క్లోరిన్ డయాక్సైడ్: Difference between revisions

From LTRC
VisualWikitext
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Chlorine dioxide” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Chlorine dioxide” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
Line 1: Line 1:
ఘాటైన, కొంత క్లోరిన్ వంటి వాసన
{| class="wikitable"
2.757 g/dm3
|-
>1 atm<ref name=PGCH />
! colspan="2" | క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ యొక్క నిర్మాణ ఫార్ములా మరియు వివిధ కొలతలు, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ యొక్క స్పేస్‌ఫిల్ మోడల్
94 mg/kg (నోటి ద్వారా, ఎలుక)<ref>(2002). [https://apps.who.int/iris/handle/10665/42421 Chlorine dioxide (gas)]. 4. World Health Organization.. ISBN 978-92-4-153037-8.</ref>
|-
260 ppm (ఎలుక, 2 గంటలు)<ref name=IDLH>Chlorine dioxide</ref>
! colspan="2" | పేర్లు
TWA 0.1 ppm (0.3 mg/m3)<ref name=PGCH>0116</ref>
|-
5 ppm<ref name=PGCH />
! colspan="2" | IUPAC పేరు: డయాక్సిజన్ క్లోరైడ్
ST 0.3 ppm (0.9 mg/m3)<ref name=PGCH />
|-
'''క్లోరిన్ డయాక్సైడ్''' అనేది ClO2 ఫార్ములా కలిగిన ఒక [[రసాయన సమ్మేళనం]]. ఇది 11 C పైన పసుపు-ఆకుపచ్చ రంగు [[వాయువు]]గా, 11 మరియు -59 మధ్య ఎరుపు-గోధుమ రంగు ద్రవంగా, మరియు -59 C కంటే తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద ప్రకాశవంతమైన నారింజ రంగు స్ఫటికాలుగా ఉంటుంది. దీనిని సాధారణంగా జల ద్రావణంగా ఉపయోగిస్తారు. ఇది సాధారణంగా [[బ్లీచ్]] (రంగు తొలగించేది)గా ఉపయోగించబడుతుంది. దీని అనువర్తనాలు [[ఆహార శుద్ధి]] మరియు [[క్రిమిసంహారిణి]]గా ఉన్నాయి.
! colspan="2" | ఇతర పేర్లు: క్లోరిన్ డయాక్సైడ్, క్లోరిన్(IV) ఆక్సైడ్
|-
! colspan="2" | గుర్తింపు సంఖ్యలు
|-
! CAS సంఖ్య
| 10049-04-4
|-
! 3D మోడల్ ( JSmol )
| ఇంటరాక్టివ్ చిత్రం ఇంటరాక్టివ్ చిత్రం
|-
! ChEBI
| CHEBI:29415
|-
! ChemSpider
| 23251
|-
! ECHA ఇన్ఫోకార్డ్
| 100.030.135
|-
! EC సంఖ్య
| 233-162-8
|-
! Gmelin రిఫరెన్స్
| 1265
|-
! MeSH
| Chlorine+dioxide
|-
! PubChem CID
| 24870
|-
! RTECS సంఖ్య
| FO3000000
|-
! UNII
| 8061YMS4RM
|-
! UN సంఖ్య
| 9191
|-
! CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA )
| DTXSID5023958
|-
! colspan="2" | InChI: InChI=1S/ClO2/c2-1-3 కీ: OSVXSBDYLRYLIG-UHFFFAOYSA-N InChI=1/ClO2/c2-1-3 కీ: OSVXSBDYLRYLIG-UHFFFAOYAC
|-
! colspan="2" | SMILES: O=[Cl]=O O=Cl[O]
|-
! colspan="2" | ధర్మాలు
|-
! రసాయన ఫార్ములా
| Cl O 2
|-
! మోలార్ ద్రవ్యరాశి
| 67.45 g·mol
|-
! రూపం
| పసుపు నుండి ఎరుపు రంగు వాయువు
|-
! వాసన
