కైటిన్: Difference between revisions

From LTRC
VisualWikitext
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Chitin” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Chitin” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
Line 1: Line 1:
'''కైటిన్''' ([[carbon|C]]<sub>8</sub>[[hydrogen|H]]<sub>13</sub>[[oxygen|O]]<sub>5</sub>[[nitrogen|N]])<sub>n</sub> (IPA: /ˈkaɪtᵻn/ tin) అనేది [[N-Acetylglucosamine|''N''-ఎసిటైల్ గ్లూకోసమైన్]] యొక్క లాంగ్-చైన్ [[polymer]], ఇది [[glucose]] యొక్క [[amide]] ఉత్పన్నం. ప్రకృతిలో అత్యధికంగా లభించే రెండవ [[polysaccharide]] కైటిన్ (సెల్యులోజ్ తర్వాత మాత్రమే); [[biosphere]]లో ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 1 బిలియన్ టన్నుల కైటిన్ ఉత్పత్తి అవుతుందని అంచనా.<ref>Nelson, D.L., Cox, M.M.. (2017). "Lehninger Principles of Biochemistry". McMillan Learning. ISBN 978-1-4641-2611-6.</ref> ఇది [[fungi]] (ముఖ్యంగా ఫిలమెంటస్ మరియు పుట్టగొడుగులను ఏర్పరిచే శిలీంధ్రాలు), క్రస్టేసియన్లు మరియు కీటకాలు వంటి [[arthropod]]ల [[exoskeleton]]లు, [[mollusc]]ల [[radula]]లు, [[cephalopod beak]]లు మరియు [[Gladius (cephalopod)|gladii]], మరియు కొన్ని నెమటోడ్లు మరియు డయాటమ్ లలో [[cell wall]]ల యొక్క ప్రాథమిక భాగం.<ref name=":0">(2022-12-02). [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17425247.2022.2152791 Polysaccharide-based hydrogels for drug delivery and wound management: a review]. ''Expert Opinion on Drug Delivery''. 19 (12) 1664–1695. doi:[https://doi.org/10.1080/17425247.2022.2152791 10.1080/17425247.2022.2152791].</ref><ref name=":1">(2024-01-01). [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0141813023053874 Polysaccharide-based hydrogels for medical devices, implants and tissue engineering: A review]. ''International Journal of Biological Macromolecules''. 256 (Pt 2). doi:[https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2023.128488 10.1016/j.ijbiomac.2023.128488].</ref>
[[Image:Chitin.svg|thumb|250px|right|కైటిన్ అణువు యొక్క నిర్మాణం, ఇది β-(1→4)-లింకేజీలో పొడవైన గొలుసులను ఏర్పరచడానికి పునరావృతమయ్యే రెండు [[N-Acetylglucosamine|''N''-ఎసిటైల్ గ్లూకోసమైన్]] యూనిట్లను చూపుతుంది.]]
ఇది కనీసం కొన్ని చేపలు మరియు [[lissamphibia]]న్ల ద్వారా కూడా సంశ్లేషణ చేయబడుతుంది.<ref>(2015). "Chitin is endogenously produced in vertebrates". ''Curr Biol''. 25 (7) 897–900. doi:[https://doi.org/10.1016/j.cub.2015.01.058 10.1016/j.cub.2015.01.058].</ref> వాణిజ్యపరంగా, కైటిన్ పీతలు, రొయ్యలు, షెల్ ఫిష్ మరియు లాబ్స్టర్ల పెంకుల నుండి సేకరించబడుతుంది, ఇవి సీఫుడ్ పరిశ్రమ యొక్క ప్రధాన ఉప-ఉత్పత్తులు.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> కైటిన్ నిర్మాణం సెల్యులోజ్‌తో పోల్చదగినది,<ref>(2026-07-15). [https://www.britannica.com/science/cellulose Cellulose | Definition, Uses, & Facts | Britannica]. ''www.britannica.com''.</ref> ఇది స్పటికాకార నానోఫైబ్రిల్స్ లేదా విస్కర్లను ఏర్పరుస్తుంది. ఇది క్రియాత్మకంగా [[keratin]] ప్రోటీన్‌తో పోల్చదగినది. కైటిన్ అనేక వైద్య, పారిశ్రామిక మరియు బయోటెక్నాలజికల్ ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగకరంగా నిరూపించబడింది.<ref name=":1" /><ref>(2019-12-01). "Applications of chitosan in food, pharmaceuticals, medicine, cosmetics, agriculture, textiles, pulp and paper, biotechnology, and environmental chemistry". ''Environmental Chemistry Letters''. 17 (4) 1667–1692. doi:[https://doi.org/10.1007/s10311-019-00904-x 10.1007/s10311-019-00904-x].</ref>
[[Image:Haworth projection of chitin.svg|thumb|250px|right|కైటిన్ అణువు యొక్క [[Haworth projection]].]]
[[File:Glanzkaefer.jpg|thumb|ఒక [[leafhopper]] రెక్క యొక్క క్లోజప్; ఈ రెక్క కైటిన్‌తో నిర్మితమై ఉంటుంది.]]
[[Image:Lyristes plebejus.jpg|thumb|right|ఒక [[cicada]] దాని నింఫల్ ఎక్సోస్కెలిటన్ నుండి బయటకు వస్తోంది; రాలిన ఎక్సోస్కెలిటన్ ఎక్కువగా మార్పు చెందిన కైటిన్ ([[sclerotin]]), కానీ ఈ దశలో రెక్కలు మరియు వయోజన శరీరం యొక్క చాలా భాగం ఇంకా స్క్లెరోటైజ్ కాని కైటిన్‌తోనే ఉంటాయి]]


== వ్యుత్పత్తి (Etymology) ==
'''కైటిన్''' ([[carbon|C]]<sub>8</sub>[[hydrogen|H]]<sub>13</sub>[[oxygen|O]]<sub>5</sub>[[nitrogen|N]])<sub>n</sub> (IPA: /ˈkaɪtᵻn/ tin) అనేది [[N-Acetylglucosamine|''N''-ఎసిటైల్ గ్లూకోసమైన్]] యొక్క పొడవైన గొలుసు [[polymer]], ఇది [[glucose]] యొక్క [[amide]] ఉత్పన్నం. ప్రకృతిలో అత్యధికంగా లభించే రెండవ [[polysaccharide]] కైటిన్ (సెల్లోజ్ తర్వాత మాత్రమే); ప్రతి సంవత్సరం [[biosphere]]లో సుమారు 1 బిలియన్ టన్నుల కైటిన్ ఉత్పత్తి అవుతుందని అంచనా.<ref>Nelson, D.L., Cox, M.M.. (2017). "Lehninger Principles of Biochemistry". McMillan Learning. ISBN 978-1-4641-2611-6.</ref> ఇది [[fungi]] (ముఖ్యంగా ఫిలమెంటస్ మరియు పుట్టగొడుగులను ఏర్పరిచే శిలీంధ్రాలు) యొక్క [[cell wall]]లలో, క్రస్టేసియన్లు మరియు కీటకాలు వంటి [[arthropod]]ల [[exoskeleton]]లలో, [[mollusc]]ల [[radula]]లు, [[cephalopod beak]]లు మరియు [[Gladius (cephalopod)|gladii]]లలో, మరియు కొన్ని నెమటోడ్లు మరియు డయాటమ్‌లలో ప్రాథమిక అంశంగా ఉంటుంది.<ref name=":0">(2022-12-02). [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17425247.2022.2152791 Polysaccharide-based hydrogels for drug delivery and wound management: a review]. ''Expert Opinion on Drug Delivery''. 19 (12) 1664–1695. doi:[https://doi.org/10.1080/17425247.2022.2152791 10.1080/17425247.2022.2152791].</ref><ref name=":1">(2024-01-01). [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0141813023053874 Polysaccharide-based hydrogels for medical devices, implants and tissue engineering: A review]. ''International Journal of Biological Macromolecules''. 256 (Pt 2). doi:[https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2023.128488 10.1016/j.ijbiomac.2023.128488].</ref>
ఇది కనీసం కొన్ని చేపలు మరియు [[lissamphibia]]న్‌ల ద్వారా కూడా సంశ్లేషణ చేయబడుతుంది.<ref>(2015). "Chitin is endogenously produced in vertebrates". ''Curr Biol''. 25 (7) 897–900. doi:[https://doi.org/10.1016/j.cub.2015.01.058 10.1016/j.cub.2015.01.058].</ref> వాణిజ్యపరంగా, కైటిన్ పీతలు, రొయ్యలు, షెల్ ఫిష్ మరియు లాబ్స్టర్ల పెంకుల నుండి సంగ్రహించబడుతుంది, ఇవి సీఫుడ్ పరిశ్రమ యొక్క ప్రధాన ఉప-ఉత్పత్తులు.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> కైటిన్ నిర్మాణం సెల్లోజ్‌తో పోల్చదగినది,<ref>(2026-07-15). [https://www.britannica.com/science/cellulose Cellulose | Definition, Uses, & Facts | Britannica]. ''www.britannica.com''.</ref> ఇది స్పటికాకార నానోఫైబ్రిల్స్ లేదా విస్కర్‌లను ఏర్పరుస్తుంది. ఇది క్రియాత్మకంగా [[keratin]] ప్రోటీన్‌తో పోల్చదగినది. కైటిన్ అనేక వైద్య, పారిశ్రామిక మరియు బయోటెక్నాలజికల్ ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగకరంగా నిరూపించబడింది.<ref name=":1" /><ref>(2019-12-01). "Applications of chitosan in food, pharmaceuticals, medicine, cosmetics, agriculture, textiles, pulp and paper, biotechnology, and environmental chemistry". ''Environmental Chemistry Letters''. 17 (4) 1667–1692. doi:[https://doi.org/10.1007/s10311-019-00904-x 10.1007/s10311-019-00904-x].</ref>
 
== వ్యుత్పత్తి ==
ఆంగ్ల పదం ''chitin'' అనేది [[French language|ఫ్రెంచ్]] పదం chitine నుండి వచ్చింది, ఇది 1821లో [[Greek language|గ్రీకు]] పదం χιτών (khitōn) నుండి ఉద్భవించింది, దీని అర్థం 'కవరింగ్' (కప్పి ఉంచేది).<ref>Odier, Auguste. (1823). [https://books.google.com/books?id=JhhLAAAAYAAJ&pg=PA35 Mémoire sur la composition chimique des parties cornées des insectes]. ''Mémoires de la Société d'Histoire Naturelle de Paris''. 1 29–42.</ref>
ఆంగ్ల పదం ''chitin'' అనేది [[French language|ఫ్రెంచ్]] పదం chitine నుండి వచ్చింది, ఇది 1821లో [[Greek language|గ్రీకు]] పదం χιτών (khitōn) నుండి ఉద్భవించింది, దీని అర్థం 'కవరింగ్' (కప్పి ఉంచేది).<ref>Odier, Auguste. (1823). [https://books.google.com/books?id=JhhLAAAAYAAJ&pg=PA35 Mémoire sur la composition chimique des parties cornées des insectes]. ''Mémoires de la Société d'Histoire Naturelle de Paris''. 1 29–42.</ref>


ఇదే విధమైన పదం, "[[Chiton#Etymology|chiton]]", రక్షణ కవచం కలిగిన సముద్ర జీవిని సూచిస్తుంది.
ఇదే విధమైన పదం, "[[Chiton#Etymology|chiton]]", రక్షణ కవచం కలిగిన సముద్ర జీవిని సూచిస్తుంది.


