ఫ్లోరిన్ అజైడ్: Difference between revisions
From LTRC
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Fluorine azide” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం |
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Fluorine azide” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం |
||
| Line 50: | Line 50: | ||
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | పేలుడు డేటా | ! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | పేలుడు డేటా | ||
|- | |- | ||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | షాక్ | ! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | షాక్ సెన్సిటివిటీ | ||
| | | అత్యంత ఎక్కువ | ||
|- | |- | ||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ఘర్షణ | ! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ఘర్షణ సెన్సిటివిటీ | ||
| | | అత్యంత ఎక్కువ | ||
|- | |- | ||
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | ప్రమాదాలు | ! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | ప్రమాదాలు | ||
| Line 69: | Line 69: | ||
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | సంబంధిత సమ్మేళనాలు | ! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | సంబంధిత సమ్మేళనాలు | ||
|- | |- | ||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ఇతర | ! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ఇతర కేటయాన్లు | ||
| హైడ్రాజోయిక్ ఆమ్లం<br />క్లోరిన్ అజైడ్<br />బ్రోమిన్ అజైడ్<br />అయోడిన్ అజైడ్ | | హైడ్రాజోయిక్ ఆమ్లం<br />క్లోరిన్ అజైడ్<br />బ్రోమిన్ అజైడ్<br />అయోడిన్ అజైడ్ | ||
|- | |- | ||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | | ! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ప్రత్యేకంగా పేర్కొనకపోతే, డేటా పదార్థాల యొక్క | ||
| ప్రామాణిక స్థితి (25 °C [77 °F], 100 kPa) | | ప్రామాణిక స్థితి (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు | ||
|} | |} | ||
| Line 98: | Line 98: | ||
:2 NF → N2F2 | :2 NF → N2F2 | ||
ఘన లేదా ద్రవ FN3 పేలవచ్చు, దీనివల్ల | ఘన లేదా ద్రవ FN3 పేలవచ్చు, దీనివల్ల పెద్ద మొత్తంలో శక్తి విడుదలవుతుంది. ఒక పలుచని పొర 1.6 కి.మీ/సె వేగంతో మండుతుంది.<ref name="Seder1991">Seder, T.A.. (1991). "The decomposition of condensed phase fluorine azide". ''Combustion and Flame''. 85 (3–4) 353–362. doi:[https://doi.org/10.1016/0010-2180(91)90139-3 10.1016/0010-2180(91)90139-3].</ref> పేలుడు ప్రమాదం కారణంగా, ఈ పదార్థాన్ని ఒకసారి చాలా తక్కువ పరిమాణంలో మాత్రమే నిర్వహించాలి.<ref name="Christen1988"/> | ||
