన వనరు. [[ఐరన్-సల్ఫర్ క్లస్టర్]]లలో మరియు [[నైట్రోజినేస్]]లో ఉండే సల్ఫైడ్ సిస్టీన్ నుండి సంగ్రహించబడుతుంది, ఇది ప్రక్రియలో [[అలనైన్]]గా మార్చబడుతుంది.<ref>(2006). [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bvb:12-bsb00055966-1 Iron-sulfur protein biogenesis in eukaryotes: components and mechanisms]. ''Annu. Rev. Cell Dev. Biol.''. 22 (1) 457–86. doi:[https://doi.org/10.1146/annurev.cellbio.22.010305.104538 10.1146/annurev.cellbio.22.010305.104538].</ref>


=== మెటల్ అయాన్ బైండింగ్ ===
== జీవ రవాణా ==
ఐరన్-సల్ఫర్ ప్రోటీన్ల కంటే, ఎంజైమ్‌లలోని అనేక ఇతర మెటల్ కోఫ్యాక్టర్లు సిస్టెనైల్ అవశేషాల థియోలేట్ సబ్‌స్టిట్యూయెంట్‌కు బంధించబడి ఉంటాయి. ఉదాహరణలలో [[జింక్ ఫింగర్]]లు మరియు [[ఆల్కహాల్ డీహైడ్రోజినేస్]]లో జింక్, [[ప్లాస్టోసైనిన్|బ్లూ కాపర్ ప్రోటీన్]]లలో రాగి, [[సైటోక్రోమ్ P450]]లో ఇనుము మరియు [NiFe]-[[హైడ్రోజినేస్]]లలో నికెల్ ఉన్నాయి.<ref>(1994). "Principles of Bioinorganic Chemistry". University Science Books. ISBN 978-0-935702-73-6.</ref> థియోల్ సమూహం [[భారీ లోహం (కెమిస్ట్రీ)|భారీ లోహాల]] పట్ల అధిక [[అఫినిటీ (ఫార్మకాలజీ)|అఫినిటీని]] కలిగి ఉంటుంది, కాబట్టి [[మెటల్లోథియోనిన్]] వంటి సిస్టీన్ కలిగిన ప్రోటీన్లు పాదరసం, సీసం మరియు కాడ్మియం వంటి లోహాలను గట్టిగా [[లిగాండ్|బంధిస్తాయి]].<ref>(June 1987). "Pharmacologic role of cysteine in ameliorating or exacerbating mineral toxicities". ''J. Nutr.''. 117 (6) 1003–10. doi:[https://doi.org/10.1093/jn/117.6.1003 10.1093/jn/117.6.1003].</ref> [[వెండి]] అయాన్లు కూడా సిస్టీన్‌కు గట్టిగా బంధించగలవు మరియు సిస్టీన్ కలిగిన [[పెప్టైడ్]]లలో ద్వితీయ నిర్మాణ మార్పులకు కారణమవుతాయి, ఉదాహరణకు [[ఆల్ఫా హెలిక్స్]] ఏర్పాటుకు దారితీస్తాయి.<ref>(March 2024). [http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:uu:diva-397364 Inducing α-Helicity in Peptides by Silver Coordination to Cysteine]. ''Chemistry a European Journal''. 30 (31). doi:[https://doi.org/10.1002/chem.202304064 10.1002/chem.202304064].</ref> జింక్ ఫింగర్ల విషయంలో కూడా ఇదే జరుగుతుంది, దీనిలో వెండి అయాన్లు [[జింక్]]ను భర్తీ చేయగలవు మరియు పాక్షిక ఆల్ఫా హెలికల్ నిర్మాణంతో స్థిరమైన జింక్/సిస్టీన్ క్లస్టర్‌లను ఏర్పరుస్తాయి. ఆల్ఫా హెలిక్స్ ఏర్పాటు పరిధి సిస్టీన్ల సంఖ్యతో పెరుగుతుంది.<ref>(January 2022). "Structures of Silver Fingers and a Pathway to Their Genotoxicity". ''Angewandte Chemie International Edition''. 61 (12). doi:[https://doi.org/10.1002/anie.202116621 10.1002/anie.202116621].</ref>
సిస్టీన్ [[SLC7A11|సిస్టీన్-గ్లుటామేట్ యాంటీపోర్టర్]] కోసం ఒక సబ్‌స్ట్రేట్‌గా పనిచేస్తుంది. సిస్టీన్ మరియు గ్లుటామేట్ కోసం అత్యంత నిర్దిష్టమైన ఈ రవాణా వ్యవస్థ, కణం లోపల సిస్టీన్ సాంద్రతను పెంచుతుంది. ఈ వ్యవస్థలో, సిస్టీన్ యొక్క యానియోనిక్ రూపం గ్లుటామేట్‌కు బదులుగా రవాణా చేయబడుతుంది. సిస్టీన్ త్వరగా సిస్టీన్‌గా తగ్గించబడుతుంది. సిస్టీన్ ప్రోడ్రగ్స్, ఉదా. [[ఎసిటైల్ సిస్టీన్]], కణేతర ప్రదేశంలోకి గ్లుటామేట్ విడుదలను ప్రేరేపిస్తాయి.
 
=== ప్రోటీన్ నిర్మాణంలో పాత్రలు ===
పాలిపెప్టైడ్‌లను ఉత్పత్తి చేయడానికి మెసెంజర్ RNA అణువుల అనువాదంలో, సిస్టీన్ UGU మరియు UGC [[కోడాన్]]ల ద్వారా కోడ్ చేయబడుతుంది.
 
