గ్లూటెన్

From LTRC
Revision as of 08:24, 13 October 2026 by Abhinaya (talk | contribs) (ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Gluten” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం)
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)
File:Gluten sources.jpg
గ్లూటెన్ లభించే వనరులకు ఉదాహరణలు (పై నుండి గడియారపు దిశలో): గోధుమ పిండి, స్పెల్ట్, బార్లీ మరియు రోల్డ్ ఫ్లేక్స్ రూపంలో ఉన్న రై.

గ్లూటెన్ (Gluten) అనేది కొన్ని ధాన్యపు గింజలలో సహజంగా కనిపించే ఒక నిర్మాణ ప్రోటీన్ సముదాయం.[[File:Gluten Sources.png|right|thumb|upright=1.30[1] గ్లూటెన్ అనే పదం సాధారణంగా గోధుమ గింజలోని ప్రోటీన్లైన gliadin (గ్లియాడిన్) మరియు glutenin (గ్లూటెనిన్) ల యొక్క సాగే గుణం కలిగిన నెట్‌వర్క్‌ను సూచిస్తుంది. ఇది నీటిని కలిపినప్పుడు మరియు బ్రెడ్ పిండి విషయంలో తరచుగా kneading (పిండిని కలపడం/ఒత్తడం) చేసినప్పుడు సులభంగా ఏర్పడుతుంది.[2] గ్లూటెన్ కలిగి ఉన్న ధాన్యాల రకాల్లో అన్ని రకాల wheat (గోధుమలు) (common wheat, durum, spelt, కోరాసన్, emmer, మరియు ఐన్‌కార్న్), barley (బార్లీ), rye (రై) మరియు oat (ఓట్స్) యొక్క కొన్ని రకాలు ఉన్నాయి; అంతేకాకుండా, ఈ ధాన్యాల సంకరజాతులు కూడా గ్లూటెన్‌ను కలిగి ఉంటాయి, ఉదాహరణకు triticale (ట్రిటికేల్).[3][4] బ్రెడ్ గోధుమలలో ఉండే మొత్తం ప్రోటీన్‌లో గ్లూటెన్ 75–85% ఉంటుంది.[5]

గ్లూటెన్‌లు, ముఖ్యంగా Triticeae glutens, ప్రత్యేకమైన విస్కోఎలాస్టిక్ (స్నిగ్ధత మరియు స్థితిస్థాపకత) మరియు అంటుకునే లక్షణాలను కలిగి ఉంటాయి. ఇవి dough (పిండి ముద్ద)కు స్థితిస్థాపకతను ఇస్తాయి, ఇది పిండి ఉబ్బడానికి మరియు దాని ఆకారాన్ని నిలుపుకోవడానికి సహాయపడుతుంది, తద్వారా తుది ఉత్పత్తికి నమలడానికి వీలుగా ఉండే ఆకృతిని (chewy texture) ఇస్తుంది.[5][6][7] ఈ లక్షణాలు మరియు దీని తక్కువ ధర కారణంగా, గ్లూటెన్ ఆహార మరియు ఆహారేతర పరిశ్రమలకు విలువైనదిగా మారింది.[7]

గోధుమ గ్లూటెన్ ప్రధానంగా రెండు రకాల ప్రోటీన్లతో కూడి ఉంటుంది: gluteninలు[8] మరియు gliadinలు.[9] వీటిని మళ్ళీ అధిక మరియు తక్కువ పరమాణు భారం కలిగిన గ్లూటెనిన్‌లుగా మరియు α/β, γ మరియు Ω గ్లియాడిన్‌లుగా విభజించవచ్చు. బార్లీలో వీటిని hordeinలు (హోర్డిన్లు), రైలో secalinలు (సెకాలిన్లు), మరియు ఓట్స్‌లో aveninలు (అవెనిన్లు) అని పిలుస్తారు.[10] ఈ ప్రోటీన్ తరగతులను సమిష్టిగా "గ్లూటెన్" అని పిలుస్తారు.[4] maize (మొక్కజొన్న - zeins) మరియు rice (బియ్యం - rice protein) వంటి ఇతర ధాన్యాలలో ఉండే నిల్వ ప్రోటీన్లను కొన్నిసార్లు గ్లూటెన్ అని పిలుస్తారు, కానీ అవి celiac disease (సీలియాక్ వ్యాధి) ఉన్న వ్యక్తులలో ఎటువంటి హానికరమైన ప్రభావాలను కలిగించవు.[3]

గోధుమ గింజల నుండి తయారైన బ్రెడ్‌లో గ్లూటెన్ ఉంటుంది.

[[File:Pain sans gluten à la farine de châtaigne et charcuterie corse.jpg|right|thumb|upright=1.30

గ్లూటెన్ కొంతమందిలో ప్రతికూల వాపు, రోగనిరోధక స్పందన మరియు ఆటో ఇమ్యూన్ ప్రతిచర్యలను ప్రేరేపించగలదు. గ్లూటెన్ సంబంధిత రుగ్మతల పరిధిలో సాధారణ జనాభాలో 1–2% మందిలో సీలియాక్ వ్యాధి, 0.5–13% మందిలో non-celiac gluten sensitivity (నాన్-సీలియాక్ గ్లూటెన్ సెన్సిటివిటీ), అలాగే dermatitis herpetiformis, gluten ataxia మరియు ఇతర నాడీ సంబంధిత రుగ్మతలు ఉన్నాయి.[11][12][13][14] ఈ రుగ్మతలకు gluten-free diet (గ్లూటెన్ రహిత ఆహారం) ద్వారా చికిత్స చేస్తారు.[14]

ఉపయోగాలు

Wheat (గోధుమ), గ్లూటెన్ యొక్క ప్రధాన వనరు.

[[File:Wheat field.jpg|thumb

బ్రెడ్ ఉత్పత్తులు

గ్లూటెనిన్ అణువులు disulfide bondల ద్వారా క్రాస్-లింక్ అయినప్పుడు గ్లూటెన్ ఏర్పడుతుంది, ఇది గ్లియాడిన్‌కు అతుక్కుని ఒక సూక్ష్మ నెట్‌వర్క్‌ను ఏర్పరుస్తుంది. ఇది మిశ్రమానికి viscosity (స్నిగ్ధత) మరియు సాగే గుణాన్ని ఇస్తుంది.[5][15] ఈ పిండిని yeast (ఈస్ట్)తో పులియబెట్టినప్పుడు, కిణ్వ ప్రక్రియ ద్వారా carbon dioxide బుడగలు ఉత్పత్తి అవుతాయి. గ్లూటెన్ నెట్‌వర్క్ వీటిని బంధించి, పిండి ఉబ్బేలా చేస్తుంది. Baking (బేకింగ్) ప్రక్రియ గ్లూటెన్‌ను గడ్డకట్టేలా (coagulate) చేస్తుంది, ఇది పిండి పదార్ధంతో కలిసి తుది ఉత్పత్తి ఆకారాన్ని స్థిరీకరిస్తుంది. గ్లూటెన్ కంటెంట్ బ్రెడ్ staling (పాడైపోవడం/గట్టిపడటం)కు ఒక కారణంగా మారుతుంది, బహుశా ఇది హైడ్రేషన్ ద్వారా నీటిని బంధించడం వల్ల కావచ్చు.[16][17]

[[File:Baguette cross section.jpg|thumb|upright|క్రాస్-సెక్షన్ లో బాగ్యుట్ (baguette), బలమైన గ్లూటెన్ నెట్‌వర్క్‌ను చూపుతోంది.]][[File:Pain au levain dit à l'ancienne 02.jpg|thumb|left గ్లూటెన్ ఏర్పడటం బేక్ చేసిన వస్తువుల ఆకృతిని ప్రభావితం చేస్తుంది. గ్లూటెన్ యొక్క స్థితిస్థాపకత దానిలోని తక్కువ పరమాణు భారం కలిగిన గ్లూటెనిన్ల కంటెంట్‌కు అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది, ఎందుకంటే ఈ భాగంలో గ్లూటెన్ నెట్‌వర్క్‌లో క్రాస్-లింకింగ్‌కు కారణమయ్యే sulfur (సల్ఫర్) పరమాణువులు ఎక్కువగా ఉంటాయి.[5][18][19] అధిక గ్లూటెన్ కంటెంట్ ఉన్న పిండిని ఉపయోగించడం వల్ల pizza (పిజ్జా) మరియు bagel (బేగల్స్) వంటి నమలడానికి వీలుగా ఉండే పిండి పదార్థాలు తయారవుతాయి, తక్కువ గ్లూటెన్ కంటెంట్ ఉన్న పిండిని ఉపయోగించడం వల్ల pastry (పేస్ట్రీ) ఉత్పత్తుల వంటి మెత్తని పదార్థాలు తయారవుతాయి.[20]

సాధారణంగా, bread (బ్రెడ్) పిండిలో గ్లూటెన్ ఎక్కువగా ఉంటుంది (హార్డ్ వీట్); పేస్ట్రీ పిండిలో గ్లూటెన్ తక్కువగా ఉంటుంది. Kneading (పిండిని ఒత్తడం) గ్లూటెన్ పోగులు మరియు క్రాస్-లింక్‌ల ఏర్పాటును ప్రోత్సహిస్తుంది, దీనివల్ల బేక్ చేసిన ఉత్పత్తులు మరింత నమలడానికి వీలుగా (పెళుసుగా లేదా ముక్కలుగా విడిపోయేలా కాకుండా) తయారవుతాయి. పిండిని ఎంత ఎక్కువ సేపు ఒత్తితే, ఆ "చ్యూనెస్" (నమలడానికి వీలైన గుణం) అంత పెరుగుతుంది. పిండిలో తేమ శాతం పెరిగితే గ్లూటెన్ అభివృద్ధి మెరుగుపడుతుంది,[20] మరియు చాలా తడి పిండిని ఎక్కువ సేపు ఉబ్బనిస్తే, పిండిని ఒత్తాల్సిన అవసరం ఉండదు (చూడండి no-knead bread). Shortening (షార్టెనింగ్) క్రాస్-లింక్‌ల ఏర్పాటును నిరోధిస్తుంది, దీనిని తక్కువ నీరు మరియు తక్కువ ఒత్తడంతో కలిపి ఉపయోగిస్తారు, ఎప్పుడైతే pie crust (పై క్రస్ట్) వంటి మెత్తని మరియు పొరలు పొరలుగా ఉండే ఉత్పత్తి కావాలో అప్పుడు దీనిని వాడతారు.

