టైట్రేషన్

From LTRC
Revision as of 13:00, 14 October 2026 by Abhinaya (talk | contribs) (ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Titration” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం)
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)

టెట్రేషన్ తో పొరబడకండి

ఒక బ్యూరెట్ మరియు ఎర్లెన్‌మేయర్ ఫ్లాస్క్ (కోనికల్ ఫ్లాస్క్)లను ఆమ్ల-క్షార టైట్రేషన్ కోసం ఉపయోగిస్తున్నారు.

టైట్రేషన్ (దీనిని టైట్రిమెట్రీ[1] మరియు వాల్యూమెట్రిక్ విశ్లేషణ అని కూడా పిలుస్తారు) అనేది ఒక గుర్తించబడిన విశ్లేష్యము (analyte - విశ్లేషించాల్సిన పదార్థం) యొక్క గాఢతను నిర్ణయించడానికి ఉపయోగించే ఒక సాధారణ ప్రయోగశాల పరిమాణాత్మక విశ్లేషణాత్మక రసాయన శాస్త్ర పద్ధతి. 'టైట్రెంట్' లేదా 'టైట్రేటర్' అని పిలువబడే ఒక అభికారకం (reagent),[2] తెలిసిన గాఢత మరియు పరిమాణం కలిగిన ప్రామాణిక ద్రావణంగా తయారు చేయబడుతుంది. టైట్రెంట్, 'విశ్లేష్యము' (దీనిని 'టైట్రాండ్'[3] అని కూడా పిలవవచ్చు) యొక్క ద్రావణంతో చర్య జరిపి, విశ్లేష్యము యొక్క గాఢతను నిర్ణయిస్తుంది. విశ్లేష్యముతో చర్య జరిపిన టైట్రెంట్ పరిమాణాన్ని 'టైట్రేషన్ పరిమాణం' అని పిలుస్తారు.

చరిత్ర మరియు వ్యుత్పత్తి

"టైట్రేషన్" అనే పదం ఫ్రెంచ్ పదం tiltre (1543) నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం నాణేలలో లేదా బంగారం లేదా వెండి పనులలో బంగారం లేదా వెండి యొక్క నిష్పత్తి; అంటే, స్వచ్ఛత యొక్క కొలత. Tiltre అనేది titreగా మారింది,[4] తద్వారా ఇది "మిశ్రమ బంగారం యొక్క స్వచ్ఛత",[5] మరియు ఆపై "ఒక నిర్దిష్ట నమూనాలో పదార్థం యొక్క గాఢత" అని అర్థం చేసుకోవడం జరిగింది.[6] 1828లో, ఫ్రెంచ్ రసాయన శాస్త్రవేత్త జోసెఫ్ లూయిస్ గే-లుసాక్ మొదటిసారిగా titreని క్రియగా (titrer) ఉపయోగించారు, దీని అర్థం "ఒక నిర్దిష్ట నమూనాలో పదార్థం యొక్క గాఢతను నిర్ణయించడం".[7]

వాల్యూమెట్రిక్ విశ్లేషణ 18వ శతాబ్దపు చివరలో ఫ్రాన్స్‌లో ప్రారంభమైంది. ఫ్రెంచ్ రసాయన శాస్త్రవేత్త ఫ్రాంకోయిస్-ఆంటోయిన్-హెన్రీ డెస్క్రోయిజిల్స్ 1791లో మొదటి బ్యూరెట్‌ను (ఇది గ్రాడ్యుయేటెడ్ సిలిండర్‌ను పోలి ఉంటుంది) అభివృద్ధి చేశారు.[8][9][10] గే-లుసాక్ బ్యూరెట్ యొక్క మెరుగైన సంస్కరణను అభివృద్ధి చేశారు, ఇందులో సైడ్ ఆర్మ్ ఉంది, మరియు ఇండిగో ద్రావణాల ప్రామాణీకరణపై 1824 నాటి పత్రంలో "పిపెట్" మరియు "బ్యూరెట్" అనే పదాలను కనిపెట్టారు.[11] మొదటి నిజమైన బ్యూరెట్‌ను 1845లో ఫ్రెంచ్ రసాయన శాస్త్రవేత్త ఎటియెన్-ఒస్సియన్ హెన్రీ (1798–1873) కనుగొన్నారు.[12][13][14][15] ఈ పద్ధతిలో ఒక ప్రధాన మెరుగుదల మరియు వాల్యూమెట్రిక్ విశ్లేషణ ప్రాచుర్యంలోకి రావడానికి కార్ల్ ఫ్రెడరిక్ మోహర్ కారణం, ఆయన బ్యూరెట్‌ను సరళమైన మరియు అనుకూలమైన రూపంలోకి మార్చారు, మరియు ఈ అంశంపై మొదటి పాఠ్యపుస్తకాన్ని రాశారు, Lehrbuch der chemisch-analytischen Titrirmethode (విశ్లేషణాత్మక రసాయన శాస్త్ర టైట్రేషన్ పద్ధతుల పాఠ్యపుస్తకం), ఇది 1855లో ప్రచురించబడింది.[16][17]

ప్రక్రియ

టైట్రేషన్ ద్వారా మట్టి నమూనాల విశ్లేషణ.

ఒక సాధారణ టైట్రేషన్, చాలా ఖచ్చితమైన మొత్తంలో విశ్లేష్యము మరియు తక్కువ మొత్తంలో pH సూచిక (ఉదాహరణకు ఫినాల్ఫ్తలీన్) కలిగిన బీకర్ లేదా ఎర్లెన్‌మేయర్ ఫ్లాస్క్తో ప్రారంభమవుతుంది, దీనిని టైట్రెంట్ కలిగిన క్రమాంకనం చేసిన బ్యూరెట్ లేదా కెమిస్ట్రీ పైపెటింగ్ సిరంజి కింద ఉంచుతారు.[18] టైట్రెంట్ సంతృప్త పరిమితికి ప్రతిచర్యగా సూచిక రంగు మారే వరకు, టైట్రెంట్ యొక్క చిన్న పరిమాణాలు విశ్లేష్యము మరియు సూచికకు జోడించబడతాయి. ఇది టైట్రేషన్ యొక్క ముగింపు బిందువుకు చేరుకోవడాన్ని సూచిస్తుంది, అంటే రెండు పదార్థాల మధ్య చర్య ప్రకారం, టైట్రెంట్ మొత్తం ప్రస్తుతం ఉన్న విశ్లేష్యము మొత్తంతో సమతుల్యం అవుతుంది. కావలసిన ముగింపు బిందువును బట్టి, టైట్రెంట్ యొక్క ఒక చుక్క లేదా ఒక చుక్క కంటే తక్కువ పరిమాణం సూచికలో శాశ్వత మరియు తాత్కాలిక మార్పుకు మధ్య వ్యత్యాసాన్ని కలిగిస్తుంది. విశ్లేష్యము/సూచిక ద్రావణాన్ని కలిగి ఉన్న బీకర్ లేదా ఫ్లాస్క్‌ను నిరంతరం కదిలించాలి లేదా తిప్పాలి, తద్వారా జోడించిన టైట్రెంట్ సమానంగా విస్తరిస్తుంది.

