హైడ్రోజన్ ఆస్టటైడ్: Difference between revisions

From LTRC
VisualWikitext
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Hydrogen astatide” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Hydrogen astatide” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
Line 69: Line 69:
|}
|}


'''హైడ్రోజన్ ఆస్టటైడ్''', దీనిని '''ఆస్టటైన్ హైడ్రైడ్''', '''ఆస్టటేన్''', '''ఆస్టటైడోహైడ్రోజన్''' లేదా '''హైడ్రోఆస్టాటిక్ ఆమ్లం''' అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది HAt [[రసాయన సంకేతం|రసాయన సంకేతాన్ని]] కలిగిన ఒక రసాయన సమ్మేళనం. ఇది ఒక [[ఆస్టటైన్]] [[పరమాణువు]] మరియు ఒక [[హైడ్రోజన్]] పరమాణువు మధ్య ఏర్పడిన [[సహసంయోజక బంధం|సహసంయోజక బంధాన్ని]] కలిగి ఉంటుంది.<ref>PubChem, [https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/23996 "astatane - Compound Summary"], accessed July 3, 2009.</ref> అందువల్ల ఇది ఒక [[హైడ్రోజన్ హాలైడ్]].
'''హైడ్రోజన్ ఆస్టటైడ్''', దీనిని '''ఆస్టటైన్ హైడ్రైడ్''', '''ఆస్టటేన్''', '''ఆస్టటైడోహైడ్రోజన్''' లేదా '''హైడ్రోఆస్టాటిక్ ఆమ్లం''' అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది HAt [[రసాయన సంకేతం|రసాయన సంకేతాన్ని]] కలిగిన ఒక రసాయన సమ్మేళనం. ఇది ఒక [[హైడ్రోజన్]] పరమాణువుతో [[సహసంయోజక బంధం|సహసంయోజక బంధంతో]] అనుసంధానించబడిన ఒక [[ఆస్టటైన్]] [[పరమాణువు]]ను కలిగి ఉంటుంది.<ref>PubChem, [https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/23996 "astatane - Compound Summary"], accessed July 3, 2009.</ref> అందువల్ల ఇది ఒక [[హైడ్రోజన్ హాలైడ్]].


ఈ [[రసాయన సమ్మేళనం]] నీటిలో కరిగి హైడ్రోఆస్టాటిక్ ఆమ్లాన్ని ఏర్పరుస్తుంది, ఇది ఇతర ఐదు [[ద్వియామ్లాలు|ద్వియామ్లాల]] వలె చాలా సారూప్య లక్షణాలను ప్రదర్శిస్తుంది మరియు వాస్తవానికి వాటిలో అత్యంత బలమైనది. అయితే, ఇది మూలక హైడ్రోజన్ మరియు ఆస్టటైన్‌గా సులభంగా వియోగం చెందడం వల్ల,<ref>Fairbrother, Peter, [http://sci.tech-archive.net/Archive/sci.chem/2008-09/msg00105.html "Re: Is hydroastatic acid possible?"] [https://web.archive.org/web/20110202174012/http://sci.tech-archive.net/Archive/sci.chem/2008-09/msg00105.html ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ], accessed July 3, 2009.</ref> అలాగే వివిధ [[ఆస్టటైన్ ఐసోటోపుల]] యొక్క తక్కువ అర్ధ-జీవిత కాలం (half-life) కారణంగా దీని వినియోగం పరిమితం చేయబడింది. పరమాణువులు దాదాపు సమానమైన [[ఎలక్ట్రోనెగటివిటీ]]ని కలిగి ఉండటం వల్ల, మరియు At+ అయాన్ గమనించబడినందున,<ref>[https://books.google.com/books?id=UPBKxgY20lEC&pg=PA219 Advances in Inorganic Chemistry, Volume 6] by Emeleus, p.219, Academic Press, 1964 0-12-023606-0</ref> వియోగం సులభంగా జరిగి ''హైడ్రోజన్'' రుణావేశాన్ని మోసే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల, ఒక హైడ్రోజన్ ఆస్టటైడ్ నమూనా ఈ క్రింది చర్యకు లోనవుతుంది:
ఈ [[రసాయన సమ్మేళనం]] నీటిలో కరిగి హైడ్రోఆస్టాటిక్ ఆమ్లాన్ని ఏర్పరుస్తుంది, ఇది ఇతర ఐదు [[ద్వియామ్లాలు|ద్వియామ్లాల]] వలె చాలా సారూప్య లక్షణాలను ప్రదర్శిస్తుంది మరియు వాస్తవానికి వాటిలో అత్యంత బలమైనది. అయితే, ఇది మూలక హైడ్రోజన్ మరియు ఆస్టటైన్‌గా సులభంగా వియోగం చెందడం వల్ల,<ref>Fairbrother, Peter, [http://sci.tech-archive.net/Archive/sci.chem/2008-09/msg00105.html "Re: Is hydroastatic acid possible?"] [https://web.archive.org/web/20110202174012/http://sci.tech-archive.net/Archive/sci.chem/2008-09/msg00105.html ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ], accessed July 3, 2009.</ref> అలాగే వివిధ [[ఆస్టటైన్ ఐసోటోపులు|ఆస్టటైన్ ఐసోటోపుల]] యొక్క తక్కువ అర్ధ-జీవిత కాలం కారణంగా దీని వినియోగం పరిమితం చేయబడింది. పరమాణువులు దాదాపు సమానమైన [[ఎలక్ట్రోనెగటివిటీ]]ని కలిగి ఉండటం వల్ల, మరియు At+ అయాన్ గమనించబడినందున,<ref>[https://books.google.com/books?id=UPBKxgY20lEC&pg=PA219 Advances in Inorganic Chemistry, Volume 6] by Emeleus, p.219, Academic Press, 1964 0-12-023606-0</ref> వియోగం సులభంగా జరిగి ''హైడ్రోజన్'' రుణావేశాన్ని మోసే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల, ఒక హైడ్రోజన్ ఆస్టటైడ్ నమూనా కింది చర్యకు లోనవుతుంది:


