2-బ్యూటీన్: Difference between revisions
From LTRC
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “2-Butene” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం |
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “2-Butene” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం |
||
| (One intermediate revision by the same user not shown) | |||
| Line 1: | Line 1: | ||
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1.5em; width:300px; max-width:45%; font-size:90%" | |||
0.641 g/ml ( | |- | ||
( | | colspan="2" style="text-align:center; background:#ffffff" | | ||
( | |- | ||
< | ! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | పేర్లు | ||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ప్రాధాన్యత కలిగిన IUPAC పేరు | |||
| But-2-ene | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ఇతర పేర్లు | |||
| β-బިއుటిలీన్ | |||
|- | |||
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | గుర్తింపు సంఖ్యలు | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | CAS సంఖ్య | |||
| 107-01-7<br />(cis): 590-18-1<br />(trans): 624-64-6 | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | బెయిల్‌స్టెయిన్ రిఫరెన్స్ | |||
| 1718755 1361341 | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ChEBI | |||
| CHEBI:48363<br />(cis): CHEBI:48366<br />(trans): CHEBI:48365 | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ChemSpider | |||
| 11719<br />(cis): 4449912<br />(trans): 56442 | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ECHA ఇన్ఫోకార్డ్ | |||
| 100.003.140 | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | EC సంఖ్య | |||
| 203-452-9 | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | గ్మెలిన్ రిఫరెన్స్ | |||
| 25196 1140 1141 | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | PubChem CID | |||
| (cis): 5287573<br />(trans): 62695 | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | RTECS సంఖ్య | |||
| EM2932000 1718756 | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | UNII | |||
| S1SK37516R<br />(cis): L35ORC9C05<br />(trans): 017NGL487F | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | కాంప్‌టాక్స్ డాష్‌బోర్డ్ ( EPA ) | |||
| DTXSID1026748 | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | InChI | |||