== రసాయన శాస్త్రం, భౌతిక ధర్మాలు మరియు జీవక్రియాత్మక విధి ==
== రసాయన శాస్త్రం, భౌతిక ధర్మాలు మరియు జీవక్రియ ==
 
[[File:Chitin glucose and cellulose.svg|400px|thumb|right|[[Haworth projection]]లో ప్రదర్శించబడిన వివిధ మోనోశాకరైడ్లు (గ్లూకోజ్ మరియు N-ఎసిటైల్ గ్లూకోసమైన్) మరియు పాలీశాకరైడ్ల (కైటిన్ మరియు సెల్లోజ్) రసాయన విన్యాసాలు]]


కైటిన్ నిర్మాణాన్ని [[Albert Hofmann]] 1929లో నిర్ణయించారు. హాఫ్మన్ ''[[Helix pomatia]]'' అనే నత్త నుండి పొందిన [[chitinase]] అనే ఎంజైమ్ యొక్క ముడి తయారీని ఉపయోగించి కైటిన్‌ను జలవిశ్లేషణ (hydrolyzed) చేశారు.<ref>Hofmann, A.. (1929). "Über den enzymatischen Abbau des Chitins und Chitosans". University of Zurich.</ref><ref>(1929). "Polysaccharide XXXIX. Über den enzymatischen Abbau von Chitin and Chitosan I". ''Helvetica Chimica Acta''. 12 (1) 616–637. doi:[https://doi.org/10.1002/hlca.19290120167 10.1002/hlca.19290120167].</ref><ref>(2008). [http://www.zora.uzh.ch/9154/2/Siege_Finney_Hoffmann_2008V.pdf In Memoriam: Albert Hofmann (1906-2008)]. ''CHIMIA''. 62 (5) 444–447. doi:[https://doi.org/10.2533/chimia.2008.444 10.2533/chimia.2008.444].</ref>
కైటిన్ నిర్మాణం 1929లో [[Albert Hofmann]] ద్వారా నిర్ణయించబడింది. హాఫ్మన్ నత్త ''[[Helix pomatia]]'' నుండి పొందిన [[chitinase]] ఎంజైమ్ యొక్క ముడి తయారీని ఉపయోగించి కైటిన్‌ను జలవిశ్లేషణ (hydrolyzed) చేశాడు.<ref>Hofmann, A.. (1929). "Über den enzymatischen Abbau des Chitins und Chitosans". University of Zurich.</ref><ref>(1929). "Polysaccharide XXXIX. Über den enzymatischen Abbau von Chitin and Chitosan I". ''Helvetica Chimica Acta''. 12 (1) 616–637. doi:[https://doi.org/10.1002/hlca.19290120167 10.1002/hlca.19290120167].</ref><ref>(2008). [http://www.zora.uzh.ch/9154/2/Siege_Finney_Hoffmann_2008V.pdf In Memoriam: Albert Hofmann (1906-2008)]. ''CHIMIA''. 62 (5) 444–447. doi:[https://doi.org/10.2533/chimia.2008.444 10.2533/chimia.2008.444].</ref>


కైటిన్ అనేది నైట్రోజన్ కలిగిన మార్పు చెందిన [[polysaccharide]]; ఇది [[N-acetylglucosamine|''N''-ఎసిటైల్-<small>D</small>-గ్లూకోసమైన్]] (ఖచ్చితంగా చెప్పాలంటే, 2-(ఎసిటైల్ ఎమినో)-2-డియోక్సీ-<small>D</small>-గ్లూకోజ్) యూనిట్ల నుండి [[biosynthesis|సంశ్లేషణ]] చేయబడుతుంది. ఈ యూనిట్లు కోవాలెంట్ β-(1→4)-లింకేజీలను ఏర్పరుస్తాయి (సెల్యులోజ్‌ను ఏర్పరిచే [[glucose]] యూనిట్ల మధ్య ఉండే లింకేజీల వలె). అందువల్ల, కైటిన్‌ను ప్రతి [[monomer]]పై ఒక [[hydroxyl]] గ్రూపుకు బదులుగా [[acetyl]] [[amine]] గ్రూపు ఉన్న సెల్యులోజ్‌గా వర్ణించవచ్చు. ఇది ప్రక్కనే ఉన్న [[polymers]] మధ్య పెరిగిన [[hydrogen bonding]]ను అనుమతిస్తుంది, ఇది కైటిన్-పాలిమర్ మాతృకకు పెరిగిన బలాన్ని ఇస్తుంది.
కైటిన్ అనేది నైట్రోజన్‌ను కలిగి ఉన్న ఒక మార్పు చెందిన [[polysaccharide]]; ఇది [[N-acetylglucosamine|''N''-ఎసిటైల్-<small>D</small>-గ్లూకోసమైన్]] (ఖచ్చితంగా చెప్పాలంటే, 2-(ఎసిటైలామినో)-2-డియోక్సీ-<small>D</small>-గ్లూకోజ్) యూనిట్ల నుండి [[biosynthesis|సంశ్లేషణ]] చేయబడుతుంది. ఈ యూనిట్లు సమయోజనీయ β-(1→4)-లింకేజీలను ఏర్పరుస్తాయి (సెల్లోజ్‌ను ఏర్పరిచే [[glucose]] యూనిట్ల మధ్య ఉండే లింకేజీల వలె). అందువల్ల, కైటిన్‌ను ప్రతి [[monomer]]పై ఒక [[hydroxyl]] సమూహం స్థానంలో [[acetyl]] [[amine]] సమూహం ఉన్న [[cellulose]]గా వర్ణించవచ్చు. ఇది ప్రక్కనే ఉన్న [[polymer]]ల మధ్య [[hydrogen bonding]]ను పెంచడానికి అనుమతిస్తుంది, ఇది కైటిన్-పాలిమర్ మాతృకకు అదనపు బలాన్ని ఇస్తుంది.


దాని స్వచ్ఛమైన, మార్పు చెందని రూపంలో, కైటిన్ పారదర్శకంగా, వంగే గుణం కలిగి, స్థితిస్థాపకతతో మరియు చాలా గట్టిగా ఉంటుంది. అయితే, చాలా [[arthropod]]లలో, ఇది తరచుగా మార్పు చెందుతుంది, ఇది ఎక్కువగా [[composite material]]ల భాగం వలె కనిపిస్తుంది, ఉదాహరణకు [[sclerotin]]లో, ఇది ఒక ట్యాన్ చేయబడిన [[protein]]aceous మాతృక, ఇది [[insect]]ల [[exoskeleton]]లో ఎక్కువ భాగాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. [[calcium carbonate]]తో కలిపినప్పుడు, క్రస్టేసియన్లు మరియు [[mollusc]]ల పెంకులలో వలె, కైటిన్ మరింత బలమైన కాంపోజిట్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ కాంపోజిట్ పదార్థం స్వచ్ఛమైన కైటిన్ కంటే చాలా గట్టిగా మరియు దృఢంగా ఉంటుంది, మరియు స్వచ్ఛమైన కాల్షియం కార్బోనేట్ కంటే కఠినంగా మరియు తక్కువ పెళుసుగా ఉంటుంది.<ref name="Campbell">Campbell, N. A. (1996) ''Biology'' (4th edition) Benjamin Cummings, New Work. p.69 0-8053-1957-3</ref> స్వచ్ఛమైన మరియు కాంపోజిట్ రూపాల మధ్య మరొక వ్యత్యాసాన్ని [[caterpillar]] యొక్క వంగే శరీర గోడను (ప్రధానంగా కైటిన్) [[beetle]] యొక్క గట్టి, తేలికపాటి [[elytron]]తో (ఎక్కువ శాతం స్క్లెరోటిన్ కలిగి ఉంటుంది) పోల్చడం ద్వారా చూడవచ్చు.<ref>Gilbert, Lawrence I.. (2009). "Insect development: morphogenesis, molting and metamorphosis". Elsevier/Academic Press. ISBN 978-0-12-375136-2.</ref>
దాని స్వచ్ఛమైన, మార్పు చెందని రూపంలో, కైటిన్ పారదర్శకంగా, వంగే గుణం కలిగి, స్థితిస్థాపకతతో మరియు చాలా గట్టిగా ఉంటుంది. అయితే, చాలా [[arthropod]]లలో, ఇది తరచుగా మార్పు చెందుతుంది, ఇది ఎక్కువగా [[composite material]]ల భాగం వలె కనిపిస్తుంది, ఉదాహరణకు [[sclerotin]]లో, ఇది ఒక ట్యాన్ చేయబడిన [[protein]]aceous మాతృక, ఇది [[insect]]ల [[exoskeleton]]లో ఎక్కువ భాగాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. [[crustacean]]లు మరియు [[mollusc]]ల పెంకులలో వలె [[calcium carbonate]]తో కలిసినప్పుడు, కైటిన్ మరింత బలమైన మిశ్రమాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ మిశ్రమ పదార్థం స్వచ్ఛమైన కైటిన్ కంటే చాలా గట్టిగా మరియు దృఢంగా ఉంటుంది, మరియు స్వచ్ఛమైన కాల్షియం కార్బోనేట్ కంటే ఎక్కువ గట్టిగా మరియు తక్కువ పెళుసుగా ఉంటుంది.<ref name="Campbell">Campbell, N. A. (1996) ''Biology'' (4th edition) Benjamin Cummings, New Work. p.69 0-8053-1957-3</ref> స్వచ్ఛమైన మరియు మిశ్రమ రూపాల మధ్య మరొక వ్యత్యాసాన్ని [[caterpillar]] యొక్క వంగే శరీర గోడను (ప్రధానంగా కైటిన్) [[beetle]] యొక్క గట్టి, తేలికపాటి [[elytron]]తో (పెద్ద మొత్తంలో స్క్లెరోటిన్ కలిగి ఉంటుంది) పోల్చడం ద్వారా చూడవచ్చు.<ref>Gilbert, Lawrence I.. (2009). "Insect development: morphogenesis, molting and metamorphosis". Elsevier/Academic Press. ISBN 978-0-12-375136-2.</ref>