సిస్టీన్ సాంప్రదాయకంగా [[హైడ్రోఫిలిక్]] అమైనో ఆమ్లంగా పరిగణించబడుతుంది, ఇది దాని [[థియోల్ సమూహం]] మరియు ఇతర పోలార్ అమైనో ఆమ్లాల సైడ్ చైన్‌లలోని [[హైడ్రాక్సిల్]] సమూహాల మధ్య రసాయన సమాంతరతపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అయినప్పటికీ, సిస్టీన్ సైడ్ చైన్ నాన్-పోలార్ అమైనో ఆమ్లం గ్లైసిన్ మరియు పోలార్ అమైనో ఆమ్లం సెరిన్ కంటే మైసెల్లెస్‌లో హైడ్రోఫోబిక్ పరస్పర చర్యలను ఎక్కువ స్థాయిలో స్థిరీకరిస్తుందని చూపబడింది.<ref>Heitmann P. (January 1968). "A model for sulfhydryl groups in proteins. Hydrophobic interactions of the cystein side chain in micelles". ''Eur. J. Biochem.''. 3 (3) 346–50. doi:[https://doi.org/10.1111/j.1432-1033.1968.tb19535.x 10.1111/j.1432-1033.1968.tb19535.x].</ref> వివిధ ప్రోటీన్లలో అమైనో ఆమ్లాలు కనిపించే ఫ్రీక్వెన్సీ యొక్క గణాంక విశ్లేషణలో, సిస్టీన్ అవశేషాలు ప్రోటీన్ల హైడ్రోఫోబిక్ ప్రాంతాలతో సంబంధం కలిగి ఉన్నట్లు కనుగొనబడింది. వాటి హైడ్రోఫోబిక్ ధోరణి [[మెథియోనిన్]] మరియు [[టైరోసిన్]] (టైరోసిన్ పోలార్ ఆరోమాటిక్ కానీ హైడ్రోఫోబిక్ కూడా<ref>[http://wbiomed.curtin.edu.au/biochem/tutorials/AAs/AA.html A Review of Amino Acids (tutorial)]. Curtin University.</ref>) వంటి తెలిసిన నాన్-పోలార్ అమైనో ఆమ్లాలకు సమానంగా ఉంది, ఇవి సెరిన్ మరియు [[థ్రియోనిన్]] వంటి తెలిసిన పోలార్ అమైనో ఆమ్లాల కంటే చాలా ఎక్కువ.<ref>(September 1999). "Strong hydrophobic nature of cysteine residues in proteins". ''FEBS Lett.''. 458 (1) 69–71. doi:[https://doi.org/10.1016/S0014-5793(99)01122-9 10.1016/S0014-5793(99)01122-9].</ref> [[హైడ్రోఫోబిసిటీ స్కేల్స్]], అమైనో ఆమ్లాలను అత్యంత హైడ్రోఫోబిక్ నుండి అత్యంత హైడ్రోఫిలిక్ వరకు ర్యాంక్ చేస్తాయి, ఇవి సిస్టీన్‌ను స్థిరంగా హైడ్రోఫోబిక్ స్పెక్ట్రం వైపు ఉంచుతాయి, ప్రోటీన్లలో డైసల్ఫైడ్ బంధాలను ఏర్పరిచే సిస్టీన్ల ధోరణి ద్వారా ప్రభావితం కాని పద్ధతులపై ఆధారపడినప్పుడు కూడా. అందువల్ల, సిస్టీన్ ఇప్పుడు తరచుగా హైడ్రోఫోబిక్ అమైనో ఆమ్లాల సమూహంలో చేర్చబడింది,<ref>(2003). [http://www.russelllab.org/aas/hydrophobic.html Hydrophobic amino acids]. ''Amino Acid Properties and Consequences of Substitutions, In: Bioinformatics for Geneticists''.</ref><ref>(1998–2001). [http://webhost.bridgew.edu/fgorga/proteins/nonpolar.htm Introduction to Protein Structure--Non-Polar Amino Acids].</ref> అయినప్పటికీ ఇది కొన్నిసార్లు కొద్దిగా పోలార్‌గా,<ref>[http://www.elmhurst.edu/~chm/vchembook/561aminostructure.html Virtual Chembook--Amino Acid Structure]. Elmhurst College.</ref> లేదా పోలార్‌గా వర్గీకరించబడింది.<ref name=microbial/>
 
చాలా సిస్టీన్ అవశేషాలు [[డైసల్ఫైడ్ బంధాలను]] ఏర్పరచడానికి ఇతర సిస్టీన్ అవశేషాలకు కోవాలెంట్ బంధంతో ఉంటాయి, ఇవి కొన్ని ప్రోటీన్ల ఫోల్డింగ్ మరియు స్థిరత్వంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి, సాధారణంగా బాహ్య కణ మాధ్యమానికి స్రవించే ప్రోటీన్లు.<ref name=Sevier>(November 2002). "Formation and transfer of disulphide bonds in living cells". ''Nat. Rev. Mol. Cell Biol.''. 3 (11) 836–47. doi:[https://doi.org/10.1038/nrm954 10.1038/nrm954].</ref> చాలా సెల్యులార్ కంపార్ట్‌మెంట్లు [[రెడ్యూసింగ్ ఎన్విరాన్‌మెంట్]]లు కాబట్టి, డైసల్ఫైడ్ బంధాలు సాధారణంగా [[సైటోసోల్]]లో అస్థిరంగా ఉంటాయి, కొన్ని మినహాయింపులు ఉన్నాయి.
 
ప్రోటీన్లలో డైసల్ఫైడ్ బంధాలు సిస్టీన్ అవశేషాల థియోల్ సమూహం యొక్క ఆక్సీకరణ ద్వారా ఏర్పడతాయి. మరొక సల్ఫర్ కలిగిన అమైనో ఆమ్లం, మెథియోనిన్, డైసల్ఫైడ్ బంధాలను ఏర్పరచలేదు. మరింత శక్తివంతమైన ఆక్సిడెంట్లు సిస్టీన్‌ను సంబంధిత [[సల్ఫినిక్ యాసిడ్]] మరియు [[సల్ఫోనిక్ యాసిడ్]]గా మారుస్తాయి. సిస్టీన్ అవశేషాలు ప్రోటీన్లను క్రాస్‌లింక్ చేయడం ద్వారా విలువైన పాత్రను పోషిస్తాయి, ఇది ప్రోటీన్ల దృఢత్వాన్ని పెంచుతుంది మరియు ప్రోటీయోలైటిక్ నిరోధకతను కల్పించడానికి కూడా పనిచేస్తుంది (ప్రోటీన్ ఎగుమతి ఖరీదైన ప్రక్రియ కాబట్టి, దాని అవసరాన్ని తగ్గించడం ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది). కణం లోపల, పాలిపెప్టైడ్ లోపల సిస్టీన్ అవశేషాల మధ్య డైసల్ఫైడ్ వంతెనలు ప్రోటీన్ యొక్క తృతీయ నిర్మాణానికి మద్దతు ఇస్తాయి. [[ఇన్సులిన్]] అనేది సిస్టిన్ క్రాస్‌లింకింగ్ ఉన్న ప్రోటీన్‌కు ఉదాహరణ, దీనిలో రెండు వేర్వేరు పెప్టైడ్ గొలుసులు ఒక జత డైసల్ఫైడ్ బంధాల ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉంటాయి.
 