| <code style="word-break:break-all">InChI=1S/C4H8/c1-3-4-2/h3-4H,1-2H3</code><br /><code style="word-break:break-all">Key: IAQRGUVFOMOMEM-UHFFFAOYSA-N</code><br /><code style="word-break:break-all">InChI=1/C4H8/c1-3-4-2/h3-4H,1-2H3</code><br /><code style="word-break:break-all">Key: IAQRGUVFOMOMEM-UHFFFAOYAW</code><br /><code style="word-break:break-all">(</code><br /><code style="word-break:break-all">cis</code><br /><code style="word-break:break-all">): InChI=1S/C4H8/c1-3-4-2/h3-4H,1-2H3/b4-3-</code><br /><code style="word-break:break-all">Key: IAQRGUVFOMOMEM-ARJAWSKDSA-N</code><br /><code style="word-break:break-all">(</code><br /><code style="word-break:break-all">trans</code><br /><code style="word-break:break-all">): InChI=1S/C4H8/c1-3-4-2/h3-4H,1-2H3/b4-3+</code><br /><code style="word-break:break-all">Key: IAQRGUVFOMOMEM-ONEGZZNKSA-N</code> | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | SMILES | |||
| <code style="word-break:break-all">C(=CC)C</code><br /><code style="word-break:break-all">(</code><br /><code style="word-break:break-all">cis</code><br /><code style="word-break:break-all">): C/C=C\C</code><br /><code style="word-break:break-all">(</code><br /><code style="word-break:break-all">trans</code><br /><code style="word-break:break-all">): C/C=C/C</code> | |||
|- | |||
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | ధర్మాలు | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | రసాయన సంకేతం | |||
| C4H8 | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | మోలార్ ద్రవ్యరాశి | |||
| 56.108 g·mol | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | సాంద్రత | |||
| 0.641 g/ml (cis, 3.7 °C)<br />0.626 g/ml (trans, 0.9 °C) | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ద్రవీభవన స్థానం | |||
| −138.9 °C (−218.0 °F; 134.2 K) (cis)<br />−105.5 °C (trans) | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | బాష్పీభవన స్థానం | |||
| 0.8 to 3.7 °C (33.4 to 38.7 °F; 273.9 to 276.8 K) (Z = 3.7 °C)<br />(E = 0.8 °C) | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | అయస్కాంత గ్రాహ్యత (χ) | |||
| −42.6·10 cm/mol (cis)<br />−43.3·10 cm/mol (trans) | |||
|- | |||
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | ప్రమాదాలు | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | GHS | |||
| లేబులింగ్ : | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | పిక్టోగ్రామ్‌లు | |||
| ‹ దిగువ ఉన్న టెంప్లేట్ (GHS ఫ్లేమ్) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలనలో ఉంది. ఏకాభిప్రాయం కోసం చర్చా పేజీలను చూడండి. ›‹ దిగువ ఉన్న టెంప్లేట్ (GHS ఎక్స్‌క్లమేషన్ మార్క్) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలనలో ఉంది. ఏకాభిప్రాయం కోసం చర్చా పేజీలను చూడండి. › | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | సూచిక పదం | |||
| ప్రమాదం | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ప్రమాద సూచికలు | |||
| H220 | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | జాగ్రత్త సూచికలు | |||
| P210, P377, P381, P403 | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | NFPA 704 (ఫైర్ డైమండ్) | |||