:2 HAt → H+ + At− + H− + At+ → H2 + At2
:2 HAt → H+ + At− + H− + At+ → H2 + At2


దీని ఫలితంగా మూలక హైడ్రోజన్ [[వాయువు]] మరియు ఆస్టటైన్ [[అవక్షేపం]] ఏర్పడతాయి. అంతేకాకుండా, హైడ్రోజన్ హాలైడ్లు లేదా HX లలో ఒక ధోరణి ఏమిటంటే, హాలైడ్ పరిమాణం పెరిగేకొద్దీ [[సంశ్లేషణ ఉష్ణగతికత|సంశ్లేషణ ఉష్ణగతికత]] (enthalpy of formation) తక్కువ రుణాత్మకంగా మారుతుంది, అంటే దాని పరిమాణం తగ్గుతుంది కానీ సంఖ్యాపరంగా పెరుగుతుంది. హైడ్రోఅయోడిక్ ఆమ్ల ద్రావణాలు స్థిరంగా ఉన్నప్పటికీ, హైడ్రోనియం-ఆస్టటైడ్ ద్రావణం నీరు-హైడ్రోజన్-ఆస్టటైన్ వ్యవస్థ కంటే తక్కువ స్థిరంగా ఉంటుంది. చివరగా, ఆస్టటైన్ కేంద్రకాల నుండి వచ్చే [[రేడియోలిసిస్]] H–At బంధాలను విచ్ఛిన్నం చేయగలదు.
దీని ఫలితంగా మూలక హైడ్రోజన్ [[వాయువు]] మరియు ఆస్టటైన్ [[అవక్షేపం]] ఏర్పడతాయి. అంతేకాకుండా, హైడ్రోజన్ హాలైడ్లు లేదా HX కోసం ఒక ధోరణి ఏమిటంటే, హాలైడ్ పరిమాణం పెరిగేకొద్దీ [[Standard enthalpy of formation|ఏర్పడే ఎంథాల్పీ]] తక్కువ రుణాత్మకంగా మారుతుంది, అంటే దాని పరిమాణం తగ్గుతుంది కానీ సంఖ్యాపరంగా పెరుగుతుంది. హైడ్రోఅయోడిక్ ఆమ్ల ద్రావణాలు స్థిరంగా ఉన్నప్పటికీ, హైడ్రోనియం-ఆస్టటైడ్ ద్రావణం నీరు-హైడ్రోజన్-ఆస్టటైన్ వ్యవస్థ కంటే స్పష్టంగా తక్కువ స్థిరంగా ఉంటుంది. చివరగా, ఆస్టటైన్ కేంద్రకాల నుండి వచ్చే [[రేడియోలిసిస్]] H–At బంధాలను విచ్ఛిన్నం చేయగలదు.


