క్లోరోట్రైఫ్లోరోమీథేన్: Difference between revisions

From LTRC
← Older edit
VisualWikitext
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Chlorotrifluoromethane” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Chlorotrifluoromethane” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
Line 1: Line 1:
{| class="wikitable"
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1.5em; width:300px; max-width:45%; font-size:90%"
|-
| colspan="2" style="text-align:center; background:#ffffff" |
|-
|-
! colspan="2" | పేర్లు
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | పేర్లు
|-
|-
! colspan="2" | ప్రాధాన్యత కలిగిన IUPAC పేరు క్లోరో(ట్రైఫ్లోరో)మీథేన్
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ప్రాధాన్య IUPAC పేరు
| Chloro(trifluoro)methane
|-
|-
! colspan="2" | ఇతర పేర్లు క్లోరోట్రైఫ్లోరోమీథేన్, మోనోక్లోరోట్రైఫ్లోరోమీథేన్, ట్రైఫ్లోరోక్లోరోమీథేన్, ట్రైఫ్లోరోమీథైల్ క్లోరైడ్, ట్రైఫ్లోరోమోనోక్లోరోకార్బన్, ఆర్క్టన్ 3, ఫ్రియాన్ 13, జెనెట్రాన్ 13, R-13, CFC 13, UN 1022
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ఇతర పేర్లు
| క్లోరోట్రైఫ్లోరోమీథేన్ మోనోక్లోరోట్రైఫ్లోరోమీథేన్ ట్రైఫ్లోరోక్లోరోమీథేన్ ట్రైఫ్లోరోమీథైల్ క్లోరైడ్ ట్రైఫ్లోరోమోనోక్లోరోకార్బన్ Arcton 3 Freon 13 Genetron 13 R-13 CFC 13 UN 1022
|-
|-
! colspan="2" | గుర్తింపులు
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | గుర్తింపు సంఖ్యలు
|-
|-
! CAS సంఖ్య
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | CAS సంఖ్య
| 75-72-9
| 75-72-9
|-
|-
! 3D నమూనా ( JSmol )
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ChemSpider
| ఇంటరాక్టివ్ చిత్రం
|-
! ChemSpider
| 6152
| 6152
|-
|-
! ECHA ఇన్ఫోకార్డ్
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ECHA ఇన్ఫోకార్డ్
| 100.000.814
| 100.000.814
|-
|-
! EC సంఖ్య
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | EC సంఖ్య
| 200-894-4
| 200-894-4
|-
|-
! PubChem CID
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | PubChem CID
| 6392
| 6392
|-
|-
! RTECS సంఖ్య
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | RTECS సంఖ్య
| PA6410000
| PA6410000
|-
|-
! UNII
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | UNII
| 7C6U91JNED
| 7C6U91JNED
|-
|-
! CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA )
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA )
| DTXSID4052500
| DTXSID4052500
|-
|-
! colspan="2" | InChI InChI=1S/CClF3/c2-1(3,4)5 కీ: AFYPFACVUDMOHA-UHFFFAOYSA-N InChI=1/CClF3/c2-1(3,4)5 కీ: AFYPFACVUDMOHA-UHFFFAOYAV
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | InChI
| <code style="word-break:break-all">InChI=1S/CClF3/c2-1(3,4)5</code><br /><code style="word-break:break-all">Key: AFYPFACVUDMOHA-UHFFFAOYSA-N</code><br /><code style="word-break:break-all">InChI=1/CClF3/c2-1(3,4)5</code><br /><code style="word-break:break-all">Key: AFYPFACVUDMOHA-UHFFFAOYAV</code>
|-
|-
! colspan="2" | SMILES ClC(F)(F)F
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | SMILES
| <code style="word-break:break-all">ClC(F)(F)F</code>
|-
|-
! colspan="2" | ధర్మాలు
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | ధర్మాలు
|-
|-
! రసాయన ఫార్ములా
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | రసాయన సంకేతం
| CClF 3
| CClF3
|-
|-
! మోలార్ ద్రవ్యరాశి
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | మోలార్ ద్రవ్యరాశి
| 104.46 g/mol
| 104.46 g/mol
|-
|-
! రూపం
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | రూపం
| తీపి వాసన కలిగిన రంగులేని వాయువు
| తీపి వాసన కలిగిన రంగులేని వాయువు
|-
|-
! సాంద్రత
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | సాంద్రత
| 1.526 g/cm
| 1.526 g/cm
|-
|-
! ద్రవీభవన స్థానం
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ద్రవీభవన స్థానం
| −181 °C (−293.8 °F; 92.1 K)
| −181 °C (−293.8 °F; 92.1 K)
|-
|-
! మరిగే స్థానం
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | మరిగే స్థానం
| −81.5 °C (−114.7 °F; 191.7 K)
| −81.5 °C (−114.7 °F; 191.7 K)
|-
|-
! నీటిలో ద్రావణీయత
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | నీటిలో ద్రావణీయత
| 0.009% (25 °C వద్ద) (77 °F)
| 0.009% వద్ద 25 °C (77 °F)
|-
|-
! ఆవిరి పీడనం
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | బాష్ప పీడనం
| 3.263 MPa (21 °C వద్ద) (70 °F)
| 3.263 MPa వద్ద 21 °C (70 °F)
|-
|-
! ఉష్ణ వాహకత
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ఉష్ణ వాహకత
| 0.01217 W m K (300 K)
| 0.01217 W m K (300 K)
|-
|-
! colspan="2" | ప్రమాదాలు
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | ప్రమాదాలు
|-
|-
! colspan="2" | వృత్తిపరమైన భద్రత మరియు ఆరోగ్యం (OHS/OSH):
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | వృత్తిపరమైన భద్రత మరియు ఆరోగ్యం
| (OHS/OSH):
|-
|-
! ప్రధాన ప్రమాదాలు
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ప్రధాన ప్రమాదాలు
| ఓజోన్ క్షీణత మరియు ఉక్కిరిబిక్కిరి చేసేది (asphyxiant)
| ఓజోన్ పొరను క్షీణింపజేసేది మరియు ఉక్కిరిబిక్కిరి చేసేది (asphyxiant)
|-
|-
! ఫ్లాష్ పాయింట్
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ఫ్లాష్ పాయింట్
| మండే స్వభావం లేనిది
| మండే స్వభావం లేనిది
|-
|-
! సేఫ్టీ డేటా షీట్ (SDS)
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | సేఫ్టీ డేటా షీట్ (SDS)
| ICSC 0420
| ICSC 0420
|-
|-
! colspan="2" | ప్రత్యేకంగా పేర్కొన్నవి తప్ప, డేటా ప్రామాణిక స్థితిలో ఉన్న పదార్థాలకు ఇవ్వబడింది (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద). N సరిచూడండి ( ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ప్రత్యేకంగా పేర్కొనకపోతే, డేటా పదార్థాల యొక్క
| ప్రామాణిక స్థితి (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. N సరిచూడండి ( ఇది ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు
|}
|}