పిండిలోని గ్లూటెన్ యొక్క బలం మరియు స్థితిస్థాపకతను బేకింగ్ పరిశ్రమలో farinograph (ఫారినోగ్రాఫ్) ఉపయోగించి కొలుస్తారు. ఇది వివిధ రకాల బేక్ చేసిన వస్తువుల కోసం వంటకాలను అభివృద్ధి చేసేటప్పుడు బేకర్లకు పిండి నాణ్యతను కొలవడానికి సహాయపడుతుంది.[5][21][22]

అదనపు గ్లూటెన్

పారిశ్రామిక ఉత్పత్తిలో, గోధుమ పిండి యొక్క slurry (మిశ్రమం)ను గ్లూటెన్ ఒక ముద్దగా మారే వరకు యంత్రాల ద్వారా బలంగా ఒత్తుతారు.[23] ఈ ముద్దను centrifugation (సెంట్రిఫ్యూగేషన్) ద్వారా సేకరించి, నిరంతర ప్రక్రియలో భాగంగా అనేక దశల ద్వారా రవాణా చేస్తారు. తడి గ్లూటెన్‌లోని సుమారు 65% నీటిని screw press ద్వారా తొలగిస్తారు; మిగిలిన దానిని atomizer nozzle ద్వారా drying (ఎండబెట్టే) చాంబర్‌లోకి స్ప్రే చేస్తారు, అక్కడ గ్లూటెన్ పాడవకుండా (denaturing) నీరు ఆవిరైపోయేలా తక్కువ సమయం పాటు అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఉంచుతారు. ఈ ప్రక్రియ 7% తేమ కలిగిన పిండి వంటి పొడిని ఇస్తుంది, ఇది గాలి ద్వారా చల్లబరచబడుతుంది మరియు న్యూమాటిక్ పద్ధతిలో రిసీవింగ్ వెసెల్‌కు రవాణా చేయబడుతుంది. చివరి దశలో, ప్రాసెస్ చేసిన గ్లూటెన్‌ను జల్లెడ పట్టి మరియు పిండి చేసి ఏకరీతి ఉత్పత్తిని తయారు చేస్తారు.[23]

ఈ పిండి వంటి పొడిని సాధారణ flour (పిండి) ముద్దకు కలిపినప్పుడు, అది పిండి పరిమాణాన్ని పెంచే సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది. ఫలితంగా వచ్చే మిశ్రమం బ్రెడ్ యొక్క నిర్మాణ స్థిరత్వాన్ని మరియు నమలడానికి వీలైన గుణాన్ని కూడా పెంచుతుంది. గ్లూటెన్ కలిపిన పిండిని పూర్తిగా ఉబ్బేలా చేయడానికి బలంగా కలపాలి; అధిక-గ్లూటెన్ పిండిని ఒత్తడానికి ఆటోమేటిక్ bread machine లేదా food processor అవసరం కావచ్చు.[24] సాధారణంగా, అధిక గ్లూటెన్ స్థాయిలు అధిక మొత్తం ప్రోటీన్ కంటెంట్‌తో ముడిపడి ఉంటాయి.[25][26]

మాంసానికి ప్రత్యామ్నాయాలు

మరింత సమాచారం: Seitan [[File:Mock duck.jpg|thumb|upright|గ్లూటెన్ తరచుగా మాంసానికి ప్రత్యామ్నాయాలలో (ఈ మాక్ డక్ వంటివి) శాకాహార ఆహారంలో అదనపు ప్రోటీన్‌ను అందించడానికి ఉపయోగిస్తారు.]][[File:Wheat gluten (vegetarian mock duck) 2007.jpg|thumb|alt=Photo of vegetarian "mock duck" made of wheat gluten in a brine with seasonings.

గ్లూటెన్, ముఖ్యంగా గోధుమ గ్లూటెన్ (సెయిటాన్), తరచుగా మాంసానికి ప్రత్యామ్నాయాలకు ఆధారంగా ఉంటుంది, ఇవి beef (గోమాంసం), చికెన్, బాతు (చూడండి mock duck), చేప మరియు pork (పంది మాంసం)ను పోలి ఉంటాయి. broth (సూప్)లో ఉడికించినప్పుడు, గ్లూటెన్ చుట్టుపక్కల ఉన్న ద్రవాన్ని (రుచితో సహా) పీల్చుకుని గట్టిగా మారుతుంది.[27][28] గ్లూటెన్ యొక్క ఈ ఉపయోగం అనేక vegetarian (శాకాహార) ఆహారాలకు అదనపు ప్రోటీన్‌ను జోడించడానికి ఒక ప్రసిద్ధ మార్గం. ఇంట్లో లేదా రెస్టారెంట్ వంటలలో, గోధుమ గ్లూటెన్‌ను flour (పిండి) నుండి నీటిలో పిండిని ఒత్తడం ద్వారా తయారు చేస్తారు, గ్లూటెన్‌ను dough (పిండి ముద్ద)గా మారుస్తారు, ఆపై starch (పిండి పదార్ధం)ను కడిగి తొలగిస్తారు.[5]

ఇతర వినియోగదారు ఉత్పత్తులు

గ్లూటెన్ తరచుగా beer (బీర్) మరియు soy sauce (సోయా సాస్)లో ఉంటుంది, మరియు ice cream (ఐస్ క్రీం) మరియు ketchup (కెచప్) వంటి ఊహించని ఆహార ఉత్పత్తులలో స్టెబిలైజింగ్ ఏజెంట్గా ఉపయోగించవచ్చు. ఇటువంటి ఆహారాలు తక్కువ సంఖ్యలో వినియోగదారులకు సమస్యలను కలిగించవచ్చు, ఎందుకంటే దాగి ఉన్న గ్లూటెన్ celiac disease (సీలియాక్ వ్యాధి) మరియు గ్లూటెన్ సెన్సిటివిటీ ఉన్న వ్యక్తులకు ప్రమాదకరం. కొన్ని pet food (పెంపుడు జంతువుల ఆహారం)లలో ప్రోటీన్ కంటెంట్‌ను గ్లూటెన్ జోడించడం ద్వారా పెంచవచ్చు.[29]

గ్లూటెన్ cosmetics (సౌందర్య సాధనాలు), జుట్టు ఉత్పత్తులు మరియు ఇతర చర్మసంబంధిత తయారీలలో కూడా ఉపయోగించబడుతుంది.[30]

జంతువుల మేత

గోధుమ గ్లూటెన్‌ను పెంపుడు జంతువుల ఆహారంలో ప్రోటీన్ వనరుగా మరియు బైండింగ్ పదార్ధంగా ఉపయోగిస్తారు. చైనా నుండి దిగుమతి చేసుకున్న melamine (మెలమైన్)తో adulterated (కల్తీ) చేయబడిన గోధుమ గ్లూటెన్ పెంపుడు జంతువుల ఆహారంలో ఉపయోగించడం వల్ల 2007లో అనేక దేశాలలో హాని జరిగిందని భావించారు.[31]

రుగ్మతలు

ప్రధాన వ్యాసం: Gluten-related disorders, Gluten-sensitive enteropathy-associated conditions, Gluten-sensitive idiopathic neuropathies

"గ్లూటెన్ సంబంధిత రుగ్మతలు" అనేది గ్లూటెన్ ద్వారా ప్రేరేపించబడే అన్ని వ్యాధులకు గొడుగు వంటి పదం, ఇందులో celiac disease (CD), non-celiac gluten sensitivity (NCGS), wheat allergy (గోధుమ అలర్జీ),[32] gluten ataxia మరియు dermatitis herpetiformis (DH) ఉన్నాయి.[13] సాధారణ ప్రేరేపకాన్ని పంచుకున్నప్పటికీ, ఈ పరిస్థితులు వేర్వేరు రోగనిర్ధారణ పద్ధతులు మరియు నిర్వహణ వ్యూహాలు అవసరమయ్యే క్లినికల్ ఎంటిటీలను సూచిస్తాయి.[33]

పాథోఫిజియోలాజికల్ పరిశోధన

గ్లూటెన్ peptide (పెప్టైడ్)లు gluten-related disordersను ప్రేరేపించడానికి బాధ్యత వహిస్తాయి.[34] సీలియాక్ వ్యాధి ఉన్న వ్యక్తులలో, పెప్టైడ్లు రోగనిరోధక స్పందనను ప్రేరేపిస్తాయి, ఇది ప్రేగులకు గాయం కలిగిస్తుంది, ఇది inflammation (వాపు) నుండి ప్రేగు విల్లి పాక్షిక లేదా పూర్తి విధ్వంసం వరకు ఉంటుంది.[35][36] ఈ నష్టం యొక్క యంత్రాంగాలను అధ్యయనం చేయడానికి, ప్రయోగశాల ప్రయోగాలు in vitro మరియు in vivo పద్ధతులలో జరుగుతాయి.[37][36] గ్లూటెన్ పెప్టైడ్లలో, gliadin (గ్లియాడిన్) విస్తృతంగా అధ్యయనం చేయబడింది.[34]

In vitro మరియు in vivo అధ్యయనాలు

సీలియాక్ వ్యాధి సందర్భంలో, గ్లియాడిన్ పెప్టైడ్లు ప్రాథమిక మరియు క్లినికల్ పరిశోధనలలో వాటి చర్య యంత్రాంగంపై ఆధారపడి ఇమ్యునోజెనిక్గా వర్గీకరించబడ్డాయి:[34][38]