[[ప్రోటీన్ డైసల్ఫైడ్ ఐసోమెరేస్]]లు [[డైసల్ఫైడ్ బంధాల]] సరైన ఏర్పాటును ఉత్ప్రేరకపరుస్తాయి; కణం [[డీహైడ్రోఅస్కార్బిక్ యాసిడ్]]ను [[ఎండోప్లాస్మిక్ రెటిక్యులం]]కు బదిలీ చేస్తుంది, ఇది వాతావరణాన్ని ఆక్సీకరణం చేస్తుంది. ఈ వాతావరణంలో, సిస్టీన్లు సాధారణంగా సిస్టిన్‌గా ఆక్సీకరణం చెందుతాయి మరియు ఇకపై న్యూక్లియోఫైల్స్‌గా పనిచేయవు.
 
సిస్టిన్‌గా దాని ఆక్సీకరణ కాకుండా, సిస్టీన్ అనేక [[పోస్ట్-ట్రాన్స్‌లేషనల్ మోడిఫికేషన్]]లలో పాల్గొంటుంది. [[న్యూక్లియోఫిలిక్]] థియోల్ సమూహం సిస్టీన్‌ను ఇతర సమూహాలతో కాంజుగేట్ చేయడానికి అనుమతిస్తుంది, ఉదాహరణకు [[ప్రెనైలేషన్]]లో. [[యుబిక్విటిన్]] [[లిగేస్]]లు యుబిక్విటిన్‌ను దాని పెండెంట్ ప్రోటీన్లకు బదిలీ చేస్తాయి, మరియు [[కాస్పేస్]]లు, అపోప్టోటిక్ చక్రంలో ప్రోటీయోలిసిస్‌లో పాల్గొంటాయి. [[ఇంటిన్]]లు తరచుగా ఉత్ప్రేరక సిస్టీన్ సహాయంతో పనిచేస్తాయి. ఈ పాత్రలు సాధారణంగా ఇంట్రాసెల్యులార్ మిలీయుకు పరిమితం చేయబడతాయి, ఇక్కడ వాతావరణం రెడ్యూసింగ్‌గా ఉంటుంది మరియు సిస్టీన్ సిస్టిన్‌గా ఆక్సీకరణం చెందదు.
 
== సిస్టీన్ యొక్క పరిణామ పాత్ర ==
సిస్టీన్ [[జన్యు సంకేతంలో]] చేర్చబడిన 17వ అమైనో ఆమ్లం కావడంతో, దీనిని "కొత్త" అమైనో ఆమ్లంగా పరిగణిస్తారు.<ref>(March 1992). "Recent evidence for evolution of the genetic code". ''Microbiological Reviews''. 56 (1) 229–264. doi:[https://doi.org/10.1128/mr.56.1.229-264.1992 10.1128/mr.56.1.229-264.1992].</ref><ref>Trifonov, Edward N.. (September 2009). [https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0923250809000576 The origin of the genetic code and of the earliest oligopeptides]. ''Research in Microbiology''. 160 (7) 481–486. doi:[https://doi.org/10.1016/j.resmic.2009.05.004 10.1016/j.resmic.2009.05.004].</ref> [[మెథియోనిన్]], [[టైరోసిన్]] మరియు [[ట్రిప్టోఫాన్]] వంటి ఇతర తర్వాత జోడించబడిన అమైనో ఆమ్లాల మాదిరిగానే, సిస్టీన్ బలమైన న్యూక్లియోఫిలిక్ మరియు రెడాక్స్-యాక్టివ్ లక్షణాలను ప్రదర్శిస్తుంది.<ref>(2013-07-10). "Cysteine-Mediated Redox Signaling: Chemistry, Biology, and Tools for Discovery". ''Chemical Reviews''. 113 (7) 4633–4679. doi:[https://doi.org/10.1021/cr300163e 10.1021/cr300163e].</ref><ref>(August 2003). "Metal and Redox Modulation of Cysteine Protein Function". ''Chemistry & Biology''. 10 (8) 677–693. doi:[https://doi.org/10.1016/s1074-5521(03)00174-1 10.1016/s1074-5521(03)00174-1].</ref> ఈ లక్షణాలు [[రెస్పిరేటరీ కాంప్లెక్స్ I|కాంప్లెక్స్ I]] మరియు [[కాంప్లెక్స్ IV|IV]] వంటి [[ఎలక్ట్రాన్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ చైన్]] కాంప్లెక్స్‌ల నుండి సిస్టీన్ క్షీణతకు దోహదం చేస్తాయి,<ref>(February 2008). "Mitochondrially encoded cysteine predicts animal lifespan". ''Aging Cell''. 7 (1) 32–46. doi:[https://doi.org/10.1111/j.1474-9726.2007.00349.x 10.1111/j.1474-9726.2007.00349.x].</ref> ఎందుకంటే రెస్పిరేటరీ చైన్ ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడిన రియాక్టివ్ ఆక్సిజన్ స్పీసీస్ ([[రియాక్టివ్ ఆక్సిజన్ స్పీసీస్|ROS]]) ఈ కాంప్లెక్స్‌లలోని సిస్టీన్ అవశేషాలతో చర్య జరిపి, పనిచేయని ప్రోటీన్లకు దారితీసి వృద్ధాప్యానికి దోహదం చేయవచ్చు. ROSకి ప్రోటీన్ యొక్క ప్రాథమిక ప్రతిస్పందన సిస్టీన్ యొక్క ఆక్సీకరణ మరియు ఉచిత థియోల్ సమూహాల నష్టం,<ref>Sohal, Rajindar S. (2002-07-01). [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0891584902008560 Role of oxidative stress and protein oxidation in the aging process1, 2]. ''Free Radical Biology and Medicine''. 33 (1) 37–44. doi:[https://doi.org/10.1016/S0891-5849(02)00856-0 10.1016/S0891-5849(02)00856-0].</ref> దీని ఫలితంగా పెరిగిన [[థైల్ రాడికల్|థైల్ రాడికల్స్]] మరియు సంబంధిత ప్రోటీన్ క్రాస్-లింకింగ్ ఏర్పడతాయి.<ref>(2003-10-13). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/anie.200300573 Sulfur and Selenium: The Role of Oxidation State in Protein Structure and Function]. ''Angewandte Chemie International Edition''. 42 (39) 4742–4758. doi:[https://doi.org/10.1002/anie.200300573 10.1002/anie.200300573].</ref><ref>(2004-10-01). [https://pubs.acs.org/doi/10.1021/tx049856y Thiyl Radical Reaction with Amino Acid Side Chains: Rate Constants for Hydrogen Transfer and Relevance for Posttranslational Protein Modification]. ''Chemical Research in Toxicology''. 17 (10) 1323–1328. doi:[https://doi.org/10.1021/tx049856y 10.1021/tx049856y].</ref> దీనికి విరుద్ధంగా, మరొక సల్ఫర్ కలిగిన, రెడాక్స్-యాక్టివ్ అమైనో ఆమ్లం, మెథియోనిన్, ఈ జీవ రసాయన లక్షణాలను ప్రదర్శించదు మరియు దీని కంటెంట్ [[మైటోకాండ్రియా|మైటోకాండ్రియల్]] ఎన్కోడ్ చేయబడిన ప్రోటీన్లలో సాపేక్షంగా ఎక్కువగా ఉంటుంది.<ref>(2006). "The antioxidant function of protein methionine explains about the evolution of a non-standard genetic code in mitochondria". ''Free Radical Biology and Medicine''. 41 S149–S150. doi:[https://doi.org/10.1016/j.freeradbiomed.2006.10.015 10.1016/j.freeradbiomed.2006.10.015].</ref>
 