తయారీ పద్ధతులు

సాధారణ టైట్రేషన్‌లకు టైట్రెంట్ మరియు విశ్లేష్యము ద్రవ (ద్రావణం) రూపంలో ఉండాలి. ఘనపదార్థాలను సాధారణంగా జల ద్రావణంలో కరిగిస్తారు, అయితే పెట్రోకెమిస్ట్రీ (పెట్రోలియంపై ప్రత్యేకత కలిగినది) వంటి ప్రత్యేక ప్రయోజనాల కోసం గ్లేసియల్ ఎసిటిక్ యాసిడ్ లేదా ఇథనాల్ వంటి ఇతర ద్రావణాలను ఉపయోగిస్తారు.[19] ఖచ్చితత్వాన్ని మెరుగుపరచడానికి గాఢత కలిగిన విశ్లేష్యములను తరచుగా పలుచన చేస్తారు.

అనేక ఆమ్ల-క్షారేతర టైట్రేషన్‌లకు చర్య సమయంలో స్థిరమైన pH అవసరం. అందువల్ల, pHని నిర్వహించడానికి టైట్రేషన్ చాంబర్‌కు బఫర్ ద్రావణం జోడించబడవచ్చు.[20]

నమూనాలోని రెండు అభికారకాలు టైట్రెంట్‌తో చర్య జరిపి, కేవలం ఒకటి మాత్రమే కావలసిన విశ్లేష్యము అయిన సందర్భాల్లో, అవాంఛిత అయాన్ యొక్క ప్రభావాన్ని తొలగించే ప్రత్యేక మాస్కింగ్ ద్రావణంను రియాక్షన్ చాంబర్‌కు జోడించవచ్చు.[21]

కొన్ని రిడక్షన్-ఆక్సిడేషన్ (రెడాక్స్) చర్యలకు నమూనా ద్రావణాన్ని వేడి చేయడం మరియు ద్రావణం వేడిగా ఉన్నప్పుడే టైట్రేట్ చేయడం అవసరం, తద్వారా చర్య రేటు పెరుగుతుంది. ఉదాహరణకు, కొన్ని ఆక్సలేట్ ద్రావణాల ఆక్సీకరణకు సహేతుకమైన చర్య రేటును నిర్వహించడానికి 60 C వరకు వేడి చేయడం అవసరం.[22]

టైట్రేషన్ వక్రరేఖలు

ప్రధాన వ్యాసం: టైట్రేషన్ వక్రరేఖ

ఒక బలమైన క్షారంతో టైట్రేట్ చేయబడిన డైప్రోటిక్ ఆమ్లం యొక్క సాధారణ టైట్రేషన్ వక్రరేఖ. ఇక్కడ సోడియం హైడ్రాక్సైడ్తో టైట్రేట్ చేయబడిన ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం చూపబడింది. రెండు సమతుల్య బిందువులు కనిపిస్తున్నాయి.

టైట్రేషన్ వక్రరేఖ అనేది గ్రాఫ్‌లోని ఒక వక్రరేఖ, దీని x-నిర్దేశాంకం టైట్రేషన్ ప్రారంభం నుండి జోడించిన టైట్రెంట్ పరిమాణాన్ని సూచిస్తుంది, మరియు y-నిర్దేశాంకం టైట్రేషన్ యొక్క సంబంధిత దశలో విశ్లేష్యము యొక్క గాఢతను సూచిస్తుంది (ఆమ్ల-క్షార టైట్రేషన్‌లో, y-నిర్దేశాంకం సాధారణంగా ద్రావణం యొక్క pHని సూచిస్తుంది).[23]

ఒక ఆమ్ల–క్షార టైట్రేషన్‌లో, టైట్రేషన్ వక్రరేఖ సంబంధిత ఆమ్లం మరియు క్షారం యొక్క బలాన్ని సూచిస్తుంది. బలమైన ఆమ్లం మరియు బలమైన క్షారం కోసం, వక్రరేఖ సాపేక్షంగా మృదువుగా ఉంటుంది మరియు సమతుల్య బిందువు వద్ద చాలా నిటారుగా ఉంటుంది. దీని కారణంగా, సమతుల్య బిందువు వద్ద టైట్రెంట్ పరిమాణంలో చిన్న మార్పు పెద్ద pH మార్పుకు దారితీస్తుంది, మరియు అనేక సూచికలు తగినవిగా ఉంటాయి (ఉదాహరణకు లిట్మస్, ఫినాల్ఫ్తలీన్ లేదా బ్రోమోథైమాల్ బ్లూ).

ఒక అభికారకం బలహీనమైన ఆమ్లం లేదా క్షారం మరియు మరొకటి బలమైన ఆమ్లం లేదా క్షారం అయితే, టైట్రేషన్ వక్రరేఖ క్రమరహితంగా ఉంటుంది మరియు సమతుల్య బిందువు వద్ద టైట్రెంట్ యొక్క చిన్న జోడింపులతో pH తక్కువగా మారుతుంది. ఉదాహరణకు, ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం (బలహీనమైన ఆమ్లం) మరియు సోడియం హైడ్రాక్సైడ్ (బలమైన క్షారం) మధ్య టైట్రేషన్ కోసం టైట్రేషన్ వక్రరేఖ చిత్రీకరించబడింది. సమతుల్య బిందువు pH 8-10 మధ్య సంభవిస్తుంది, ఇది సమతుల్య బిందువు వద్ద ద్రావణం క్షారయుతంగా ఉందని సూచిస్తుంది మరియు ఫినాల్ఫ్తలీన్ వంటి సూచిక తగినదిగా ఉంటుంది. బలహీనమైన క్షారాలు మరియు బలమైన ఆమ్లాలకు సంబంధించిన టైట్రేషన్ వక్రరేఖలు కూడా ఇలాగే ప్రవర్తిస్తాయి, సమతుల్య బిందువు వద్ద ద్రావణం ఆమ్లయుతంగా ఉంటుంది మరియు మిథైల్ ఆరెంజ్ మరియు బ్రోమోథైమాల్ బ్లూ వంటి సూచికలు అత్యంత తగినవిగా ఉంటాయి.

బలహీనమైన ఆమ్లం మరియు బలహీనమైన క్షారం మధ్య టైట్రేషన్‌లు చాలా క్రమరహితంగా ఉండే టైట్రేషన్ వక్రరేఖలను కలిగి ఉంటాయి. దీని కారణంగా, ఏ సూచిక కూడా తగినది కాకపోవచ్చు, మరియు చర్యను పర్యవేక్షించడానికి తరచుగా pH మీటర్ ఉపయోగించబడుతుంది.[24]

వక్రరేఖను వివరించడానికి ఉపయోగించే ఫంక్షన్ రకాన్ని సిగ్మోయిడ్ ఫంక్షన్ అని పిలుస్తారు.

టైట్రేషన్ రకాలు

విభిన్న ప్రక్రియలు మరియు లక్ష్యాలతో అనేక రకాల టైట్రేషన్‌లు ఉన్నాయి. గుణాత్మక టైట్రేషన్‌లో అత్యంత సాధారణ రకాలు ఆమ్ల-క్షార టైట్రేషన్లు మరియు రెడాక్స్ టైట్రేషన్లు.