| ఘాటైన, కొంతవరకు క్లోరిన్ వంటి వాసన
|-
! సాంద్రత
| 2.757 g/dm
|-
! ద్రవీభవన స్థానం
| −59 °C (−74 °F; 214 K)
|-
! బాష్పీభవన స్థానం
| 11 °C (52 °F; 284 K)
|-
! నీటిలో ద్రావణీయత
| 8 g/L (20 °C (68 °F; 293 K))
|-
! ద్రావణీయత
| క్షార ద్రావణాలు మరియు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లంలో కరుగుతుంది
|-
! ఆవిరి పీడనం
| > 1 atm
|-
! హెన్రీ నియమ స్థిరాంకం ( k H )
| 4.01 × 10 (atm·m )/mol
|-
! ఆమ్లత్వం (p K a )
| 3.0(5)
|-
! colspan="2" | థర్మోకెమిస్ట్రీ
|-
! ప్రామాణిక మోలార్ ఎంట్రోపీ ( S 298 )
| 257.22 J/K·mol
|-
! ప్రామాణిక సంశ్లేషణ ఎంథాల్పీ (Δ f H 298 )
| 104.60 kJ/mol
|-
! colspan="2" | ప్రమాదాలు
|-
! colspan="2" | వృత్తిపరమైన భద్రత మరియు ఆరోగ్యం (OHS/OSH):
|-
! ప్రధాన ప్రమాదాలు
| అత్యంత విషపూరితమైనది, తినివేయునది (corrosive), అస్థిరమైనది, శక్తివంతమైన ఆక్సిడైజర్
|-
! colspan="2" | GHS లేబులింగ్ :
|-
! పిక్టోగ్రామ్‌లు
| ‹ దిగువ ఉన్న టెంప్లేట్ ( GHS మంట వృత్తం పైన ) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలించబడుతోంది. ఏకాభిప్రాయాన్ని చేరుకోవడానికి చర్చ కోసం టెంప్లేట్‌లను చూడండి. › ‹ దిగువ ఉన్న టెంప్లేట్ ( GHS తుప్పు ) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలించబడుతోంది. ఏకాభిప్రాయాన్ని చేరుకోవడానికి చర్చ కోసం టెంప్లేట్‌లను చూడండి. › ‹ దిగువ ఉన్న టెంప్లేట్ ( GHS పుర్రె మరియు ఎముకలు ) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలించబడుతోంది. ఏకాభిప్రాయాన్ని చేరుకోవడానికి చర్చ కోసం టెంప్లేట్‌లను చూడండి. ›
|-
! సిగ్నల్ పదం
| ప్రమాదం
|-
! ప్రమాద సూచనలు
| H271 , H300+H310+H330 , H314 , H372
|-
! జాగ్రత్త సూచనలు
| P210 , P220 , P260 , P264 , P271 , P280 , P283 , P284 , P301+P310 , P304+P340 , P305+P351+P338 , P306+P360 , P371+P380+P375 , P403+P233 , P405 , P501
|-
! NFPA 704 (ఫైర్ డైమండ్)
| 3 0 4 OX
|-
! colspan="2" | ప్రాణాంతక మోతాదు లేదా గాఢత (LD, LC):
|-
! LD 50 ( మధ్యస్థ మోతాదు )
| 94 mg/kg (నోటి ద్వారా, ఎలుక)
|-
! LC Lo ( అత్యల్ప ప్రచురించబడినది )
| 260 ppm (ఎలుక, 2 గంటలు)
|-
! colspan="2" | NIOSH (US ఆరోగ్య ఎక్స్‌పోజర్ పరిమితులు):
|-
! PEL (అనుమతించదగినది)
| TWA 0.1 ppm ( 0.3 mg/m )
|-
! REL (సిఫార్సు చేయబడినది)
| TWA 0.1 ppm ( 0.3 mg/m ) ST 0.3 ppm ( 0.9 mg/m )
|-
! IDLH (తక్షణ ప్రమాదం)
| 5 ppm
|-
! సేఫ్టీ డేటా షీట్ (SDS)
| సేఫ్టీ డేటా షీట్ ఆర్కైవ్ .
|-
! colspan="2" | పేర్కొన్నవి తప్ప, డేటా పదార్థాల ప్రామాణిక స్థితిలో (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. Y ధృవీకరించు ( ఇది ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు
|}
 