సీతాకోకచిలుక రెక్కల పొలుసులలో, కైటిన్ కైటిన్ [[photonic crystal]]లతో నిర్మించబడిన [[gyroid]]ల కుప్పలుగా అమర్చబడి ఉంటుంది, ఇవి వివిధ [[iridescent]] రంగులను ఉత్పత్తి చేస్తాయి, ఇవి సంభోగం మరియు ఆహార సేకరణ కోసం [[phenotype|ఫినోటైపిక్]] సిగ్నలింగ్ మరియు కమ్యూనికేషన్‌కు ఉపయోగపడతాయి.<ref name="wings">(2010). "Structure, function, and self-assembly of single network gyroid (I4132) photonic crystals in butterfly wing scales". ''Proc Natl Acad Sci U S A''. 107 (26) 11676–81. doi:[https://doi.org/10.1073/pnas.0909616107 10.1073/pnas.0909616107].</ref> సీతాకోకచిలుక రెక్కలలోని క్లిష్టమైన కైటిన్ గైరాయిడ్ నిర్మాణం [[biomimicry]]లో ఆవిష్కరణలకు అవకాశం ఉన్న ఆప్టికల్ పరికరాల నమూనాను సృష్టిస్తుంది.<ref name="wings" /> ''[[Cyphochilus]]'' జాతికి చెందిన [[Scarab beetle]]లు కూడా అత్యంత సన్నని [[Scale (anatomy)|పొలుసులను]] (ఐదు నుండి పదిహేను [[micrometre]]ల మందం) ఏర్పరచడానికి కైటిన్‌ను ఉపయోగిస్తాయి, ఇవి తెల్లని కాంతిని విస్తృతంగా ప్రతిబింబిస్తాయి. ఈ పొలుసులు వందల [[nanometre]]ల స్థాయిలో వ్యాసం కలిగిన కైటిన్ యొక్క యాదృచ్ఛికంగా అమర్చబడిన ఫిలమెంట్ల నెట్‌వర్క్‌లు, ఇవి కాంతిని చెదరగొట్టడానికి ఉపయోగపడతాయి. కాంతి యొక్క [[Scattering#Single and multiple scattering|మల్టిపుల్ స్కాటరింగ్]] పొలుసుల యొక్క అసాధారణ తెల్లదనంలో పాత్ర పోషిస్తుందని భావిస్తున్నారు.<ref>Dasi Espuig M. (16 August 2014). [https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-28811232 Beetles' whiteness understood]. BBC News: Science and Environment.</ref><ref name="Burresi">(2014). "Bright-white beetle scales optimise multiple scattering of light". ''Scientific Reports''. 4 6075. doi:[https://doi.org/10.1038/srep06075 10.1038/srep06075].</ref> అదనంగా, ''[[Protopolybia chartergoides]]'' వంటి కొన్ని సామాజిక కందిరీగలు, కాగితంతో తయారైన బాహ్య గూడు కవచాలను బలోపేతం చేయడానికి ప్రధానంగా కైటిన్ కలిగిన పదార్థాన్ని నోటి ద్వారా స్రవిస్తాయి.<ref>(2001-10-01). "Nest materials and some chemical characteristics of nests of a New World swarm-founding polistine wasp, Polybia paulista (Hymenoptera Vespidae)". ''Ethology Ecology & Evolution''. 13 (4) 351–360. doi:[https://doi.org/10.1080/08927014.2001.9522766 10.1080/08927014.2001.9522766].</ref>
సీతాకోకచిలుక రెక్కల పొలుసులలో, కైటిన్ కైటిన్ [[photonic crystal]]లతో నిర్మించబడిన [[gyroid]]ల కుప్పలుగా నిర్వహించబడుతుంది, ఇవి వివిధ [[iridescent]] రంగులను ఉత్పత్తి చేస్తాయి, ఇవి సంభోగం మరియు ఆహారం కోసం [[phenotype|ఫినోటైపిక్]] సిగ్నలింగ్ మరియు కమ్యూనికేషన్‌కు ఉపయోగపడతాయి.<ref name="wings">(2010). "Structure, function, and self-assembly of single network gyroid (I4132) photonic crystals in butterfly wing scales". ''Proc Natl Acad Sci U S A''. 107 (26) 11676–81. doi:[https://doi.org/10.1073/pnas.0909616107 10.1073/pnas.0909616107].</ref> సీతాకోకచిలుక రెక్కలలోని క్లిష్టమైన కైటిన్ గైరాయిడ్ నిర్మాణం [[biomimicry]]లో ఆవిష్కరణలకు సంభావ్యత కలిగిన ఆప్టికల్ పరికరాల నమూనాను సృష్టిస్తుంది.<ref name="wings" /> ''[[Cyphochilus]]'' జాతికి చెందిన [[Scarab beetle]]లు కూడా అత్యంత సన్నని [[Scale (anatomy)|పొలుసులను]] (ఐదు నుండి పదిహేను [[micrometre]]ల మందం) ఏర్పరచడానికి కైటిన్‌ను ఉపయోగిస్తాయి, ఇవి తెల్లని కాంతిని విస్తృతంగా ప్రతిబింబిస్తాయి. ఈ పొలుసులు వందల [[nanometre]]ల వ్యాసం కలిగిన కైటిన్ యొక్క యాదృచ్ఛికంగా అమర్చబడిన ఫిలమెంట్ల నెట్‌వర్క్‌లు, ఇవి కాంతిని చెదరగొట్టడానికి ఉపయోగపడతాయి. కాంతి యొక్క [[Scattering#Single and multiple scattering|మల్టిపుల్ స్కాటరింగ్]] పొలుసుల అసాధారణ తెలుపు రంగులో పాత్ర పోషిస్తుందని భావిస్తున్నారు.<ref>Dasi Espuig M. (16 August 2014). [https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-28811232 Beetles' whiteness understood]. BBC News: Science and Environment.</ref><ref name="Burresi">(2014). "Bright-white beetle scales optimise multiple scattering of light". ''Scientific Reports''. 4 6075. doi:[https://doi.org/10.1038/srep06075 10.1038/srep06075].</ref> అదనంగా, ''[[Protopolybia chartergoides]]'' వంటి కొన్ని సామాజిక కందిరీగలు, కాగితంతో కూడిన బయటి గూడు కవచాలను బలోపేతం చేయడానికి ప్రధానంగా కైటిన్‌ను కలిగి ఉన్న పదార్థాన్ని నోటి ద్వారా స్రవిస్తాయి.<ref>(2001-10-01). "Nest materials and some chemical characteristics of nests of a New World swarm-founding polistine wasp, Polybia paulista (Hymenoptera Vespidae)". ''Ethology Ecology & Evolution''. 13 (4) 351–360. doi:[https://doi.org/10.1080/08927014.2001.9522766 10.1080/08927014.2001.9522766].</ref>


[[Chitosan]] వాణిజ్యపరంగా [[sodium hydroxide]]తో చికిత్స చేయడం ద్వారా కైటిన్ యొక్క [[deacetylation]] ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. చిటోసాన్ గాయాలను నయం చేయడం, డ్రగ్ డెలివరీ మరియు టిష్యూ ఇంజనీరింగ్‌తో సహా అనేక రకాల బయోమెడికల్ అనువర్తనాలను కలిగి ఉంది.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> దాని నిర్దిష్ట ఇంటర్మోలిక్యులర్ హైడ్రోజన్ బాండింగ్ నెట్‌వర్క్ కారణంగా, కైటిన్‌ను నీటిలో కరిగించడం చాలా కష్టం.<ref name=Bedian2017rev>(May 2017). "Bio-based materials with novel characteristics for tissue engineering applications - A review.". ''International Journal of Biological Macromolecules''. 98 837–846. doi:[https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2017.02.048 10.1016/j.ijbiomac.2017.02.048].</ref> చిటోసాన్ (సుమారు 28% కంటే ఎక్కువ డీఎసిటైలేషన్ డిగ్రీతో), మరోవైపు, ఎసిటిక్, ఫార్మిక్ మరియు లాక్టిక్ ఆమ్లాలు వంటి 6.0 pH కంటే తక్కువ ఉన్న పలుచని ఆమ్ల జల ద్రావణాలలో కరిగించవచ్చు. సుమారు 49% కంటే ఎక్కువ డీఎసిటైలేషన్ డిగ్రీ ఉన్న చిటోసాన్ నీటిలో కరుగుతుంది.<ref>(2000-12-01). [https://pubs.acs.org/doi/10.1021/bm000036j Preparation and Solubility in Acid and Water of Partially Deacetylated Chitins]. ''Biomacromolecules''. 1 (4) 609–614. doi:[https://doi.org/10.1021/bm000036j 10.1021/bm000036j].</ref><ref>(2019-01-01). [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780081024911000058 The Impact and Prospects of Green Chemistry for Textile Technology]. 107–133. Woodhead Publishing. ISBN 978-0-08-102491-1.</ref>
[[Chitosan]] వాణిజ్యపరంగా [[sodium hydroxide]]తో చికిత్స చేయడం ద్వారా కైటిన్ యొక్క [[deacetylation]] ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. కైటోసాన్ గాయం నయం చేయడం, డ్రగ్ డెలివరీ మరియు టిష్యూ ఇంజనీరింగ్‌తో సహా అనేక రకాల బయోమెడికల్ అనువర్తనాలను కలిగి ఉంది.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> దాని నిర్దిష్ట ఇంటర్‌మోలిక్యులర్ హైడ్రోజన్ బాండింగ్ నెట్‌వర్క్ కారణంగా, కైటిన్‌ను నీటిలో కరిగించడం చాలా కష్టం.<ref name=Bedian2017rev>(May 2017). "Bio-based materials with novel characteristics for tissue engineering applications - A review.". ''International Journal of Biological Macromolecules''. 98 837–846. doi:[https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2017.02.048 10.1016/j.ijbiomac.2017.02.048].</ref> మరోవైపు, కైటోసాన్ (సుమారు 28% కంటే ఎక్కువ డీఎసిటైలేషన్ డిగ్రీతో) ఎసిటిక్, ఫార్మిక్ మరియు లాక్టిక్ ఆమ్లాలు వంటి 6.0 pH కంటే తక్కువ ఉన్న పలుచని ఆమ్ల జల ద్రావణాలలో కరిగించవచ్చు. సుమారు 49% కంటే ఎక్కువ డీఎసిటైలేషన్ డిగ్రీ ఉన్న కైటోసాన్ నీటిలో కరుగుతుంది.<ref>(2000-12-01). [https://pubs.acs.org/doi/10.1021/bm000036j Preparation and Solubility in Acid and Water of Partially Deacetylated Chitins]. ''Biomacromolecules''. 1 (4) 609–614. doi:[https://doi.org/10.1021/bm000036j 10.1021/bm000036j].</ref><ref>(2019-01-01). [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780081024911000058 The Impact and Prospects of Green Chemistry for Textile Technology]. 107–133. Woodhead Publishing. ISBN 978-0-08-102491-1.</ref>