ఆమ్ల-క్షార టైట్రేషన్

ప్రధాన వ్యాసం: ఆమ్ల-క్షార టైట్రేషన్

మిథైల్ ఆరెంజ్
సూచిక ఆమ్ల వైపు రంగు రంగు మార్పు పరిధి
(pH) 		క్షార వైపు రంగు
మిథైల్ వయోలెట్ పసుపు 0.0—1.6 వయొలెట్
బ్రోమోఫినాల్ బ్లూ పసుపు 3.0—4.6 నీలం
మిథైల్ ఆరెంజ్ ఎరుపు 3.1—4.4 పసుపు
మిథైల్ రెడ్ ఎరుపు 4.4—6.3 పసుపు
లిట్మస్ ఎరుపు 5.0—8.0 నీలం
బ్రోమోథైమాల్ బ్లూ పసుపు 6.0—7.6 నీలం
ఫినాల్ఫ్తలీన్ రంగులేని 8.3—10.0 గులాబీ
అలిజరిన్ ఎల్లో పసుపు 10.1—12.0 ఎరుపు

ఆమ్ల-క్షార టైట్రేషన్‌లు ద్రావణంలో కలిపినప్పుడు ఆమ్లం మరియు క్షారం మధ్య జరిగే తటస్థీకరణపై ఆధారపడి ఉంటాయి. నమూనాతో పాటు, టైట్రేషన్ చాంబర్‌కు తగిన pH సూచిక జోడించబడుతుంది, ఇది సమతుల్య బిందువు యొక్క pH పరిధిని సూచిస్తుంది. ఆమ్ల-క్షార సూచిక రంగు మారడం ద్వారా టైట్రేషన్ యొక్క ముగింపు బిందువును సూచిస్తుంది. ముగింపు బిందువు మరియు సమతుల్య బిందువు ఖచ్చితంగా ఒకటే కావు, ఎందుకంటే సమతుల్య బిందువు చర్య యొక్క స్టోయికియోమెట్రీ ద్వారా నిర్ణయించబడుతుంది, అయితే ముగింపు బిందువు కేవలం సూచిక నుండి రంగు మార్పు మాత్రమే. అందువల్ల, సూచికను జాగ్రత్తగా ఎంచుకోవడం వల్ల సూచిక దోషం తగ్గుతుంది. ఉదాహరణకు, సమతుల్య బిందువు pH 8.4 వద్ద ఉంటే, అలిజరిన్ ఎల్లోకు బదులుగా ఫినాల్ఫ్తలీన్ సూచికను ఉపయోగిస్తారు, ఎందుకంటే ఫినాల్ఫ్తలీన్ సూచిక దోషాన్ని తగ్గిస్తుంది. సాధారణ సూచికలు, వాటి రంగులు మరియు అవి రంగు మారే pH పరిధి పైన ఉన్న పట్టికలో ఇవ్వబడ్డాయి.[25] మరింత ఖచ్చితమైన ఫలితాలు అవసరమైనప్పుడు, లేదా అభికారకాలు బలహీనమైన ఆమ్లం మరియు బలహీనమైన క్షారం అయినప్పుడు, pH మీటర్ లేదా కండక్టెన్స్ మీటర్ ఉపయోగించబడతాయి.

ఆర్గానోలిథియం అభికారకం, మెటల్ అమైడ్లు, మరియు హైడ్రైడ్లు వంటి చాలా బలమైన క్షారాల కోసం, నీరు సాధారణంగా తగిన ద్రావణి కాదు మరియు జల pH మార్పుల పరిధిలో pKa ఉన్న సూచికలు పెద్దగా ఉపయోగపడవు. బదులుగా, ఉపయోగించే టైట్రెంట్ మరియు సూచిక చాలా బలహీనమైన ఆమ్లాలు, మరియు THF వంటి నిర్జల ద్రావణాలు ఉపయోగించబడతాయి.[26][27]

ఫినాల్ఫ్తలీన్, ఆమ్ల మరియు క్షార టైట్రేషన్‌లో సాధారణంగా ఉపయోగించే సూచిక.

టైట్రేషన్ సమయంలో సుమారు pHని మూడు రకాల గణనల ద్వారా అంచనా వేయవచ్చు. టైట్రేషన్ ప్రారంభానికి ముందు, ఏ క్షారాన్ని జోడించకముందే బలహీనమైన ఆమ్లం యొక్క జల ద్రావణంలో [H+] గాఢత లెక్కించబడుతుంది. జోడించిన క్షారాల మోల్స్ సంఖ్య ప్రారంభ ఆమ్లం యొక్క మోల్స్ సంఖ్యకు సమానమైనప్పుడు లేదా సమతుల్య బిందువు అని పిలవబడేటప్పుడు, జలవిశ్లేషణలో ఒకటి జరుగుతుంది మరియు టైట్రేట్ చేయబడిన ఆమ్లం యొక్క కాంజుగేట్ క్షారాలను లెక్కించిన విధంగానే pH లెక్కించబడుతుంది. ప్రారంభ మరియు ముగింపు బిందువుల మధ్య, [H+] అనేది హెండర్సన్-హసెల్‌బాల్చ్ సమీకరణం నుండి పొందబడుతుంది మరియు టైట్రేషన్ మిశ్రమం బఫర్‌గా పరిగణించబడుతుంది. హెండర్సన్-హసెల్‌బాల్చ్ సమీకరణంలో [acid] మరియు [base] అనేవి విఘటనం లేదా జలవిశ్లేషణతో కూడా ఉండే మోలారిటీలు అని చెప్పబడ్డాయి. బఫర్‌లో, [H+]ని ఖచ్చితంగా లెక్కించవచ్చు కానీ HA యొక్క విఘటనం, A- యొక్క జలవిశ్లేషణ మరియు నీటి స్వయం-అయనీకరణను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.[28] నాలుగు స్వతంత్ర సమీకరణాలను ఉపయోగించాలి:[29]

[H+][OH-] = 10−14
[HA+]=Ka[HA][AA−]
[HA]+[AA−]=(nA+nB)V
[HA+]+nBV=[AA−]+[OHA−]

సమీకరణాలలో, nA మరియు nB అనేవి బఫర్‌లో ఉపయోగించిన ఆమ్లం (HA) మరియు ఉప్పు (XA, ఇక్కడ X అనేది కాటయాన్) యొక్క మోల్స్, మరియు ద్రావణం యొక్క పరిమాణం V. మొదటి మరియు రెండవ సమీకరణాలను ఉత్పాదించడానికి నీటి అయనీకరణం మరియు ఆమ్లం యొక్క విఘటనానికి ద్రవ్యరాశి చర్య నియమం వర్తించబడుతుంది. మూడవ సమీకరణంలో ద్రవ్యరాశి సమతుల్యత ఉపయోగించబడుతుంది, ఇక్కడ V[HA] మరియు V[A-]ల మొత్తం కరిగిన ఆమ్లం మరియు క్షారం యొక్క మోల్స్ సంఖ్యకు సమానంగా ఉండాలి. నాలుగవ సమీకరణంలో ఛార్జ్ సమతుల్యత ఉపయోగించబడుతుంది, ఇక్కడ ఎడమ వైపు కాటయాన్ల మొత్తం ఛార్జ్‌ను సూచిస్తుంది మరియు కుడి వైపు యానియాన్ల మొత్తం ఛార్జ్‌ను సూచిస్తుంది: nBV అనేది కాటయాన్ యొక్క మోలారిటీ (ఉదాహరణకు, బఫర్ తయారీలో ఆమ్లం యొక్క సోడియం ఉప్పు లేదా సోడియం హైడ్రాక్సైడ్ ఉపయోగిస్తే సోడియం).[30]