  • పెప్టైడ్లు in vitro కణాలు మరియు ప్రేగుల తయారీని నేరుగా ప్రభావితం చేయగలవు, in vivo సెల్యులార్ నష్టాన్ని కలిగిస్తాయి మరియు అంతర్గత రోగనిరోధక స్పందనను ప్రేరేపిస్తాయి.[34][38] In vitro, పెప్టైడ్లు కణ apoptosis (ప్రోగ్రామ్ చేయబడిన కణ మరణం)ను ప్రోత్సహిస్తాయి మరియు nucleic acid (DNA మరియు RNA) మరియు ప్రోటీన్ల సంశ్లేషణను నిరోధిస్తాయి, కణాల జీవసామర్థ్యాన్ని తగ్గిస్తాయి.[39] సాధారణ ఎలుకలతో చేసిన in vivo ప్రయోగాలు అవి కణ మరణాన్ని మరియు interferon type I (ఒక ఇన్ఫ్లమేటరీ మధ్యవర్తి) ఉత్పత్తిని పెంచుతాయని చూపించాయి.[34] In vitro, గ్లూటెన్ సెల్యులార్ రూపకల్పన మరియు motility (కదలిక), cytoskeleton (సైటోస్కెలిటన్) సంస్థ, ఆక్సీకరణ సమతుల్యత మరియు tight junctionలను మారుస్తుంది.[40][39][41]
  • ఇమ్యునోజెనిక్ పెప్టైడ్లు in vitro T cell (T కణాలను) సక్రియం చేయగలవు.[34]

గ్లూటెన్ యొక్క కనీసం 50 epitope (ఎపిటోప్‌లు) సైటోటాక్సిక్, ఇమ్యునోమోడ్యులేటరీ మరియు ప్రేగు-ప్రవేశ కార్యకలాపాలను ఉత్పత్తి చేయవచ్చు.[40]

సీలియాక్ ఉన్న వ్యక్తులలో ఓట్ పెప్టైడ్ల (అవెనిన్లు) ప్రభావం వినియోగించే ఓట్ cultivar (రకం)పై ఆధారపడి ఉంటుంది, ఎందుకంటే ప్రోలామిన్ జన్యువులు, ప్రోటీన్ అమైనో ఆమ్ల క్రమాలు మరియు ప్రోలామిన్ల ఇమ్యునోటాక్సిసిటీ ఓట్ రకాల్లో మారుతూ ఉంటాయి.[42][43][44] అదనంగా, ఓట్ ఉత్పత్తులు ఇతర గ్లూటెన్ కలిగిన cereal (ధాన్యాలతో) క్రాస్-కాలుష్యానికి గురికావచ్చు.[43]

సంభవం (Incidence)

2017, గ్లూటెన్-సంబంధిత రుగ్మతలు వివిధ భౌగోళిక ప్రాంతాలలో పెరుగుతున్న క్రమంలో ఉన్నాయి.[41][45][46][47] ఈ పెరుగుదలకు కొన్ని సూచించబడిన వివరణలు ఇక్కడ ఉన్నాయి: ఆహారపు అలవాట్లలో పెరుగుతున్న పాశ్చాత్యీకరణ,[45] మెడిటరేనియన్ డైట్లో చేర్చబడిన గోధుమ ఆధారిత ఆహారాల వినియోగం పెరగడం,[48][49] ఆసియా, మధ్యప్రాచ్యం మరియు ఉత్తర ఆఫ్రికాలోని అనేక దేశాలలో బియ్యానికి బదులుగా గోధుమలను క్రమంగా మార్చడం,[45] పిండి పులియబెట్టే సమయాన్ని తగ్గించడం వల్ల రొట్టెలు మరియు బేకరీ ఉత్పత్తులలో గ్లూటెన్ కంటెంట్ ఎక్కువగా ఉండటం,[50][51] మరియు ఇటీవలి సంవత్సరాలలో ఎక్కువ మొత్తంలో సైటోటాక్సిక్ గ్లూటెన్ పెప్టైడ్లు కలిగిన కొత్త రకాల గోధుమల అభివృద్ధి.[50][52] అయినప్పటికీ, 1891 మరియు 2010 మధ్య కాలానికి చెందిన 60 గోధుమ రకాలను పెంచి విశ్లేషించిన 2020 నాటి ఒక అధ్యయనం, కాలక్రమేణా ఆల్బుమిన్/గ్లోబులిన్ మరియు గ్లూటెన్ కంటెంట్లలో ఎటువంటి మార్పులు లేవని కనుగొంది. "మొత్తంమీద, పంట పండిన సంవత్సరం రకం (cultivar) కంటే ప్రోటీన్ కూర్పుపై ఎక్కువ ప్రభావం చూపింది. ప్రోటీన్ స్థాయిలో, ఆధునిక శీతాకాలపు గోధుమల యొక్క ఇమ్యునోస్టిమ్యులేటరీ సామర్థ్యం పెరిగిందనడానికి మాకు ఎటువంటి ఆధారాలు లభించలేదు."[53]

సీలియాక్ వ్యాధి (Celiac disease)

ప్రధాన వ్యాసం: Coeliac disease [[File:Inflammed mucous layer of the intestinal villi depicting Celiac disease.jpg|thumb|విల్లస్ అట్రోఫీలో చదునుగా మారిన పేగు విల్లైని చూపే వైద్య యానిమేషన్ స్టిల్.]] సీలియాక్ వ్యాధి (CD) అనేది గోధుమలు, బార్లీ, రై, ఓట్స్ మరియు వాటి ఉత్పత్తులను తీసుకోవడం వల్ల కలిగే దీర్ఘకాలిక, బహుళ-అవయవ ఆటో ఇమ్యూన్ డిజార్డర్. ఇది ప్రధానంగా చిన్న ప్రేగును ప్రభావితం చేస్తుంది మరియు అన్ని వయసుల వారిలో జన్యుపరంగా సిద్ధత ఉన్నవారిలో కనిపిస్తుంది.[54] CD కేవలం ఒక జీర్ణశయాంతర వ్యాధి మాత్రమే కాదు, ఎందుకంటే ఇది అనేక అవయవాలను ప్రభావితం చేయగలదు మరియు జీర్ణశయాంతర సంబంధితం కాని అనేక రకాల లక్షణాలను కలిగిస్తుంది, మరియు ముఖ్యంగా, ఇది స్పష్టంగా లక్షణాలు లేనిది (asymptomatic)గా ఉండవచ్చు.[4][55] లక్షణాలు లేని చాలా మంది వ్యక్తులు దీర్ఘకాలిక అనారోగ్య స్థితితో జీవించడానికి అలవాటు పడిపోతారు, అది సాధారణమని భావిస్తారు, కానీ గ్లూటెన్-రహిత ఆహారం ప్రారంభించిన తర్వాత మరియు మెరుగుదల కనిపించిన తర్వాత, తమకు సీలియాక్ వ్యాధికి సంబంధించిన లక్షణాలు ఉన్నాయని వారు గుర్తించగలరు.[55][56][46] రోగనిర్ధారణకు అదనపు ఇబ్బందులు ఏమిటంటే, సెరోలాజికల్ మార్కర్లు (యాంటీ-టిష్యూ ట్రాన్స్‌గ్లుటామినేస్ [TG2]) ఎల్లప్పుడూ ఉండకపోవచ్చు[57] మరియు చాలా మంది వ్యక్తులకు పేగు విల్లై క్షీణత (atrophy) లేకుండా చిన్నపాటి శ్లేష్మ గాయాలు ఉండవచ్చు.[58]

CD సాధారణ జనాభాలో సుమారు 1–2% మందిని ప్రభావితం చేస్తుంది,[11] కానీ చాలా కేసులు గుర్తించబడవు, రోగనిర్ధారణ చేయబడవు మరియు చికిత్స చేయబడవు, దీనివల్ల తీవ్రమైన దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్య సమస్యల ప్రమాదం ఉంటుంది.[11][46][59][60] సరైన రోగనిర్ధారణ పొందే ముందు, ప్రజలు అనేక సంవత్సరాల పాటు తీవ్రమైన వ్యాధి లక్షణాలతో బాధపడవచ్చు మరియు విస్తృతమైన పరీక్షలకు లోనవుతారు.[56] చికిత్స చేయని CD మాలాబ్సార్ప్షన్ (పోషకాలను గ్రహించలేకపోవడం), జీవన నాణ్యత తగ్గడం, ఐరన్ లోపం, ఆస్టియోపోరోసిస్, పేగు లింఫోమాల ప్రమాదం పెరగడం మరియు మరణాల రేటు పెరగడానికి కారణం కావచ్చు.[61] CD ఇతర ఆటో ఇమ్యూన్ వ్యాధులతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది, ఉదాహరణకు డయాబెటిస్ మెల్లిటస్ టైప్ 1, థైరాయిడిటిస్,[62] గ్లూటెన్ అటాక్సియా, సోరియాసిస్, విటిలిగో, ఆటో ఇమ్యూన్ హెపటైటిస్, డెర్మటైటిస్ హెర్పెటిఫార్మిస్, ప్రైమరీ స్క్లెరోసింగ్ కోలాంగైటిస్ మరియు మరిన్ని.[54][62]

"క్లాసిక్ లక్షణాలు" కలిగిన CD, ఇందులో దీర్ఘకాలిక విరేచనాలు మరియు కడుపు ఉబ్బరం, మాలాబ్సార్ప్షన్, ఆకలి తగ్గడం మరియు ఎదుగుదల మందగించడం వంటి జీర్ణశయాంతర లక్షణాలు ఉంటాయి, ఇది ప్రస్తుతం వ్యాధి యొక్క అత్యంత అరుదైన రూపం మరియు ప్రధానంగా రెండు సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్న చిన్న పిల్లలను ప్రభావితం చేస్తుంది.[54][56][59]