'''క్లోరిన్ డయాక్సైడ్''' అనేది ClO2 ఫార్ములా కలిగిన ఒక [[రసాయన సమ్మేళనం]]. ఇది 11 C పైన పసుపు-ఆకుపచ్చ [[వాయువు]]గా, 11 మరియు -59 మధ్య ఎరుపు-గోధుమ రంగు ద్రవంగా, మరియు -59 C కంటే తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద ప్రకాశవంతమైన నారింజ రంగు స్ఫటికాలుగా ఉంటుంది. దీనిని సాధారణంగా జల ద్రావణంగా ఉపయోగిస్తారు. ఇది సాధారణంగా [[బ్లీచ్]]గా ఉపయోగించబడుతుంది. దీని అప్లికేషన్లు [[ఆహార శుద్ధి]] మరియు [[క్రిమిసంహారిణి]]గా ఉన్నాయి.


== నిర్మాణం మరియు బంధం ==
== నిర్మాణం మరియు బంధం ==


క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఒక [[ఫ్రీ రాడికల్]]. ClO2 అణువు బేసి సంఖ్యలో [[వాలెన్స్ ఎలక్ట్రాన్లను]] కలిగి ఉంటుంది, అందువల్ల ఇది [[పారామాగ్నెటిజం|పారామాగ్నెటిక్]] స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఇది "డైమెరైజేషన్ వైపు స్థిరంగా ఉండే బేసి-ఎలక్ట్రాన్ అణువుకు" అసాధారణ ఉదాహరణ ([[నైట్రిక్ ఆక్సైడ్]] మరొక ఉదాహరణ).
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఒక [[ఫ్రీ రాడికల్]]. ClO2 అణువు బేసి సంఖ్యలో [[వాలెన్స్ ఎలక్ట్రాన్లను]] కలిగి ఉంటుంది, అందువల్ల ఇది [[పారామాగ్నెటిజం|పారామాగ్నెటిక్]] స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఇది "డైమెరైజేషన్ వైపు స్థిరంగా ఉండే బేసి-ఎలక్ట్రాన్ అణువుకు" ఒక అసాధారణ ఉదాహరణ ([[నైట్రిక్ ఆక్సైడ్]] మరొక ఉదాహరణ).


ClO2 ఆర్తోరోంబిక్ [[స్పేస్ గ్రూపుల జాబితా|Pbca]] స్పేస్ గ్రూపులో స్ఫటికీకరిస్తుంది.<ref>[https://materialsproject.org/materials/mp-23207/ mp-23207: ClO2 (Orthorhombic, Pbca, 61)]. ''Materials Project''.</ref>
ClO2 ఆర్తోరోంబిక్ [[స్పేస్ గ్రూపుల జాబితా|Pbca]] స్పేస్ గ్రూపులో స్ఫటికీకరిస్తుంది.<ref>[https://materialsproject.org/materials/mp-23207/ mp-23207: ClO2 (ఆర్తోరోంబిక్, Pbca, 61)]. ''మెటీరియల్స్ ప్రాజెక్ట్''.</ref>


== చరిత్ర ==
== చరిత్ర ==
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ మొదటిసారిగా 1811లో [[సర్ హంఫ్రీ డేవీ]] ద్వారా తయారు చేయబడింది.<ref>(1986). "A Review of Chlorine Dioxide in Drinking Water Treatment". ''American Water Works Association''. 78 (6) 62-72.</ref>
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ మొదటిసారిగా 1811లో [[సర్ హంఫ్రీ డేవీ]] ద్వారా తయారు చేయబడింది.<ref>(1986). "త్రాగునీటి శుద్ధిలో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ యొక్క సమీక్ష". ''అమెరికన్ వాటర్ వర్క్స్ అసోసియేషన్''. 78 (6) 62-72.</ref>