== అనువర్తనాలు ==
సిస్టీన్, ప్రధానంగా l-[[enantiomer]], ఆహార, ఔషధ మరియు వ్యక్తిగత సంరక్షణ పరిశ్రమలలో ఒక [[precursor (chemistry)|ప్రికర్సర్]] (ముడి పదార్థం)గా ఉపయోగపడుతుంది. దీని అతిపెద్ద అనువర్తనాల్లో ఒకటి రుచుల తయారీ. ఉదాహరణకు, [[Maillard reaction]]లో సిస్టీన్ చక్కెరలతో చర్య జరిపి మాంసం రుచులను ఇస్తుంది.<ref>(2001-07-27). [https://books.google.com/books?id=651Zv5hUzyIC&pg=PA71 Meat Science and Applications, ch. Flavors of Meat Products]. 71–102. CRC. ISBN 978-0-203-90808-2.</ref> l-సిస్టీన్ బేకింగ్ పరిశ్రమలో [[improving agent|ప్రాసెసింగ్ సహాయకారి]]గా కూడా ఉపయోగించబడుతుంది.<ref>(November 2004). [http://www.cfsan.fda.gov/~dms/foodic.html Food Ingredients and Colors]. U.S. Food and Drug Administration.</ref>
 
వ్యక్తిగత సంరక్షణ రంగంలో, సిస్టీన్ ప్రధానంగా ఆసియాలో [[permanent wave|పెర్మనెంట్-వేవ్]] అనువర్తనాల కోసం ఉపయోగించబడుతుంది. ఇక్కడ కూడా, [[hair]] (జుట్టు)లోని [[keratin]] (కెరాటిన్)లో ఉండే డైసల్ఫైడ్ బంధాలను విచ్ఛిన్నం చేయడానికి సిస్టీన్ ఉపయోగపడుతుంది.
 
బయోమాలిక్యులర్ నిర్మాణం మరియు గతిశీలతను పరిశోధించడానికి సైట్-డైరెక్టెడ్ లేబులింగ్ ప్రయోగాలకు సిస్టీన్ ఒక ప్రముఖ లక్ష్యం. [[Maleimide]]లు కోవాలెంట్ [[Michael addition]] ద్వారా సిస్టీన్‌కు ఎంపిక చేసిన విధంగా అతుక్కుంటాయి. EPR లేదా పారామాగ్నెటిక్ రిలాక్సేషన్-ఎన్‌హాన్స్‌డ్ NMR కోసం [[Site-directed spin labeling]] కూడా సిస్టీన్‌ను విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తుంది.
 
=== మద్యం యొక్క విషపూరిత ప్రభావాలను తగ్గించడం ===
కాలేయ దెబ్బతినడం మరియు [[hangover]] (హ్యాంగోవర్) వంటి మద్యం యొక్క కొన్ని ప్రతికూల ప్రభావాలకు నివారణగా లేదా విరుగుడుగా సిస్టీన్‌ను ప్రతిపాదించారు. ఇది [[acetaldehyde]] యొక్క విషపూరిత ప్రభావాలను ఎదుర్కొంటుంది.<ref>(2019). "L-cysteine improves blood fluidity impaired by acetaldehyde: In vitro evaluation". ''PLOS ONE''. 14 (3). doi:[https://doi.org/10.1371/journal.pone.0214585 10.1371/journal.pone.0214585].</ref> ఇది ఎసిటాల్డిహైడ్‌తో బంధం ఏర్పరచుకుని తక్కువ విషపూరితమైన హెటెరోసైకిల్ మిథైల్[[thioproline]]ను ఏర్పరుస్తుంది.<ref>Salaspuro, Ville. (2006). [https://helda.helsinki.fi/items/8d28d7d1-e6f4-4a2c-89e9-9a25bdffdf93 Interaction of alcohol and smoking in the pathogenesis of upper digestive tract cancers: possible chemoprevention with cysteine]. 41–44.</ref>
 
ఒక [[rat]] (ఎలుక) అధ్యయనంలో, పరీక్షా జంతువులకు [[Lethal dose|LD<sub>90</sub>]] మోతాదులో ఎసిటాల్డిహైడ్ ఇచ్చారు. సిస్టీన్ పొందిన వాటిలో 80% మనుగడ రేటు ఉంది; సిస్టీన్ మరియు [[thiamine]] రెండింటినీ ఇచ్చినప్పుడు, అన్ని జంతువులు ప్రాణాలతో బయటపడ్డాయి. [[control group]] (నియంత్రణ సమూహం)లో 10% మనుగడ రేటు మాత్రమే ఉంది.<ref>(April 1974). "Protection against acetaldehyde toxicity in the rat by L-cysteine, thiamin and L-2-methylthiazolidine-4-carboxylic acid". ''Agents Actions''. 4 (2) 125–30. doi:[https://doi.org/10.1007/BF01966822 10.1007/BF01966822].</ref>
 
2020లో ప్రచురించబడిన ఒక వ్యాసం L-సిస్టీన్ మానవులలో కూడా పనిచేయవచ్చని సూచిస్తుంది.<ref>(20 October 2020). "L-Cysteine Containing Vitamin Supplement Which Prevents or Alleviates Alcohol-related Hangover Symptoms: Nausea, Headache, Stress and Anxiety". ''Alcohol and Alcoholism''. 55 (6) 660–666. doi:[https://doi.org/10.1093/alcalc/agaa082 10.1093/alcalc/agaa082].</ref>
 