'''క్లోరోట్రైఫ్లోరోమీథేన్''', '''R-13''', '''CFC-13''', లేదా '''ఫ్రియాన్ 13''', అనేది మండే స్వభావం లేని, తుప్పు పట్టించని, విషపూరితం కాని [[క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్]] (CFC) మరియు ఇది ఒక మిశ్రమ [[హాలోమీథేన్]]. ఇది ప్రధానంగా [[రిఫ్రిజిరెంట్]] (శీతలీకరణి)గా ఉపయోగించే మానవ నిర్మిత పదార్థం. పర్యావరణంలోకి విడుదలైనప్పుడు, CFC-13 అధిక [[ఓజోన్ క్షీణత సామర్థ్యం]] మరియు సుదీర్ఘ [[Greenhouse gas#Atmospheric lifetime|వాతావరణ జీవితకాలం]] కలిగి ఉంటుంది. CFC-13 యొక్క [[గ్లోబల్ వార్మింగ్ పొటెన్షియల్]] (GWP)ని మించిన [[గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులు]] చాలా తక్కువ.<ref name="VollmerMartin_20171010"/> [[IPCC]] AR5 నివేదిక ప్రకారం CFC-13 యొక్క [[Greenhouse gas#Atmospheric lifetime|వాతావరణ జీవితకాలం]] 640 సంవత్సరాలు.<ref name="ar5"/>
'''క్లోరోట్రైఫ్లోరోమీథేన్''' (Chlorotrifluoromethane), '''R-13''', '''CFC-13''', లేదా '''ఫ్రియాన్ 13''' (Freon 13) అనేది మండే స్వభావం లేని, తుప్పు పట్టించని, విషపూరితం కాని [[క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్]] (CFC) మరియు ఒక మిశ్రమ [[హాలోమీథేన్]]. ఇది ప్రధానంగా [[రిఫ్రిజిరెంట్]] (శీతలీకరణి)గా ఉపయోగించే మానవ నిర్మిత పదార్థం. పర్యావరణంలోకి విడుదలైనప్పుడు, CFC-13 అధిక [[ఓజోన్ క్షీణత సామర్థ్యం]] (ozone depletion potential) మరియు సుదీర్ఘమైన [[Greenhouse gas#Atmospheric lifetime|వాతావరణ ఆయుష్షును]] కలిగి ఉంటుంది. చాలా తక్కువ [[గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులు]] మాత్రమే CFC-13 కంటే ఎక్కువ [[గ్లోబల్ వార్మింగ్ పొటెన్షియల్]] (GWP)ని కలిగి ఉన్నాయి.<ref name="VollmerMartin_20171010"/> [[IPCC]] AR5 నివేదిక ప్రకారం, CFC-13 యొక్క [[Greenhouse gas#Atmospheric lifetime|వాతావరణ ఆయుష్షు]] 640 సంవత్సరాలు.<ref name="ar5"/>


== ఉత్పత్తి ==
== ఉత్పత్తి ==
CFC-13, అన్ని క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్ సమ్మేళనాల వలె, [[కార్బన్]] (C), [[క్లోరిన్]] (Cl), మరియు [[ఫ్లోరిన్]] (F) పరమాణువులను కలిగి ఉంటుంది.<ref name="Ashworth_20230403">Ashworth, James. (April 3, 2023). [https://www.nhm.ac.uk/discover/news/2023/april/mystery-emissions-ozone-damaging-gases-fuelling-climate-change.html Mystery emissions of ozone-damaging gases are fuelling climate change]. ''Natural History Museum''.</ref><ref name="NOAA_Elkins_2013">Elkins, James.W.. (2013). [https://gml.noaa.gov/hats/about/cfc.html Halocarbons and other Atmospheric Trace Species]. ''NOAA Global Monitoring Laboratory''.</ref>
CFC-13, అన్ని క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్ సమ్మేళనాల వలె, [[కార్బన్]] (C), [[క్లోరిన్]] (Cl), మరియు [[ఫ్లోరిన్]] (F) పరమాణువులను కలిగి ఉంటుంది.<ref name="Ashworth_20230403">Ashworth, James. (April 3, 2023). [https://www.nhm.ac.uk/discover/news/2023/april/mystery-emissions-ozone-damaging-gases-fuelling-climate-change.html Mystery emissions of ozone-damaging gases are fuelling climate change]. ''Natural History Museum''.</ref><ref name="NOAA_Elkins_2013">Elkins, James.W.. (2013). [https://gml.noaa.gov/hats/about/cfc.html Halocarbons and other Atmospheric Trace Species]. ''NOAA Global Monitoring Laboratory''.</ref>