"నాన్-క్లాసిక్ లక్షణాలు" కలిగిన CD అత్యంత సాధారణ క్లినికల్ రకం[56] మరియు ఇది పెద్ద పిల్లలలో (రెండు సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ వయస్సు),[56] కౌమారదశలో ఉన్నవారిలో మరియు పెద్దలలో సంభవిస్తుంది.[56] ఇది తేలికపాటి లేదా జీర్ణశయాంతర లక్షణాలు లేకపోవడం మరియు శరీరంలోని ఏదైనా అవయవాన్ని ప్రభావితం చేసే విస్తృత శ్రేణి నాన్-ఇంటెస్టినల్ లక్షణాలతో వర్గీకరించబడుతుంది, మరియు చాలా తరచుగా ఇది పిల్లలలో (కనీసం 43% కేసులలో[63]) మరియు పెద్దలలో[59] పూర్తిగా లక్షణాలు లేకుండా ఉండవచ్చు.[59]

అసింప్టోమాటిక్ CD (ACD) ప్రభావిత రోగులలో మెజారిటీలో ఉంటుంది మరియు విరేచనాలు, ఉబ్బరం మరియు కడుపు నొప్పి వంటి క్లాసికల్ గ్లూటెన్-అసహన సంకేతాలు లేకపోవడంతో ఇది వర్గీకరించబడుతుంది. అయినప్పటికీ, ఈ వ్యక్తులు తరచుగా గ్లూటెన్ తీసుకోవడంతో సంబంధం ఉన్న వ్యాధులను అభివృద్ధి చేస్తారు. గ్లూటెన్ అనేక మార్ఫిన్ వంటి పదార్థాలుగా విచ్ఛిన్నం చేయబడుతుంది, వీటిని గ్లూటెన్ ఎక్సోర్ఫిన్లు అంటారు. ఈ సమ్మేళనాలు ఓపియాయిడ్ ప్రభావాలను కలిగి ఉన్నాయని నిరూపించబడ్డాయి మరియు జీర్ణశయాంతర లైనింగ్ మరియు పనితీరుపై గ్లూటెన్ ప్రోటీన్ యొక్క హానికరమైన ప్రభావాలను ముసుగు చేయవచ్చు.[64]

నాన్-సీలియాక్ గ్లూటెన్ సెన్సిటివిటీ

ప్రధాన వ్యాసం: Non-celiac gluten sensitivity

నాన్-సీలియాక్ గ్లూటెన్ సెన్సిటివిటీ (NCGS) అనేది సీలియాక్ వ్యాధి మరియు గోధుమ అలర్జీని మినహాయించిన తర్వాత, గ్లూటెన్-రహిత ఆహారంకు మారినప్పుడు మెరుగుపడే బహుళ లక్షణాల పరిస్థితిగా వర్ణించబడింది.[65][66] 2010 నుండి గుర్తించబడిన,[67][68] ఇది గ్లూటెన్-సంబంధిత రుగ్మతలులో చేర్చబడింది.[67] దీని పాథోజెనిసిస్ ఇంకా బాగా అర్థం కాలేదు, కానీ సహజ రోగనిరోధక వ్యవస్థ యొక్క క్రియాశీలత, గ్లూటెన్ మరియు బహుశా ఇతర గోధుమ భాగాల యొక్క ప్రత్యక్ష ప్రతికూల ప్రభావాలు ఇందులో చిక్కుకున్నాయి.[68][39]

NCGS అనేది గ్లూటెన్ అసహనం యొక్క అత్యంత సాధారణ సిండ్రోమ్,[67][69] దీని ప్రాబల్యం 6-10%గా అంచనా వేయబడింది.[12] NCGS మరింత సాధారణ రోగనిర్ధారణగా మారుతోంది, కానీ దీని నిజమైన ప్రాబల్యాన్ని నిర్ణయించడం కష్టం, ఎందుకంటే చాలా మంది వ్యక్తులు సీలియాక్ వ్యాధి కోసం ముందుగా పరీక్షించుకోకుండా లేదా వైద్యుని నుండి ఆహార ప్రిస్క్రిప్షన్ లేకుండానే స్వీయ-రోగనిర్ధారణ చేసుకుని గ్లూటెన్-రహిత ఆహారాన్ని ప్రారంభిస్తారు.[70] NCGS మరియు జీర్ణశయాంతర లక్షణాలు ఉన్న వ్యక్తులు నిపుణులచే గుర్తించబడకుండా మరియు తగిన వైద్య సంరక్షణ మరియు చికిత్స లేక "నో మ్యాన్స్ ల్యాండ్"లో ఉంటారు.[71] వీరిలో చాలా మందికి ఆరోగ్య ఫిర్యాదుల సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంటుంది మరియు సీలియాక్ వ్యాధి రోగనిర్ధారణ పొందడానికి అనేక మంది వైద్యులతో విఫలమైన సంప్రదింపులు జరిపి ఉంటారు, కానీ వారికి కేవలం ఇరిటబుల్ బౌల్ సిండ్రోమ్ అని మాత్రమే లేబుల్ వేయబడుతుంది.[71][72] ఒక స్థిరమైనప్పటికీ నిర్వచించబడని సంఖ్య వ్యక్తులు గ్లూటెన్‌ను తమ లక్షణాలకు కారణమని గుర్తించి దానిని తొలగిస్తారు మరియు గ్లూటెన్-రహిత ఆహారంతో అవి మెరుగుపడతాయి, కాబట్టి వారు తమకు తాముగా NCGS అని నిర్ధారించుకుంటారు.[71][72]

NCGS ఉన్న వ్యక్తులు ఇరిటబుల్ బౌల్ సిండ్రోమ్ లేదా గోధుమ అలర్జీని పోలి ఉండే జీర్ణశయాంతర లక్షణాలను,[67][39] లేదా తలనొప్పి, దీర్ఘకాలిక అలసట, ఫైబ్రోమైయాల్జియా, అటోపిక్ వ్యాధులు, అలర్జీలు, నరాల వ్యాధులు, లేదా మానసిక రుగ్మతలు వంటి అనేక రకాల నాన్-జీర్ణశయాంతర లక్షణాలను అభివృద్ధి చేయవచ్చు.[61][68][73] 2017 నాటి ఒక అధ్యయనం యొక్క ఫలితాలు, సీలియాక్ వ్యాధి మాదిరిగానే NCGS కూడా ఒక దీర్ఘకాలిక రుగ్మత కావచ్చునని సూచిస్తున్నాయి.[74]

గ్లూటెన్‌తో పాటు, గోధుమలు, రై, బార్లీ, ఓట్స్ మరియు వాటి ఉత్పత్తులలో ఉండే అదనపు భాగాలు, అమైలేజ్-ట్రిప్సిన్ ఇన్హిబిటర్స్ (ATIs) అని పిలువబడే ఇతర ప్రోటీన్లు మరియు FODMAPలు అని పిలువబడే చిన్న-గొలుసు కార్బోహైడ్రేట్లు, NCGS లక్షణాలకు కారణం కావచ్చు.[68] 2019 నాటికి, సమీక్షలు ముగింపు ఏమిటంటే, గోధుమలు మరియు సంబంధిత ధాన్యాలలో ఉండే FODMAPలు నాన్-సీలియాక్ గ్లూటెన్ సెన్సిటివిటీలో పాత్ర పోషించగలిగినప్పటికీ, అవి కేవలం ఉబ్బరం వంటి కొన్ని జీర్ణశయాంతర లక్షణాలను మాత్రమే వివరిస్తాయి, కానీ నాన్-సీలియాక్ గ్లూటెన్ సెన్సిటివిటీ ఉన్న వ్యక్తులు అభివృద్ధి చేయగల న్యూరోలాజికల్ డిజార్డర్లు, ఫైబ్రోమైయాల్జియా, మానసిక అశాంతి మరియు డెర్మటైటిస్ వంటి జీర్ణశయాంతర సంబంధితం కాని లక్షణాలను వివరించవు.[75][74][68] ATIs మానవులలో టోల్-లైక్ రిసెప్టర్ 4 (TLR4)-మధ్యవర్తిత్వ పేగు వాపు (inflammation)కు కారణం కావచ్చు.[76][77]

గోధుమ అలర్జీ (Wheat allergy)

ప్రధాన వ్యాసం: Wheat allergy

ప్రజలు గోధుమ అలర్జీ ఫలితంగా గోధుమల వల్ల కలిగే ప్రతికూల ప్రభావాలను కూడా అనుభవించవచ్చు.[32] చాలా అలర్జీల మాదిరిగానే, గోధుమ అలర్జీ రోగనిరోధక వ్యవస్థను గోధుమలోని ఒక భాగానికి అసాధారణంగా స్పందించేలా చేస్తుంది, దానిని అది ప్రమాదకరమైన విదేశీ పదార్థంగా పరిగణిస్తుంది. ఈ రోగనిరోధక ప్రతిస్పందన తరచుగా సమయ-పరిమితం మరియు శరీర కణజాలాలకు శాశ్వత హాని కలిగించదు. గోధుమ అలర్జీ మరియు సీలియాక్ వ్యాధి వేర్వేరు రుగ్మతలు.[78][32][60][79] గోధుమ అలర్జీ యొక్క జీర్ణశయాంతర లక్షణాలు సీలియాక్ వ్యాధి మరియు నాన్-సీలియాక్ గ్లూటెన్ సెన్సిటివిటీని పోలి ఉంటాయి, కానీ గోధుమలకు గురికావడానికి మరియు లక్షణాలు ప్రారంభం కావడానికి మధ్య విరామం భిన్నంగా ఉంటుంది. గోధుమలకు అలర్జీ ప్రతిచర్య గోధుమ కలిగిన ఆహారాన్ని తీసుకున్న తర్వాత వేగంగా (నిమిషాల నుండి గంటల వరకు) ప్రారంభమవుతుంది మరియు ఇందులో అనాఫిలాక్సిస్ ఉండవచ్చు.[57]