=== ''N''-Acetylcysteine ===
[[N-Acetylcysteine|''N''-Acetyl-l-cysteine]] అనేది సిస్టీన్ యొక్క ఉత్పన్నం, ఇందులో నైట్రోజన్ పరమాణువుకు ఒక [[acetyl group]] అతుక్కొని ఉంటుంది. ఈ సమ్మేళనం డైటరీ సప్లిమెంట్‌గా విక్రయించబడుతుంది మరియు [[acetaminophen]] అధిక మోతాదులో తీసుకున్న సందర్భాల్లో [[antidote]] (విరుగుడు)గా ఉపయోగించబడుతుంది.<ref>Kanter MZ. (October 2006). "Comparison of oral and i.v. acetylcysteine in the treatment of acetaminophen poisoning". ''Am J Health Syst Pharm''. 63 (19) 1821–7. doi:[https://doi.org/10.2146/ajhp060050 10.2146/ajhp060050].</ref>
 
=== D-ribose L-cysteine ===
[[D-Ribose-L-cysteine|<small>D</small>-ribose-<small>L</small>-cysteine]] (''riboceine'') అనేది సిస్టీన్ [[prodrug]]గా అభివృద్ధి చేయబడిన ఒక రసాయన సమ్మేళనం. ఇది కణాలలోని సహజ సిద్ధమైన [[antioxidant]] (యాంటీఆక్సిడెంట్) అయిన [[glutathione]] ఉత్పత్తిని పెంచడానికి ఉద్దేశించబడింది. నిర్మాణపరంగా, ఇది కణ శక్తి జీవక్రియలో పాల్గొనే పెంటోస్ చక్కెర అయిన [[Ribose|<small>D</small>-ribose]] మరియు గ్లూటాతియోన్ [[biosynthesis]] (జీవ సంశ్లేషణ)కు అవసరమైన అమైనో ఆమ్లం <small>L</small>-సిస్టీన్‌ల రసాయన బంధంతో తయారవుతుంది.<ref>(10 January 2026). [https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/11608533 D-ribose-L-cysteine]. PubChem, US National Library of Medicine.</ref>
 
=== గొర్రెలు ===
గొర్రెలు ఉన్నిని ఉత్పత్తి చేయడానికి సిస్టీన్ అవసరం. ఇది వాటి ఆహారం నుండి గ్రహించే ఒక ముఖ్యమైన అమైనో ఆమ్లం. దీని ఫలితంగా, కరువు పరిస్థితుల్లో, గొర్రెలు తక్కువ ఉన్నిని ఉత్పత్తి చేస్తాయి; అయితే, సొంతంగా సిస్టీన్‌ను తయారు చేసుకోగల [[transgenic]] గొర్రెలను అభివృద్ధి చేశారు.<ref name="Transgenic sheep">(1994). "Transgenic sheep and wool growth: possibilities and current status". ''Reprod. Fertil. Dev.''. 6 (5) 615–23. doi:[https://doi.org/10.1071/RD9940615 10.1071/RD9940615].</ref>
 
== రసాయన చర్యలు ==
బహుళ ప్రయోజనకారి కావడంతో, సిస్టీన్ అనేక రకాల చర్యలకు లోనవుతుంది. థియోల్ సమూహాన్ని రక్షించడంపై ఎక్కువ దృష్టి కేంద్రీకరించబడింది.<ref>(1979). "Thiol Protection with the Acetamidomethyl Group: S-Acetamidomethyl-L-Cysteine Hydrochloride". ''Organic Syntheses''. 59 190. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.059.0190 10.15227/orgsyn.059.0190].</ref> సిస్టీన్ యొక్క [[Methylation]] ద్వారా [[S-Methylcysteine|S-methylcysteine]] ఏర్పడుతుంది. ఫార్మాల్డిహైడ్‌తో చికిత్స చేస్తే [[thiazolidine]] [[thioproline]] ఏర్పడుతుంది. [[phosgene]] మరియు సంబంధిత కార్బోనైలేటింగ్ ఏజెంట్లతో, సిస్టీన్ [[procysteine]]ను ఇస్తుంది.
 
లోహ అయాన్లతో చికిత్స చేసినప్పుడు సిస్టీన్ వివిధ రకాల [[transition metal amino acid complexes|కోఆర్డినేషన్ కాంప్లెక్స్]]లను ఏర్పరుస్తుంది.<ref>(1990). "Stereospecificity in the Synthesis of the Tris((''R'')-Cysteinato-''N,S'')- and Tris((''R'')-Cysteinesulfinato-N,S)cobaltate(III) Ions". ''Inorganic Chemistry''. 29 (18) 3618–3620. doi:[https://doi.org/10.1021/ic00343a061 10.1021/ic00343a061].</ref> ఈ కోఆర్డినేషన్ ప్రవర్తన అనేక మెటల్-సిస్టీన్ మెటల్లోఎంజైమ్‌లలో కనిపిస్తుంది.
 
== భద్రత ==
చాలా ఇతర అమైనో ఆమ్లాలతో పోలిస్తే, సిస్టీన్ చాలా ఎక్కువ విషపూరితమైనది.<ref>(1987). "Sulfur and Sulfur Amino Acids". 143 313–325. ISBN 978-0-12-182043-5. doi:[https://doi.org/10.1016/0076-6879(87)43059-0 10.1016/0076-6879(87)43059-0].</ref>
 
== చరిత్ర ==
''ప్రధాన వ్యాసం: Cystine''
 
1884లో జర్మన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త [[Eugen Baumann]] జింక్‌తో [[cystine]]ను తగ్గించడం ద్వారా [[monomer]]ను పొందారు, దానికి ఆయన "cysteïne" అని పేరు పెట్టారు.<ref>(1884). [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo.31924078260563&view=1up&seq=309 Ueber Cystin und Cysteïn]. ''Zeitschrift für physiologische Chemie''. 8 299–305. From pp. 301-302: ''"Die Analyse der Substanz ergibt Werthe, welche den vom Cystin (C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>N<sub>2</sub>S<sub>2</sub>O<sub>4</sub>) verlangten sich nähern, […] nenne ich dieses Reduktionsprodukt des Cystins: Cysteïn."'' (Analysis of the substance [cysteine] reveals values which approximate those [that are] required by cystine (C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>N<sub>2</sub>S<sub>2</sub>O<sub>4</sub>), however the new base [cysteine] can clearly be recognized as a reduction product of cystine, to which the [empirical] formula C<sub>3</sub>H<sub>7</sub>NSO<sub>2</sub>, [which had] previously [been] ascribed to cystine, is [now] ascribed.  In order to indicate the relationships of this substance to cystine, I name this reduction product of cystine: "cysteïne".) Note:  Baumann's proposed structures for cysteine and cystine (see p.302) are incorrect: for cysteine, he proposed CH<sub>3</sub>CNH<sub>2</sub>(SH)COOH .</ref> సిస్టీన్ మరియు సిస్టిన్ యొక్క సులభమైన రెడాక్స్ పరస్పర మార్పిడి "ప్రోటీన్ రసాయన శాస్త్రవేత్తలకు ఇతర అమైనో ఆమ్లాల కంటే ఎక్కువ చిక్కుముడులను అందించింది".<ref>(1972). "The History of the Discovery of the Amino Acids II. A Review of Amino Acids Described Since 1931 as Components of Native Proteins". 26 81–171. ISBN 978-0-12-034226-6. doi:[https://doi.org/10.1016/S0065-3233(08)60140-0 10.1016/S0065-3233(08)60140-0].</ref>