రెడాక్స్ టైట్రేషన్

ప్రధాన వ్యాసం: రెడాక్స్ టైట్రేషన్

రెడాక్స్ టైట్రేషన్‌లు ఆక్సీకరణ కారకం మరియు క్షయకరణ కారకం మధ్య జరిగే రిడక్షన్-ఆక్సిడేషన్ చర్యపై ఆధారపడి ఉంటాయి. టైట్రేషన్ యొక్క ముగింపు బిందువును నిర్ణయించడానికి సాధారణంగా పొటెన్షియోమీటర్ లేదా రెడాక్స్ సూచిక ఉపయోగించబడుతుంది, ఉదాహరణకు ఒక అంశం ఆక్సీకరణ కారకం పొటాషియం డైక్రోమేట్ అయినప్పుడు. ద్రావణం యొక్క రంగు నారింజ నుండి ఆకుపచ్చకు మారడం ఖచ్చితమైనది కాదు, కాబట్టి సోడియం డైఫినైలామైన్ వంటి సూచిక ఉపయోగించబడుతుంది.[31] సల్ఫర్ డయాక్సైడ్ కోసం వైన్ల విశ్లేషణకు ఆక్సీకరణ కారకంగా అయోడిన్ అవసరం. ఈ సందర్భంలో, స్టార్చ్ సూచికగా ఉపయోగించబడుతుంది; అదనపు అయోడిన్ సమక్షంలో నీలం రంగు స్టార్చ్-అయోడిన్ కాంప్లెక్స్ ఏర్పడుతుంది, ఇది ముగింపు బిందువును సూచిస్తుంది.[32]

కొన్ని రెడాక్స్ టైట్రేషన్‌లకు సూచిక అవసరం లేదు, ఎందుకంటే అంశాల తీవ్రమైన రంగు కారణంగా. ఉదాహరణకు, పర్మాంగనోమెట్రీలో స్వల్పంగా ఉండే గులాబీ రంగు టైట్రేషన్ యొక్క ముగింపు బిందువును సూచిస్తుంది, ఎందుకంటే అదనపు ఆక్సీకరణ కారకం పొటాషియం పర్మాంగనేట్ రంగు కారణంగా. అయోడోమెట్రీలో,[33] తగినంత పెద్ద గాఢత వద్ద, ముదురు ఎరుపు-గోధుమ రంగు ట్రైఅయోడైడ్ అయాన్ అదృశ్యం కావడం కూడా ముగింపు బిందువుగా ఉపయోగించబడుతుంది, అయితే తక్కువ గాఢత వద్ద స్టార్చ్ సూచికను జోడించడం ద్వారా సున్నితత్వం మెరుగుపడుతుంది, ఇది ట్రైఅయోడైడ్‌తో తీవ్రమైన నీలం రంగు కాంప్లెక్స్‌ను ఏర్పరుస్తుంది.

ముగింపు బిందువుకు ముందు (ఎడమ) మరియు తర్వాత (కుడి) అయోడోమెట్రిక్ టైట్రేషన్ మిశ్రమం యొక్క రంగు.

గ్యాస్ ఫేజ్ టైట్రేషన్

గ్యాస్ ఫేజ్ టైట్రేషన్‌లు వాయు స్థితిలో చేసే టైట్రేషన్‌లు, ప్రత్యేకంగా టైట్రెంట్‌గా పనిచేసే మరొక వాయువు యొక్క అదనపు మొత్తంతో చర్య ద్వారా రియాక్టివ్ జాతులను నిర్ణయించే పద్ధతులు. ఒక సాధారణ గ్యాస్ ఫేజ్ టైట్రేషన్‌లో, వాయు రూప ఓజోన్ నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్‌తో చర్య ప్రకారం టైట్రేట్ చేయబడుతుంది:

O3 + NO → O2 + NO2.[34][35]

చర్య పూర్తయిన తర్వాత, మిగిలిన టైట్రెంట్ మరియు ఉత్పత్తి పరిమాణీకరించబడతాయి (ఉదాహరణకు, ఫోరియర్ ట్రాన్స్‌ఫార్మ్ స్పెక్ట్రోస్కోపీ (FT-IR) ద్వారా); ఇది అసలు నమూనాలో విశ్లేష్యము మొత్తాన్ని నిర్ణయించడానికి ఉపయోగించబడుతుంది.

సాధారణ స్పెక్ట్రోఫోటోమెట్రీ కంటే గ్యాస్ ఫేజ్ టైట్రేషన్ అనేక ప్రయోజనాలను కలిగి ఉంది. మొదటిది, కొలత పాత్ లెంగ్త్‌పై ఆధారపడి ఉండదు, ఎందుకంటే అదనపు టైట్రెంట్ మరియు ఉత్పత్తి రెండింటి కొలత కోసం ఒకే పాత్ లెంగ్త్ ఉపయోగించబడుతుంది. రెండవది, కొలత బీర్-లాంబెర్ట్ నియమం ద్వారా నిర్వచించబడినట్లుగా విశ్లేష్యము గాఢతకు అనుగుణంగా శోషణలో సరళ మార్పుపై ఆధారపడి ఉండదు. మూడవది, ఇది విశ్లేష్యము కోసం సాధారణంగా ఉపయోగించే తరంగదైర్ఘ్యాల వద్ద జోక్యం చేసుకునే జాతులను కలిగి ఉన్న నమూనాలకు ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.[36]

కాంప్లెక్సోమెట్రిక్ టైట్రేషన్

ప్రధాన వ్యాసం: కాంప్లెక్సోమెట్రిక్ టైట్రేషన్

కాంప్లెక్సోమెట్రిక్ టైట్రేషన్‌లు విశ్లేష్యము మరియు టైట్రెంట్ మధ్య కాంప్లెక్స్ ఏర్పడటంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. సాధారణంగా, వీటికి విశ్లేష్యముతో బలహీనమైన కాంప్లెక్స్‌లను ఏర్పరిచే ప్రత్యేక కాంప్లెక్సోమెట్రిక్ సూచికలు అవసరం. అత్యంత సాధారణ ఉదాహరణ అయోడోమెట్రిక్ టైట్రేషన్ యొక్క సున్నితత్వాన్ని పెంచడానికి స్టార్చ్ సూచికను ఉపయోగించడం, అయోడిన్ మరియు అయోడైడ్‌తో స్టార్చ్ యొక్క ముదురు నీలం రంగు కాంప్లెక్స్ అయోడిన్ కంటే ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. ఇతర కాంప్లెక్సోమెట్రిక్ సూచికలు కాల్షియం మరియు మెగ్నీషియం అయాన్ల టైట్రేషన్ కోసం ఎరియోక్రోమ్ బ్లాక్ T, మరియు ద్రావణంలో లోహ అయాన్లను టైట్రేట్ చేయడానికి ఉపయోగించే కీలేటింగ్ ఏజెంట్ EDTA.[37]

జెటా పొటెన్షియల్ టైట్రేషన్

ప్రధాన వ్యాసం: జెటా పొటెన్షియల్ టైట్రేషన్

జెటా పొటెన్షియల్ టైట్రేషన్‌లు అనేవి కొల్లాయిడ్ల వంటి విజాతీయ వ్యవస్థలను వర్ణించడానికి, pH సూచికకు బదులుగా జెటా పొటెన్షియల్ ద్వారా పూర్తయ్యే టైట్రేషన్‌లు.[38] దీని ఉపయోగాలలో ఒకటి pHని మార్చడం లేదా సర్ఫాక్టెంట్ను జోడించడం ద్వారా ఉపరితల ఛార్జ్ సున్నా అయినప్పుడు ఐసో-ఎలెక్ట్రిక్ పాయింట్ను నిర్ణయించడం. మరొక ఉపయోగం ఫ్లోక్యులేషన్ లేదా స్టెబిలైజేషన్ కోసం సరైన మోతాదును నిర్ణయించడం.[39]