FN3 [[అడక్ట్]]లను -196 °C వద్ద [[లూయిస్ ఆమ్లాలు]] అయిన [[బోరాన్ ట్రైఫ్లోరైడ్]] (BF3) మరియు [[ఆర్సెనిక్ పెంటాఫ్లోరైడ్]] (AsF5) లతో ఏర్పరచవచ్చు. ఈ అణువులు ఫ్లోరిన్ నుండి మొదటి నైట్రోజన్ పరమాణువుతో బంధాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.<ref name="Schatte">Schatte, G.. (1991). "Die Wechselwirkung von N<sub>3</sub>F mit Lewis-Säuren und HF. N<sub>3</sub>F als möglicher Vorläufer für die Synthese von N<sub>3</sub>+-Salzen = The interaction of N<sub>3</sub>F with Lewis acids and HF•N<sub>3</sub>F as possible precursor for the synthesis of N<sub>3</sub>+ salts". ''Zeitschrift für Naturforschung B''. 46 (4) 483–489. doi:[https://doi.org/10.1515/znb-1991-0410 10.1515/znb-1991-0410].</ref> | FN3 [[అడక్ట్]]లను -196 °C వద్ద [[లూయిస్ ఆమ్లాలు]] అయిన [[బోరాన్ ట్రైఫ్లోరైడ్]] (BF3) మరియు [[ఆర్సెనిక్ పెంటాఫ్లోరైడ్]] (AsF5) లతో ఏర్పరచవచ్చు. ఈ అణువులు ఫ్లోరిన్ నుండి మొదటి నైట్రోజన్ పరమాణువుతో బంధాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.<ref name="Schatte">Schatte, G.. (1991). "Die Wechselwirkung von N<sub>3</sub>F mit Lewis-Säuren und HF. N<sub>3</sub>F als möglicher Vorläufer für die Synthese von N<sub>3</sub>+-Salzen = The interaction of N<sub>3</sub>F with Lewis acids and HF•N<sub>3</sub>F as possible precursor for the synthesis of N<sub>3</sub>+ salts". ''Zeitschrift für Naturforschung B''. 46 (4) 483–489. doi:[https://doi.org/10.1515/znb-1991-0410 10.1515/znb-1991-0410].</ref> | ||
| Line 134: | Line 134: | ||
=== భౌతిక ధర్మాలు === | === భౌతిక ధర్మాలు === | ||
FN3 [[పొటాషియం ఫ్లోరైడ్]] | FN3 [[పొటాషియం ఫ్లోరైడ్]] ఘన ఉపరితలాలపై [[అడ్సార్బ్]] అవుతుంది, కానీ [[లిథియం ఫ్లోరైడ్]] లేదా [[సోడియం ఫ్లోరైడ్]]లపై కాదు. FN3 ఘన ప్రొపెల్లెంట్ల శక్తిని పెంచగలదా అని తెలుసుకోవడానికి ఈ ధర్మాన్ని పరిశోధిస్తున్నారు. | ||
అతినీలలోహిత [[ఫోటోఎలెక్ట్రిక్ స్పెక్ట్రమ్]] 11.01, 13.72, 15.6, 15.9, 16.67, 18.2, మరియు 19.7 eV వద్ద అయనీకరణ శిఖరాలను చూపుతుంది. ఇవి వరుసగా π, n<sub>N</sub> లేదా n<sub>F</sub>, n<sub>F</sub>, π<sub>F</sub>, n<sub>N</sub> లేదా σ, π మరియు σ ఆర్బిటాల్‌లకు కేటాయించబడ్డాయి.<ref name="Rademacher1988"/> | అతినీలలోహిత [[ఫోటోఎలెక్ట్రిక్ స్పెక్ట్రమ్]] 11.01, 13.72, 15.6, 15.9, 16.67, 18.2, మరియు 19.7 eV వద్ద అయనీకరణ శిఖరాలను చూపుతుంది. ఇవి వరుసగా π, n<sub>N</sub> లేదా n<sub>F</sub>, n<sub>F</sub>, π<sub>F</sub>, n<sub>N</sub> లేదా σ, π మరియు σ ఆర్బిటాల్‌లకు కేటాయించబడ్డాయి.<ref name="Rademacher1988"/> | ||