దీనిని కార్బన్ టెట్రాక్లోరైడ్‌ను హైడ్రోజన్ ఫ్లోరైడ్‌తో [[యాంటిమోనీ పెంటాక్లోరైడ్]] యొక్క [[ఉత్ప్రేరక]] పరిమాణంలో చర్య జరిపించడం ద్వారా తయారు చేయవచ్చు:
దీనిని [[యాంటిమోనీ పెంటాక్లోరైడ్]] యొక్క [[ఉత్ప్రేరక]] పరిమాణం సమక్షంలో కార్బన్ టెట్రాక్లోరైడ్‌ను హైడ్రోజన్ ఫ్లోరైడ్‌తో చర్య జరిపించడం ద్వారా తయారు చేయవచ్చు:


:CCl<sub>4</sub> + 3 HF → CClF<sub>3</sub> + 3 HCl
:CCl<sub>4</sub> + 3 HF → CClF<sub>3</sub> + 3 HCl
Line 98: Line 103:
== మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్ ==
== మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్ ==
''ప్రధాన వ్యాసం: Montreal Protocol''
''ప్రధాన వ్యాసం: Montreal Protocol''
1987 నాటి [[మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్]] యొక్క ఏకగ్రీవ ఆమోదం తర్వాత[[స్ట్రాటోస్పియర్]]లో [[ఓజోన్ పొర]] క్షీణతలో [[క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్లు]] (CFCలు) పోషించే పాత్రపై ఆందోళనలకు ప్రతిస్పందనగాCFC-13 మరియు ఇతర అన్ని CFCలను క్రమంగా దశలవారీగా తొలగించడానికి మరియు భర్తీ చేయడానికి ఒక ప్రక్రియను అమలులోకి తెచ్చారు.<ref name="Allen_20230403">Allen, Kate. (April 3, 2023). [https://www.thestar.com/news/canada/2023/04/03/remember-ozone-destroying-cfcs-theyre-on-the-rise-again-and-the-source-is-a-mystery.html Remember ozone-destroying CFCs? They're on the rise again. And the source is a mystery]. ''The Star''.</ref> 1980లలో జరిగిన పరిశోధనల ప్రకారం, ఈ మానవ నిర్మిత CFC సమ్మేళనాలు భూమిపై జీవరాశిని [[UV వికిరణం]] నుండి రక్షించే ఎగువ వాతావరణం లేదా స్ట్రాటోస్పియర్‌లోని ఓజోన్ పొరలో రంధ్రం చేశాయని తేలింది.<ref name="Ashworth_20230403"/>
1987 నాటి [[మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్]] ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించబడిన తర్వాత—[[స్ట్రాటోస్పియర్]]లో [[ఓజోన్ పొర]] క్షీణతలో [[క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్ల]] (CFCs) పాత్రపై ఆందోళనలకు ప్రతిస్పందనగా—CFC-13 మరియు ఇతర అన్ని CFCలను క్రమంగా దశలవారీగా తొలగించడానికి మరియు భర్తీ చేయడానికి ఒక ప్రక్రియను అమలులోకి తెచ్చారు.<ref name="Allen_20230403">Allen, Kate. (April 3, 2023). [https://www.thestar.com/news/canada/2023/04/03/remember-ozone-destroying-cfcs-theyre-on-the-rise-again-and-the-source-is-a-mystery.html Remember ozone-destroying CFCs? They're on the rise again. And the source is a mystery]. ''The Star''.</ref> 1980లలో జరిగిన పరిశోధనల ప్రకారం, ఈ మానవ నిర్మిత CFC సమ్మేళనాలు భూమిపై జీవరాశిని [[UV వికిరణం]] నుండి రక్షించే ఎగువ వాతావరణం లేదా స్ట్రాటోస్పియర్‌లోని ఓజోన్ పొరలో రంధ్రం చేశాయని పేర్కొన్నాయి.<ref name="Ashworth_20230403"/>