అస్సే (Assay)

ప్రధాన వ్యాసం: అస్సే, వైరస్ పరిమాణీకరణ

అస్సే అనేది వైరస్ లేదా బాక్టీరియా యొక్క గాఢతను నిర్ణయించడానికి ఉపయోగించే ఒక రకమైన జీవసంబంధిత టైట్రేషన్. నమూనాపై నిర్ణీత నిష్పత్తిలో (1:1, 1:2, 1:4, 1:8, మొదలైనవి) వరుస పలుచనలు చేయబడతాయి, చివరి పలుచన వైరస్ ఉనికికి సానుకూల పరీక్షను ఇవ్వనంత వరకు. సానుకూల లేదా ప్రతికూల విలువను మైక్రోస్కోప్ కింద సోకిన కణాలను దృశ్యమానంగా తనిఖీ చేయడం ద్వారా లేదా ఎంజైమ్-లింక్డ్ ఇమ్యునోసోర్బెంట్ అస్సే (ELISA) వంటి ఇమ్యునోఎంజైమెట్రిక్ పద్ధతి ద్వారా నిర్ణయించవచ్చు. ఈ విలువను టైటర్ అని పిలుస్తారు.[40]

టైట్రేషన్ ముగింపు బిందువును కొలవడం

ప్రధాన వ్యాసం: Equivalence point ముగింపు బిందువును (endpoint) నిర్ణయించడానికి వివిధ పద్ధతులు ఉన్నాయి:[41]

  • సూచిక (Indicator): రసాయన మార్పుకు ప్రతిస్పందనగా రంగును మార్చుకునే పదార్థం. ఒక ఆమ్ల-క్షార సూచిక (ఉదాహరణకు, phenolphthalein) pHని బట్టి రంగును మారుస్తుంది. Redox indicatorలను కూడా ఉపయోగిస్తారు. టైట్రేషన్ ప్రారంభంలో ఒక చుక్క సూచిక ద్రావణాన్ని కలుపుతారు; రంగు మారినప్పుడు ముగింపు బిందువు చేరుకున్నట్లు అర్థం.
  • పొటెన్షియోమీటర్: ద్రావణం యొక్క electrode potentialను కొలిచే పరికరం. వీటిని రెడాక్స్ టైట్రేషన్ల కోసం ఉపయోగిస్తారు; ముగింపు బిందువు చేరుకున్నప్పుడు వర్కింగ్ ఎలక్ట్రోడ్ యొక్క పొటెన్షియల్ అకస్మాత్తుగా మారుతుంది.
టైట్రేషన్ చర్యలను పర్యవేక్షించడానికి ఉపయోగించే ఒక ప్రాథమిక pH meter.
  • pH meter: ద్రావణంలో ఉన్న H+ అయాన్ల పరిమాణంపై ఆధారపడే పొటెన్షియల్ కలిగిన ఎలక్ట్రోడ్ ఉన్న పొటెన్షియోమీటర్. (ఇది ion-selective electrodeకు ఒక ఉదాహరణ.) టైట్రేషన్ అంతటా ద్రావణం యొక్క pHని సూచికతో కంటే మరింత ఖచ్చితంగా కొలుస్తారు; ముగింపు బిందువు వద్ద కొలిచిన pHలో అకస్మాత్తుగా మార్పు వస్తుంది.
  • వాహకత: ద్రావణంలోని అయాన్ల కొలత. టైట్రేషన్‌లో అయాన్ గాఢత గణనీయంగా మారవచ్చు, ఇది వాహకతను మారుస్తుంది. (ఉదాహరణకు, ఆమ్ల-క్షార టైట్రేషన్ సమయంలో, H+ మరియు OH− అయాన్లు కలిసి తటస్థ H2Oను ఏర్పరుస్తాయి.) మొత్తం వాహకత ద్రావణంలో ఉన్న అన్ని అయాన్లపై ఆధారపడి ఉంటుంది మరియు అన్ని అయాన్లు సమానంగా దోహదపడవు (చలనశీలత మరియు ionic strength కారణంగా), కాబట్టి వాహకతలో మార్పును అంచనా వేయడం దానిని కొలవడం కంటే కష్టం.
  • రంగు మార్పు: కొన్ని చర్యలలో, ఎటువంటి సూచికను కలపకుండానే ద్రావణం రంగు మారుతుంది. ఉత్పన్నం మరియు కారకం యొక్క వివిధ ఆక్సీకరణ స్థితులు వేర్వేరు రంగులను ఉత్పత్తి చేసినప్పుడు రెడాక్స్ టైట్రేషన్లలో ఇది తరచుగా కనిపిస్తుంది.
  • అవక్షేపణం: ఒక చర్య ఘనపదార్థాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తే, టైట్రేషన్ సమయంలో అవక్షేపం ఏర్పడుతుంది. Ag+ మరియు Cl− చర్య జరిపి కరగని ఉప్పు AgClను ఏర్పరచడం ఒక క్లాసిక్ ఉదాహరణ. మబ్బులాంటి అవక్షేపాలు సాధారణంగా ముగింపు బిందువును ఖచ్చితంగా నిర్ణయించడం కష్టతరం చేస్తాయి. దీనిని అధిగమించడానికి, అవక్షేపణ టైట్రేషన్లను తరచుగా "బ్యాక్" టైట్రేషన్లుగా చేయాల్సి ఉంటుంది (క్రింద చూడండి).
  • ఐసోథర్మల్ టైట్రేషన్ క్యాలరీమీటర్: ముగింపు బిందువును నిర్ణయించడానికి చర్య ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడిన లేదా వినియోగించబడిన వేడిని కొలిచే పరికరం. బయోకెమికల్ టైట్రేషన్లలో, ఉదాహరణకు సబ్‌స్ట్రేట్లు enzymeలకు ఎలా బంధించబడతాయో నిర్ణయించడానికి దీనిని ఉపయోగిస్తారు.
  • థర్మోమెట్రిక్ టైట్రిమెట్రీ: ఇది క్యాలరీమెట్రిక్ టైట్రిమెట్రీకి భిన్నమైనది, ఎందుకంటే నమూనా ద్రావణంలోని విశ్లేష్య పరిమాణాన్ని నిర్ణయించడానికి చర్య యొక్క వేడిని (ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల లేదా తగ్గుదల ద్వారా సూచించబడినట్లు) ఉపయోగించరు. బదులుగా, ముగింపు బిందువును ఉష్ణోగ్రత మార్పు రేటు ద్వారా నిర్ణయిస్తారు.
  • Spectroscopy: కారకం, టైట్రెంట్ లేదా ఉత్పన్నం యొక్క spectrum తెలిసినట్లయితే, టైట్రేషన్ సమయంలో ద్రావణం ద్వారా కాంతి శోషణను కొలవడానికి దీనిని ఉపయోగిస్తారు. పదార్థం యొక్క గాఢతను Beer's Law ద్వారా నిర్ణయించవచ్చు.
  • ఆంపెరోమెట్రీ: విశ్లేష్య ఆక్సీకరణ లేదా క్షయకరణ ఫలితంగా టైట్రేషన్ చర్య ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడిన విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని కొలుస్తుంది. ముగింపు బిందువును విద్యుత్ ప్రవాహంలో మార్పుగా గుర్తిస్తారు. అదనపు టైట్రెంట్‌ను క్షయకరణం చేయగలిగినప్పుడు ఈ పద్ధతి అత్యంత ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది, ఉదాహరణకు Ag+తో halideల టైట్రేషన్.

