చంగేరి (పులిచెంచలి) / Creeping Woodsorrel

చంగేరి (పులిచెంచలి) / Creeping Woodsorrel
Kingdom	Plantae
Division	Tracheophytes
Class	Magnoliopsida
Order	Oxalidales
Family	Oxalidaceae
Genus	Oxalis
Scientific Name / Latin Name	ఆక్సిలిస్ కార్న్యులటా (Oxalis corniculata L.)

చంగేరి (పులిచెంచలి) అనేది 20-30 సెంటీమీటర్లు నేల బారుగా పెరిగే బహువార్షిక కలుపు మొక్క. ఈ మొక్క భారతదేశమంతటా పెరుగుతుంది. దీని ఆకులు పులుపు చిన్నగా, పచగా, రుచిగా ఉంటాయి.

వివిధ భాషల్లో పేర్లు

• సంస్కృతం: చంగేరి
• తెలుగు: పులిచింత / పులిచెంచలి
• ఇంగ్లీష్: క్రీపింగ్ వుడ్‌సోరెల్ (Creeping Woodsorrel)
• లాటిన్: ఆక్సిలిస్ కార్న్యులటా
• కుటుంబము: Oxalidaceae

పోషక విలువలు

• చంగేరి ఆకుల యందు విటమిన్ ఎ మరియు విటమిన్ సి ఎక్కువ మోతాదులో ఉన్నాయి, ఇది రక్తహీనత రోగులకు ఎంతొ ఉపయోగకరం.
• ఇంకా ఇందులో కాల్షియం, పొటాషియం, సిట్రిక్ మరియు టార్టారిక్ ఆసిడ్లు కూడా అధిక పాళ్ళలో ఉండటము విశేషము.

ఔషధ ఉపయోగాలు & గుణాలు

• సాధారణ గుణాలు: ఇది అమ్ల కషాయ రసము, లఘురూక్ష గుణము, ఉష్ణవీర్యము మరియు అమ్లవిపాకము అను గుణములను, కఫవాత హరము దీపనము గ్రాహి అనే కర్మలను కలిగిఉంది.
• అతిసారము & అర్శమోలు: దీనిని అతిసారము, అర్శమోలు, చర్మ వ్యాధులు మరియు గ్రహణి రోగములందు ఉపయోగిస్తారు.
• మూత్రము & వాత రక్తము: పులిచెంచలిని ఆకుకూరగానే కాకుండా పప్పులో వేసికొని భుజించిన మూత్రమును జారీ చేస్తుంది, వాత రక్తమును తగ్గిస్తుంది, అగ్నిమాంద్యమును తొలగిస్తుంది, నీరసమును కూడా తొలగిస్తుంది.
• అర్శమోలలు (స్థానిక ప్రయోగం): రక్తఅర్శమోలలకు చంగేరి ఆకు, చిత్రమూలమును నేయ్యి మరియు తైలములో వేయించి గ్రింజల మీద నిత్యత్ చేర్చి సేవించిన అర్శమోలల రోగులకు హితంగా ఉంటుంది.
• తేలువిషము: తేలు కుట్టిన ప్రదేశము నందు చంగేరి రసము సైందవ లవణమును చేర్చిరుద్దిన యెడల తేలువిషము తగ్గుతుంది.
• మూత్రలగుణములు: చంగేరి క్లోరోఫాం ఎక్స్‌ట్రాక్ట్‌నకు మూత్రలమును జారీ చేసే గుణమున్నట్లు ప్రయోగముల యందు గమనించారు.
• ప్రణశోధ - వేదనాహరగుణము: చంగేరి యొక్క ఇధర్ మరియు బెంజిన్ ఎక్స్‌ట్రాక్ట్‌నకు అనాల్జిసిక్ (నొప్పి లేకుండా చేయుట) యాంటి ఇన్ఫ్లమేటరీ (ప్రణశోధహరము) మరియు యాంటి ఫైరటిక్ (జ్వరహరగుణము) లునట్లు పరిశోధనలయందు గమనించారు.
• చంగేరి ఘృతము: ఆయుర్వేద వైద్యులు చంగేరితో తయారుచేయు చంగేరి ఘృతమును అర్శమోలు, గ్రహణి దోషములు అనాహము, మూత్రకృచ్ఛము, ప్రవాహ మరియు గుధభ్రంశ రోగములందు ఉపయోగిస్తున్నారు.

మూలాలు

• పుస్తకం: సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స (పేజీలు: 434)
• రచయిత: డా|| టి. భిక్షపతి