CFC-13 యొక్క [[ఓజోన్ క్షీణత సామర్థ్యం]] (ODP) ఎక్కువగా ఉంటుంది 1<ref name=EPAodsC1/> ([[ట్రైక్లోరోఫ్లోరోమీథేన్|CCl<sub>3</sub>F]] = 1)ఇది IPCC యొక్క ఓజోన్-క్షీణత పదార్థాల జాబితాలో క్లాస్ Iగా వర్గీకరించబడింది.<ref name=EPAodsC1>(2007). [http://www.epa.gov/Ozone/science/ods/classone.html Class I Ozone-depleting Substances]. ''Science - Ozone Layer Protection''.</ref> CFC-13 యొక్క రేడియేటివ్ సామర్థ్యం ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల 13,900 GWP-100 yr అనే అధిక [[గ్లోబల్ వార్మింగ్ పొటెన్షియల్]] (GWP)ని కలిగి ఉంటుంది, ఇది "చాలా తక్కువ ఇతర గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులచే అధిగమించబడింది."<ref name="VollmerMartin_20171010">(October 10, 2017). "Atmospheric histories and emissions of chlorofluorocarbons CFC-13 (CClF3), CFC-114 (C2Cl2F4), and CFC-115 (C2ClF5)". ''[[Atmospheric Chemistry and Physics Discussions]]''. 2017 (39). doi:[https://doi.org/10.5194/acp-2017-935 10.5194/acp-2017-935].</ref> ఇది ఓజోన్-క్షీణత పదార్థాల జాబితాలో క్లాస్ Iగా వర్గీకరించబడింది.<ref name=EPAodsC1/>
CFC-13 యొక్క [[ఓజోన్ క్షీణత సామర్థ్యం]] (ODP) ఎక్కువగా ఉంటుంది— 1<ref name=EPAodsC1/> ([[ట్రైక్లోరోఫ్లోరోమీథేన్|CCl<sub>3</sub>F]] = 1)—ఇది IPCC యొక్క ఓజోన్-క్షీణత పదార్థాల జాబితాలో క్లాస్ Iగా వర్గీకరించబడింది.<ref name=EPAodsC1>(2007). [http://www.epa.gov/Ozone/science/ods/classone.html Class I Ozone-depleting Substances]. ''Science - Ozone Layer Protection''.</ref> CFC-13 యొక్క రేడియేటివ్ సామర్థ్యం ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల 13,900 GWP-100 yr అనే అధిక [[గ్లోబల్ వార్మింగ్ పొటెన్షియల్]] (GWP)ని కలిగి ఉంది, ఇది "చాలా తక్కువ ఇతర గ్రీన్‌హౌస్ వాయువుల కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది."<ref name="VollmerMartin_20171010">(October 10, 2017). "Atmospheric histories and emissions of chlorofluorocarbons CFC-13 (CClF3), CFC-114 (C2Cl2F4), and CFC-115 (C2ClF5)". ''[[Atmospheric Chemistry and Physics Discussions]]''. 2017 (39). doi:[https://doi.org/10.5194/acp-2017-935 10.5194/acp-2017-935].</ref> ఇది ఓజోన్-క్షీణత పదార్థాల జాబితాలో క్లాస్ Iగా వర్గీకరించబడింది.<ref name=EPAodsC1/>


=== 2010లలో CFC-13 యొక్క వాతావరణ సమృద్ధిలో పెరుగుదల ===
=== 2010లలో CFC-13 యొక్క వాతావరణ సమృద్ధిలో పెరుగుదల ===
2010లలో, CFCల ఉత్పత్తిపై ప్రపంచవ్యాప్త నిషేధం ఉన్నప్పటికీ, ఈ ఓజోన్-క్షీణత ఉద్గారాలలో ఐదు పెరుగుతున్నాయి.<ref name="Ashworth_20230403"/>
2010లలో, CFCల ఉత్పత్తిపై ప్రపంచవ్యాప్త నిషేధం ఉన్నప్పటికీ, ఈ ఓజోన్-క్షీణత ఉద్గారాలలో ఐదు పెరుగుదల కనిపించింది.<ref name="Ashworth_20230403"/>


ప్రపంచవ్యాప్తంగా సేకరించిన గాలి నమూనాల విశ్లేషణ ఆధారంగా, CFC-13 యొక్క వాతావరణ సమృద్ధి 2010 సంవత్సరంలో 3.0 పార్ట్స్ పర్ ట్రిలియన్ (ppt) నుండి 2020 సంవత్సరంలో 3.3 pptకి పెరిగింది.<ref name="agage">[https://agage.mit.edu/data/agage-data AGAGE Data and Figures]. Massachusetts Institute of Technology.</ref>
ప్రపంచవ్యాప్తంగా సేకరించిన గాలి నమూనాల విశ్లేషణ ఆధారంగా, CFC-13 యొక్క వాతావరణ సమృద్ధి 2010 సంవత్సరంలో 3.0 పార్ట్స్ పర్ ట్రిలియన్ (ppt) నుండి 2020 సంవత్సరంలో 3.3 pptకి పెరిగింది.<ref name="agage">[https://agage.mit.edu/data/agage-data AGAGE Data and Figures]. Massachusetts Institute of Technology.</ref> మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్‌కు విరుద్ధంగా, CFC-13 మరియు ఇతర నాలుగు [[క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్ల]] (CFCs) వాతావరణ ఉద్గారాలు 2010 మరియు 2020 మధ్య పెరిగాయి.<ref name="Nature_Western_2023">(April 3, 2023). [https://www.nature.com/articles/s41561-023-01147-w Global increase of ozone-depleting chlorofluorocarbons from 2010 to 2020]. ''Nature Geoscience''. 16 (4) 309–313. doi:[https://doi.org/10.1038/s41561-023-01147-w 10.1038/s41561-023-01147-w].</ref>
మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్‌కు విరుద్ధంగా, 2010 మరియు 2020 మధ్య CFC-13 మరియు ఇతర నాలుగు [[క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్ల]] (CFCలు) వాతావరణ ఉద్గారాలు పెరిగాయి.<ref name="Nature_Western_2023">(April 3, 2023). [https://www.nature.com/articles/s41561-023-01147-w Global increase of ozone-depleting chlorofluorocarbons from 2010 to 2020]. ''Nature Geoscience''. 16 (4) 309–313. doi:[https://doi.org/10.1038/s41561-023-01147-w 10.1038/s41561-023-01147-w].</ref>