ముగింపు బిందువు మరియు తుల్య బిందువు

తుల్య బిందువు (equivalence point) మరియు ముగింపు బిందువు (endpoint) అనే పదాలను తరచుగా ఒకదానికొకటి మార్చుకుని ఉపయోగిస్తున్నప్పటికీ, అవి వేర్వేరు పదాలు. తుల్య బిందువు అనేది చర్య యొక్క సైద్ధాంతిక పూర్తి: టైట్రెంట్ యొక్క మోల్స్ సంఖ్య విశ్లేష్య మోల్స్ సంఖ్యకు సమానంగా ఉండే అదనపు టైట్రెంట్ పరిమాణం, లేదా దాని గుణిజం (ఉదాహరణకు polyprotic ఆమ్లాలలో). ముగింపు బిందువు అనేది వాస్తవంగా కొలవబడేది, ఇది సూచిక లేదా పైన పేర్కొన్న పరికరం ద్వారా నిర్ణయించబడిన ద్రావణంలోని భౌతిక మార్పు.[42]

టైట్రేషన్ యొక్క ముగింపు బిందువు మరియు తుల్య బిందువుల మధ్య స్వల్ప వ్యత్యాసం ఉంటుంది, ఉదాహరణకు ఆమ్ల/క్షార సూచిక రంగు మారే pH, క్షారంతో టైట్రేట్ చేయబడే ఆమ్లం యొక్క pKaకి సరిగ్గా సమానంగా లేనప్పుడు. ముగింపు బిందువు వాస్తవ తుల్య బిందువు తర్వాత వస్తే ఈ సూచిక లోపం ధనాత్మక లోపం కావచ్చు, లేదా ముగింపు బిందువు తుల్య బిందువుకు ముందు వస్తే అది రుణాత్మక లోపం కావచ్చు.

బ్యాక్ టైట్రేషన్

బ్యాక్ టైట్రేషన్ అనేది వెనుకకు చేసే టైట్రేషన్; అసలు నమూనాను టైట్రేట్ చేయడానికి బదులుగా, ద్రావణానికి తెలిసిన అదనపు ప్రమాణ కారకాన్ని కలుపుతారు, మరియు ఆ అదనపు భాగాన్ని టైట్రేట్ చేస్తారు. సాధారణ టైట్రేషన్ ముగింపు బిందువు కంటే రివర్స్ టైట్రేషన్ ముగింపు బిందువును గుర్తించడం సులభం అయితే, అవక్షేపణ చర్యల మాదిరిగానే బ్యాక్ టైట్రేషన్ ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. విశ్లేష్య మరియు టైట్రెంట్ మధ్య చర్య చాలా నెమ్మదిగా ఉన్నప్పుడు, లేదా విశ్లేష్య కరగని ఘనపదార్థం రూపంలో ఉన్నప్పుడు కూడా బ్యాక్ టైట్రేషన్లు ఉపయోగపడతాయి.[43]

గ్రాఫికల్ పద్ధతులు

టైట్రేషన్ ప్రక్రియ స్వచ్ఛమైన ఆమ్లం నుండి స్వచ్ఛమైన క్షారం వరకు కూర్పులను కలిగిన ద్రావణాలను సృష్టిస్తుంది. మోనోప్రోటిక్ ఆమ్లాలు మరియు క్షారాల కోసం టైట్రేషన్ ప్రక్రియలోని ఏదైనా దశకు సంబంధించిన pHని గుర్తించడం చాలా సులభం. ఒకటి కంటే ఎక్కువ ఆమ్ల లేదా క్షార సమూహాల ఉనికి ఈ గణనలను క్లిష్టతరం చేస్తుంది. గ్రాఫికల్ పద్ధతులు,[44] ఉదాహరణకు ఈక్విలిగ్రాఫ్ (equiligraph),[45] వంటివి జత చేయబడిన సమతుల్యతల పరస్పర చర్యను లెక్కించడానికి చాలా కాలంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి.

ప్రత్యేక ఉపయోగాలు

సెకండరీ పాఠశాల విద్యార్థులకు టైట్రేషన్ ప్రదర్శించబడుతోంది.

ఆమ్ల-క్షార టైట్రేషన్లు

  • biodiesel ఇంధనం కోసం: బ్యాచ్‌ను ప్రాసెస్ చేయడానికి ముందు వ్యర్థ వృక్ష నూనె (WVO)ని తటస్థీకరించాలి. WVO యొక్క ఒక భాగాన్ని ఆమ్లత్వాన్ని నిర్ణయించడానికి క్షారంతో టైట్రేట్ చేస్తారు, తద్వారా మిగిలిన బ్యాచ్‌ను సరిగ్గా తటస్థీకరించవచ్చు. ఇది WVO నుండి ఉచిత కొవ్వు ఆమ్లాలను తొలగిస్తుంది, ఇవి సాధారణంగా బయోడీజిల్ ఇంధనానికి బదులుగా సబ్బును తయారు చేయడానికి చర్య జరుపుతాయి.[46]
  • Kjeldahl method: నమూనాలోని నత్రజని కంటెంట్ కొలత. సేంద్రీయ నత్రజనిని sulfuric acid మరియు potassium sulfateతో ammoniaగా మారుస్తారు. చివరగా, అమ్మోనియాను boric acid మరియు ఆపై sodium carbonateతో బ్యాక్ టైట్రేట్ చేస్తారు.[47]
  • Acid value: ఒక గ్రాము నమూనాలోని ఆమ్లాన్ని పూర్తిగా టైట్రేట్ చేయడానికి అవసరమైన potassium hydroxide (KOH) యొక్క మిల్లీగ్రాముల ద్రవ్యరాశి. ఉచిత కొవ్వు ఆమ్లాల కంటెంట్‌ను నిర్ణయించడం దీనికి ఒక ఉదాహరణ.
  • Saponification value: ఒక గ్రాము నమూనాలోని fatty acidను సపోనిఫై చేయడానికి అవసరమైన KOH యొక్క మిల్లీగ్రాముల ద్రవ్యరాశి. కొవ్వులోని కొవ్వు ఆమ్లాల సగటు గొలుసు పొడవును నిర్ణయించడానికి సపోనిఫికేషన్ ఉపయోగిస్తారు.
  • Ester value (లేదా ఈస్టర్ ఇండెక్స్): ఇది ఒక లెక్కించబడిన సూచిక. ఈస్టర్ విలువ = సపోనిఫికేషన్ విలువ – ఆమ్ల విలువ.
  • Amine value: ఒక గ్రాము నమూనాలోని amine కంటెంట్‌కు సమానమైన KOH యొక్క మిల్లీగ్రాముల ద్రవ్యరాశి.
  • Hydroxyl value: ఒక గ్రాము నమూనాలోని hydroxyl సమూహాలకు అనుగుణంగా ఉండే KOH యొక్క మిల్లీగ్రాముల ద్రవ్యరాశి. విశ్లేష్యాన్ని acetic anhydride ఉపయోగించి ఎసిటైలేషన్ చేసి, ఆపై KOHతో టైట్రేట్ చేస్తారు.
  • Acetyl number: ఎసిటైలేటెడ్ నమూనా యొక్క ఒక గ్రాము జలవిశ్లేషణ ద్వారా ఏర్పడిన ఎసిటిక్ ఆమ్లానికి సమానమైన KOH యొక్క మిల్లీగ్రాముల ద్రవ్యరాశి, ఇది పదార్థంలోని ఉచిత హైడ్రాక్సిల్ సమూహాల సంఖ్యను నిర్ణయించడానికి ఉపయోగించబడుతుంది.