గ్లూటెన్ అటాక్సియా (Gluten ataxia)

File:Gluten ataxia eng.ogv

గ్లూటెన్ అటాక్సియా అనేది గ్లూటెన్ తీసుకోవడం వల్ల ప్రేరేపించబడే ఒక ఆటో ఇమ్యూన్ వ్యాధి. గ్లూటెన్ అటాక్సియాతో, మెదడులోని సమతుల్య కేంద్రమైన సెరెబెల్లమ్లో నష్టం జరుగుతుంది, ఇది నడవడం, మాట్లాడటం మరియు మింగడం వంటి సమన్వయం మరియు సంక్లిష్ట కదలికలను నియంత్రిస్తుంది, దీనితో పుర్కింజే కణాలు కోల్పోతాయి. గ్లూటెన్ అటాక్సియా ఉన్న వ్యక్తులు సాధారణంగా నడక అసాధారణత లేదా ఎగువ అవయవాల అసమతుల్యత మరియు వణుకును ప్రదర్శిస్తారు. చూపు-ప్రేరేపిత నిస్టాగ్మస్ మరియు సెరెబెల్లార్ పనిచేయకపోవటానికి ఇతర కంటి సంకేతాలు సాధారణం. మయోక్లోనస్, పలాటల్ ట్రెమర్ మరియు ఆప్సోక్లోనస్-మయోక్లోనస్ కూడా కనిపించవచ్చు.[80][81]

ప్రారంభ రోగనిర్ధారణ మరియు గ్లూటెన్-రహిత ఆహారంతో చికిత్స అటాక్సియాను మెరుగుపరుస్తుంది మరియు దాని పురోగతిని నిరోధించవచ్చు. చికిత్స యొక్క ప్రభావం అటాక్సియా ప్రారంభం నుండి రోగనిర్ధారణ వరకు గడిచిన సమయంపై ఆధారపడి ఉంటుంది, ఎందుకంటే గ్లూటెన్ ఎక్స్‌పోజర్ ఫలితంగా సెరెబెల్లమ్‌లోని న్యూరాన్లు మరణించడం కోలుకోలేనిది.[81][82]

ఇడియోపథిక్ అటాక్సియాగా నిర్ధారణ చేయబడిన కేసులలో 40% మరియు అన్ని అటాక్సియాలలో 15% గ్లూటెన్ అటాక్సియా వల్ల సంభవిస్తాయి.[81][83] గ్లూటెన్ అటాక్సియా ఉన్నవారిలో 10% కంటే తక్కువ మంది మాత్రమే ఏదైనా జీర్ణశయాంతర లక్షణాలను ప్రదర్శిస్తారు, అయినప్పటికీ సుమారు 40% మందికి పేగు దెబ్బతింటుంది.[81]

ఇతర నరాల సంబంధిత రుగ్మతలు

గ్లూటెన్ అటాక్సియాతో పాటు, గ్లూటెన్ సెన్సిటివిటీ విస్తృత శ్రేణి నరాల సంబంధిత రుగ్మతలను కలిగిస్తుంది, ఇవి జీర్ణ లక్షణాలు లేదా పేగు నష్టం ఉన్నా లేదా లేకపోయినా అభివృద్ధి చెందుతాయి.[14] వీటిలో పెరిఫెరల్ న్యూరోపతి, ఎపిలెప్సీ, తలనొప్పి, ఎన్సెఫలోపతి, వాస్కులర్ డిమెన్షియా, మరియు వివిధ కదలిక రుగ్మతలు (రెస్ట్‌లెస్ లెగ్స్ సిండ్రోమ్, కోరియా, పార్కిన్సోనిజం, టూరెట్ సిండ్రోమ్, పలాటల్ ట్రెమర్, మయోక్లోనస్, డిస్టోనియా, ఆప్సోక్లోనస్ మయోక్లోనస్ సిండ్రోమ్, పరోక్సిజమ్స్, డిస్కినేసియా, మయోరిథ్మియా, మయోకిమియా) ఉన్నాయి.[14][84]

జీర్ణ సంబంధిత లక్షణాలు లేనప్పుడు అంతర్లీనంగా ఉన్న గ్లూటెన్ సెన్సిటివిటీని నిర్ధారించడం సంక్లిష్టంగా మరియు ఆలస్యమవుతుంది. జీర్ణకోశ సమస్యలను ఎదుర్కొనే వ్యక్తులు సరైన రోగ నిర్ధారణ మరియు చికిత్స పొందే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది. కఠినమైన గ్లూటెన్-ఫ్రీ డైట్ అనేది మొదటి వరుస చికిత్స, దీనిని వీలైనంత త్వరగా ప్రారంభించాలి. ఈ రుగ్మతలలో చాలా వరకు ఇది ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది. చిత్తవైకల్యం (dementia) ముదిరిన దశకు చేరుకున్నప్పుడు, ఈ ఆహారం ఎటువంటి ప్రయోజనకరమైన ప్రభావాన్ని చూపదు. కార్టికల్ మయోక్లోనస్ గ్లూటెన్-ఫ్రీ డైట్ మరియు ఇమ్యునోసప్రెషన్ రెండింటికీ చికిత్స-నిరోధకతను కలిగి ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది.[14]

లేబులింగ్

గ్లూటెన్ సంబంధిత రుగ్మతలు ఉన్న వ్యక్తులు తమ ఆహారం నుండి గ్లూటెన్‌ను వివిధ స్థాయిలలో తొలగించాల్సి ఉంటుంది, దీని కోసం ఆహారాల అనుకూలతను నిర్ణయించడానికి వీలు కల్పించే లేబుల్ చట్టాలు అవసరం.[85] "గ్లూటెన్-ఫ్రీ" అనే పదం సాధారణంగా గ్లూటెన్ పూర్తిగా లేకపోవడాన్ని కాకుండా, హాని చేయని స్థాయిని సూచించడానికి ఉపయోగించబడుతుంది.[86]

సెలియాక్ వ్యాధి ఉన్న వ్యక్తుల కోసం, రోజుకు 10 mg కంటే ఎక్కువ గ్లూటెన్ తీసుకోవడం వల్ల మెజారిటీ సెలియాక్ రోగులలో ప్రేగు నిర్మాణంలో మార్పులు వస్తాయి.[87] కటాస్సీ మరియు ఇతరుల ఈ అధ్యయనం ఆధారంగా, అనేక అధికార పరిధులు గ్లూటెన్-ఫ్రీ క్లెయిమ్ కోసం 20 పార్ట్స్ పర్ మిలియన్ (ppm) ను నియంత్రణ పరిమితిగా ఉపయోగించాలని నిర్ణయించుకున్నాయి, ఇది 500 గ్రాముల ఆహారాన్ని తీసుకునేటప్పుడు 10 mg కంటే తక్కువ గ్లూటెన్‌ను తీసుకోవడానికి ఒక వ్యక్తికి వీలు కల్పిస్తుంది. సెలియాక్ వ్యాధి ఉన్నవారు క్రాస్-కాంటాక్ట్ వల్ల స్పష్టమైన తీవ్రమైన లక్షణాలు కనిపించకపోయినా, గ్లూటెన్ ఆనవాళ్లను కూడా నివారించాలి. గోధుమ అలర్జీ ఉన్న వ్యక్తిలో వివిక్త బహిర్గతం (discrete exposure) కోసం ED05 6.1 mg.[88] గోధుమ అలర్జీ ఉన్నవారు గోధుమలలోని గ్లూటెన్ కాకుండా ఇతర ప్రోటీన్లకు ప్రతిస్పందించవచ్చు కాబట్టి, కొన్ని గ్లూటెన్-ఫ్రీ ఉత్పత్తులు (ఉదా. గ్లూటెన్-ఫ్రీ గోధుమ పిండి) వారికి తగినవి కాకపోవచ్చు.

NCGS ఉన్నవారికి ఎటువంటి నిర్ణీత పరిమితి లేదు, కానీ కొన్ని డబుల్ బ్లైండ్ ఫీడింగ్ అధ్యయనాలు రోజుకు 10 గ్రాముల గ్లూటెన్ తీసుకున్నప్పుడు ఎటువంటి ప్రభావం ఉండదని సూచిస్తున్నాయి.[89] గ్లూటెన్ తొలగింపు వల్ల లక్షణాలు తగ్గుతున్నాయా లేదా గ్లూటెన్ ధాన్యాలలో ఉండే ఇతర భాగాల వల్ల తగ్గుతున్నాయా అనేది శాస్త్రీయంగా చర్చనీయాంశమైంది.[89] అయినప్పటికీ, EU మరియు ఆస్ట్రేలియా వంటి కొన్ని అధికార పరిధులు NCGS ఉన్నవారికి అనుగుణంగా "చాలా తక్కువ గ్లూటెన్" మరియు "తక్కువ గ్లూటెన్" వంటి ప్రమాణాలను అభివృద్ధి చేశాయి, వారు ఎక్కువ స్థాయిలో గ్లూటెన్ ఉన్న ఆహారాలను తట్టుకోగలరు.

అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలు

ఆహార లేబులింగ్ కోసం కోడెక్స్ అలిమెంటారియస్ అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలు "గ్లూటెన్-ఫ్రీ"గా ఉత్పత్తుల లేబులింగ్‌కు సంబంధించి ఒక ప్రమాణాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. ఇది సాధారణంగా గ్లూటెన్ కలిగి ఉండే ఆహారాలకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది.[90]

ఆస్ట్రేలియా మరియు న్యూజిలాండ్

గ్లూటెన్ అంటే గోధుమ, బార్లీ, రై మరియు ఓట్స్ అని నిర్వచించబడింది.[91] ప్యాక్ చేసిన ఉత్పత్తిలో గ్లూటెన్ ఉద్దేశపూర్వక పదార్ధంగా ఉంటే, ఈ పదార్ధాలను పదార్ధాల జాబితాలో ప్రకటించాలి.[91] ఒక ఉత్పత్తి గ్లూటెన్-ఫ్రీ క్లెయిమ్‌ను కలిగి ఉండాలంటే, అందులో ఎటువంటి గ్లూటెన్ పదార్ధాలు ఉండకూడదు మరియు గుర్తించదగిన గ్లూటెన్ కూడా ఉండకూడదు.[92] గ్లూటెన్-ఫ్రీ అని లేబుల్ చేయబడిన బీర్లలో పరిమాణాత్మక గ్లూటెన్ స్థాయిలతో సంబంధం లేకుండా బార్లీ పదార్ధాలు ఉండకూడదు.[93] ఉత్పత్తిలో 200 పార్ట్స్ పర్ మిలియన్ కంటే తక్కువ గ్లూటెన్ ఉన్నప్పుడు "తక్కువ గ్లూటెన్" క్లెయిమ్‌ను ఉపయోగించవచ్చు.[92]

"గ్లూటెన్ ఫ్రెండ్లీ" వంటి పక్కనే ఉండే లేబుల్ క్లెయిమ్‌లకు అనుమతి లేదు.[92] "కలిగి ఉండవచ్చు" మరియు "ఒక ఫెసిలిటీలో తయారు చేయబడింది" వంటి జాగ్రత్తాత్మక సలహా లేబుల్‌లను గ్లూటెన్-ఫ్రీ క్లెయిమ్ ఉన్న ఉత్పత్తులపై అనుమతించరు.[92]

బ్రెజిల్

బ్రెజిల్‌లో చట్టం ప్రకారం, అన్ని ఆహార ఉత్పత్తులు గ్లూటెన్ కలిగి ఉన్నాయా లేదా అనే విషయాన్ని స్పష్టంగా సూచించే లేబుల్‌లను కలిగి ఉండాలి.[94]

కెనడా

కెనడాలో విక్రయించే ప్యాక్ చేసిన ఉత్పత్తుల లేబుల్‌లు, ఆహార ఉత్పత్తిలో గ్లూటెన్ (గోధుమ, బార్లీ, రై, ఓట్స్, ట్రిటికేల్) ఉద్దేశపూర్వక పదార్ధంగా ఉంటే, దాని ఉనికిని స్పష్టంగా గుర్తించాలి.[95] గ్లూటెన్-ఫ్రీ అని లేబుల్ చేయబడిన ఆహారాలు గ్లూటెన్ పదార్ధాల (గోధుమ, బార్లీ, రై) నుండి విముక్తి పొందాలి మరియు క్రాస్-కాంటాక్ట్ నుండి 20 పార్ట్స్ పర్ మిలియన్ కంటే తక్కువ గ్లూటెన్ కలిగి ఉండాలి.[96] "తక్కువ గ్లూటెన్" లేదా "తగ్గించిన గ్లూటెన్" వంటి తప్పుదారి పట్టించే క్లెయిమ్‌లకు అనుమతి లేదు.[97]

2015లో, ఆరోగ్య మంత్రి ద్వారా మార్కెట్ అనుమతి ప్రారంభించబడింది, ఇది గ్లూటెన్-ఫ్రీ లేబుల్ ఉన్న వస్తువులలో కలుషితం కాని ఓట్స్ (<20 పార్ట్స్ పర్ మిలియన్) చేర్చడానికి అనుమతిస్తుంది.[98] US చట్టం మాదిరిగానే, ఎంజైమ్ ట్రీటెడ్ బార్లీ బీర్ వంటి ఉద్దేశపూర్వక గ్లూటెన్ పదార్ధాలు కలిగిన ఆహారాలు 20 పార్ట్స్ పర్ మిలియన్ కంటే తక్కువ గ్లూటెన్ ఉన్నట్లు పరీక్షించినా కూడా గ్లూటెన్-ఫ్రీ అని లేబుల్ చేయబడవు.[99][100]

యూరోపియన్ యూనియన్ మరియు యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్

గ్లూటెన్ 14 గుర్తింపు పొందిన EU అలర్జీ కారకాలలో ఒకటిగా నిర్వచించబడినందున, గ్లూటెన్‌ను ఉద్దేశపూర్వక పదార్ధంగా కలిగి ఉన్న అన్ని ఆహారాలను తదనుగుణంగా లేబుల్ చేయాలి.[101] గ్లూటెన్-ఫ్రీ క్లెయిమ్ ఉన్న ఆహారాలు, ప్యాక్ చేయని ఆహారాలతో సహా, పదార్ధాలతో సంబంధం లేకుండా 20 పార్ట్స్ పర్ మిలియన్ కంటే తక్కువ ఉండాలి.[102] ఆహారాలను "చాలా తక్కువ గ్లూటెన్" అని కూడా లేబుల్ చేయవచ్చు, ఇది 100 పార్ట్స్ పర్ మిలియన్ గ్లూటెన్ లేదా అంతకంటే తక్కువగా నిర్వచించబడింది.[102]

EU/UK గ్లూటెన్ స్థాయి 20 పార్ట్స్ పర్ మిలియన్ కంటే తక్కువగా ఉన్నంత వరకు గ్లూటెన్-ఫ్రీ అని లేబుల్ చేయబడిన ఉత్పత్తులలో గ్లూటెన్ పదార్ధాలను ఉపయోగించడానికి అనుమతిస్తుంది. దీని ఆచరణాత్మక ప్రభావం ఏమిటంటే, సోయా సాస్ మరియు బార్లీ ఆధారిత బీర్ వంటి విచ్ఛిన్నమైన గ్లూటెన్ ప్రోటీన్లను కలిగి ఉన్న ఉత్పత్తులు 20 పార్ట్స్ పర్ మిలియన్ కంటే తక్కువ గ్లూటెన్ కలిగి ఉంటే గ్లూటెన్-ఫ్రీ అని లేబుల్ చేయబడవచ్చు.[103] ఈ నిబంధనలోని ఈ అంశం వివాదాస్పదమైనది, ఎందుకంటే ELISA ఇమ్యునోఅస్సే గ్లూటెన్ ప్రోటీన్ల శకలాలను విశ్వసనీయంగా గుర్తించలేదు,[104] అయితే సెలియాక్ వ్యాధి ఉన్నవారు ఈ ప్రోటీన్ శకలాలకు ప్రతిస్పందించగలరని ఆధారాలు ఉన్నాయి.[105] కెనడా మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్ వంటి ఇతర అధికార పరిధులు గ్లూటెన్ ప్రోటీన్ శకల పదార్ధాలను నిషేధించడం ద్వారా ఈ వివాదాన్ని పరిష్కరించాయి.

పాలు వంటి సహజంగా గ్లూటెన్ లేని అన్ని సారూప్య ఆహారాల విషయంలో, ఆహారాన్ని "గ్లూటెన్-ఫ్రీ" అని లేబుల్ చేయడం అనుమతించబడదు.[106]

యునైటెడ్ స్టేట్స్

యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, గోధుమ కాకుండా ఇతర గ్లూటెన్ ధాన్యాలు ఆహార ఉత్పత్తిలో ఉద్దేశపూర్వక పదార్ధాలుగా ఉన్నప్పుడు వాటిని ప్రకటించాల్సిన అవసరం లేదు.[107] "గ్లూటెన్-ఫ్రీ", "నో గ్లూటెన్", "ఫ్రీ ఆఫ్ గ్లూటెన్" లేదా "వితౌట్ గ్లూటెన్" అనే క్లెయిమ్ ఉన్న ప్యాక్ చేసిన ఉత్పత్తులలో గ్లూటెన్ ప్రోటీన్ పదార్ధాలు (గోధుమ, బార్లీ, రై) ఉండకూడదు మరియు క్రాస్-కాంటాక్ట్ నుండి 20 పార్ట్స్ పర్ మిలియన్ కంటే తక్కువ ఉండాలి.[108] అదనంగా, పులియబెట్టిన లేదా హైడ్రోలైజ్డ్ ఆహారాలు (ఉదా. సోయా సాస్, బీర్) ముడి పదార్ధాలు గ్లూటెన్-ఫ్రీ లేబుల్ నియమానికి అనుగుణంగా ఉంటే తప్ప గ్లూటెన్-ఫ్రీ అని లేబుల్ చేయబడవు.[108] ఆచరణలో, దీని అర్థం ఎంజైమ్ ట్రీటెడ్ బార్లీ బీర్లు (ఐరోపాలో విక్రయించబడినట్లుగా) యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో గ్లూటెన్-ఫ్రీ అని లేబుల్ చేయబడవు.[109]