2023 నాటికి, CFC-13 మరియు [[CFC-112a]] ఉద్గారాల పెరుగుదలకు గల కారణాలు ఖచ్చితంగా తెలియలేదు.<ref name="Nature_Western_2023"/>
2023 నాటికి, CFC-13 మరియు [[CFC-112a]] ఉద్గారాల పెరుగుదలకు గల కారణాలు ఖచ్చితంగా తెలియలేదు.<ref name="Nature_Western_2023"/>
Line 112: Line 116:
== భౌతిక ధర్మాలు ==
== భౌతిక ధర్మాలు ==


[[IPCC]] AR5 నివేదిక ప్రకారం CFC-13 యొక్క [[Greenhouse gas#Atmospheric lifetime|వాతావరణ జీవితకాలం]] 640 సంవత్సరాలు.<ref name="IPCC_AR4_Forster_2007">"Changes in Atmospheric Constituents and in Radiative Forcing". ''International Panel of Climate Change''.</ref>
[[IPCC]] AR5 నివేదిక ప్రకారం, CFC-13 యొక్క [[Greenhouse gas#Atmospheric lifetime|వాతావరణ ఆయుష్షు]] 640 సంవత్సరాలు.<ref name="IPCC_AR4_Forster_2007">"Changes in Atmospheric Constituents and in Radiative Forcing". ''International Panel of Climate Change''.</ref>


{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
Line 128: Line 132:
|-
|-
| [[ట్రిపుల్ పాయింట్]] ఉష్ణోగ్రత (T<sub>t</sub>)
| [[ట్రిపుల్ పాయింట్]] ఉష్ణోగ్రత (T<sub>t</sub>)
|−181 °C (92 K)
| −181 °C (92 K)
|-
|-
| [[క్రిటికల్ ఉష్ణోగ్రత]] (T<sub>c</sub>)
| [[క్రిటికల్ ఉష్ణోగ్రత]] (T<sub>c</sub>)
Line 139: Line 143:
| 5.5 mol⋅L<sup>−1</sup>
| 5.5 mol⋅L<sup>−1</sup>
|-
|-
| [[మరిగే స్థానం వద్ద బాష్పీభవన గుప్త ఉష్ణం]]
| [[బాష్పీభవన గుప్త ఉష్ణం]] మరిగే స్థానం వద్ద
| 149.85 kJ⋅kg<sup>−1</sup>
| 149.85 kJ⋅kg<sup>−1</sup>
|-
|-
| [[స్థిర పీడనం వద్ద విశిష్ట ఉష్ణ సామర్థ్యం]] (C<sub>p</sub>) −34.4 °C వద్ద
| [[విశిష్ట ఉష్ణ సామర్థ్యం]] స్థిర పీడనం వద్ద (C<sub>p</sub>) −34.4 °C వద్ద
| 0.06 kJ⋅mol<sup>−1</sup>⋅K<sup>−1</sup>
| 0.06 kJ⋅mol<sup>−1</sup>⋅K<sup>−1</sup>
|-
|-
| [[స్థిర ఘనపరిమాణం వద్ద విశిష్ట ఉష్ణ సామర్థ్యం]] (C<sub>V</sub>) −34.4 °C వద్ద
| [[విశిష్ట ఉష్ణ సామర్థ్యం]] స్థిర ఘనపరిమాణం వద్ద (C<sub>V</sub>) −34.4 °C వద్ద
| 0.051 kJ⋅mol<sup>−1</sup>⋅K<sup>−1</sup>
| 0.051 kJ⋅mol<sup>−1</sup>⋅K<sup>−1</sup>
|-
|-
Line 169: Line 173:
| 14,000<ref name="ar5">[https://www.ipcc.ch/report/ar5/wg1/ AR5 Climate Change 2013: The Physical Science Basis]. 731.</ref> ([[కార్బన్ డయాక్సైడ్|CO<sub>2</sub>]] = 1)
| 14,000<ref name="ar5">[https://www.ipcc.ch/report/ar5/wg1/ AR5 Climate Change 2013: The Physical Science Basis]. 731.</ref> ([[కార్బన్ డయాక్సైడ్|CO<sub>2</sub>]] = 1)
|-
|-
| [[Greenhouse gas#Atmospheric lifetime|వాతావరణ జీవితకాలం]]
| [[Greenhouse gas#Atmospheric lifetime|వాతావరణ ఆయుష్షు]]
| 640 సంవత్సరాలు<ref name="ar5"/>
| 640 సంవత్సరాలు<ref name="ar5"/>
|-
|-
Line 176: Line 180:
== గ్యాలరీ ==
== గ్యాలరీ ==
<gallery mode="center">
<gallery mode="center">
File:CFC-13 mm.png|అడ్వాన్స్‌డ్ గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ గ్యాసెస్ ఎక్స్‌పెరిమెంట్ ([http://agage.mit.edu/ AGAGE]) ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న స్టేషన్లలో దిగువ వాతావరణంలో ([[ట్రోపోస్పియర్]]) కొలవబడిన CFC-13. సమృద్ధి విలువలు కాలుష్య రహిత నెలవారీ సగటు మోల్ భిన్నాలుగా [[పార్ట్స్-పర్ నోటేషన్|పార్ట్స్-పర్-ట్రిలియన్]]లో ఇవ్వబడ్డాయి.
File:CFC-13 mm.png|అడ్వాన్స్‌డ్ గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ గ్యాసెస్ ఎక్స్‌పెరిమెంట్ ([http://agage.mit.edu/ AGAGE]) ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న స్టేషన్లలో దిగువ వాతావరణంలో ([[ట్రోపోస్పియర్]]) కొలవబడిన CFC-13. సమృద్ధి విలువలు కాలుష్య రహిత నెలవారీ సగటు మోల్ భిన్నాలుగా [[Parts-per notation|పార్ట్స్-పర్-ట్రిలియన్‌లో]] ఇవ్వబడ్డాయి.
</gallery>
</gallery>