| 1<br />4<br />0 | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ఫ్లాష్ పాయింట్ | |||
| −72 °C (−98 °F; 201 K) | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | స్వయం-జ్వలన ఉష్ణోగ్రత | |||
| 325 °C (617 °F; 598 K) | |||
|- | |||
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | సంబంధిత సమ్మేళనాలు | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | సంబంధిత బިއుటీన్లు | |||
| 1-బިއుటీన్<br />cis-2-బިއుటీన్<br />trans-2-బިއుటీన్<br />ఐసోబިއుటీన్ | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | సంబంధిత సమ్మేళనాలు | |||
| బިއుటేన్<br />బިއుటైన్ | |||
|- | |||
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ప్రత్యేకంగా పేర్కొనకపోతే, డేటా పదార్థాల యొక్క | |||
| ప్రామాణిక స్థితి (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. N సరిచూడండి ( ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ రిఫరెన్సులు | |||
|} | |||
'''2-బ్యూటీన్''' అనేది నాలుగు [[కార్బన్]] పరమాణువులను కలిగిన ఒక ఎసైక్లిక్ [[ఆల్కీన్]]. ఇది [[సిస్-ట్రాన్స్ ఐసోమెరిజం|''సిస్''/''ట్రాన్స్''-ఐసోమెరిజం]] (దీనినే (''E''/''Z'')-ఐసోమెరిజం అని కూడా అంటారు) ప్రదర్శించే సరళమైన ఆల్కీన్; అంటే, ఇది ''సిస్''-2-బ్యూటీన్ ((''Z'')-బ్యూట్-2-ఈన్) మరియు ''ట్రాన్స్''-2-బ్యూటీన్ ((''E'')-బ్యూట్-2-ఈన్) అనే రెండు జ్యామితీయ [[ఐసోమర్]]లుగా ఉంటుంది. | '''2-బ్యూటీన్''' అనేది నాలుగు [[కార్బన్]] పరమాణువులను కలిగిన ఒక ఎసైక్లిక్ [[ఆల్కీన్]]. ఇది [[సిస్-ట్రాన్స్ ఐసోమెరిజం|''సిస్''/''ట్రాన్స్''-ఐసోమెరిజం]] (దీనినే (''E''/''Z'')-ఐసోమెరిజం అని కూడా అంటారు) ప్రదర్శించే అత్యంత సరళమైన ఆల్కీన్; అంటే, ఇది ''సిస్''-2-బ్యూటీన్ ((''Z'')-బ్యూట్-2-ఈన్) మరియు ''ట్రాన్స్''-2-బ్యూటీన్ ((''E'')-బ్యూట్-2-ఈన్) అనే రెండు జ్యామితీయ [[ఐసోమర్]]లుగా ఉంటుంది. | ||
ఇది ఒక [[పెట్రోకెమికల్]], దీనిని [[ముడి చమురు]] యొక్క [[ | ఇది ఒక [[పెట్రోకెమికల్]], దీనిని [[ముడి చమురు]] యొక్క [[ఉత్ప్రేరక క్రాకింగ్]] (catalytic cracking) ద్వారా లేదా [[ఇథిలీన్]] యొక్క [[డైమెరైజేషన్]] ద్వారా ఉత్పత్తి చేస్తారు. దీని ప్రధాన ఉపయోగాలు [[ఆల్కైలేషన్ యూనిట్ల]] వద్ద [[హై-ఆక్టేన్]] [[గ్యాసోలిన్]] (పెట్రోల్) మరియు [[బ్యూటాడైన్]] ఉత్పత్తిలో ఉన్నాయి,<ref name="SIDS">.</ref> అయినప్పటికీ, కొంత 2-బ్యూటీన్‌ను [[2-బ్యూటనాల్]]కు [[జలీకరణ చర్య]] (hydration reaction) ద్వారా, ఆపై [[ఆక్సీకరణ]] ద్వారా ద్రావణి అయిన [[బ్యూటనోన్]]ను తయారు చేయడానికి కూడా ఉపయోగిస్తారు. | ||