1933లో, [[లైనస్ పాలింగ్]] యొక్క గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థి అయిన [[లారెన్స్ ఓ. బ్రాక్‌వే]], మూడు-ఎలక్ట్రాన్ బంధం మరియు రెండు సింగిల్ బంధాలను కలిగి ఉన్న నిర్మాణాన్ని ప్రతిపాదించారు.<ref>Brockway, L. O.. (March 1933). [http://authors.library.caltech.edu/9165/1/BROpnas33b.pdf The Three-Electron Bond in Chlorine Dioxide]. ''Proceedings of the National Academy of Sciences''. 19 (3) 303–307. doi:[https://doi.org/10.1073/pnas.19.3.303 10.1073/pnas.19.3.303].</ref> అయితే, పాలింగ్ తన 'జనరల్ కెమిస్ట్రీ'లో ఒక ఆక్సిజన్‌కు డబుల్ బాండ్ మరియు మరొకదానికి సింగిల్ బాండ్ ప్లస్ మూడు-ఎలక్ట్రాన్ బంధాన్ని చూపించారు. వాలెన్స్ బాండ్ నిర్మాణం పాలింగ్ వివరించిన రెసొనెన్స్ హైబ్రిడ్‌గా సూచించబడుతుంది.<ref name=Pauling>Linus Pauling. (1988). [https://archive.org/details/generalchemistry00paul_0 General chemistry]. 264. Dover Publications. ISBN 0-486-65622-5.</ref> మూడు-ఎలక్ట్రాన్ బంధం అనేది డబుల్ బాండ్ కంటే 'బలహీనమైన' బంధాన్ని సూచిస్తుంది. [[మాలిక్యులర్ ఆర్బిటల్ థియరీ]]లో మూడవ ఎలక్ట్రాన్ యాంటీ-బాండింగ్ ఆర్బిటాల్‌ను ఆక్రమిస్తే ఈ ఆలోచన సాధారణం. [[HOMO|హైయెస్ట్ ఆక్యుపైడ్ మాలిక్యులర్ ఆర్బిటాల్]] అసంపూర్ణంగా నిండిన యాంటీ-బాండింగ్ ఆర్బిటాల్ అని తర్వాతి పరిశోధనలు ధృవీకరించాయి.<ref>(2006). "Core-level excitation and fragmentation of chlorine dioxide". ''International Journal of Mass Spectrometry''. 249-250 68–76. doi:[https://doi.org/10.1016/j.ijms.2005.12.046 10.1016/j.ijms.2005.12.046].</ref>
1933లో, [[లైనస్ పాలింగ్]] యొక్క గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థి అయిన [[లారెన్స్ ఓ. బ్రాక్‌వే]], [[త్రీ-ఎలక్ట్రాన్ బాండ్]] మరియు రెండు సింగిల్ బాండ్లను కలిగి ఉన్న నిర్మాణాన్ని ప్రతిపాదించారు.<ref>బ్రాక్‌వే, L. O.. (మార్చి 1933). [http://authors.library.caltech.edu/9165/1/BROpnas33b.pdf క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌లో త్రీ-ఎలక్ట్రాన్ బాండ్]. ''ప్రొసీడింగ్స్ ఆఫ్ ది నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్''. 19 (3) 303–307. doi:[https://doi.org/10.1073/pnas.19.3.303 10.1073/pnas.19.3.303].</ref> అయితే, పాలింగ్ తన 'జనరల్ కెమిస్ట్రీ'లో ఒక ఆక్సిజన్‌కు డబుల్ బాండ్ మరియు మరొకదానికి సింగిల్ బాండ్ ప్లస్ త్రీ-ఎలక్ట్రాన్ బాండ్‌ను చూపుతారు. వాలెన్స్ బాండ్ నిర్మాణం పాలింగ్ వివరించిన రెసొనెన్స్ హైబ్రిడ్‌గా సూచించబడుతుంది.<ref name=Pauling>లైనస్ పాలింగ్. (1988). [https://archive.org/details/generalchemistry00paul_0 జనరల్ కెమిస్ట్రీ]. 264. డోవర్ పబ్లికేషన్స్. ISBN 0-486-65622-5.</ref> త్రీ-ఎలక్ట్రాన్ బాండ్ అనేది డబుల్ బాండ్ కంటే 'బలహీనమైన' బంధాన్ని సూచిస్తుంది. [[మాలిక్యులర్ ఆర్బిటల్ థియరీ]]లో మూడవ ఎలక్ట్రాన్ యాంటీ-బాండింగ్ ఆర్బిటాల్‌ను ఆక్రమిస్తే ఈ ఆలోచన సాధారణం. [[HOMO|హైయెస్ట్ ఆక్యుపైడ్ మాలిక్యులర్ ఆర్బిటాల్]] నిజంగానే అసంపూర్ణంగా నిండిన యాంటీ-బాండింగ్ ఆర్బిటాల్ అని తర్వాతి పరిశోధనలు ధృవీకరించాయి.<ref>(2006). "క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ యొక్క కోర్-లెవల్ ఎక్సైటేషన్ మరియు ఫ్రాగ్మెంటేషన్". ''ఇంటర్నేషనల్ జర్నల్ ఆఫ్ మాస్ స్పెక్ట్రోమెట్రీ''. 249-250 68–76. doi:[https://doi.org/10.1016/j.ijms.2005.12.046 10.1016/j.ijms.2005.12.046].</ref>