== ఇవి కూడా చూడండి ==
== ఇవి కూడా చూడండి ==
 
* [[లాంథియోనిన్]], ''మోనో''-సల్ఫైడ్ లింక్‌తో సమానమైనది
* [[Amino acid]]s (అమైనో ఆమ్లాలు)
* [[ప్రోటీన్ తృతీయ నిర్మాణం]]
* [[Cysteine metabolism]] (సిస్టీన్ జీవక్రియ)
* [[సల్లివన్ చర్య]]
* [[Cystinuria]] (సిస్టిన్యూరియా)
* [[సిస్టినోసిస్]]
* [[Saville reaction]] (సావిల్లే చర్య)
* [[Sullivan reaction]] (సుల్లివన్ చర్య)


== సూచనలు ==
== సూచనలు ==
<references />
<references />
== మరింత చదవడానికి ==
* (September 1999). "Strong hydrophobic nature of cysteine residues in proteins". ''FEBS Lett.''. 458 (1) 69–71. doi:[https://doi.org/10.1016/S0014-5793(99)01122-9 10.1016/S0014-5793(99)01122-9].


== బాహ్య లింకులు ==
== బాహ్య లింకులు ==
* Holly (2005). ''[https://web.archive.org/web/20130521211422/http://cystinuriaclearinghouse.com/index.html Cystinuria Clearinghouse]''
*
* [http://gmd.mpimp-golm.mpg.de/Spectrums/90eac3d9-ee59-4f02-a245-631bde944b66.aspx Cysteine MS Spectrum]
* [http://www.iksi.org International Kidney Stone Institute] [https://web.archive.org/web/20190513095547/http://www.iksi.org/ ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ]


[[Category:Alpha-amino acids]]
[[Category:ఆల్ఫా-అమైనో ఆమ్లాలు]]
[[Category:Proteinogenic amino acids]]
[[Category:సేంద్రీయ డైసల్ఫైడ్లు]]
[[Category:Glucogenic amino acids]]
[[Category:సల్ఫర్ అమైనో ఆమ్లాలు]]
[[Category:Sulfur amino acids]]
[[Category:నాన్-ప్రోటీనోజెనిక్ అమైనో ఆమ్లాలు]]
[[Category:Thiols]]
[[Category:డైమర్లు (రసాయన శాస్త్రం)]]
[[Category:Food additives]]
[[Category:E-number additives]]
[[Category:Excitatory amino acids]]


----
----
''మూలం:'' ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Cysteine” వ్యాసానికి అనువాదం.
''మూలం:'' ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Cystine” వ్యాసానికి అనువాదం.
''మూల వ్యాసం:'' https://en.wikipedia.org/wiki/Cysteine
''మూల వ్యాసం:'' https://en.wikipedia.org/wiki/Cystine
''ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.''
''ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.''

Latest revision as of 09:45, 9 October 2026

పేర్లు
IUPAC పేరు 3,3'-Disulfanediylbis(2-ammoniopropanoate)
గుర్తింపు సంఖ్యలు
CAS సంఖ్య 56-89-3
ChEBI CHEBI:35492
ChEMBL ChEMBL366563
ChemSpider 575
ECHA ఇన్ఫోకార్డ్ 100.000.270
IUPHAR/BPS 5413
KEGG C01420
PubChem CID 67678
UNII 48TCX9A1VT
CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA ) DTXSID2046418
InChI InChI=1S/C6H12N2O4S2/c7-3(5(9)10)1-13-14-2-4(8)6(11)12/h3-4H,1-2,7-8H2,(H,9,10)(H,11,12)
Key: LEVWYRKDKASIDU-UHFFFAOYSA-N
InChI=1/C6H12N2O4S2/c7-3(5(9)10)1-13-14-2-4(8)6(11)12/h3-4H,1-2,7-8H2,(H,9,10)(H,11,12)
Key: LEVWYRKDKASIDU-UHFFFAOYAA
SMILES C(C(C(=O)O)N)SSCC(C(=O)O)N
ధర్మాలు
రసాయన సంకేతం C6H12N2O4S2
మోలార్ ద్రవ్యరాశి 240.29 g·mol
ప్రమాదాలు
సేఫ్టీ డేటా షీట్ (SDS) బాహ్య MSDS
మరేదైనా పేర్కొనకపోతే, డేటా పదార్థాల యొక్క ప్రామాణిక స్థితిలో (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. N సరిచూడండి ( ఇది ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు

సిస్టీన్ (Cystine) అనేది అమైనో ఆమ్లం సిస్టీన్ (cysteine) యొక్క ఆక్సీకరణం చెందిన డైమెరిక్ ఉత్పన్నం. దీని ఫార్ములా (SCH2CH(NH2)CO2H)2. ఇది నీటిలో తక్కువగా కరిగే తెల్లని ఘనపదార్థం. ప్రోటీన్లలో ఒక అవశేషంగా, సిస్టీన్ రెండు విధులను నిర్వహిస్తుంది: రెడాక్స్ (redox) చర్యలకు ఒక కేంద్రంగా మరియు ప్రోటీన్లు తమ త్రిమితీయ నిర్మాణాన్ని నిలుపుకోవడానికి సహాయపడే యాంత్రిక అనుసంధానంగా పనిచేస్తుంది.[1]

ఏర్పాటు మరియు చర్యలు

నిర్మాణం

సిస్టీన్ అనేది అమైనో ఆమ్లం సిస్టీన్ నుండి ఉద్భవించిన డైసల్ఫైడ్ (disulfide). ఈ మార్పిడిని ఒక ఆక్సీకరణ చర్యగా చూడవచ్చు:

2 HO2CCH(NH2)CH2SH + 0.5 O2 -> (HO2CCH(NH2)CH2S)2 + H2O

సిస్టీన్‌లో ఒక డైసల్ఫైడ్ బంధం, రెండు అమైన్ సమూహాలు మరియు రెండు కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్ల సమూహాలు ఉంటాయి. ఇతర అమైనో ఆమ్లాల మాదిరిగానే, అమైన్ మరియు కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్ల సమూహాలు అమ్మోనియం-కార్బాక్సిలేట్ టాటోమర్ (tautomer) తో వేగవంతమైన సమతుల్యతలో ఉంటాయి. సాహిత్యంలో ఎక్కువ భాగం l,l-సిస్టీన్ గురించి చర్చిస్తుంది, ఇది l-సిస్టీన్ నుండి ఉద్భవించింది. ఇతర ఐసోమర్లలో d,d-సిస్టీన్ మరియు మీసో ఐసోమర్ d,l-సిస్టీన్ ఉన్నాయి, వీటిలో ఏదీ జీవశాస్త్రపరంగా ముఖ్యమైనవి కావు.