ఈ రెండు ఐసోమర్ల [[మరిగే స్థానాలు]] (~''సిస్'' కోసం 4 °C మరియు ~''ట్రాన్స్'' కోసం 1 °C<ref>[http://www.inchem.org InChem: Chemical Safety Information from Intergovernmental Organizations] [https://web.archive.org/web/20091209074235/http://www.inchem.org/ ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ]</ref>) దగ్గరగా ఉండటం వల్ల వీటిని [[స్వేదనం]] (distillation) ద్వారా వేరు చేయడం చాలా కష్టం. అయితే, చాలా పారిశ్రామిక సెట్టింగులలో వేరు | ఈ రెండు ఐసోమర్ల [[మరిగే స్థానాలు]] (~''సిస్'' కోసం 4 °C మరియు ~''ట్రాన్స్'' కోసం 1 °C<ref>[http://www.inchem.org InChem: Chemical Safety Information from Intergovernmental Organizations] [https://web.archive.org/web/20091209074235/http://www.inchem.org/ ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ]</ref>) దగ్గరగా ఉండటం వల్ల వీటిని [[స్వేదనం]] (distillation) ద్వారా వేరు చేయడం చాలా కష్టం. అయితే, చాలా పారిశ్రామిక సెట్టింగులలో వేరు చేయాల్సిన అవసరం ఉండదు, ఎందుకంటే కావలసిన చాలా చర్యలలో రెండు ఐసోమర్లు ఒకే విధంగా ప్రవర్తిస్తాయి. ఒక సాధారణ పారిశ్రామిక 2-బ్యూటీన్ మిశ్రమం 70% (''Z'')-బ్యూట్-2-ఈన్ (''సిస్''-ఐసోమర్) మరియు 30% (''E'')-బ్యూట్-2-ఈన్ (''ట్రాన్స్''-ఐసోమర్) కలిగి ఉంటుంది. [[బ్యూటేన్]] మరియు [[1-బ్యూటీన్]] సాధారణ మలినాలు, ఇవి పారిశ్రామిక మిశ్రమాలలో 1% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఉంటాయి, వీటిలో [[ఐసోబ్యూటీన్]], [[బ్యూటాడైన్]] మరియు [[బ్యూటైన్]] తక్కువ మొత్తంలో ఉంటాయి.<ref name="SIDS"/> | ||
== | == References == | ||
<references /> | <references /> | ||
== | == External links == | ||
* | * | ||
{{DEFAULTSORT:Butene, 2-}} | {{DEFAULTSORT:Butene, 2-}} | ||
[[ | [[Category:Alkenes]] | ||
---- | ---- | ||
Latest revision as of 17:00, 6 October 2026
| పేర్లు | |
|---|---|
| ప్రాధాన్యత కలిగిన IUPAC పేరు | But-2-ene |
| ఇతర పేర్లు | β-బިއుటిలీన్ |
| గుర్తింపు సంఖ్యలు | |
| CAS సంఖ్య | 107-01-7 (cis): 590-18-1 (trans): 624-64-6 |
| బెయిల్‌స్టెయిన్ రిఫరెన్స్ | 1718755 1361341 |
| ChEBI | CHEBI:48363 (cis): CHEBI:48366 (trans): CHEBI:48365 |
| ChemSpider | 11719 (cis): 4449912 (trans): 56442 |
| ECHA ఇన్ఫోకార్డ్ | 100.003.140 |
| EC సంఖ్య | 203-452-9 |
| గ్మెలిన్ రిఫరెన్స్ | 25196 1140 1141 |
| PubChem CID | (cis): 5287573 (trans): 62695 |
| RTECS సంఖ్య | EM2932000 1718756 |
| UNII | S1SK37516R (cis): L35ORC9C05 (trans): 017NGL487F |
| కాంప్‌టాక్స్ డాష్‌బోర్డ్ ( EPA ) | DTXSID1026748 |
| InChI | InChI=1S/C4H8/c1-3-4-2/h3-4H,1-2H3Key: IAQRGUVFOMOMEM-UHFFFAOYSA-NInChI=1/C4H8/c1-3-4-2/h3-4H,1-2H3Key: IAQRGUVFOMOMEM-UHFFFAOYAW(cis): InChI=1S/C4H8/c1-3-4-2/h3-4H,1-2H3/b4-3-Key: IAQRGUVFOMOMEM-ARJAWSKDSA-N(trans): InChI=1S/C4H8/c1-3-4-2/h3-4H,1-2H3/b4-3+Key: IAQRGUVFOMOMEM-ONEGZZNKSA-N
|
| SMILES | C(=CC)C(cis): C/C=C\C(trans): C/C=C/C
|
| ధర్మాలు | |
| రసాయన సంకేతం | C4H8 |
| మోలార్ ద్రవ్యరాశి | 56.108 g·mol |
| సాంద్రత | 0.641 g/ml (cis, 3.7 °C) 0.626 g/ml (trans, 0.9 °C) |
| ద్రవీభవన స్థానం | −138.9 °C (−218.0 °F; 134.2 K) (cis) −105.5 °C (trans) |
| బాష్పీభవన స్థానం | 0.8 to 3.7 °C (33.4 to 38.7 °F; 273.9 to 276.8 K) (Z = 3.7 °C) (E = 0.8 °C) |