Latest revision as of 10:48, 7 October 2026
| పేర్లు | |
|---|---|
| ఇతర పేర్లు | ట్రయాజాడైనైల్ ఫ్లోరైడ్ |
| గుర్తింపు సంఖ్యలు | |
| CAS సంఖ్య | 14986-60-8 |
| ChemSpider | 10328964 |
| PubChem CID | 23235952 |
| CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA ) | DTXSID40631418 |
| InChI | InChI=1S/FN3/c1-3-4-2Key: AJXWEJAGUZJGRI-UHFFFAOYSA-N
|
| SMILES | [N-]=[N+]=NF
|
| ధర్మాలు | |
| రసాయన సంకేతం | FN3 |
| మోలార్ ద్రవ్యరాశి | 61.019 g/mol |
| రూపం | పసుపు-ఆకుపచ్చ వాయువు |
| సాంద్రత | 1.3 g/cm |
| ద్రవీభవన స్థానం | −139 °C (−218 °F; 134 K) |
| బాష్పీభవన స్థానం | −30 °C (−22 °F; 243 K) |
| పేలుడు డేటా | |
| షాక్ సెన్సిటివిటీ | అత్యంత ఎక్కువ |
| ఘర్షణ సెన్సిటివిటీ | అత్యంత ఎక్కువ |
| ప్రమాదాలు | |
| వృత్తిపరమైన భద్రత మరియు ఆరోగ్యం | (OHS/OSH): |
| ప్రధాన ప్రమాదాలు | అత్యంత సున్నితమైన పేలుడు పదార్థం |
| NFPA 704 (ఫైర్ డైమండ్) | 0 4 |
| సంబంధిత సమ్మేళనాలు | |
| ఇతర కేటయాన్లు | హైడ్రాజోయిక్ ఆమ్లం క్లోరిన్ అజైడ్ బ్రోమిన్ అజైడ్ అయోడిన్ అజైడ్ |
| ప్రత్యేకంగా పేర్కొనకపోతే, డేటా పదార్థాల యొక్క | ప్రామాణిక స్థితి (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు |
ఫ్లోరిన్ అజైడ్ లేదా ట్రయాజాడైనైల్ ఫ్లోరైడ్ అనేది FN3 ఫార్ములా కలిగిన నైట్రోజన్ మరియు ఫ్లోరిన్లతో కూడిన పసుపు-ఆకుపచ్చ రంగు వాయువు.[1] దీని ధర్మాలు ClN3, BrN3, మరియు IN3 వంటి వాటిని పోలి ఉంటాయి.[2] ఫ్లోరిన్ పరమాణువు మరియు నైట్రోజన్ మధ్య బంధం చాలా బలహీనంగా ఉంటుంది, దీనివల్ల ఈ పదార్థం చాలా అస్థిరంగా ఉండి పేలుడుకు గురయ్యే అవకాశం ఉంది.[3] లెక్కల ప్రకారం F–N–N కోణం సుమారు 102° ఉంటుంది మరియు 3 నైట్రోజన్ పరమాణువులు సరళ రేఖలో ఉంటాయి.[4]
దీనిని మొదట 1942లో జాన్ ఎఫ్. హాలర్ తయారు చేశారు.[5]
చర్యలు
ఫ్లోరిన్ అజైడ్ను హైడ్రాజోయిక్ ఆమ్లం లేదా సోడియం అజైడ్ను ఫ్లోరిన్ వాయువుతో చర్య జరిపించడం ద్వారా తయారు చేయవచ్చు.[6][7]
- HN3 + F2 → N3F + HF
- NaN3 + F2 → N3F + NaF
ఫ్లోరిన్ అజైడ్ సాధారణ ఉష్ణోగ్రతల వద్ద పేలుడు లేకుండా వియోగం చెంది డైనైట్రోజన్ డైఫ్లోరైడ్ను ఏర్పరుస్తుంది:
- 2 FN3 → N2F2 + 2 N2.[1]
1000 °C వంటి అధిక ఉష్ణోగ్రతల వద్ద ఫ్లోరిన్ అజైడ్ నైట్రోజన్ మోనోఫ్లోరైడ్ రాడికల్‌గా విడిపోతుంది:[7]
- FN3 → NF + N2
FN స్వయంగా చల్లబరిచినప్పుడు డైమరైజ్ అవుతుంది.