లభ్యత

సిస్టీన్ గుడ్లు, మాంసం, పాల ఉత్పత్తులు మరియు తృణధాన్యాలు వంటి అనేక ఆహారాలలో, అలాగే చర్మం, కొమ్ములు మరియు జుట్టులో సాధారణంగా ఉంటుంది. 1899లో ఒక ఆవు యొక్క కొమ్ము నుండి వేరు చేసే వరకు ఇది ప్రోటీన్ల నుండి ఉద్భవించిందని గుర్తించబడలేదు.[2] మానవ జుట్టు మరియు చర్మంలో ద్రవ్యరాశి పరంగా సుమారు 10–14% సిస్టీన్ ఉంటుంది.

చరిత్ర

సిస్టీన్ 1810లో ఇంగ్లీష్ రసాయన శాస్త్రవేత్త విలియం హైడ్ వోల్లాస్టన్ ద్వారా కనుగొనబడింది, ఆయన దీనిని "సిస్టిక్ ఆక్సైడ్" అని పిలిచారు.[3][4] 1833లో, స్వీడిష్ రసాయన శాస్త్రవేత్త జాన్స్ జాకబ్ బెర్జెలియస్ ఈ అమైనో ఆమ్లానికి "సిస్టీన్" అని పేరు పెట్టారు.[5] నార్వేజియన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త క్రిస్టియన్ జె. థాలో 1838లో సిస్టీన్ యొక్క అనుభావిక ఫార్ములాను నిర్ణయించారు.[6] 1884లో, జర్మన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త యుజెన్ బౌమాన్ సిస్టీన్‌ను ఒక రిడ్యూసింగ్ ఏజెంట్‌తో చికిత్స చేసినప్పుడు, సిస్టీన్ ఒక మోనోమర్ యొక్క డైమర్ అని కనుగొన్నారు, దానికి ఆయన "సిస్టైన్" అని పేరు పెట్టారు.[7][4] 1899లో, స్వీడిష్ రసాయన శాస్త్రవేత్త కార్ల్ ఎ. హెచ్. మోర్నర్ (1855-1917) ప్రోటీన్ (కొమ్ము కణజాలం) నుండి సిస్టీన్‌ను మొదటిసారిగా వేరు చేశారు.[8] సిస్టీన్ యొక్క రసాయన నిర్మాణాన్ని 1903లో జర్మన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త ఎమిల్ ఎర్లెన్‌మేయర్ సంశ్లేషణ ద్వారా నిర్ణయించారు.[9][10][11]

సిస్టీన్ మరియు సిస్టీన్ చరిత్ర ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న డైమర్-మోనోమర్ సంబంధం కారణంగా సంక్లిష్టంగా మారింది.[4] సిస్టీన్ మోనోమర్‌ను 1901లో గస్టావ్ ఎంబ్డెన్ అసలు యూనిట్‌గా ప్రతిపాదించారు.

సిస్టీన్ మరియు సిస్టీన్ నిర్మాణంలోని సల్ఫర్ చారిత్రక ఆసక్తికి కేంద్రంగా ఉంది.[4] 1902లో, కార్ల్ ఆస్బోర్న్ లెడ్ సమ్మేళనాల ద్వారా సిస్టీన్ కంటెంట్‌ను విశ్లేషించడంలో పాక్షికంగా విజయం సాధించారు. 1922లో ఒట్టో ఫోలిన్ మరియు జోసెఫ్ లూనీ మెరుగైన కలరిమెట్రిక్ పద్ధతిని అభివృద్ధి చేశారు. 1925లో వై ఒకుడా ద్వారా అయోడోమెట్రిక్ విశ్లేషణ పద్ధతి అభివృద్ధి చేయబడింది.

రెడాక్స్

ఇది రెండు సిస్టీన్ అణువుల ఆక్సీకరణం నుండి ఏర్పడుతుంది, దీని ఫలితంగా డైసల్ఫైడ్ బంధం ఏర్పడుతుంది. కణ జీవశాస్త్రంలో, సిస్టీన్ అవశేషాలు (ప్రోటీన్లలో కనిపిస్తాయి) కేవలం నాన్-రిడక్టివ్ (ఆక్సీకరణ) అవయవాలలో మాత్రమే ఉంటాయి, ఉదాహరణకు సెక్రటరీ పాత్‌వే (ఎండోప్లాస్మిక్ రెటిక్యులం, గోల్గి ఉపకరణం, లైసోజోమ్లు మరియు వెసికిల్స్) మరియు కణేతర ప్రదేశాలు (ఉదా., ఎక్స్‌ట్రాసెల్యులర్ మ్యాట్రిక్స్). రిడక్టివ్ పరిస్థితులలో (సైటోప్లాజం, కేంద్రకం మొదలైనవి) సిస్టీన్ ప్రధానంగా ఉంటుంది. డైసల్ఫైడ్ లింక్ సులభంగా తగ్గించబడి సంబంధిత థియోల్ సిస్టీన్ను ఇస్తుంది. ఈ చర్య కోసం సాధారణ థియోల్స్ మెర్కాప్టోఎథనాల్ మరియు డైథియోథ్రిటాల్:

(SCH2CH(NH2)CO2H)2 + 2 RSH → 2 HSCH2CH(NH2)CO2H + RSSR

థియోల్-డైసల్ఫైడ్ మార్పిడి సౌలభ్యం కారణంగా, సిస్టీన్ యొక్క పోషక ప్రయోజనాలు మరియు వనరులు సాధారణంగా లభించే సిస్టీన్కు సమానంగా ఉంటాయి. డైసల్ఫైడ్ బంధాలు అధిక ఉష్ణోగ్రతల వద్ద వేగంగా విడిపోతాయి.[12]