Line 183: Line 187:
* [[రిఫ్రిజిరెంట్ల జాబితా]]
* [[రిఫ్రిజిరెంట్ల జాబితా]]


== సూచనలు ==
== మూలాలు ==
<references />
<references />


== బాహ్య లింకులు ==
== బయటి లింకులు ==
* [https://web.archive.org/web/20071006101924/https://www.mathesontrigas.com/pdfs/msds/MAT04900.pdf mathesontrigas.com వద్ద MSDS]
* [https://web.archive.org/web/20071006101924/https://www.mathesontrigas.com/pdfs/msds/MAT04900.pdf MSDS at mathesontrigas.com]
* 04
* 04
* [http://encyclopedia.airliquide.com/encyclopedia.asp?GasID=16 ఎయిర్ లిక్విడ్ గ్యాస్ ఎన్సైక్లోపీడియాలో ఎంట్రీ] [https://web.archive.org/web/20110707095939/http://encyclopedia.airliquide.com/encyclopedia.asp?GasID=16 ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ]
* [http://encyclopedia.airliquide.com/encyclopedia.asp?GasID=16 Entry at Air Liquide gas encyclopaedia] [https://web.archive.org/web/20110707095939/http://encyclopedia.airliquide.com/encyclopedia.asp?GasID=16 ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ]
* [http://journals.iucr.org/b/issues/1985/02/00/a24389/a24389.pdf క్లోరోట్రైఫ్లోరోమీథేన్, CF<sub>3</sub>Cl యొక్క స్పటిక నిర్మాణం; న్యూట్రాన్ పౌడర్ డిఫ్రాక్షన్ మరియు కన్స్ట్రైన్డ్ రిఫైన్‌మెంట్]
* [http://journals.iucr.org/b/issues/1985/02/00/a24389/a24389.pdf The crystal structure of chlorotrifluoromethane, CF<sub>3</sub>Cl; neutron powder diffraction and constrained refinement]
* [http://www.chem.msu.su/rus/handbook/ivtan/218.html థర్మోకెమికల్ డేటా టేబుల్]
* [http://www.chem.msu.su/rus/handbook/ivtan/218.html Termochemical data table]


[[Category:క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్లు]]
[[Category:క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్లు]]
Line 199: Line 203:
[[Category:ఓజోన్-క్షీణత రసాయన పదార్థాలు]]
[[Category:ఓజోన్-క్షీణత రసాయన పదార్థాలు]]
[[Category:ట్రైఫ్లోరోమీథైల్ సమ్మేళనాలు]]
[[Category:ట్రైఫ్లోరోమీథైల్ సమ్మేళనాలు]]
[[Category:క్లోరోఫ్లోరో ఆల్కేన్లు]]
[[Category:క్లోరోఫ్లోరోఆల్కేన్లు]]


----
----

Latest revision as of 16:59, 6 October 2026

పేర్లు
ప్రాధాన్య IUPAC పేరు Chloro(trifluoro)methane
ఇతర పేర్లు క్లోరోట్రైఫ్లోరోమీథేన్ మోనోక్లోరోట్రైఫ్లోరోమీథేన్ ట్రైఫ్లోరోక్లోరోమీథేన్ ట్రైఫ్లోరోమీథైల్ క్లోరైడ్ ట్రైఫ్లోరోమోనోక్లోరోకార్బన్ Arcton 3 Freon 13 Genetron 13 R-13 CFC 13 UN 1022
గుర్తింపు సంఖ్యలు
CAS సంఖ్య 75-72-9
ChemSpider 6152
ECHA ఇన్ఫోకార్డ్ 100.000.814
EC సంఖ్య 200-894-4
PubChem CID 6392
RTECS సంఖ్య PA6410000
UNII 7C6U91JNED
CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA ) DTXSID4052500
InChI InChI=1S/CClF3/c2-1(3,4)5
Key: AFYPFACVUDMOHA-UHFFFAOYSA-N
InChI=1/CClF3/c2-1(3,4)5
Key: AFYPFACVUDMOHA-UHFFFAOYAV
SMILES ClC(F)(F)F
ధర్మాలు
రసాయన సంకేతం CClF3
మోలార్ ద్రవ్యరాశి 104.46 g/mol
రూపం తీపి వాసన కలిగిన రంగులేని వాయువు
సాంద్రత 1.526 g/cm
ద్రవీభవన స్థానం −181 °C (−293.8 °F; 92.1 K)
మరిగే స్థానం −81.5 °C (−114.7 °F; 191.7 K)
నీటిలో ద్రావణీయత 0.009% వద్ద 25 °C (77 °F)
బాష్ప పీడనం 3.263 MPa వద్ద 21 °C (70 °F)
ఉష్ణ వాహకత 0.01217 W m K (300 K)
ప్రమాదాలు
వృత్తిపరమైన భద్రత మరియు ఆరోగ్యం (OHS/OSH):
ప్రధాన ప్రమాదాలు ఓజోన్ పొరను క్షీణింపజేసేది మరియు ఉక్కిరిబిక్కిరి చేసేది (asphyxiant)
ఫ్లాష్ పాయింట్ మండే స్వభావం లేనిది
సేఫ్టీ డేటా షీట్ (SDS) ICSC 0420
ప్రత్యేకంగా పేర్కొనకపోతే, డేటా పదార్థాల యొక్క ప్రామాణిక స్థితి (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. N సరిచూడండి ( ఇది ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు

క్లోరోట్రైఫ్లోరోమీథేన్ (Chlorotrifluoromethane), R-13, CFC-13, లేదా ఫ్రియాన్ 13 (Freon 13) అనేది మండే స్వభావం లేని, తుప్పు పట్టించని, విషపూరితం కాని క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్ (CFC) మరియు ఒక మిశ్రమ హాలోమీథేన్. ఇది ప్రధానంగా రిఫ్రిజిరెంట్ (శీతలీకరణి)గా ఉపయోగించే మానవ నిర్మిత పదార్థం. పర్యావరణంలోకి విడుదలైనప్పుడు, CFC-13 అధిక ఓజోన్ క్షీణత సామర్థ్యం (ozone depletion potential) మరియు సుదీర్ఘమైన వాతావరణ ఆయుష్షును కలిగి ఉంటుంది. చాలా తక్కువ గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులు మాత్రమే CFC-13 కంటే ఎక్కువ గ్లోబల్ వార్మింగ్ పొటెన్షియల్ (GWP)ని కలిగి ఉన్నాయి.[1] IPCC AR5 నివేదిక ప్రకారం, CFC-13 యొక్క వాతావరణ ఆయుష్షు 640 సంవత్సరాలు.[2]

ఉత్పత్తి

CFC-13, అన్ని క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్ సమ్మేళనాల వలె, కార్బన్ (C), క్లోరిన్ (Cl), మరియు ఫ్లోరిన్ (F) పరమాణువులను కలిగి ఉంటుంది.[3][4]

దీనిని యాంటిమోనీ పెంటాక్లోరైడ్ యొక్క ఉత్ప్రేరక పరిమాణం సమక్షంలో కార్బన్ టెట్రాక్లోరైడ్‌ను హైడ్రోజన్ ఫ్లోరైడ్‌తో చర్య జరిపించడం ద్వారా తయారు చేయవచ్చు:

CCl4 + 3 HF → CClF3 + 3 HCl

ఈ చర్య ట్రైక్లోరోఫ్లోరోమీథేన్ (CCl3F), డైక్లోరోడైఫ్లోరోమీథేన్ (CCl2F2) మరియు టెట్రాఫ్లోరోమీథేన్ (CF4)లను కూడా ఉత్పత్తి చేయగలదు.

మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్

ప్రధాన వ్యాసం: Montreal Protocol 1987 నాటి మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్ ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించబడిన తర్వాత—స్ట్రాటోస్పియర్లో ఓజోన్ పొర క్షీణతలో క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్ల (CFCs) పాత్రపై ఆందోళనలకు ప్రతిస్పందనగా—CFC-13 మరియు ఇతర అన్ని CFCలను క్రమంగా దశలవారీగా తొలగించడానికి మరియు భర్తీ చేయడానికి ఒక ప్రక్రియను అమలులోకి తెచ్చారు.[5] 1980లలో జరిగిన పరిశోధనల ప్రకారం, ఈ మానవ నిర్మిత CFC సమ్మేళనాలు భూమిపై జీవరాశిని UV వికిరణం నుండి రక్షించే ఎగువ వాతావరణం లేదా స్ట్రాటోస్పియర్‌లోని ఓజోన్ పొరలో రంధ్రం చేశాయని పేర్కొన్నాయి.[3]

CFC-13 యొక్క ఓజోన్ క్షీణత సామర్థ్యం (ODP) ఎక్కువగా ఉంటుంది— 1[6] (CCl3F = 1)—ఇది IPCC యొక్క ఓజోన్-క్షీణత పదార్థాల జాబితాలో క్లాస్ Iగా వర్గీకరించబడింది.[6] CFC-13 యొక్క రేడియేటివ్ సామర్థ్యం ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల 13,900 GWP-100 yr అనే అధిక గ్లోబల్ వార్మింగ్ పొటెన్షియల్ (GWP)ని కలిగి ఉంది, ఇది "చాలా తక్కువ ఇతర గ్రీన్‌హౌస్ వాయువుల కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది."[1] ఇది ఓజోన్-క్షీణత పదార్థాల జాబితాలో క్లాస్ Iగా వర్గీకరించబడింది.[6]

2010లలో CFC-13 యొక్క వాతావరణ సమృద్ధిలో పెరుగుదల

2010లలో, CFCల ఉత్పత్తిపై ప్రపంచవ్యాప్త నిషేధం ఉన్నప్పటికీ, ఈ ఓజోన్-క్షీణత ఉద్గారాలలో ఐదు పెరుగుదల కనిపించింది.[3]

ప్రపంచవ్యాప్తంగా సేకరించిన గాలి నమూనాల విశ్లేషణ ఆధారంగా, CFC-13 యొక్క వాతావరణ సమృద్ధి 2010 సంవత్సరంలో 3.0 పార్ట్స్ పర్ ట్రిలియన్ (ppt) నుండి 2020 సంవత్సరంలో 3.3 pptకి పెరిగింది.[7] మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్‌కు విరుద్ధంగా, CFC-13 మరియు ఇతర నాలుగు క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్ల (CFCs) వాతావరణ ఉద్గారాలు 2010 మరియు 2020 మధ్య పెరిగాయి.[8]