=== మనుషులు మరియు ఇతర క్షీరదాలు ===
=== మనుషులు మరియు ఇతర క్షీరదాలు ===
మనుషులు మరియు ఇతర క్షీరదాలు కైటిన్‌ను విచ్ఛిన్నం చేయగల [[chitinase]] మరియు [[CHI3L1|కైటినేస్-వంటి ప్రోటీన్లను]] కలిగి ఉంటాయి; అవి కైటిన్ మరియు దాని విచ్ఛిన్న ఉత్పత్తులను గుర్తించగల అనేక [[immune receptor]]లను కూడా కలిగి ఉంటాయి, ఇవి [[immune response]]ను ప్రారంభిస్తాయి.<ref name=Komi2017rev>(1 March 2017). "Chitin and Its Effects on Inflammatory and Immune Responses.". ''Clinical Reviews in Allergy & Immunology''. 54 (2) 213–223. doi:[https://doi.org/10.1007/s12016-017-8600-0 10.1007/s12016-017-8600-0].</ref>
మనుషులు మరియు ఇతర క్షీరదాలు [[chitinase]] మరియు [[CHI3L1|కైటినేస్-వంటి ప్రోటీన్లను]] కలిగి ఉంటాయి, ఇవి కైటిన్‌ను విచ్ఛిన్నం చేయగలవు; అవి కైటిన్ మరియు దాని విచ్ఛిన్న ఉత్పత్తులను గుర్తించగల అనేక [[immune receptor]]లను కూడా కలిగి ఉంటాయి, ఇది [[immune response]]ను ప్రారంభిస్తుంది.<ref name=Komi2017rev>(1 March 2017). "Chitin and Its Effects on Inflammatory and Immune Responses.". ''Clinical Reviews in Allergy & Immunology''. 54 (2) 213–223. doi:[https://doi.org/10.1007/s12016-017-8600-0 10.1007/s12016-017-8600-0].</ref>


కైటిన్ ఎక్కువగా ఊపిరితిత్తులలో లేదా [[gastrointestinal tract]]లో గుర్తించబడుతుంది, అక్కడ ఇది [[eosinophil]]లు లేదా [[macrophage]]ల ద్వారా [[innate immune system]]ను, అలాగే [[T helper]] కణాల ద్వారా [[adaptive immune response]]ను సక్రియం చేయగలదు.<ref name=Komi2017rev/> చర్మంలోని [[Keratinocyte]]లు కూడా కైటిన్ లేదా కైటిన్ శకలాలకు స్పందించగలవు.<ref name=Komi2017rev/>
కైటిన్ ఎక్కువగా ఊపిరితిత్తులలో లేదా [[gastrointestinal tract]]లో గుర్తించబడుతుంది, అక్కడ ఇది [[eosinophil]]లు లేదా [[macrophage]]ల ద్వారా [[innate immune system]]ను, అలాగే [[T helper]] కణాల ద్వారా [[adaptive immune response]]ను సక్రియం చేయగలదు.<ref name=Komi2017rev/> చర్మంలోని [[Keratinocyte]]లు కూడా కైటిన్ లేదా కైటిన్ ముక్కలకు స్పందించగలవు.<ref name=Komi2017rev/>


=== మొక్కలు ===
=== మొక్కలు ===
మొక్కలు కూడా కైటిన్‌కు ప్రతిస్పందనను కలిగించే గ్రాహకాలను కలిగి ఉంటాయి, అవి కైటిన్ ఎలిసిటర్ రిసెప్టర్ కైనేజ్ 1 మరియు కైటిన్ ఎలిసిటర్-బైండింగ్ ప్రోటీన్.<ref name=Komi2017rev/> మొదటి కైటిన్ గ్రాహకం 2006లో క్లోన్ చేయబడింది.<ref name=Sanchez2015rev>(March 2015). "The battle for chitin recognition in plant-microbe interactions.". ''FEMS Microbiology Reviews''. 39 (2) 171–83. doi:[https://doi.org/10.1093/femsre/fuu003 10.1093/femsre/fuu003].</ref> కైటిన్ ద్వారా గ్రాహకాలు సక్రియం చేయబడినప్పుడు, మొక్కల రక్షణకు సంబంధించిన జన్యువులు వ్యక్తమవుతాయి మరియు [[jasmonate]] హార్మోన్లు సక్రియం చేయబడతాయి, ఇవి క్రమంగా వ్యవస్థాగత రక్షణలను సక్రియం చేస్తాయి.<ref name=Sharp2013rev/> [[Commensalism|కమెన్సల్]] శిలీంధ్రాలు హోస్ట్ రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనతో సంకర్షణ చెందడానికి మార్గాలను కలిగి ఉన్నాయి, ఇవి 2016, బాగా అర్థం చేసుకోబడలేదు.<ref name=Sanchez2015rev/>
మొక్కలు కూడా కైటిన్‌కు ప్రతిస్పందనను కలిగించగల గ్రాహకాలను కలిగి ఉంటాయి, అవి కైటిన్ ఎలిసిటర్ రిసెప్టర్ కైనేజ్ 1 మరియు కైటిన్ ఎలిసిటర్-బైండింగ్ ప్రోటీన్.<ref name=Komi2017rev/> మొదటి కైటిన్ గ్రాహకం 2006లో క్లోన్ చేయబడింది.<ref name=Sanchez2015rev>(March 2015). "The battle for chitin recognition in plant-microbe interactions.". ''FEMS Microbiology Reviews''. 39 (2) 171–83. doi:[https://doi.org/10.1093/femsre/fuu003 10.1093/femsre/fuu003].</ref> కైటిన్ ద్వారా గ్రాహకాలు సక్రియం చేయబడినప్పుడు, మొక్కల రక్షణకు సంబంధించిన జన్యువులు వ్యక్తమవుతాయి మరియు [[jasmonate]] హార్మోన్లు సక్రియం చేయబడతాయి, ఇవి క్రమంగా వ్యవస్థాగత రక్షణలను సక్రియం చేస్తాయి.<ref name=Sharp2013rev/> [[Commensalism|కమెన్సల్]] శిలీంధ్రాలు హోస్ట్ రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనతో సంకర్షణ చెందడానికి మార్గాలను కలిగి ఉన్నాయి, ఇవి 2016, బాగా అర్థం కాలేదు.<ref name=Sanchez2015rev/>


కొన్ని వ్యాధికారక కణజాలాలు కైటిన్-బైండింగ్ ప్రోటీన్లను ఉత్పత్తి చేస్తాయి, ఇవి ఈ గ్రాహకాల నుండి అవి రాల్చే కైటిన్‌ను ముసుగు చేస్తాయి.<ref name=Sharp2013rev>(21 November 2013). "A Review of the Applications of Chitin and Its Derivatives in Agriculture to Modify Plant-Microbial Interactions and Improve Crop Yields". ''Agronomy''. 3 (4) 757–793. doi:[https://doi.org/10.3390/agronomy3040757 10.3390/agronomy3040757].</ref><ref>(December 2016). "Convergent evolution of filamentous microbes towards evasion of glycan-triggered immunity.". ''The New Phytologist''. 212 (4) 896–901. doi:[https://doi.org/10.1111/nph.14064 10.1111/nph.14064].</ref>
కొన్ని వ్యాధికారక కణజాలాలు కైటిన్-బైండింగ్ ప్రోటీన్లను ఉత్పత్తి చేస్తాయి, ఇవి ఈ గ్రాహకాల నుండి అవి రాల్చే కైటిన్‌ను ముసుగు చేస్తాయి.<ref name=Sharp2013rev>(21 November 2013). "A Review of the Applications of Chitin and Its Derivatives in Agriculture to Modify Plant-Microbial Interactions and Improve Crop Yields". ''Agronomy''. 3 (4) 757–793. doi:[https://doi.org/10.3390/agronomy3040757 10.3390/agronomy3040757].</ref><ref>(December 2016). "Convergent evolution of filamentous microbes towards evasion of glycan-triggered immunity.". ''The New Phytologist''. 212 (4) 896–901. doi:[https://doi.org/10.1111/nph.14064 10.1111/nph.14064].</ref>
Line 31: Line 38:
== శిలాజ రికార్డు ==
== శిలాజ రికార్డు ==