- 2 NF → N2F2
ఘన లేదా ద్రవ FN3 పేలవచ్చు, దీనివల్ల పెద్ద మొత్తంలో శక్తి విడుదలవుతుంది. ఒక పలుచని పొర 1.6 కి.మీ/సె వేగంతో మండుతుంది.[8] పేలుడు ప్రమాదం కారణంగా, ఈ పదార్థాన్ని ఒకసారి చాలా తక్కువ పరిమాణంలో మాత్రమే నిర్వహించాలి.[9]
FN3 అడక్ట్లను -196 °C వద్ద లూయిస్ ఆమ్లాలు అయిన బోరాన్ ట్రైఫ్లోరైడ్ (BF3) మరియు ఆర్సెనిక్ పెంటాఫ్లోరైడ్ (AsF5) లతో ఏర్పరచవచ్చు. ఈ అణువులు ఫ్లోరిన్ నుండి మొదటి నైట్రోజన్ పరమాణువుతో బంధాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.[10]
ధర్మాలు
స్పెక్ట్రోస్కోపీ
| పారామీటర్ | విలువ[9] | యూనిట్ |
| A | 48131.448 | MHz |
| B | 5713.266 | MHz |
| C | 5095.276 | MHz |
| μa | 1.1 | |
| μb | 0.7 |
ఆకారం
పరమాణువుల మధ్య దూరాలు F–N 0.1444 nm, FN=NN 0.1253 nm మరియు FNN=N 0.1132 nm.[9]
భౌతిక ధర్మాలు
FN3 పొటాషియం ఫ్లోరైడ్ ఘన ఉపరితలాలపై అడ్సార్బ్ అవుతుంది, కానీ లిథియం ఫ్లోరైడ్ లేదా సోడియం ఫ్లోరైడ్లపై కాదు. FN3 ఘన ప్రొపెల్లెంట్ల శక్తిని పెంచగలదా అని తెలుసుకోవడానికి ఈ ధర్మాన్ని పరిశోధిస్తున్నారు.
అతినీలలోహిత ఫోటోఎలెక్ట్రిక్ స్పెక్ట్రమ్ 11.01, 13.72, 15.6, 15.9, 16.67, 18.2, మరియు 19.7 eV వద్ద అయనీకరణ శిఖరాలను చూపుతుంది. ఇవి వరుసగా π, nN లేదా nF, nF, πF, nN లేదా σ, π మరియు σ ఆర్బిటాల్‌లకు కేటాయించబడ్డాయి.[3]
సూచనలు
- ↑ 1.0 1.1 Gipstein, Edward. (1966). "Absorption Spectrum of Fluorine Azide". Applied Spectroscopy. 20 (6) 417–418. doi:10.1366/000370266774386470.
- ↑ Saxena, P. B.. (2007-01-01). Chemistry of Interhalogen Compounds. 96. Discovery Publishing House. ISBN 9788183562430.
- ↑ 3.0 3.1 Rademacher, Paul. (1988). "Photoelectron Spectrum and Electronic Structure of Triazadienyl Fluoride, N3F". Chemische Berichte. 121 (3) 555–557. doi:10.1002/cber.19881210325.
- ↑ Peters, Nancy J. S.. (1988). "Fluorine azide and fluorine nitrate: structure and bonding". Inorganic Chemistry. 27 (4) 755–758. doi:10.1021/ic00277a035.
- ↑ Lowe, Derek. (21 October 2008). Things I Won't Work With: Triazadienyl Fluoride.. In the Pipeline.
- ↑ Gholivand, Khodayar. (1987). "Properties of triazadienyl fluoride, N3F". Inorganic Chemistry. 26 (13) 2137–2140. doi:10.1021/ic00260a025.
- ↑ 7.0 7.1 Benard, D. J.. (1989). "Production of nitrogen monofluoride (a1Δ) by dissociation of fluorine azide". The Journal of Physical Chemistry. 93 (12) 4790–4796. doi:10.1021/j100349a022.
- ↑ Seder, T.A.. (1991). "The decomposition of condensed phase fluorine azide". Combustion and Flame. 85 (3–4) 353–362. doi:10.1016/0010-2180(91)90139-3.
- ↑ 9.0 9.1 9.2 Christen, Dines.. (1988). "Structure of triazadienyl fluoride, FN3, by microwave, infrared, and ab initio methods". Journal of the American Chemical Society. 110 (3) 707–712. doi:10.1021/ja00211a007.
- ↑ Schatte, G.. (1991). "Die Wechselwirkung von N3F mit Lewis-Säuren und HF. N3F als möglicher Vorläufer für die Synthese von N3+-Salzen = The interaction of N3F with Lewis acids and HF•N3F as possible precursor for the synthesis of N3+ salts". Zeitschrift für Naturforschung B. 46 (4) 483–489. doi:10.1515/znb-1991-0410.
బయటి లింకులు
మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Fluorine azide” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Fluorine_azide ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.