అదనంగా, ఆస్టటైన్‌కు స్థిరమైన [[ఐసోటోపులు]] లేవు. అత్యంత స్థిరమైనది ఆస్టటైన్-210, దీని [[అర్ధ-జీవిత కాలం]] సుమారు 8.1 గంటలు, దీనివల్ల దీని [[రసాయన సమ్మేళనాలు]] పనిచేయడానికి చాలా కష్టంగా ఉంటాయి,<ref>Gagnon, Steve, [http://education.jlab.org/itselemental/ele085.html "It's Elemental"], accessed July 3, 2009.</ref> ఎందుకంటే ఆస్టటైన్ త్వరగా [[రేడియోధార్మిక క్షయం|క్షయం]] చెంది ఇతర మూలకాలుగా మారుతుంది.
అదనంగా, ఆస్టటైన్‌కు స్థిరమైన [[ఐసోటోపులు]] లేవు. అత్యంత స్థిరమైనది ఆస్టటైన్-210, దీని [[అర్ధ-జీవిత కాలం]] సుమారు 8.1 గంటలు, ఇది దాని [[రసాయన సమ్మేళనాలు|రసాయన సమ్మేళనాలతో]] పనిచేయడం చాలా కష్టతరం చేస్తుంది,<ref>Gagnon, Steve, [http://education.jlab.org/itselemental/ele085.html "It's Elemental"], accessed July 3, 2009.</ref> ఎందుకంటే ఆస్టటైన్ త్వరగా [[రేడియోధార్మిక క్షయం|క్షయం]] చెంది ఇతర మూలకాలుగా మారుతుంది.


== తయారీ ==
== తయారీ ==
హైడ్రోజన్ ఆస్టటైడ్‌ను ఆస్టటైన్‌ను హైడ్రోకార్బన్‌లతో (ఉదాహరణకు [[ఈథేన్]]) చర్య జరపడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయవచ్చు:<ref>Hagen, A. P.. (1989). "The formation of bonds to halogens". VCH Publishers. ISBN 978-0-470-14538-8.</ref>
హైడ్రోజన్ ఆస్టటైడ్‌ను ఆస్టటైన్‌ను హైడ్రోకార్బన్‌లతో (ఉదాహరణకు [[ఈథేన్]]) చర్య జరిపించడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయవచ్చు:<ref>Hagen, A. P.. (1989). "The formation of bonds to halogens". VCH Publishers. ISBN 978-0-470-14538-8.</ref>
:C2H6 + At2 → C2H5At + HAt
:C2H6 + At2 → C2H5At + HAt
ఈ చర్య సంబంధిత ఆల్కైల్ ఆస్టటైడ్‌ను కూడా ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఈ సందర్భంలో ఇథైల్ ఆస్టటైడ్ (ఆస్టాటోఈథేన్) ఏర్పడుతుంది.
ఈ చర్య సంబంధిత ఆల్కైల్ ఆస్టటైడ్‌ను కూడా ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఈ సందర్భంలో ఇథైల్ ఆస్టటైడ్ (ఆస్టాటోఈథేన్).
 
== సూచనలు ==
== సూచనలు ==
<references />
<references />

Latest revision as of 10:49, 7 October 2026

పేర్లు
IUPAC పేరు హైడ్రోజన్ ఆస్టాటైడ్
క్రమబద్ధమైన IUPAC పేరు ఆస్టాటేన్
గుర్తింపు సంఖ్యలు
CAS సంఖ్య 13464-71-6
ChEBI CHEBI:30418
ChemSpider 22432
Gmelin రిఫరెన్స్ 532398
PubChem CID 23996
CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA ) DTXSID10274755
InChI InChI=1S/AtH/h1H
Key: PGLQOBBPBPTBQS-UHFFFAOYSA-N
InChI=1/AtH/h1H
Key: PGLQOBBPBPTBQS-UHFFFAOYAG
SMILES [AtH]
ధర్మాలు
రసాయన సంకేతం HAt
మోలార్ ద్రవ్యరాశి 211 g·mol
మరిగే స్థానం −3 °C (27 °F; 270 K) అంచనా
నీటిలో ద్రావణీయత కరుగుతుంది
సంయుగ్మ ఆమ్లం ఆస్టాటోనియం
సంయుగ్మ క్షారం ఆస్టాటైడ్
సంబంధిత సమ్మేళనాలు
ఇతర ఆనయాన్లు హైడ్రోజన్ ఫ్లోరైడ్
హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్
హైడ్రోజన్ బ్రోమైడ్
హైడ్రోజన్ అయోడైడ్
ఇతర కేటయాన్లు సోడియం ఆస్టాటైడ్
ప్రత్యేకంగా పేర్కొనకపోతే తప్ప, డేటా పదార్థాల యొక్క ప్రామాణిక స్థితి (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. Y సరిచూడండి ( ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు

హైడ్రోజన్ ఆస్టటైడ్, దీనిని ఆస్టటైన్ హైడ్రైడ్, ఆస్టటేన్, ఆస్టటైడోహైడ్రోజన్ లేదా హైడ్రోఆస్టాటిక్ ఆమ్లం అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది HAt రసాయన సంకేతాన్ని కలిగిన ఒక రసాయన సమ్మేళనం. ఇది ఒక హైడ్రోజన్ పరమాణువుతో సహసంయోజక బంధంతో అనుసంధానించబడిన ఒక ఆస్టటైన్ పరమాణువును కలిగి ఉంటుంది.[1] అందువల్ల ఇది ఒక హైడ్రోజన్ హాలైడ్.