[[Cambrian]] ఆర్థ్రోపోడ్లైన [[trilobite]]ల ఎక్సోస్కెలిటన్లలో కైటిన్ బహుశా ఉండి ఉండవచ్చు. ఇప్పటివరకు నివేదించబడిన పురాతన సంరక్షించబడిన (చెక్కుచెదరని) కైటిన్ నమూనాలు [[Oligocene]] కాలానికి చెందినవి, సుమారు 25, ఇవి [[amber]]లో పొందుపరచబడిన నమూనాల నుండి వచ్చాయి, అక్కడ కైటిన్ పూర్తిగా క్షీణించలేదు.<ref name=Briggs1999>Briggs, DEG. (29 January 1999). "Molecular taphonomy of animal and plant cuticles: selective preservation and diagenesis". ''Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences''. 354 (1379) 7–17. doi:[https://doi.org/10.1098/rstb.1999.0356 10.1098/rstb.1999.0356].</ref>
[[Cambrian]] ఆర్థ్రోపోడ్లైన [[trilobite]]ల ఎక్సోస్కెలిటన్లలో కైటిన్ బహుశా ఉండి ఉండవచ్చు. ఇప్పటివరకు నివేదించబడిన పురాతన సంరక్షించబడిన (అఖండమైన) కైటిన్ నమూనాలు [[Oligocene]] కాలానికి చెందినవి, సుమారు 25, ఇవి [[amber]]లో పొందుపరచబడిన నమూనాల నుండి వచ్చాయి, అక్కడ కైటిన్ పూర్తిగా క్షీణించలేదు.<ref name=Briggs1999>Briggs, DEG. (29 January 1999). "Molecular taphonomy of animal and plant cuticles: selective preservation and diagenesis". ''Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences''. 354 (1379) 7–17. doi:[https://doi.org/10.1098/rstb.1999.0356 10.1098/rstb.1999.0356].</ref>


== ఉపయోగాలు ==
== ఉపయోగాలు ==


=== వ్యవసాయం ===
=== వ్యవసాయం ===
[[plant disease|వ్యాధులను]] నియంత్రించడానికి మొక్కల [[plant defense against herbivory|రక్షణ యంత్రాంగాలను]] ప్రేరేపించడంలో కైటిన్ ఒక మంచి ప్రేరకం.<ref>(2010). "Chitosan in plant protection". ''Marine Drugs''. 8 (4) 968–987. doi:[https://doi.org/10.3390/md8040968 10.3390/md8040968].</ref> ఇది పంట దిగుబడిని పెంచే సారవంతమైన మరియు మొక్కల స్థితిస్థాపకతను మెరుగుపరచడానికి నేల [[fertilizer]] లేదా [[Soil conditioner|కండిషనర్]]గా ఉపయోగించే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది.<ref>(2016-04-21). "Chitin mixed in potting soil alters lettuce growth, the survival of zoonotic bacteria on the leaves and associated rhizosphere microbiology". ''Frontiers in Microbiology''. 7 565. doi:[https://doi.org/10.3389/fmicb.2016.00565 10.3389/fmicb.2016.00565].</ref><ref>(1996-05-01). "Effects of chitin amendment of soil on microorganisms, nematodes, and growth of white clover (''Trifolium repens'' L.) and perennial ryegrass (''Lolium perenne ''L.)". ''Biology and Fertility of Soils''. 22 (3) 221–226. doi:[https://doi.org/10.1007/BF00382516 10.1007/BF00382516].</ref>
కైటిన్ అనేది [[plant disease|వ్యాధులను]] నియంత్రించడానికి మొక్కల [[plant defense against herbivory|రక్షణ యంత్రాంగాలను]] ప్రేరేపించే మంచి కారకం.<ref>(2010). "Chitosan in plant protection". ''Marine Drugs''. 8 (4) 968–987. doi:[https://doi.org/10.3390/md8040968 10.3390/md8040968].</ref> ఇది పంట దిగుబడిని పెంచే సంతానోత్పత్తి మరియు మొక్కల స్థితిస్థాపకతను మెరుగుపరచడానికి నేల [[fertilizer]] లేదా [[Soil conditioner|కండిషనర్]]గా ఉపయోగించే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది.<ref>(2016-04-21). "Chitin mixed in potting soil alters lettuce growth, the survival of zoonotic bacteria on the leaves and associated rhizosphere microbiology". ''Frontiers in Microbiology''. 7 565. doi:[https://doi.org/10.3389/fmicb.2016.00565 10.3389/fmicb.2016.00565].</ref><ref>(1996-05-01). "Effects of chitin amendment of soil on microorganisms, nematodes, and growth of white clover (''Trifolium repens'' L.) and perennial ryegrass (''Lolium perenne ''L.)". ''Biology and Fertility of Soils''. 22 (3) 221–226. doi:[https://doi.org/10.1007/BF00382516 10.1007/BF00382516].</ref>


=== పారిశ్రామిక ===
=== పారిశ్రామికం ===
కైటిన్ అనేక పారిశ్రామిక ప్రక్రియలలో ఉపయోగించబడుతుంది. [[food processing]]లో రసాయనికంగా మార్పు చెందిన కైటిన్ యొక్క సంభావ్య ఉపయోగాలకు ఉదాహరణలు తినదగిన ఫిల్మ్‌ల ఏర్పాటు మరియు ఆహారాలు మరియు ఆహార ఎమల్షన్లను చిక్కగా మరియు స్థిరీకరించడానికి సంకలితం (additive)గా ఉపయోగించడం.<ref>(August 2011). "Oil-in-water emulsions stabilized by chitin nanocrystal particles". ''Food Hydrocolloids''. 25 (6) 1521–1529. doi:[https://doi.org/10.1016/j.foodhyd.2011.02.008 10.1016/j.foodhyd.2011.02.008].</ref><ref name=Shahidi>(1999). "Food applications of chitin and chitosans". ''Trends in Food Science & Technology''. 10 (2) 37–51. doi:[https://doi.org/10.1016/s0924-2244(99)00017-5 10.1016/s0924-2244(99)00017-5].</ref> [[Sizing|పేపర్]]ను సైజ్ చేయడానికి మరియు బలోపేతం చేయడానికి కైటిన్ మరియు [[chitosan]]ను ఉపయోగిస్తారు.<ref>(May 1990). [https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ie00101a015 Biodegradable film derived from chitosan and homogenized cellulose]. ''Industrial & Engineering Chemistry Research''. 29 (5) 800–805. doi:[https://doi.org/10.1021/ie00101a015 10.1021/ie00101a015].</ref><ref>(July 2005). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/pts.685 Packaging-related properties of protein- and chitosan-coated paper]. ''Packaging Technology and Science''. 18 (4) 161–170. doi:[https://doi.org/10.1002/pts.685 10.1002/pts.685].</ref>
కైటిన్ అనేక పారిశ్రామిక ప్రక్రియలలో ఉపయోగించబడుతుంది. [[food processing]]లో రసాయనికంగా మార్పు చెందిన కైటిన్ యొక్క సంభావ్య ఉపయోగాలకు ఉదాహరణలలో తినదగిన ఫిల్మ్‌ల నిర్మాణం మరియు ఆహారాలు మరియు ఆహార ఎమల్షన్లను చిక్కగా మరియు స్థిరీకరించడానికి సంకలితం (additive)గా ఉపయోగించడం ఉన్నాయి.<ref>(August 2011). "Oil-in-water emulsions stabilized by chitin nanocrystal particles". ''Food Hydrocolloids''. 25 (6) 1521–1529. doi:[https://doi.org/10.1016/j.foodhyd.2011.02.008 10.1016/j.foodhyd.2011.02.008].</ref><ref name=Shahidi>(1999). "Food applications of chitin and chitosans". ''Trends in Food Science & Technology''. 10 (2) 37–51. doi:[https://doi.org/10.1016/s0924-2244(99)00017-5 10.1016/s0924-2244(99)00017-5].</ref> [[paper]]ను సైజ్ చేయడానికి మరియు బలోపేతం చేయడానికి కైటిన్ మరియు [[chitosan]]లను ఉపయోగిస్తారు.<ref>(May 1990). [https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ie00101a015 Biodegradable film derived from chitosan and homogenized cellulose]. ''Industrial & Engineering Chemistry Research''. 29 (5) 800–805. doi:[https://doi.org/10.1021/ie00101a015 10.1021/ie00101a015].</ref><ref>(July 2005). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/pts.685 Packaging-related properties of protein- and chitosan-coated paper]. ''Packaging Technology and Science''. 18 (4) 161–170. doi:[https://doi.org/10.1002/pts.685 10.1002/pts.685].</ref>


== పరిశోధన ==
== పరిశోధన ==
కైటిన్ రసాయనికంగా లేదా ఎంజైమ్ ద్వారా డీఎసిటైలేట్ చేయబడి [[chitosan]]ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఇది అత్యంత [[Biocompatibility|బయోకాంపాటబుల్]] పాలిమర్, ఇది బయోమెడికల్ పరిశ్రమలో విస్తృత శ్రేణి అనువర్తనాలను కనుగొంది.<ref name=":0" /><ref>(June 2019). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/pi.5795 Effect of degree of deacetylation on solubility of low-molecular-weight chitosan produced via enzymatic breakdown of chitosan]. ''Polymer International''. 68 (6) 1054–1063. doi:[https://doi.org/10.1002/pi.5795 10.1002/pi.5795].</ref><ref>(2021). [https://link.springer.com/10.1007/12_2021_89 Chitosan for Biomaterials III]. 287 23–74. Springer International Publishing. ISBN 978-3-030-83806-5. doi:[https://doi.org/10.1007/12_2021_89 10.1007/12_2021_89].</ref> కైటిన్ మరియు చిటోసాన్ రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనను ప్రేరేపించే సామర్థ్యం కారణంగా [[vaccine adjuvant]]గా అన్వేషించబడ్డాయి.<ref name=":0" /><ref name=Komi2017rev/>
కైటిన్ [[chitosan]]ను ఉత్పత్తి చేయడానికి రసాయనికంగా లేదా ఎంజైమాటిక్‌గా డీఎసిటైలేట్ చేయబడుతుంది, ఇది అత్యంత [[Biocompatibility|బయోకాంపాటబుల్]] పాలిమర్, ఇది బయోమెడికల్ పరిశ్రమలో అనేక రకాల అనువర్తనాలను కనుగొంది.<ref name=":0" /><ref>(June 2019). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/pi.5795 Effect of degree of deacetylation on solubility of low-molecular-weight chitosan produced via enzymatic breakdown of chitosan]. ''Polymer International''. 68 (6) 1054–1063. doi:[https://doi.org/10.1002/pi.5795 10.1002/pi.5795].</ref><ref>(2021). [https://link.springer.com/10.1007/12_2021_89 Chitosan for Biomaterials III]. 287 23–74. Springer International Publishing. ISBN 978-3-030-83806-5. doi:[https://doi.org/10.1007/12_2021_89 10.1007/12_2021_89].</ref> కైటిన్ మరియు కైటోసాన్ రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనను ప్రేరేపించే సామర్థ్యం కారణంగా [[vaccine adjuvant]]గా అన్వేషించబడ్డాయి.<ref name=":0" /><ref name=Komi2017rev/>