రెడాక్స్ టైట్రేషన్లు

  • Winkler test for dissolved oxygen: నీటిలో ఆక్సిజన్ గాఢతను నిర్ణయించడానికి ఉపయోగిస్తారు. నీటి నమూనాల్లోని ఆక్సిజన్‌ను manganese(II) sulfate ఉపయోగించి క్షయకరణం చేస్తారు, ఇది potassium iodideతో చర్య జరిపి iodineను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. నమూనాలోని ఆక్సిజన్‌కు అనుగుణంగా అయోడిన్ విడుదలవుతుంది, కాబట్టి స్టార్చ్ సూచికను ఉపయోగించి thiosulfateతో అయోడిన్ యొక్క రెడాక్స్ టైట్రేషన్ ద్వారా ఆక్సిజన్ గాఢతను నిర్ణయిస్తారు.[48]
  • Vitamin C: ఆస్కార్బిక్ ఆమ్లం అని కూడా పిలువబడే విటమిన్ సి ఒక శక్తివంతమైన క్షయకరణి. నీలిరంగు రంగు ద్రవ్యం డైక్లోరోఫెనోలిండోఫెనాల్ (DCPIP)తో టైట్రేట్ చేసినప్పుడు దీని గాఢతను సులభంగా గుర్తించవచ్చు, ఇది విటమిన్ ద్వారా క్షయకరణం చెందినప్పుడు రంగులేనిదిగా మారుతుంది.[49]
  • Benedict's reagent: మూత్రంలో అదనపు glucose రోగికి diabetes ఉందని సూచించవచ్చు. సిద్ధం చేసిన కారకాన్ని ఉపయోగించి మూత్రంలోని గ్లూకోజ్‌ను లెక్కించడానికి బెనెడిక్ట్ పద్ధతి సాంప్రదాయ పద్ధతి. ఈ రకమైన టైట్రేషన్ సమయంలో, గ్లూకోజ్ క్యుప్రిక్ అయాన్లను క్యుప్రస్ అయాన్లుగా క్షయకరణం చేస్తుంది, ఇవి potassium thiocyanateతో చర్య జరిపి తెల్లని అవక్షేపాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తాయి, ఇది ముగింపు బిందువును సూచిస్తుంది.[50]
  • Bromine number: విశ్లేష్యంలోని అసంతృప్తత యొక్క కొలత, ఇది 100 గ్రాముల నమూనా ద్వారా శోషించబడిన బ్రోమిన్ మిల్లీగ్రాములలో వ్యక్తమవుతుంది.
  • Iodine number: విశ్లేష్యంలోని అసంతృప్తత యొక్క కొలత, ఇది 100 గ్రాముల నమూనా ద్వారా శోషించబడిన అయోడిన్ గ్రాములలో వ్యక్తమవుతుంది.

ఇతరాలు

  • Karl Fischer titration: పదార్థంలోని నీటి జాడలను విశ్లేషించడానికి ఒక పొటెన్షియోమెట్రిక్ పద్ధతి. ఒక నమూనాను methanolలో కరిగించి, Karl Fischer reagent (ఇది iodine, sulfur dioxide, ఒక క్షారం మరియు ఆల్కహాల్ వంటి ద్రావణితో కూడి ఉంటుంది)తో టైట్రేట్ చేస్తారు. కారకంలో అయోడిన్ ఉంటుంది, ఇది నీటితో అనుపాతంలో చర్య జరుపుతుంది. అందువల్ల, అదనపు అయోడిన్ యొక్క electric potentialను పర్యవేక్షించడం ద్వారా నీటి కంటెంట్‌ను నిర్ణయించవచ్చు.[51]

ఇవి కూడా చూడండి

  • Primary standardలు అనేవి టైట్రేషన్ల కోసం standard solutionలను సిద్ధం చేయడానికి ఉపయోగించే స్థిరమైన మరియు నమ్మదగిన లక్షణాలు కలిగిన సమ్మేళనాలు.