ఈ రసాయన సమ్మేళనం నీటిలో కరిగి హైడ్రోఆస్టాటిక్ ఆమ్లాన్ని ఏర్పరుస్తుంది, ఇది ఇతర ఐదు ద్వియామ్లాల వలె చాలా సారూప్య లక్షణాలను ప్రదర్శిస్తుంది మరియు వాస్తవానికి వాటిలో అత్యంత బలమైనది. అయితే, ఇది మూలక హైడ్రోజన్ మరియు ఆస్టటైన్‌గా సులభంగా వియోగం చెందడం వల్ల,[2] అలాగే వివిధ ఆస్టటైన్ ఐసోటోపుల యొక్క తక్కువ అర్ధ-జీవిత కాలం కారణంగా దీని వినియోగం పరిమితం చేయబడింది. పరమాణువులు దాదాపు సమానమైన ఎలక్ట్రోనెగటివిటీని కలిగి ఉండటం వల్ల, మరియు At+ అయాన్ గమనించబడినందున,[3] వియోగం సులభంగా జరిగి హైడ్రోజన్ రుణావేశాన్ని మోసే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల, ఒక హైడ్రోజన్ ఆస్టటైడ్ నమూనా కింది చర్యకు లోనవుతుంది:

2 HAt → H+ + At− + H− + At+ → H2 + At2

దీని ఫలితంగా మూలక హైడ్రోజన్ వాయువు మరియు ఆస్టటైన్ అవక్షేపం ఏర్పడతాయి. అంతేకాకుండా, హైడ్రోజన్ హాలైడ్లు లేదా HX కోసం ఒక ధోరణి ఏమిటంటే, హాలైడ్ పరిమాణం పెరిగేకొద్దీ ఏర్పడే ఎంథాల్పీ తక్కువ రుణాత్మకంగా మారుతుంది, అంటే దాని పరిమాణం తగ్గుతుంది కానీ సంఖ్యాపరంగా పెరుగుతుంది. హైడ్రోఅయోడిక్ ఆమ్ల ద్రావణాలు స్థిరంగా ఉన్నప్పటికీ, హైడ్రోనియం-ఆస్టటైడ్ ద్రావణం నీరు-హైడ్రోజన్-ఆస్టటైన్ వ్యవస్థ కంటే స్పష్టంగా తక్కువ స్థిరంగా ఉంటుంది. చివరగా, ఆస్టటైన్ కేంద్రకాల నుండి వచ్చే రేడియోలిసిస్ H–At బంధాలను విచ్ఛిన్నం చేయగలదు.

అదనంగా, ఆస్టటైన్‌కు స్థిరమైన ఐసోటోపులు లేవు. అత్యంత స్థిరమైనది ఆస్టటైన్-210, దీని అర్ధ-జీవిత కాలం సుమారు 8.1 గంటలు, ఇది దాని రసాయన సమ్మేళనాలతో పనిచేయడం చాలా కష్టతరం చేస్తుంది,[4] ఎందుకంటే ఆస్టటైన్ త్వరగా క్షయం చెంది ఇతర మూలకాలుగా మారుతుంది.

తయారీ

హైడ్రోజన్ ఆస్టటైడ్‌ను ఆస్టటైన్‌ను హైడ్రోకార్బన్‌లతో (ఉదాహరణకు ఈథేన్) చర్య జరిపించడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయవచ్చు:[5]

C2H6 + At2 → C2H5At + HAt

ఈ చర్య సంబంధిత ఆల్కైల్ ఆస్టటైడ్‌ను కూడా ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఈ సందర్భంలో ఇథైల్ ఆస్టటైడ్ (ఆస్టాటోఈథేన్).

సూచనలు

  1. ↑ PubChem, "astatane - Compound Summary", accessed July 3, 2009.
  2. ↑ Fairbrother, Peter, "Re: Is hydroastatic acid possible?" ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ, accessed July 3, 2009.
  3. ↑ Advances in Inorganic Chemistry, Volume 6 by Emeleus, p.219, Academic Press, 1964 0-12-023606-0
  4. ↑ Gagnon, Steve, "It's Elemental", accessed July 3, 2009.
  5. ↑ Hagen, A. P.. (1989). "The formation of bonds to halogens". VCH Publishers. ISBN 978-0-470-14538-8.

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Hydrogen astatide” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Hydrogen_astatide ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=హైడ్రోజన్_ఆస్టటైడ్&oldid=3543"