ఇవి కూడా చూడండి

  • Gliadin
  • Gluten-free diet
  • Gluten exorphin

సూచనలు

  1. ↑ Hervé This, « Who discovered the gluten and who discovered its production by lixiviation? », Notes Académiques de l'Académie d'Agriculture de France/Academic Notes from the French Academy of Agriculture, vol. 3, no 3, 2002, p. 1–11
    (February 2002). "The structure and properties of gluten: an elastic protein from wheat grain". Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 357 (1418) 133–42. doi:10.1098/rstb.2001.1024.
  2. ↑ McGee, Harold. (2007-03-20). "On Food and Cooking". 521. Simon and Schuster. ISBN 978-1-4165-5637-4.
  3. ↑ 3.0 3.1 Food and Drug Administration. (January 2007). Food Labeling; Gluten-Free Labeling of Foods. Food and Drug Administration.
  4. ↑ 4.0 4.1 4.2 Biesiekierski JR. (2017). "What is gluten?". J Gastroenterol Hepatol. 32 (Suppl 1) 78–81. doi:10.1111/jgh.13703.
  5. ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 (2002). "The structure and properties of gluten: An elastic protein from wheat grain". Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences. 357 (1418) 133–142. doi:10.1098/rstb.2001.1024.
  6. ↑ (Jan 29, 2014). "Cereal-based gluten-free food: how to reconcile nutritional and technological properties of wheat proteins with safety for celiac disease patients". Nutrients. 6 (2) 575–90. doi:10.3390/nu6020575.
  7. ↑ 7.0 7.1 (February 2006). "Wheat-gluten uses and industry needs". Trends in Food Science & Technology. 17 (2) 82–90. doi:10.1016/j.tifs.2005.10.003.
  8. ↑ Payne, P. I.. (2012-12-06). A Genetic Approach to Plant Biochemistry. 210. Springer. ISBN 978-3-7091-6989-6.
  9. ↑ Zhao, Hefei. (February 2020). "Comparison of wheat, soybean, rice, and pea protein properties for effective applications in food products". Journal of Food Biochemistry. (44)4 (4). doi:10.1111/jfbc.13157.
  10. ↑ (2018). "Kent's Technology of Cereals". 267–368. ISBN 978-0-08-100529-3. doi:10.1016/B978-0-08-100529-3.00004-9.
  11. ↑ 11.0 11.1 11.2 (Sep 2015). "Coeliac disease and autoimmune disease-genetic overlap and screening". Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 12 (9) 507–15. doi:10.1038/nrgastro.2015.136.
  12. ↑ 12.0 12.1 (2014). "[Non-celiac gluten sensitivity: a critical review of current evidence] [Article in Spanish]". Gastroenterol Hepatol. 37 (6) 362–71. doi:10.1016/j.gastrohep.2014.01.005.
  13. ↑ 13.0 13.1 (January 2013). "The Oslo definitions for coeliac disease and related terms". Gut. 62 (1) 43–52. doi:10.1136/gutjnl-2011-301346.
  14. ↑ 14.0 14.1 14.2 14.3 14.4 (26 February 2019). "Treatment of Neurological Manifestations of Gluten Sensitivity and Coeliac Disease". Curr Treat Options Neurol. 21 (3). doi:10.1007/s11940-019-0552-7.
  15. ↑ The Gluten Proteins and Deamidated Soluble Wheat Protein.
  16. ↑ (January 1997). "Effects of enzyme preparations for baking, mixing time and resting time on bread quality and bread staling". Food Chemistry. 58 (1–2) 75–80. doi:10.1016/S0308-8146(96)00216-6.
  17. ↑ (May 1997). "Effects of Wheat Variety and Processing Conditions in Experimental Bread Baking Studied by Univariate and Multivariate Analyses". Journal of Cereal Science. 25 (3) 289–301. doi:10.1006/jcrs.1996.0094.
  18. ↑ (November 2003). "Role of Gluten and Its Components in Determining Durum Semolina Dough Viscoelastic Properties". Cereal Chemistry. 80 (6) 755–763. doi:10.1094/CCHEM.2003.80.6.755.
  19. ↑ (September 2005). "Modification of the Low Molecular Weight (LMW) Glutenin Composition of Transgenic Durum Wheat: Effects on Glutenin Polymer Size and Gluten Functionality". Molecular Breeding. 16 (2) 113–126. doi:10.1007/s11032-005-5912-1.
  20. ↑ 20.0 20.1 Baking Technology, Bread. Bakersassist.
  21. ↑ (22 September 2014). Farinograph. Wheat Quality and Carbohydrate Research.
  22. ↑ (January 1992). "The prediction of bread baking performance using the farinograph and extensograph". Journal of Cereal Science. 15 (1) 79–89. doi:10.1016/S0733-5210(09)80058-1.
  23. ↑ 23.0 23.1 (2013). "Effect of flour particle size on microstructural, rheological and physico-sensory characteristics of bread and south Indian parotta". Journal of Food Science and Technology. 51 (12) 4108–13. doi:10.1007/s13197-013-0939-5.
  24. ↑ (2002). "Understanding Baking".
  25. ↑ (1997). "Rustic European Breads from your Bread Machine".
  26. ↑ (3 November 2014). Against the Grain. The New Yorker.
  27. ↑ (1993). "Cooking with Gluten and Seitan". 128. Book Publishing Company. ISBN 978-0-913990-95-7.
  28. ↑ Abramowski, Nicole. (11 March 2011). How to Make Seitan: An Illustrated Guide. Vegan Nom Noms.
  29. ↑ Pet Foods. International Wheat Gluten Association.
  30. ↑ (1 January 2006). Gluten intolerance and skin diseases. European Journal of Dermatology. 16 (1) 4–11.
  31. ↑ Import Alert IA9926: Detention without physical examination of wheat gluten due to the presence of melamine. US Food and Drug Administration.
  32. ↑ 32.0 32.1 32.2 (2022). "Diagnostic management of patients reporting symptoms after wheat ingestion". Front Nutr. 9. doi:10.3389/fnut.2022.1007007.
  33. ↑ (2025-02-18). "Recent Advances in Gluten-Related Disorders". International Journal of Molecular Sciences. 26 (4) 1749. doi:10.3390/ijms26041749.
  34. ↑ 34.0 34.1 34.2 34.3 34.4 34.5 (2018). "Translational Chemistry Meets Gluten-Related Disorders". ChemistryOpen. 7 (3) 217–232. doi:10.1002/open.201700197.
  35. ↑ (2006). "Coeliac disease: an update for pathologists". J Clin Pathol. 59 (10) 1008–16. doi:10.1136/jcp.2005.035345.
  36. ↑ 36.0 36.1 (2013). "Latest in vitro and in vivo models of celiac disease". Expert Opin Drug Discov. 8 (4) 445–57. doi:10.1517/17460441.2013.761203.
  37. ↑ (2012). "Pathophysiology of celiac disease". Gastrointest Endosc Clin N Am. 22 (4) 639–60. doi:10.1016/j.giec.2012.07.003.
  38. ↑ 38.0 38.1 (2009). "Toxic, immunostimulatory and antagonist gluten peptides in celiac disease". Curr Med Chem. 16 (12) 1489–98. doi:10.2174/092986709787909613.
  39. ↑ 39.0 39.1 39.2 39.3 (2015). "Non-celiac gluten sensitivity: Time for sifting the grain". World J Gastroenterol. 21 (27) 8221–6. doi:10.3748/wjg.v21.i27.8221.
  40. ↑ 40.0 40.1 Fasano A. (Jan 2011). "Zonulin and its regulation of intestinal barrier function: the biological door to inflammation, autoimmunity, and cancer". Physiol. Rev.. 91 (1) 151–75. doi:10.1152/physrev.00003.2008.
  41. ↑ 41.0 41.1 (2017). Celiac Disease and Nonceliac Gluten Sensitivity: A Review. JAMA. 318 (7) 647–656. doi:10.1001/jama.2017.9730.
  42. ↑ (Nov 18, 2013). "Gluten-free diet in children: an approach to a nutritionally adequate and balanced diet". Nutrients. 5 (11) 4553–65. doi:10.3390/nu5114553.
  43. ↑ 43.0 43.1 (2016). "Pure Oats as Part of the Canadian Gluten-Free Diet in Celiac Disease: The Need to Revisit the Issue". Can J Gastroenterol Hepatol. 2016 1–8. doi:10.1155/2016/1576360.
  44. ↑ (Nov 7, 2015). "Role of oats in celiac disease". World J Gastroenterol. 21 (41) 11825–31. doi:10.3748/wjg.v21.i41.11825.
  45. ↑ 45.0 45.1 45.2 (Mar 16, 2015). "Clinical and diagnostic aspects of gluten related disorders". World J Clin Cases. 3 (3) 275–84. doi:10.12998/wjcc.v3.i3.275.
  46. ↑ 46.0 46.1 46.2 (Jun 2015). "Celiac disease from a global perspective". Best Pract Res Clin Gastroenterol. 29 (3) 365–79. doi:10.1016/j.bpg.2015.05.004.
  47. ↑ (2012). "Spectrum of gluten-related disorders: consensus on new nomenclature and classification". BMC Medicine. 10 (1). doi:10.1186/1741-7015-10-13.
  48. ↑ (2013). "Non-celiac gluten sensitivity: questions still to be answered despite increasing awareness". Cellular and Molecular Immunology. 10 (5) 383–392. doi:10.1038/cmi.2013.28.
  49. ↑ (Apr 2015). "Nonceliac gluten sensitivity or wheat intolerance syndrome?". J Pediatr. 166 (4) 805–11. doi:10.1016/j.jpeds.2014.12.039.
  50. ↑ 50.0 50.1 (September 2013). "Non-celiac gluten sensitivity: questions still to be answered despite increasing awareness". Cellular & Molecular Immunology. 10 (5) 383–92. doi:10.1038/cmi.2013.28.
  51. ↑ (Apr 2007). "Sourdough lactobacilli and celiac disease". Food Microbiol. 24 (2) 187–96. doi:10.1016/j.fm.2006.07.014.
  52. ↑ Belderok B. (2000). "Developments in bread-making processes". Plant Foods Hum Nutr. 55 (1) 1–86. doi:10.1023/A:1008199314267.
  53. ↑ (10 July 2020). "Wheat (Triticum aestivum L.) Breeding from 1891 to 2010 Contributed to Increasing Yield and Glutenin Contents but Decreasing Protein and Gliadin Contents". Journal of Agricultural and Food Chemistry. 68 (46) 13247–13256. doi:10.1021/acs.jafc.0c02815.