2023 నాటికి, CFC-13 మరియు CFC-112a ఉద్గారాల పెరుగుదలకు గల కారణాలు ఖచ్చితంగా తెలియలేదు.[8]

భౌతిక ధర్మాలు

IPCC AR5 నివేదిక ప్రకారం, CFC-13 యొక్క వాతావరణ ఆయుష్షు 640 సంవత్సరాలు.[9]

ధర్మం విలువ
సాంద్రత (ρ) −127.8 °C వద్ద (ద్రవం) 1.603 g⋅cm−3
సాంద్రత (ρ) మరిగే స్థానం వద్ద (వాయువు) 6.94 kg⋅m−3
సాంద్రత (ρ) 15 °C వద్ద (వాయువు) 4.41 g⋅cm−3
ట్రిపుల్ పాయింట్ ఉష్ణోగ్రత (Tt) −181 °C (92 K)
క్రిటికల్ ఉష్ణోగ్రత (Tc) 28.8 °C (302 K)
క్రిటికల్ పీడనం (pc) 3.86 MPa (38.6 bar)
క్రిటికల్ సాంద్రత (ρc) 5.5 mol⋅L−1
బాష్పీభవన గుప్త ఉష్ణం మరిగే స్థానం వద్ద 149.85 kJ⋅kg−1
విశిష్ట ఉష్ణ సామర్థ్యం స్థిర పీడనం వద్ద (Cp) −34.4 °C వద్ద 0.06 kJ⋅mol−1⋅K−1
విశిష్ట ఉష్ణ సామర్థ్యం స్థిర ఘనపరిమాణం వద్ద (CV) −34.4 °C వద్ద 0.051 kJ⋅mol−1⋅K−1
ఉష్ణ సామర్థ్య నిష్పత్తి (к) −34.4 °C వద్ద 1.168016
సంకోచనీయత కారకం (Z) 15 °C వద్ద 0.9896
ఎసెంట్రిక్ కారకం (ω) 0.17166
స్నిగ్ధత (η) 0 °C వద్ద (వాయువు) 13.3 mPa⋅s (0.0133 cP)
స్నిగ్ధత (η) 25 °C వద్ద (వాయువు) 14.1 mPa⋅s (0.01440 cP)
ఓజోన్ క్షీణత సామర్థ్యం (ODP) 1[6](CCl3F = 1)
గ్లోబల్ వార్మింగ్ పొటెన్షియల్ (GWP) 14,000[2] (CO2 = 1)
వాతావరణ ఆయుష్షు 640 సంవత్సరాలు[2]

గ్యాలరీ

  • అడ్వాన్స్‌డ్ గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ గ్యాసెస్ ఎక్స్‌పెరిమెంట్ (AGAGE) ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న స్టేషన్లలో దిగువ వాతావరణంలో (ట్రోపోస్పియర్) కొలవబడిన CFC-13. సమృద్ధి విలువలు కాలుష్య రహిత నెలవారీ సగటు మోల్ భిన్నాలుగా పార్ట్స్-పర్-ట్రిలియన్‌లో ఇవ్వబడ్డాయి.
    అడ్వాన్స్‌డ్ గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ గ్యాసెస్ ఎక్స్‌పెరిమెంట్ (AGAGE) ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న స్టేషన్లలో దిగువ వాతావరణంలో (ట్రోపోస్పియర్) కొలవబడిన CFC-13. సమృద్ధి విలువలు కాలుష్య రహిత నెలవారీ సగటు మోల్ భిన్నాలుగా పార్ట్స్-పర్-ట్రిలియన్‌లో ఇవ్వబడ్డాయి.

ఇవి కూడా చూడండి

మూలాలు

  1. ↑ 1.0 1.1 (October 10, 2017). "Atmospheric histories and emissions of chlorofluorocarbons CFC-13 (CClF3), CFC-114 (C2Cl2F4), and CFC-115 (C2ClF5)". Atmospheric Chemistry and Physics Discussions. 2017 (39). doi:10.5194/acp-2017-935.
  2. ↑ 2.0 2.1 2.2 AR5 Climate Change 2013: The Physical Science Basis. 731.
  3. ↑ 3.0 3.1 3.2 Ashworth, James. (April 3, 2023). Mystery emissions of ozone-damaging gases are fuelling climate change. Natural History Museum.
  4. ↑ Elkins, James.W.. (2013). Halocarbons and other Atmospheric Trace Species. NOAA Global Monitoring Laboratory.
  5. ↑ Allen, Kate. (April 3, 2023). Remember ozone-destroying CFCs? They're on the rise again. And the source is a mystery. The Star.
  6. ↑ 6.0 6.1 6.2 6.3 (2007). Class I Ozone-depleting Substances. Science - Ozone Layer Protection.
  7. ↑ AGAGE Data and Figures. Massachusetts Institute of Technology.
  8. ↑ 8.0 8.1 (April 3, 2023). Global increase of ozone-depleting chlorofluorocarbons from 2010 to 2020. Nature Geoscience. 16 (4) 309–313. doi:10.1038/s41561-023-01147-w.
  9. ↑ "Changes in Atmospheric Constituents and in Radiative Forcing". International Panel of Climate Change.

బయటి లింకులు

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Chlorotrifluoromethane” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Chlorotrifluoromethane ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=క్లోరోట్రైఫ్లోరోమీథేన్&oldid=3377"