జాజికాయ (Nutmeg)
| శాస్త్రీయ వర్గీకరణ (Scientific Classification) | |
| రాజ్యము (Kingdom): | Plantae |
| విభాగము (Division): | Tracheophyta |
| తరగతి (Class): | Magnoliopsida |
| క్రమము (Order): | Magnoliales |
| కుటుంబము (Family): | Myristicaceae |
| ప్రజాతి (Genus): | Myristica |
| జాతి (Species): | M. fragrans |
| ద్వినామ నామకరణం (Binomial Name) | |
|---|---|
| Myristica fragrans Houtt. | |
జాజికాయ అనేది మిరిస్టికేసి (Myristicaceae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక సుగంధ ద్రవ్య వృక్షం. దీని శాస్త్రీయ నామం మిరిస్టికా ఫ్రాగ్రాన్స్ (Myristica fragrans). ఇది సుమారు 10 మీటర్ల ఎత్తు వరకు పెరిగే వృక్షం. ఆయుర్వేదంలో దీనిని "జాతిఫల" (సుగంధ యుక్తఫలము), "జాతి కోశ" (సుగంధమైన కోశము కలది), మరియు "మదశౌండ" (మద్యము వలే మత్తును కలిగించునది) అని పిలుస్తారు.
వివిధ భాషల్లో పేర్లు
- తెలుగు: జాజికాయ
- సంస్కృతం: జాతిఫల
- హిందీ: జాయఫల్
- లాటిన్: మిరిస్టికా ఫ్రాగ్రాన్స్
- కుటుంబము: Myristicaceae (మిరిస్టికేసి)
స్వభావం మరియు నిర్మాణం
జాజికాయ ఫలము అండాకారములో లేదా గోళాకారములో ఉంటుంది. దీని ఫలము, పత్రములు (ఆకులు), మరియు త్వక్ (బెరడు) లందు సుగంధిత తైలము (Essential oil) ఉంటుంది. ఇందులో మిరిస్టిక్, మిరిస్టిసిన్ యాసిడ్ అనునవి ఉంటాయి. వీటితో పాటు ఫిక్స్డ్ ఆయిల్ (Fixed oil) మరియు పెక్టిన్ కూడా ఉంటాయి.
ఆయుర్వేద గుణాలు
- రసం: కటు, తిక్త రసములు
- గుణం: లఘు, తీక్షణ గుణములు
- వీర్యం: ఉష్ణ వీర్యము
- విపాకం: కటు విపాకము
- దోష ప్రభావం: కఫ వాత హరము
- కర్మలు: దీపనము, రోచనము, గ్రాహి, స్వర్యము
పోషక విలువలు
జాజికాయ నందు క్రింది పోషకాలు లభిస్తాయి:
- కార్బోహైడ్రేట్లు: 119 గ్రాములు
- ప్రోటీన్లు: 7.5 గ్రాములు
- క్యాల్షియం: 119 గ్రాములు
- ఫాస్పరస్: 238 మి.గ్రా
- ఐరన్: 4.5 గ్రాములు
ఔషధ ఉపయోగాలు & చికిత్సలు
ఆయుర్వేదంలో దీనిని అతిసారము, గ్రహణి, తృష్ణ, కాస, పీనసము, శోష, హృద్రోగము, చర్మవ్యాధులు, వాంతులు మరియు ముఖ వై రస్యము నందు ఉపయోగిస్తారు.
- లైంగిక శక్తి: జాజికాయ చూర్ణమును పాలతో కలిపి సేవించిన లైంగికశక్తి పెరుగుతుంది. జాజికాయ చూర్ణము మరియు తేనె కలిపి సేవించిన సెక్యువల్ టానిక్లా పనిచేస్తుంది.
- నిద్రలేమి, తలనొప్పి & డిప్రెషన్: జాజికాయ పొడిని పాలతో కలిపి తీసుకుంటే చక్కగా నిద్రపడుతుంది, మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉండి తలనొప్పి తగ్గుతుంది. డిప్రెషన్ మరియు హైపర్ టెన్షన్ ఉన్నవారు దీనిని ఆమలకి (ఉసిరి) రసంతో కలిపి తీసుకోవడం శ్రేయస్కరం.