| అయస్కాంత గ్రాహ్యత (χ) | −42.6·10 cm/mol (cis) −43.3·10 cm/mol (trans) |
| ప్రమాదాలు | |
| GHS | లేబులింగ్ : |
| పిక్టోగ్రామ్‌లు | ‹ దిగువ ఉన్న టెంప్లేట్ (GHS ఫ్లేమ్) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలనలో ఉంది. ఏకాభిప్రాయం కోసం చర్చా పేజీలను చూడండి. ›‹ దిగువ ఉన్న టెంప్లేట్ (GHS ఎక్స్‌క్లమేషన్ మార్క్) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలనలో ఉంది. ఏకాభిప్రాయం కోసం చర్చా పేజీలను చూడండి. › |
| సూచిక పదం | ప్రమాదం |
| ప్రమాద సూచికలు | H220 |
| జాగ్రత్త సూచికలు | P210, P377, P381, P403 |
| NFPA 704 (ఫైర్ డైమండ్) | 1 4 0 |
| ఫ్లాష్ పాయింట్ | −72 °C (−98 °F; 201 K) |
| స్వయం-జ్వలన ఉష్ణోగ్రత | 325 °C (617 °F; 598 K) |
| సంబంధిత సమ్మేళనాలు | |
| సంబంధిత బިއుటీన్లు | 1-బިއుటీన్ cis-2-బިއుటీన్ trans-2-బިއుటీన్ ఐసోబިއుటీన్ |
| సంబంధిత సమ్మేళనాలు | బިއుటేన్ బިއుటైన్ |
| ప్రత్యేకంగా పేర్కొనకపోతే, డేటా పదార్థాల యొక్క | ప్రామాణిక స్థితి (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. N సరిచూడండి ( ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ రిఫరెన్సులు |
2-బ్యూటీన్ అనేది నాలుగు కార్బన్ పరమాణువులను కలిగిన ఒక ఎసైక్లిక్ ఆల్కీన్. ఇది సిస్/ట్రాన్స్-ఐసోమెరిజం (దీనినే (E/Z)-ఐసోమెరిజం అని కూడా అంటారు) ప్రదర్శించే అత్యంత సరళమైన ఆల్కీన్; అంటే, ఇది సిస్-2-బ్యూటీన్ ((Z)-బ్యూట్-2-ఈన్) మరియు ట్రాన్స్-2-బ్యూటీన్ ((E)-బ్యూట్-2-ఈన్) అనే రెండు జ్యామితీయ ఐసోమర్లుగా ఉంటుంది.
ఇది ఒక పెట్రోకెమికల్, దీనిని ముడి చమురు యొక్క ఉత్ప్రేరక క్రాకింగ్ (catalytic cracking) ద్వారా లేదా ఇథిలీన్ యొక్క డైమెరైజేషన్ ద్వారా ఉత్పత్తి చేస్తారు. దీని ప్రధాన ఉపయోగాలు ఆల్కైలేషన్ యూనిట్ల వద్ద హై-ఆక్టేన్ గ్యాసోలిన్ (పెట్రోల్) మరియు బ్యూటాడైన్ ఉత్పత్తిలో ఉన్నాయి,[1] అయినప్పటికీ, కొంత 2-బ్యూటీన్‌ను 2-బ్యూటనాల్కు జలీకరణ చర్య (hydration reaction) ద్వారా, ఆపై ఆక్సీకరణ ద్వారా ద్రావణి అయిన బ్యూటనోన్ను తయారు చేయడానికి కూడా ఉపయోగిస్తారు.
ఈ రెండు ఐసోమర్ల మరిగే స్థానాలు (~సిస్ కోసం 4 °C మరియు ~ట్రాన్స్ కోసం 1 °C[2]) దగ్గరగా ఉండటం వల్ల వీటిని స్వేదనం (distillation) ద్వారా వేరు చేయడం చాలా కష్టం. అయితే, చాలా పారిశ్రామిక సెట్టింగులలో వేరు చేయాల్సిన అవసరం ఉండదు, ఎందుకంటే కావలసిన చాలా చర్యలలో రెండు ఐసోమర్లు ఒకే విధంగా ప్రవర్తిస్తాయి. ఒక సాధారణ పారిశ్రామిక 2-బ్యూటీన్ మిశ్రమం 70% (Z)-బ్యూట్-2-ఈన్ (సిస్-ఐసోమర్) మరియు 30% (E)-బ్యూట్-2-ఈన్ (ట్రాన్స్-ఐసోమర్) కలిగి ఉంటుంది. బ్యూటేన్ మరియు 1-బ్యూటీన్ సాధారణ మలినాలు, ఇవి పారిశ్రామిక మిశ్రమాలలో 1% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఉంటాయి, వీటిలో ఐసోబ్యూటీన్, బ్యూటాడైన్ మరియు బ్యూటైన్ తక్కువ మొత్తంలో ఉంటాయి.[1]
References
External links
మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “2-Butene” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/2-Butene ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.