  54. ↑ 54.0 54.1 54.2 (2019-07-23). "Celiac disease: a comprehensive current review". BMC Medicine. 17 (1) 142. doi:10.1186/s12916-019-1380-z.
  55. ↑ 55.0 55.1 (July 2016). Celiac disease. World Gastroenterology Organisation Global Guidelines.
  56. ↑ 56.0 56.1 56.2 56.3 56.4 56.5 (Apr 2015). "Support for patients with celiac disease: A literature review". United European Gastroenterol J. 3 (2) 146–59. doi:10.1177/2050640614562599.
  57. ↑ 57.0 57.1 (December 2012). "Clinical practice. Celiac disease.". The New England Journal of Medicine. 367 (25) 2419–26. doi:10.1056/NEJMcp1113994.
  58. ↑ (2011). "Gluten tolerance; potential challenges in treatment strategies". Gastroenterol Hepatol Bed Bench. 4 (2) 53–7.
  59. ↑ 59.0 59.1 59.2 59.3 Fasano A. (Apr 2005). "Clinical presentation of celiac disease in the pediatric population". Gastroenterology. 128 (4 Suppl 1) S68–73. doi:10.1053/j.gastro.2005.02.015.
  60. ↑ 60.0 60.1 (Jun 2015). "Diagnosis of gluten related disorders: Celiac disease, wheat allergy and non-celiac gluten sensitivity". World J Gastroenterol. 21 (23) 7110–9. doi:10.3748/wjg.v21.i23.7110.
  61. ↑ 61.0 61.1 (Oct 2015). "Celiac disease and non-celiac gluten sensitivity". BMJ. 351. doi:10.1136/bmj.h4347.
  62. ↑ 62.0 62.1 (Sep 2015). "Coeliac disease and autoimmune disease-genetic overlap and screening". Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 12 (9) 507–15. doi:10.1038/nrgastro.2015.136.
  63. ↑ (Sep 2015). "Coeliac disease and gluten-related disorders in childhood". Nature Reviews. Gastroenterology & Hepatology. 12 (9) 527–36. doi:10.1038/nrgastro.2015.98.
  64. ↑ (24 November 2015). "The opioid effects of gluten exorphins: asymptomatic celiac disease". Journal of Health, Population, and Nutrition. 33 (1) 24. doi:10.1186/s41043-015-0032-y.
  65. ↑ (2013). "Non-celiac gluten sensitivity: clinical relevance and recommendations for future research". Neurogastroenterology & Motility. 25 (11) 864–871. doi:10.1111/nmo.12216.
  66. ↑ (2013). "Non-celiac gluten sensitivity. Is it in the gluten or the grain?". Journal of Gastrointestinal and Liver Disorders. 22 (4) 435–40.
  67. ↑ 67.0 67.1 67.2 67.3 (Sep 2013). "Non-Celiac Gluten sensitivity: the new frontier of gluten related disorders". Nutrients. 5 (10) 3839–53. doi:10.3390/nu5103839.
  68. ↑ 68.0 68.1 68.2 68.3 68.4 (May 2015). "Nonceliac Gluten Sensitivity". Gastroenterology. 148 (6) 1195–1204. doi:10.1053/j.gastro.2014.12.049.
  69. ↑ Czaja-Bulsa G. (Apr 2015). "Non coeliac gluten sensitivity - A new disease with gluten intolerance". Clin Nutr. 34 (2) 189–94. doi:10.1016/j.clnu.2014.08.012.
  70. ↑ (Oct 2017). "Non-celiac gluten sensitivity: All wheat attack is not celiac". World Journal of Gastroenterology. 23 (20) 7201–10. doi:10.3748/wjg.v23.i40.7201.
  71. ↑ 71.0 71.1 71.2 (2009). "Between celiac disease and irritable bowel syndrome: the "no man's land" of gluten sensitivity". Am J Gastroenterol. 104 (6) 1587–94. doi:10.1038/ajg.2009.188.
  72. ↑ 72.0 72.1 (2014). "Non-Celiac Gluten Sensitivity: Literature Review". Journal of the American College of Nutrition. 33 (1) 39–54. doi:10.1080/07315724.2014.869996.
  73. ↑ (Jun 2015). "Non-celiac gluten sensitivity: a work-in-progress entity in the spectrum of wheat-related disorders". Best Pract Res Clin Gastroenterol. 29 (3) 477–91. doi:10.1016/j.bpg.2015.04.006.
  74. ↑ 74.0 74.1 (March 2019). "Nonceliac Wheat Sensitivity: An Immune-Mediated Condition with Systemic Manifestations". Gastroenterol Clin North Am. 48 (1) 165–182. doi:10.1016/j.gtc.2018.09.012.
  75. ↑ (February 2018). "Nonceliac Gluten Sensitivity: What Is the Culprit?". Gastroenterology. 154 (3) 471–473. doi:10.1053/j.gastro.2018.01.013.
  76. ↑ (2014). "Gliadin Peptides as Triggers of the Proliferative and Stress/Innate Immune Response of the Celiac Small Intestinal Mucosa". International Journal of Molecular Sciences. 15 (11) 20518–20537. doi:10.3390/ijms151120518.
  77. ↑ (2012). "Wheat amylase trypsin inhibitors drive intestinal inflammation via activation of toll-like receptor 4". Journal of Experimental Medicine. 209 (13) 2395–2408. doi:10.1084/jem.20102660.
  78. ↑ (2015). What's the difference between celiac disease, gluten intolerance, non-celiac gluten sensitivity and wheat allergy?. The University of Chicago Celiac Disease Center.
  79. ↑ (September 2006). Food intolerance and coeliac disease. Food Standards Agency.
  80. ↑ (2012). "Spectrum of gluten-related disorders: consensus on new nomenclature and classification". BMC Medicine. 10 (1). doi:10.1186/1741-7015-10-13.
  81. ↑ 81.0 81.1 81.2 81.3 (2015). "Gluten-related disorders: gluten ataxia". Dig Dis. 33 (2) 264–8. doi:10.1159/000369509.
  82. ↑ (2016). "Consensus Paper: Neuroimmune Mechanisms of Cerebellar Ataxias". Cerebellum. 15 (2) 213–32. doi:10.1007/s12311-015-0664-x.
  83. ↑ (March 2003). "Gluten ataxia in perspective: epidemiology, genetic susceptibility and clinical characteristics". Brain. 126 (Pt 3) 685–91. doi:10.1093/brain/awg050.
  84. ↑ (2018). "Movement Disorders Related to Gluten Sensitivity: A Systematic Review". Nutrients. 10 (8) 1034. doi:10.3390/nu10081034.
  85. ↑ (2012). "Gluten and gluten-free: issues and considerations of labeling regulations, detection methods, and assay validation". J AOAC Int. 95 (2) 337–48. doi:10.5740/jaoacint.SGE_Diaz-Amigo.
  86. ↑ (June 2008). "Systematic review: tolerable amount of gluten for people with coeliac disease". Aliment. Pharmacol. Ther.. 27 (11) 1044–52. doi:10.1111/j.1365-2036.2008.03669.x.
  87. ↑ (2007). "A prospective, double-blind, placebo-controlled trial to establish a safe gluten threshold for patients with celiac disease". Am J Clin Nutr. 85 (1) 160–166. doi:10.1093/ajcn/85.1.160.
  88. ↑ (2020). "Updated population minimal eliciting dose distributions for use in risk assessment of 14 priority food allergens". Food Chem Toxicol. 139. doi:10.1016/j.fct.2020.111259.
  89. ↑ 89.0 89.1 (2023). "Nonceliac gluten sensitivity". Curr Opin Clin Nutr Metab Care. 26 (5) 490–494. doi:10.1097/MCO.0000000000000925.
  90. ↑ (February 22, 2006). Codex Standard For "Gluten-Free Foods" CODEX STAN 118-1981. Codex Alimentarius.
  91. ↑ 91.0 91.1 (22 July 2022). Allergen labelling for food businesses. Food Standards Australia & New Zealand.
  92. ↑ 92.0 92.1 92.2 92.3 Making a Gluten Free Claim. Coeliac Australia.
  93. ↑ BEST GLUTEN-FREE BEERS IN AUSTRALIA. Coeliac Australia.
  94. ↑ (July 2014). General labeling for Packaged Foods (free translation). Anvisa.
  95. ↑ (2 October 2024). Allergens and Gluten Source Labeling. Health Canada.
  96. ↑ (29 June 2012). Health Canada's Position on Gluten-Free Claims. Health Canada.
  97. ↑ (15 January 2025). Low gluten or reduced gluten claims. CFIA.
  98. ↑ (29 May 2015). Market Authorization for GF products containing GF oats. Health Canada.
  99. ↑ (22 March 2024). Compliance and enforcement of gluten-free claims. CFIA.
  100. ↑ (15 January 2025). Gluten-free beer. CFIA.
  101. ↑ (March 2016). EU Food Information for Consumers Regulation (EU FIC). Food Standards Agency.
  102. ↑ 102.0 102.1 (30 July 2014). on the requirements for the provision of information to consumers on the absence or reduced presence of gluten in food. EU.
  103. ↑ Emerging evidence on tests for analysing gluten. Coeliac UK.
  104. ↑ Tricia Thompson & Enrique Méndez. (2008). "Commercial assays to assess gluten content of gluten-free foods: why they are not created equal". Journal of the American Dietetic Association. 108 (10) 1682–1687. doi:10.1016/j.jada.2008.07.012.
  105. ↑ (2024). "Barley based gluten free beer – A blessing or an uncontrollable risk?". Food and Chemical Toxicology. 193. doi:10.1016/j.fct.2024.115019.
  106. ↑ (2017). 'Gluten-free' and 'Very Low Gluten' Declarations. Food Safety Authority of Ireland. ISBN 978-1-904465-71-3.
  107. ↑ (2 August 2004). FALCPA. FDA.
  108. ↑ 108.0 108.1 (2 August 2004). 21 CFR 101.91 Gluten-free labeling of food. FDA.
  109. ↑ (14 August 2020). FDA Publishes Final Rule on Gluten-Free Labeling of Fermented or Hydrolyzed Foods: The Basics. Tricia Thompson.

మరింత చదవడానికి

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Gluten” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Gluten ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=గ్లూటెన్&oldid=5985"