కైటిన్ మరియు చిటోసాన్ కణజాలం ఎలా పెరుగుతుంది మరియు [[Wound healing|గాయాలు ఎలా నయమవుతాయి]] అనే అధ్యయనాలలో [[Tissue engineering#Scaffolds|స్కాఫోల్డ్స్]]గా అభివృద్ధిలో ఉన్నాయి, మరియు మెరుగైన [[bandages]], [[surgical suture|సర్జికల్ థ్రెడ్]], మరియు [[allotransplantation]] కోసం పదార్థాలను కనుగొనే ప్రయత్నాలలో ఉన్నాయి.<ref name=":0" /><ref name=Bedian2017rev/><ref>(2015). "Chitosan: An Update on Potential Biomedical and Pharmaceutical Applications". ''Marine Drugs''. 13 (8) 5156–5186. doi:[https://doi.org/10.3390/md13085156 10.3390/md13085156].</ref> కైటిన్‌తో చేసిన [[Surgical suture|కుట్లు]] ప్రయోగాత్మకంగా అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి, కానీ వాటి స్థితిస్థాపకత లేకపోవడం మరియు దారం తయారీలో సమస్యలు ఇప్పటివరకు వాణిజ్య విజయాన్ని నిరోధించాయి.<ref>(2011). [https://books.google.com/books?id=oa8YpRsD1kkC&pg=RA1-PA230 Comprehensive biomaterials]. 230. Elsevier. ISBN 978-0-08-055294-1.</ref>
కైటిన్ మరియు కైటోసాన్ కణజాలం ఎలా పెరుగుతుంది మరియు [[Wound healing|గాయాలు ఎలా నయమవుతాయి]] అనే అధ్యయనాలలో [[Tissue engineering#Scaffolds|స్కఫోల్డ్స్]]గా అభివృద్ధిలో ఉన్నాయి, మరియు మెరుగైన [[bandages]], [[surgical suture|సర్జికల్ థ్రెడ్]] మరియు [[allotransplantation]] కోసం పదార్థాలను కనుగొనే ప్రయత్నాలలో ఉన్నాయి.<ref name=":0" /><ref name=Bedian2017rev/><ref>(2015). "Chitosan: An Update on Potential Biomedical and Pharmaceutical Applications". ''Marine Drugs''. 13 (8) 5156–5186. doi:[https://doi.org/10.3390/md13085156 10.3390/md13085156].</ref> కైటిన్‌తో చేసిన [[Surgical suture|కుట్లు]] ప్రయోగాత్మకంగా అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి, కానీ వాటి స్థితిస్థాపకత లేకపోవడం మరియు దారం తయారీలో సమస్యలు ఇప్పటివరకు వాణిజ్య విజయాన్ని నిరోధించాయి.<ref>(2011). [https://books.google.com/books?id=oa8YpRsD1kkC&pg=RA1-PA230 Comprehensive biomaterials]. 230. Elsevier. ISBN 978-0-08-055294-1.</ref>


[[Chitosan]] [[biodegradable]] ప్లాస్టిక్ యొక్క పునరుత్పత్తి చేయదగిన రూపాన్ని తయారు చేయడానికి ప్రదర్శించబడింది మరియు ప్రతిపాదించబడింది.<ref>(6 May 2014). [https://phys.org/news/2014-05-team-bioplastic-shrimp-shells.html Team creates bioplastic made from shrimp shells].</ref> కైటిన్ [[nanofiber]]లు [[tissue engineering]], డ్రగ్ డెలివరీ మరియు వైద్యంలో ఉత్పత్తుల అభివృద్ధి కోసం క్రస్టేసియన్ వ్యర్థాలు మరియు పుట్టగొడుగుల నుండి సేకరించబడతాయి.<ref name=":0" /><ref>(2014). "Chitin and Chitosan Nanofibers: Preparation and Chemical Modifications". ''Molecules''. 19 (11) 18367–80. doi:[https://doi.org/10.3390/molecules191118367 10.3390/molecules191118367].</ref>
[[Chitosan]] [[biodegradable]] ప్లాస్టిక్ యొక్క పునరుత్పాదక రూపాన్ని తయారు చేయడానికి ప్రదర్శించబడింది మరియు ప్రతిపాదించబడింది. [[tissue engineering]], డ్రగ్ డెలివరీ మరియు వైద్యంలో ఉత్పత్తుల అభివృద్ధి కోసం క్రస్టేసియన్ వ్యర్థాలు మరియు పుట్టగొడుగుల నుండి కైటిన్ [[nanofiber]]లు సంగ్రహించబడతాయి.<ref>(6 May 2014). [https://phys.org/news/2014-05-team-bioplastic-shrimp-shells.html Team creates bioplastic made from shrimp shells].</ref><ref name=":0" /><ref>(2014). "Chitin and Chitosan Nanofibers: Preparation and Chemical Modifications". ''Molecules''. 19 (11) 18367–80. doi:[https://doi.org/10.3390/molecules191118367 10.3390/molecules191118367].</ref>


== ఇది కూడా చూడండి ==
== ఇవి కూడా చూడండి ==
* [[Chitobiose]]
* [[Chitobiose]]
* [[Lorica (biology)|Lorica]]
* [[Lorica (biology)|Lorica]]

Latest revision as of 08:45, 12 October 2026

కైటిన్ అణువు యొక్క నిర్మాణం, ఇది β-(1→4)-లింకేజీలో పొడవైన గొలుసులను ఏర్పరచడానికి పునరావృతమయ్యే రెండు N-ఎసిటైల్ గ్లూకోసమైన్ యూనిట్లను చూపుతుంది.
కైటిన్ అణువు యొక్క Haworth projection.
ఒక leafhopper రెక్క యొక్క క్లోజప్; ఈ రెక్క కైటిన్‌తో నిర్మితమై ఉంటుంది.
ఒక cicada దాని నింఫల్ ఎక్సోస్కెలిటన్ నుండి బయటకు వస్తోంది; రాలిన ఎక్సోస్కెలిటన్ ఎక్కువగా మార్పు చెందిన కైటిన్ (sclerotin), కానీ ఈ దశలో రెక్కలు మరియు వయోజన శరీరం యొక్క చాలా భాగం ఇంకా స్క్లెరోటైజ్ కాని కైటిన్‌తోనే ఉంటాయి

కైటిన్ (C8H13O5N)n (IPA: /ˈkaɪtᵻn/ tin) అనేది N-ఎసిటైల్ గ్లూకోసమైన్ యొక్క పొడవైన గొలుసు polymer, ఇది glucose యొక్క amide ఉత్పన్నం. ప్రకృతిలో అత్యధికంగా లభించే రెండవ polysaccharide కైటిన్ (సెల్లోజ్ తర్వాత మాత్రమే); ప్రతి సంవత్సరం biosphereలో సుమారు 1 బిలియన్ టన్నుల కైటిన్ ఉత్పత్తి అవుతుందని అంచనా.[1] ఇది fungi (ముఖ్యంగా ఫిలమెంటస్ మరియు పుట్టగొడుగులను ఏర్పరిచే శిలీంధ్రాలు) యొక్క cell wallలలో, క్రస్టేసియన్లు మరియు కీటకాలు వంటి arthropodల exoskeletonలలో, molluscల radulaలు, cephalopod beakలు మరియు gladiiలలో, మరియు కొన్ని నెమటోడ్లు మరియు డయాటమ్‌లలో ప్రాథమిక అంశంగా ఉంటుంది.[2][3] ఇది కనీసం కొన్ని చేపలు మరియు lissamphibiaన్‌ల ద్వారా కూడా సంశ్లేషణ చేయబడుతుంది.[4] వాణిజ్యపరంగా, కైటిన్ పీతలు, రొయ్యలు, షెల్ ఫిష్ మరియు లాబ్స్టర్ల పెంకుల నుండి సంగ్రహించబడుతుంది, ఇవి సీఫుడ్ పరిశ్రమ యొక్క ప్రధాన ఉప-ఉత్పత్తులు.[2][3] కైటిన్ నిర్మాణం సెల్లోజ్‌తో పోల్చదగినది,[5] ఇది స్పటికాకార నానోఫైబ్రిల్స్ లేదా విస్కర్‌లను ఏర్పరుస్తుంది. ఇది క్రియాత్మకంగా keratin ప్రోటీన్‌తో పోల్చదగినది. కైటిన్ అనేక వైద్య, పారిశ్రామిక మరియు బయోటెక్నాలజికల్ ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగకరంగా నిరూపించబడింది.[3][6]

వ్యుత్పత్తి

ఆంగ్ల పదం chitin అనేది ఫ్రెంచ్ పదం chitine నుండి వచ్చింది, ఇది 1821లో గ్రీకు పదం χιτών (khitōn) నుండి ఉద్భవించింది, దీని అర్థం 'కవరింగ్' (కప్పి ఉంచేది).[7]

ఇదే విధమైన పదం, "chiton", రక్షణ కవచం కలిగిన సముద్ర జీవిని సూచిస్తుంది.