సిస్టీన్ ఆధారిత రుగ్మతలు

మూత్రంలో సిస్టీన్ ఉండటం తరచుగా అమైనో ఆమ్లాల పునఃశోషణ లోపాలను సూచిస్తుంది. కుక్కలలో సిస్టినూరియా (Cystinuria) సంభవిస్తుందని నివేదించబడింది.[13] మానవులలో అధిక స్థాయి సిస్టీన్ స్ఫటికాల విసర్జన సిస్టినోసిస్ (cystinosis) అనే అరుదైన జన్యు వ్యాధిని సూచిస్తుంది. పెద్దలలో మూత్రపిండాల్లో రాళ్ల వ్యాధిలో సిస్టీన్ రాళ్లు సుమారు 1-2% ఉంటాయి.[14][15]

సిస్టినోసిస్‌ను పరిష్కరించడానికి సిస్టమైన్ (cysteamine) యొక్క వివిధ ఉత్పన్నాలు ఉపయోగించబడతాయి.[16] ఈ ఉత్పన్నాలు తక్కువగా కరిగే సిస్టీన్‌ను మరింత కరిగే ఉత్పన్నాలుగా మారుస్తాయి.[17]

జీవ రవాణా

సిస్టీన్ సిస్టీన్-గ్లుటామేట్ యాంటీపోర్టర్ కోసం ఒక సబ్‌స్ట్రేట్‌గా పనిచేస్తుంది. సిస్టీన్ మరియు గ్లుటామేట్ కోసం అత్యంత నిర్దిష్టమైన ఈ రవాణా వ్యవస్థ, కణం లోపల సిస్టీన్ సాంద్రతను పెంచుతుంది. ఈ వ్యవస్థలో, సిస్టీన్ యొక్క యానియోనిక్ రూపం గ్లుటామేట్‌కు బదులుగా రవాణా చేయబడుతుంది. సిస్టీన్ త్వరగా సిస్టీన్‌గా తగ్గించబడుతుంది. సిస్టీన్ ప్రోడ్రగ్స్, ఉదా. ఎసిటైల్ సిస్టీన్, కణేతర ప్రదేశంలోకి గ్లుటామేట్ విడుదలను ప్రేరేపిస్తాయి.

ఇవి కూడా చూడండి

సూచనలు

  1. ↑ Nelson, D. L.; Cox, M. M. (2000) Lehninger, Principles of Biochemistry. 3rd Ed. Worth Publishing: New York. 1-57259-153-6.
  2. ↑ "cystine". Encyclopædia Britannica. 2007. Encyclopædia Britannica Online. 27 July 2007
  3. ↑ (1810). On cystic oxide, a new species of urinary calculus. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. 100 223–230. On p. 227, Wollaston named cystine "cystic oxide".
  4. ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 Bradford Vickery, Hubert. (1972-01-01). The History of the Discovery of the Amino Acids II. A Review of Amino Acids Described Since 1931 as Components of Native Proteins. 26 81–171. Academic Press. ISBN 978-0-12-034226-6. doi:10.1016/s0065-3233(08)60140-0.
  5. ↑ (1833). Traité de Chimie. 7 424. Didot Frères. From p. 424: "10. Cystine. Cette substance a été découverte dans les calculs urinaires par Wollaston, […] je me suis donc permis de changer le nom qu'avait proposé cet homme distingué." (10. Cystine. This substance was discovered in urinary calculi by Wollaston, who gave it the name of "cystic oxide" because it dissolves as much in acids as in alkalis, and it resembles, in this respect, some metallic oxides; but, in a way, the reason [that was] alleged to justify it is not valid: I have therefore taken the liberty of changing the name that this distinguished man had proposed.)
  6. ↑ (1838). Sur la composition de la cystine. Journal de Pharmacie. 24 629–632.
  7. ↑ (1884). Ueber Cystin und Cysteïn. Zeitschrift für physiologische Chemie. 8 299–305. From pp. 301-302: "Die Analyse der Substanz ergibt Werthe, welche den vom Cystin (C6H12N2S2O4) verlangten sich nähern, […] nenne ich dieses Reduktionsprodukt des Cystins: Cysteïn." (Analysis of the substance [cysteine] reveals values which approximate those [that are] required by cystine (C6H12N2S2O4), however the new base [cysteine] can clearly be recognized as a reduction product of cystine, to which the [empirical] formula C3H7NSO2, [which had] previously [been] ascribed to cystine, is [now] ascribed. In order to indicate the relationships of this substance to cystine, I name this reduction product of cystine: "cysteïne".) Note: Baumann's proposed structures for cysteine and cystine (see p.302) are incorrect: for cysteine, he proposed CH3CNH2(SH)COOH .
  8. ↑ (1899). Cystin, ein Spaltungsprodukt der Hornsubstanz. Hoppe-Seyler's Zeitschrift für Physiologische Chemie. 28 (5–6) 595–615. doi:10.1515/bchm2.1899.28.5-6.595.
  9. ↑ (1903). Synthese des Cystins. Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft. 36 (3) 2720–2722. doi:10.1002/cber.19030360320.
  10. ↑ (1904). Ueber die Synthese einiger α-Amido-β-hydroxysäuren. 2. Ueber die Synthese der Serins und Cystins. Annalen der Chemie. 337 236–263. doi:10.1002/jlac.19043370205. Discussion of the synthesis of cystine begins on p. 241.
  11. ↑ Erlenmeyer's findings regarding the structure of cystine were confirmed in 1908 by Fischer and Raske. See: (1908). Verwandlung des l-Serines in aktives natürliches Cystin. Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft. 41 893–897. doi:10.1002/cber.190804101169.
  12. ↑ (28 June 2006). "Evaluation of content and digestibility of disulfide bonds and free thiols in unextruded and extruded diets containing fish meal and soybean protein sources". Animal Feed Science and Technology. 128 (3–4) 320–330. doi:10.1016/j.anifeedsci.2005.11.008.
  13. ↑ (2002). "Cystinosis". New England Journal of Medicine. 347 (2) 111–121. doi:10.1056/NEJMra020552.
  14. ↑ Frassetto L, Kohlstadt I. (2011). "Treatment and prevention of kidney stones: an update.". Am Fam Physician. 84 (11) 1234–42.
  15. ↑ Cystine stones. UpToDate.
  16. ↑ (August 2013). "Cysteamine: an old drug with new potential". Drug Discovery Today. 18 (15–16) 785–792. doi:10.1016/j.drudis.2013.02.003.
  17. ↑ (1999). "A study of the relative bioavailability of cysteamine hydrochloride, cysteamine bitartrate and phosphocysteamine in healthy adult male volunteers". British Journal of Clinical Pharmacology. 47 (1) 49–52. doi:10.1046/j.1365-2125.1999.00844.x.

బాహ్య లింకులు

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Cystine” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Cystine ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=సిస్టీన్&oldid=4533"