సూచనలు

  1. ↑ Whitney, W.D; Smith, B.E. (1911). “Titrimetry”. The Century Dictionary and Cyclopedia. The Century Co. p. 6504.
  2. ↑ Compendium for Basal Practice in Biochemistry. Aarhus University. 2008.
  3. ↑ “Titrand”. Science & Technology Dictionary. McGraw-Hill. Retrieved 30 September 2011.
  4. ↑ Ortolang: "titre" (in French): "4. a) 1543 tiltre « proportion d'or ou d'argent dans les monnaies, dans les ouvrages d'or et d'argent » " (tiltre: proportion of gold or silver in monies, in works of gold or silver)
  5. ↑ “Etymology On Line: titrate”.
  6. ↑ “WordReference: titre and titer”.
  7. ↑ Gay-Lussac (1828). “Essai des potasses du commerce” [Assays of commercial potash] (in French). Annales de Chimie et de Physique. 2nd series. 39: 337–368. In footnote (1) of p. 340, Gay-Lussac first uses titre as a verb: "Il leur serait plus facile de titrer l'acide sulfurique normal au moyen du carbonate de soude ou de potasse pur; ... " ([In determining the concentration of sulfuric acid] it would be easier for them to titrate normal sulfuric acid by means of pure sodium or potassium carbonate; ... )
  8. ↑ Szabadváry, Ferenc (1993). History of Analytical Chemistry. Taylor & Francis. pp. 208–209. ISBN 2-88124-569-2.
  9. ↑ Descroizilles (1795). “Description et usages du Berthollimêtre, ...” [Description and uses of the Berthollimeter, ...] (in French). Journal des Arts et Manufactures. 1: 256–276.
  10. ↑ Wisniak, Jaime (2014). “François Antoine Henri Descroizilles”. Revista CENIC Ciencias Químicas. 45 (1): 184–193.
  11. ↑ Gay-Lussac (1824). “Instruction sur l'essai du chlorure de chaux” [Instructions on the assaying of chlorinated lime] (in French). Annales de chimie et de physique. 2nd series. 26: 162–175. On pp. 170–171, Gay-Lussac describes various figures that appear in a plate (illustration) that accompanies the article. From p. 170: " F, petite mesure ou pipette de 2/1/2 centimètres cubes, ... " ( F, small measure or "pipette" of 2/1/2 cc., ... ) From p. 171: " I, burette destinée à mesurer la teinture d'épreuve: ... " ( I, "burette" intended to measure the test dye: ... )
  12. ↑ Henry, O. (1845). “Nouvelles expériences sur l'essai des potasses du commerce et appareil dit potassimètre pour l'effectuer” [New experiments on the assay of commercial potash and an apparatus called a "potassimeter" to perform it] (in French). Journale de Pharmacie et de Chimie. 3rd series. 7: 214–222. A sketch of Henry's burette appears on p. 218.
  13. ↑ Szabadváry, Ferenc (1986). “The history of chemical laboratory equipment”. Periodica Polytechnica Chemical Engineering. 30 (1–2): 77–95. See p. 87.
  14. ↑ Szabadváry, Ferenc (1966). History of Analytical Chemistry. Gyula Svehla (translator). Oxford, England: Permagon Press. p. 237. ISBN 9781483157122.
  15. ↑ Christophe, R. (1971). “L'analyse volumétrique de 1790 à 1860. Caractéristiques et importance industrielle. Evolution des instruments.” [Volumetric analysis from 1790–1860. Characteristics and industrial importance. Evolution of instruments.] (in French). Revue d'histoire des sciences. 24 (1): 25–44. doi:10.3406/rhs.1971.3172. From p. 38: " ... il préfigure bien ses descendants actuelles ... " ( ... it [i.e., Henry's burette] foreshadows well its modern descendants ... )
  16. ↑ Rosenfeld, L. (1999). Four Centuries of Clinical Chemistry. CRC Press. pp. 72–75. ISBN 90-5699-645-2.
  17. ↑ Mohr, Karl Friedrich (1855). Lehrbuch der chemisch-analytischen Titrirmethode ... , part 1 [Textbook of analytical chemistry titration methods ...] (in German). Braunschweig, (Germany): Friederich Vieweg und Sohn. pp. 2–20. Page 3 shows Mohr's burette; page 12 shows a burette with a glass stopcock (Glasshahn).
  18. ↑ Gaiao, Edvaldo da Nobrega; Martins, Valdomiro Lacerda; Lyra, Wellington da Silva; Almeida, Luciano Farias de; Silva, Edvan Cirino da; Araújo, Mário César Ugulino (2006). “Digital image-based titrations”. Analytica Chimica Acta. 570 (2): 283–290. doi:10.1016/j.aca.2006.04.048. PMID 17723410.
  19. ↑ Matar, S.; L.F. Hatch (2001). Chemistry of Petrochemical Processes. (2 ed.). Gulf Professional Publishing. ISBN 0-88415-315-0.
  20. ↑ Verma, Dr. N.K.; S.K. Khanna; Dr B. Kapila. Comprehensive Chemistry XI. New Delhi: Laxmi Publications. pp. 642–645. ISBN 81-7008-596-9.
  21. ↑ Patnaik, P. (2004). Dean's Analytical Chemistry Handbook. (2 ed.). McGraw-Hill Prof Med/Tech. pp. 2.11–2.16. ISBN 0-07-141060-0.
  22. ↑ Walther, J.V. (2005). Essentials of Geochemistry. Jones & Bartlett Learning. pp. 515–520. ISBN 0-7637-2642-7.
  23. ↑ Reger, D.L.; S.R. Goode; D.W. Ball (2009). Chemistry: Principles and Practice. (3 ed.). Cengage Learning. ISBN 978-0-534-42012-3.
  24. ↑ Bewick, S.; J. Edge; T. Forsythe; R. Parsons (2009). CK12 Chemistry. CK-12 Foundation. pp. 794–797.
  25. ↑ “pH measurements with indicators”. Retrieved 29 September 2011.
  26. ↑ “Titrating Soluble RM, R2NM and ROM Reagents”. shenvilab.org/education.
  27. ↑ “Methods for Standardizing Alkyllithium Reagents (literature through 2006)”. Retrieved 2014-06-04.
  28. ↑ Harris, Daniel C. (2007). Quantitative Chemical Analysis. (Seventh ed.). Freeman and Company. ISBN 978-0-7167-7041-1.
  29. ↑ Skoog, D.A.; West, D.M.; Holler, F.J. (2000). Analytical Chemistry: An Introduction, seventh edition. Emily Barrosse. pp. 265-305. ISBN 0-03-020293-0.
  30. ↑ Henry, N.; M.M. Senozon (2001). The Henderson-Hasselbalch Equation: Its History and Limitations. Journal of Chermical Education. pp. 1499–1503.
  31. ↑ Vogel, A.I.; J. Mendham (2000). Vogel's textbook of quantitative chemical analysis. (6 ed.). Prentice Hall. pp. 423. ISBN 0-582-22628-7.
  32. ↑ Amerine, M.A.; M.A. Joslyn (1970). Table wines: the technology of their production. (2 ed.). University of California Press. Vol. 2, pp. 751–753. ISBN 0-520-01657-2.
  33. ↑ German Chemical Society. Division of Analytical Chemistry (1959). Fresenius' Journal of Analytical Chemistry (in German). University of Michigan: J.F. Bergmann. Vol. 166-167, pp. 1.
  34. ↑ Hänsch, T.W. (2007). Metrology and Fundamental Constants. IOS Press. pp. 568. ISBN 978-1-58603-784-0.
  35. ↑ “Gas phase titration”. Bureau International des Poids et Mesures. Retrieved 29 September 2001.
  36. ↑ DeMore, W.B.; M. Patapoff (September 1976). “Comparison of Ozone Determinations by Ultraviolet Photometry and Gas-Phase Titration”. Environmental Science & Technology. 10 (9): 897–899. Bibcode 1976EnST...10..897D. doi:10.1021/es60120a012.
  37. ↑ Khopkar, S.M. (1998). Basic Concepts of Analytical Chemistry. (2 ed.). New Age International. pp. 63–76. ISBN 81-224-1159-2.
  38. ↑ Somasundaran, P. (2006). “Calculation of Zeta-Potentials from Electrokinetic Data”. Encyclopedia of Surface and Colloid Science. (2 ed.). CRC Press. 2: 1097. ISBN 0-8493-9607-7.
  39. ↑ Dukhin, A. S. and Goetz, P. J. Characterization of liquids, nano- and micro- particulates and porous bodies using Ultrasound, Elsevier, 2017 ISBN 978-0-444-63908-0
  40. ↑ Decker, J.M. (2000). Introduction to immunology. Eleventh Hour. (3 ed.). Wiley-Blackwell. pp. 18–20. ISBN 0-632-04415-2.
  41. ↑ “Titration”. Science & Technology Encyclopedia. McGraw-Hill. Retrieved 30 September 2011.
  42. ↑ Harris, D.C. (2003). Quantitative Chemical Analysis. (6 ed.). Macmillan. pp. 129. ISBN 0-7167-4464-3.
  43. ↑ Kenkel, J. (2003). Analytical Chemistry for Technicians. (3 ed.). CRC Press. Vol. 1, pp. 108–109.
  44. ↑ Hatfield, D. Brooke (2015). “The Equligraph: Revisiting an old tool”. tahosa.us.
  45. ↑ Freiser, H. (1963). Ionic Equilibria in Analytical Chemistry. Kreiger. ISBN 0-88275-955-8.
  46. ↑ Purcella, G. (2007). Do It Yourself Guide to Biodiesel: Your Alternative Fuel Solution for Saving Money, Reducing Oil Dependency, Helping the Planet. Ulysses Press. pp. 81–96. ISBN 978-1-56975-624-9.
  47. ↑ Remington: the science and practice of pharmacy. (21 ed.). Lippincott Williams & Wilkins. Vol. 1, pp. 501. 2005. ISBN 0-7817-4673-6.
  48. ↑ Spellman, F.R. (2009). Handbook of Water and Wastewater Treatment Plant Operations. (2 ed.). CRC Press. pp. 545. ISBN 978-1-4200-7530-4.
  49. ↑ Biology. London: Taylor & Francis. Vol. 3, pp. 52. 1967.
  50. ↑ Nigam (2007). Lab Manual Of Biochemistry. Tata McGraw-Hill Education. pp. 149. ISBN 978-0-07-061767-4.
  51. ↑ Jackson, M.L.; P. Barak (2005). Soil Chemical Analysis: Advanced Course. UW-Madison Libraries Parallel Press. pp. 305–309. ISBN 1-893311-47-3.

బాహ్య లింకులు

వికీమీడియా కామన్స్: Titration విక్షనరీ: Titration

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Titration” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Titration ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=టైట్రేషన్&oldid=6315"