రసాయన శాస్త్రం, భౌతిక ధర్మాలు మరియు జీవక్రియ

Haworth projectionలో ప్రదర్శించబడిన వివిధ మోనోశాకరైడ్లు (గ్లూకోజ్ మరియు N-ఎసిటైల్ గ్లూకోసమైన్) మరియు పాలీశాకరైడ్ల (కైటిన్ మరియు సెల్లోజ్) రసాయన విన్యాసాలు

కైటిన్ నిర్మాణం 1929లో Albert Hofmann ద్వారా నిర్ణయించబడింది. హాఫ్మన్ నత్త Helix pomatia నుండి పొందిన chitinase ఎంజైమ్ యొక్క ముడి తయారీని ఉపయోగించి కైటిన్‌ను జలవిశ్లేషణ (hydrolyzed) చేశాడు.[8][9][10]

కైటిన్ అనేది నైట్రోజన్‌ను కలిగి ఉన్న ఒక మార్పు చెందిన polysaccharide; ఇది N-ఎసిటైల్-D-గ్లూకోసమైన్ (ఖచ్చితంగా చెప్పాలంటే, 2-(ఎసిటైలామినో)-2-డియోక్సీ-D-గ్లూకోజ్) యూనిట్ల నుండి సంశ్లేషణ చేయబడుతుంది. ఈ యూనిట్లు సమయోజనీయ β-(1→4)-లింకేజీలను ఏర్పరుస్తాయి (సెల్లోజ్‌ను ఏర్పరిచే glucose యూనిట్ల మధ్య ఉండే లింకేజీల వలె). అందువల్ల, కైటిన్‌ను ప్రతి monomerపై ఒక hydroxyl సమూహం స్థానంలో acetyl amine సమూహం ఉన్న celluloseగా వర్ణించవచ్చు. ఇది ప్రక్కనే ఉన్న polymerల మధ్య hydrogen bondingను పెంచడానికి అనుమతిస్తుంది, ఇది కైటిన్-పాలిమర్ మాతృకకు అదనపు బలాన్ని ఇస్తుంది.

దాని స్వచ్ఛమైన, మార్పు చెందని రూపంలో, కైటిన్ పారదర్శకంగా, వంగే గుణం కలిగి, స్థితిస్థాపకతతో మరియు చాలా గట్టిగా ఉంటుంది. అయితే, చాలా arthropodలలో, ఇది తరచుగా మార్పు చెందుతుంది, ఇది ఎక్కువగా composite materialల భాగం వలె కనిపిస్తుంది, ఉదాహరణకు sclerotinలో, ఇది ఒక ట్యాన్ చేయబడిన proteinaceous మాతృక, ఇది insectల exoskeletonలో ఎక్కువ భాగాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. crustaceanలు మరియు molluscల పెంకులలో వలె calcium carbonateతో కలిసినప్పుడు, కైటిన్ మరింత బలమైన మిశ్రమాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ మిశ్రమ పదార్థం స్వచ్ఛమైన కైటిన్ కంటే చాలా గట్టిగా మరియు దృఢంగా ఉంటుంది, మరియు స్వచ్ఛమైన కాల్షియం కార్బోనేట్ కంటే ఎక్కువ గట్టిగా మరియు తక్కువ పెళుసుగా ఉంటుంది.[11] స్వచ్ఛమైన మరియు మిశ్రమ రూపాల మధ్య మరొక వ్యత్యాసాన్ని caterpillar యొక్క వంగే శరీర గోడను (ప్రధానంగా కైటిన్) beetle యొక్క గట్టి, తేలికపాటి elytronతో (పెద్ద మొత్తంలో స్క్లెరోటిన్ కలిగి ఉంటుంది) పోల్చడం ద్వారా చూడవచ్చు.[12]

సీతాకోకచిలుక రెక్కల పొలుసులలో, కైటిన్ కైటిన్ photonic crystalలతో నిర్మించబడిన gyroidల కుప్పలుగా నిర్వహించబడుతుంది, ఇవి వివిధ iridescent రంగులను ఉత్పత్తి చేస్తాయి, ఇవి సంభోగం మరియు ఆహారం కోసం ఫినోటైపిక్ సిగ్నలింగ్ మరియు కమ్యూనికేషన్‌కు ఉపయోగపడతాయి.[13] సీతాకోకచిలుక రెక్కలలోని క్లిష్టమైన కైటిన్ గైరాయిడ్ నిర్మాణం biomimicryలో ఆవిష్కరణలకు సంభావ్యత కలిగిన ఆప్టికల్ పరికరాల నమూనాను సృష్టిస్తుంది.[13] Cyphochilus జాతికి చెందిన Scarab beetleలు కూడా అత్యంత సన్నని పొలుసులను (ఐదు నుండి పదిహేను micrometreల మందం) ఏర్పరచడానికి కైటిన్‌ను ఉపయోగిస్తాయి, ఇవి తెల్లని కాంతిని విస్తృతంగా ప్రతిబింబిస్తాయి. ఈ పొలుసులు వందల nanometreల వ్యాసం కలిగిన కైటిన్ యొక్క యాదృచ్ఛికంగా అమర్చబడిన ఫిలమెంట్ల నెట్‌వర్క్‌లు, ఇవి కాంతిని చెదరగొట్టడానికి ఉపయోగపడతాయి. కాంతి యొక్క మల్టిపుల్ స్కాటరింగ్ పొలుసుల అసాధారణ తెలుపు రంగులో పాత్ర పోషిస్తుందని భావిస్తున్నారు.[14][15] అదనంగా, Protopolybia chartergoides వంటి కొన్ని సామాజిక కందిరీగలు, కాగితంతో కూడిన బయటి గూడు కవచాలను బలోపేతం చేయడానికి ప్రధానంగా కైటిన్‌ను కలిగి ఉన్న పదార్థాన్ని నోటి ద్వారా స్రవిస్తాయి.[16]

Chitosan వాణిజ్యపరంగా sodium hydroxideతో చికిత్స చేయడం ద్వారా కైటిన్ యొక్క deacetylation ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. కైటోసాన్ గాయం నయం చేయడం, డ్రగ్ డెలివరీ మరియు టిష్యూ ఇంజనీరింగ్‌తో సహా అనేక రకాల బయోమెడికల్ అనువర్తనాలను కలిగి ఉంది.[2][3] దాని నిర్దిష్ట ఇంటర్‌మోలిక్యులర్ హైడ్రోజన్ బాండింగ్ నెట్‌వర్క్ కారణంగా, కైటిన్‌ను నీటిలో కరిగించడం చాలా కష్టం.[17] మరోవైపు, కైటోసాన్ (సుమారు 28% కంటే ఎక్కువ డీఎసిటైలేషన్ డిగ్రీతో) ఎసిటిక్, ఫార్మిక్ మరియు లాక్టిక్ ఆమ్లాలు వంటి 6.0 pH కంటే తక్కువ ఉన్న పలుచని ఆమ్ల జల ద్రావణాలలో కరిగించవచ్చు. సుమారు 49% కంటే ఎక్కువ డీఎసిటైలేషన్ డిగ్రీ ఉన్న కైటోసాన్ నీటిలో కరుగుతుంది.[18][19]

మనుషులు మరియు ఇతర క్షీరదాలు

మనుషులు మరియు ఇతర క్షీరదాలు chitinase మరియు కైటినేస్-వంటి ప్రోటీన్లను కలిగి ఉంటాయి, ఇవి కైటిన్‌ను విచ్ఛిన్నం చేయగలవు; అవి కైటిన్ మరియు దాని విచ్ఛిన్న ఉత్పత్తులను గుర్తించగల అనేక immune receptorలను కూడా కలిగి ఉంటాయి, ఇది immune responseను ప్రారంభిస్తుంది.[20]

కైటిన్ ఎక్కువగా ఊపిరితిత్తులలో లేదా gastrointestinal tractలో గుర్తించబడుతుంది, అక్కడ ఇది eosinophilలు లేదా macrophageల ద్వారా innate immune systemను, అలాగే T helper కణాల ద్వారా adaptive immune responseను సక్రియం చేయగలదు.[20] చర్మంలోని Keratinocyteలు కూడా కైటిన్ లేదా కైటిన్ ముక్కలకు స్పందించగలవు.[20]

మొక్కలు

మొక్కలు కూడా కైటిన్‌కు ప్రతిస్పందనను కలిగించగల గ్రాహకాలను కలిగి ఉంటాయి, అవి కైటిన్ ఎలిసిటర్ రిసెప్టర్ కైనేజ్ 1 మరియు కైటిన్ ఎలిసిటర్-బైండింగ్ ప్రోటీన్.[20] మొదటి కైటిన్ గ్రాహకం 2006లో క్లోన్ చేయబడింది.[21] కైటిన్ ద్వారా గ్రాహకాలు సక్రియం చేయబడినప్పుడు, మొక్కల రక్షణకు సంబంధించిన జన్యువులు వ్యక్తమవుతాయి మరియు jasmonate హార్మోన్లు సక్రియం చేయబడతాయి, ఇవి క్రమంగా వ్యవస్థాగత రక్షణలను సక్రియం చేస్తాయి.[22] కమెన్సల్ శిలీంధ్రాలు హోస్ట్ రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనతో సంకర్షణ చెందడానికి మార్గాలను కలిగి ఉన్నాయి, ఇవి 2016, బాగా అర్థం కాలేదు.[21]

కొన్ని వ్యాధికారక కణజాలాలు కైటిన్-బైండింగ్ ప్రోటీన్లను ఉత్పత్తి చేస్తాయి, ఇవి ఈ గ్రాహకాల నుండి అవి రాల్చే కైటిన్‌ను ముసుగు చేస్తాయి.[22][23]

శిలాజ రికార్డు

Cambrian ఆర్థ్రోపోడ్లైన trilobiteల ఎక్సోస్కెలిటన్లలో కైటిన్ బహుశా ఉండి ఉండవచ్చు. ఇప్పటివరకు నివేదించబడిన పురాతన సంరక్షించబడిన (అఖండమైన) కైటిన్ నమూనాలు Oligocene కాలానికి చెందినవి, సుమారు 25, ఇవి amberలో పొందుపరచబడిన నమూనాల నుండి వచ్చాయి, అక్కడ కైటిన్ పూర్తిగా క్షీణించలేదు.[24]

ఉపయోగాలు

వ్యవసాయం

కైటిన్ అనేది వ్యాధులను నియంత్రించడానికి మొక్కల రక్షణ యంత్రాంగాలను ప్రేరేపించే మంచి కారకం.[25] ఇది పంట దిగుబడిని పెంచే సంతానోత్పత్తి మరియు మొక్కల స్థితిస్థాపకతను మెరుగుపరచడానికి నేల fertilizer లేదా కండిషనర్గా ఉపయోగించే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది.[26][27]

పారిశ్రామికం

కైటిన్ అనేక పారిశ్రామిక ప్రక్రియలలో ఉపయోగించబడుతుంది. food processingలో రసాయనికంగా మార్పు చెందిన కైటిన్ యొక్క సంభావ్య ఉపయోగాలకు ఉదాహరణలలో తినదగిన ఫిల్మ్‌ల నిర్మాణం మరియు ఆహారాలు మరియు ఆహార ఎమల్షన్లను చిక్కగా మరియు స్థిరీకరించడానికి సంకలితం (additive)గా ఉపయోగించడం ఉన్నాయి.[28][29] paperను సైజ్ చేయడానికి మరియు బలోపేతం చేయడానికి కైటిన్ మరియు chitosanలను ఉపయోగిస్తారు.[30][31]

పరిశోధన

కైటిన్ chitosanను ఉత్పత్తి చేయడానికి రసాయనికంగా లేదా ఎంజైమాటిక్‌గా డీఎసిటైలేట్ చేయబడుతుంది, ఇది అత్యంత బయోకాంపాటబుల్ పాలిమర్, ఇది బయోమెడికల్ పరిశ్రమలో అనేక రకాల అనువర్తనాలను కనుగొంది.[2][32][33] కైటిన్ మరియు కైటోసాన్ రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనను ప్రేరేపించే సామర్థ్యం కారణంగా vaccine adjuvantగా అన్వేషించబడ్డాయి.[2][20]

కైటిన్ మరియు కైటోసాన్ కణజాలం ఎలా పెరుగుతుంది మరియు గాయాలు ఎలా నయమవుతాయి అనే అధ్యయనాలలో స్కఫోల్డ్స్గా అభివృద్ధిలో ఉన్నాయి, మరియు మెరుగైన bandages, సర్జికల్ థ్రెడ్ మరియు allotransplantation కోసం పదార్థాలను కనుగొనే ప్రయత్నాలలో ఉన్నాయి.[2][17][34] కైటిన్‌తో చేసిన కుట్లు ప్రయోగాత్మకంగా అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి, కానీ వాటి స్థితిస్థాపకత లేకపోవడం మరియు దారం తయారీలో సమస్యలు ఇప్పటివరకు వాణిజ్య విజయాన్ని నిరోధించాయి.[35]

Chitosan biodegradable ప్లాస్టిక్ యొక్క పునరుత్పాదక రూపాన్ని తయారు చేయడానికి ప్రదర్శించబడింది మరియు ప్రతిపాదించబడింది. tissue engineering, డ్రగ్ డెలివరీ మరియు వైద్యంలో ఉత్పత్తుల అభివృద్ధి కోసం క్రస్టేసియన్ వ్యర్థాలు మరియు పుట్టగొడుగుల నుండి కైటిన్ nanofiberలు సంగ్రహించబడతాయి.[36][2][37]

ఇవి కూడా చూడండి

మూలాలు

  1. ↑ Nelson, D.L., Cox, M.M.. (2017). "Lehninger Principles of Biochemistry". McMillan Learning. ISBN 978-1-4641-2611-6.
  2. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 (2022-12-02). Polysaccharide-based hydrogels for drug delivery and wound management: a review. Expert Opinion on Drug Delivery. 19 (12) 1664–1695. doi:10.1080/17425247.2022.2152791.
  3. ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 (2024-01-01). Polysaccharide-based hydrogels for medical devices, implants and tissue engineering: A review. International Journal of Biological Macromolecules. 256 (Pt 2). doi:10.1016/j.ijbiomac.2023.128488.
  4. ↑ (2015). "Chitin is endogenously produced in vertebrates". Curr Biol. 25 (7) 897–900. doi:10.1016/j.cub.2015.01.058.
  5. ↑ (2026-07-15). Cellulose | Definition, Uses, & Facts | Britannica. www.britannica.com.
  6. ↑ (2019-12-01). "Applications of chitosan in food, pharmaceuticals, medicine, cosmetics, agriculture, textiles, pulp and paper, biotechnology, and environmental chemistry". Environmental Chemistry Letters. 17 (4) 1667–1692. doi:10.1007/s10311-019-00904-x.
  7. ↑ Odier, Auguste. (1823). Mémoire sur la composition chimique des parties cornées des insectes. Mémoires de la Société d'Histoire Naturelle de Paris. 1 29–42.
  8. ↑ Hofmann, A.. (1929). "Über den enzymatischen Abbau des Chitins und Chitosans". University of Zurich.
  9. ↑ (1929). "Polysaccharide XXXIX. Über den enzymatischen Abbau von Chitin and Chitosan I". Helvetica Chimica Acta. 12 (1) 616–637. doi:10.1002/hlca.19290120167.
  10. ↑ (2008). In Memoriam: Albert Hofmann (1906-2008). CHIMIA. 62 (5) 444–447. doi:10.2533/chimia.2008.444.
  11. ↑ Campbell, N. A. (1996) Biology (4th edition) Benjamin Cummings, New Work. p.69 0-8053-1957-3
  12. ↑ Gilbert, Lawrence I.. (2009). "Insect development: morphogenesis, molting and metamorphosis". Elsevier/Academic Press. ISBN 978-0-12-375136-2.
  13. ↑ 13.0 13.1 (2010). "Structure, function, and self-assembly of single network gyroid (I4132) photonic crystals in butterfly wing scales". Proc Natl Acad Sci U S A. 107 (26) 11676–81. doi:10.1073/pnas.0909616107.
  14. ↑ Dasi Espuig M. (16 August 2014). Beetles' whiteness understood. BBC News: Science and Environment.
  15. ↑ (2014). "Bright-white beetle scales optimise multiple scattering of light". Scientific Reports. 4 6075. doi:10.1038/srep06075.
  16. ↑ (2001-10-01). "Nest materials and some chemical characteristics of nests of a New World swarm-founding polistine wasp, Polybia paulista (Hymenoptera Vespidae)". Ethology Ecology & Evolution. 13 (4) 351–360. doi:10.1080/08927014.2001.9522766.
  17. ↑ 17.0 17.1 (May 2017). "Bio-based materials with novel characteristics for tissue engineering applications - A review.". International Journal of Biological Macromolecules. 98 837–846. doi:10.1016/j.ijbiomac.2017.02.048.
  18. ↑ (2000-12-01). Preparation and Solubility in Acid and Water of Partially Deacetylated Chitins. Biomacromolecules. 1 (4) 609–614. doi:10.1021/bm000036j.
  19. ↑ (2019-01-01). The Impact and Prospects of Green Chemistry for Textile Technology. 107–133. Woodhead Publishing. ISBN 978-0-08-102491-1.
  20. ↑ 20.0 20.1 20.2 20.3 20.4 (1 March 2017). "Chitin and Its Effects on Inflammatory and Immune Responses.". Clinical Reviews in Allergy & Immunology. 54 (2) 213–223. doi:10.1007/s12016-017-8600-0.
  21. ↑ 21.0 21.1 (March 2015). "The battle for chitin recognition in plant-microbe interactions.". FEMS Microbiology Reviews. 39 (2) 171–83. doi:10.1093/femsre/fuu003.
  22. ↑ 22.0 22.1 (21 November 2013). "A Review of the Applications of Chitin and Its Derivatives in Agriculture to Modify Plant-Microbial Interactions and Improve Crop Yields". Agronomy. 3 (4) 757–793. doi:10.3390/agronomy3040757.
  23. ↑ (December 2016). "Convergent evolution of filamentous microbes towards evasion of glycan-triggered immunity.". The New Phytologist. 212 (4) 896–901. doi:10.1111/nph.14064.
  24. ↑ Briggs, DEG. (29 January 1999). "Molecular taphonomy of animal and plant cuticles: selective preservation and diagenesis". Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences. 354 (1379) 7–17. doi:10.1098/rstb.1999.0356.
  25. ↑ (2010). "Chitosan in plant protection". Marine Drugs. 8 (4) 968–987. doi:10.3390/md8040968.
  26. ↑ (2016-04-21). "Chitin mixed in potting soil alters lettuce growth, the survival of zoonotic bacteria on the leaves and associated rhizosphere microbiology". Frontiers in Microbiology. 7 565. doi:10.3389/fmicb.2016.00565.
  27. ↑ (1996-05-01). "Effects of chitin amendment of soil on microorganisms, nematodes, and growth of white clover (Trifolium repens L.) and perennial ryegrass (Lolium perenne L.)". Biology and Fertility of Soils. 22 (3) 221–226. doi:10.1007/BF00382516.
  28. ↑ (August 2011). "Oil-in-water emulsions stabilized by chitin nanocrystal particles". Food Hydrocolloids. 25 (6) 1521–1529. doi:10.1016/j.foodhyd.2011.02.008.
  29. ↑ (1999). "Food applications of chitin and chitosans". Trends in Food Science & Technology. 10 (2) 37–51. doi:10.1016/s0924-2244(99)00017-5.
  30. ↑ (May 1990). Biodegradable film derived from chitosan and homogenized cellulose. Industrial & Engineering Chemistry Research. 29 (5) 800–805. doi:10.1021/ie00101a015.
  31. ↑ (July 2005). Packaging-related properties of protein- and chitosan-coated paper. Packaging Technology and Science. 18 (4) 161–170. doi:10.1002/pts.685.
  32. ↑ (June 2019). Effect of degree of deacetylation on solubility of low-molecular-weight chitosan produced via enzymatic breakdown of chitosan. Polymer International. 68 (6) 1054–1063. doi:10.1002/pi.5795.
  33. ↑ (2021). Chitosan for Biomaterials III. 287 23–74. Springer International Publishing. ISBN 978-3-030-83806-5. doi:10.1007/12_2021_89.
  34. ↑ (2015). "Chitosan: An Update on Potential Biomedical and Pharmaceutical Applications". Marine Drugs. 13 (8) 5156–5186. doi:10.3390/md13085156.
  35. ↑ (2011). Comprehensive biomaterials. 230. Elsevier. ISBN 978-0-08-055294-1.
  36. ↑ (6 May 2014). Team creates bioplastic made from shrimp shells.
  37. ↑ (2014). "Chitin and Chitosan Nanofibers: Preparation and Chemical Modifications". Molecules. 19 (11) 18367–80. doi:10.3390/molecules191118367.

బాహ్య లింకులు

  • Chitin

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Chitin” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Chitin ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=కైటిన్&oldid=5863"