== తయారీ ==
== తయారీ ==
అతినీలలోహిత కాంతి సమక్షంలో ఫ్లాష్ ఫోటోలిసిస్ పరిస్థితులలో [[క్లోరిన్]] మరియు [[ఆక్సిజన్]] చర్య వల్ల క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ స్వల్ప మొత్తంలో ఏర్పడుతుంది.<ref>(1953). "Studies of free radical reactivity by the methods of flash photolysis. The photochemical reaction between chlorine and oxygen". ''Discussions of the Faraday Society''. 14 23. doi:[https://doi.org/10.1039/df9531400023 10.1039/df9531400023].</ref>
అల్ట్రావైలెట్ కాంతి సమక్షంలో ఫ్లాష్ ఫోటోలిసిస్ పరిస్థితులలో [[క్లోరిన్]] మరియు [[ఆక్సిజన్]] చర్య వల్ల క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ స్వల్ప మొత్తంలో ఏర్పడుతుంది.<ref>(1953). "ఫ్లాష్ ఫోటోలిసిస్ పద్ధతుల ద్వారా ఫ్రీ రాడికల్ రియాక్టివిటీ అధ్యయనాలు. క్లోరిన్ మరియు ఆక్సిజన్ మధ్య ఫోటోకెమికల్ చర్య". ''డిస్కషన్స్ ఆఫ్ ది ఫెరడే సొసైటీ''. 14 23. doi:[https://doi.org/10.1039/df9531400023 10.1039/df9531400023].</ref>


:Cl2 + 2 O2 UV 2 ClO2 ↑
:Cl2 + 2 O2 UV 2 ClO2 ↑


క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ పలుచన చేసే పదార్థాల నుండి వేరు చేయబడినప్పుడు హింసాత్మకంగా వియోగం చెందుతుంది. ఫలితంగా, గ్యాస్-ఫేజ్ దశ ద్వారా వెళ్లకుండా దాని ద్రావణాలను ఉత్పత్తి చేసే తయారీ పద్ధతులు తరచుగా ఇష్టపడతాయి.
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ పలుచన పదార్థాల నుండి వేరు చేయబడినప్పుడు హింసాత్మకంగా వియోగం చెందుతుంది. ఫలితంగా, గ్యాస్-ఫేజ్ దశ ద్వారా వెళ్లకుండా దాని ద్రావణాలను ఉత్పత్తి చేసే తయారీ పద్ధతులు తరచుగా ఇష్టపడతాయి.


=== క్లోరైట్ యొక్క ఆక్సీకరణ ===
=== క్లోరైట్ యొక్క ఆక్సీకరణ ===
ప్రయోగశాలలో, ClO2 ను [[సోడియం క్లోరైట్]]ను క్లోరిన్‌తో ఆక్సీకరణం చేయడం ద్వారా తయారు చేయవచ్చు:<ref>"Inorganic Syntheses". 4 152–158. ISBN 978-0-470-13235-7. doi:[https://doi.org/10.1002/9780470132357.ch51 10.1002/9780470132357.ch51].</ref>
ప్రయోగశాలలో, ClO2 ను [[సోడియం క్లోరైట్]]ను క్లోరిన్‌తో ఆక్సీకరణం చేయడం ద్వారా తయారు చేయవచ్చు:<ref>"ఇనార్గానిక్ సింథసిస్". 4 152–158. ISBN 978-0-470-13235-7. doi:[https://doi.org/10.1002/9780470132357.ch51 10.1002/9780470132357.ch51].</ref>
NaClO2 + 2 Cl2 -> ClO2 + NaCl
NaClO2 + 2 Cl2 -> ClO2 + NaCl


సాంప్రదాయకంగా, [[క్రిమిసంహారక]] అనువర్తనాల కోసం క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ సోడియం [[క్లోరైట్]] లేదా సోడియం క్లోరైట్–[[హైపోక్లోరైట్]] పద్ధతి ద్వారా తయారు చేయబడింది:
సాంప్రదాయకంగా, [[క్రిమిసంహారిణి|క్రిమిసంహారక]] అనువర్తనాల కోసం క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ సోడియం [[క్లోరైట్]] లేదా సోడియం క్లోరైట్–[[హైపోక్లోరైట్]] పద్ధతి ద్వారా తయారు చేయబడింది:
2 NaClO2 + 2 HCl + NaOCl -> 2 ClO2 + 3 NaCl + H2O
2 NaClO2 + 2 HCl + NaOCl -> 2 ClO2 + 3 NaCl + H2O
లేదా సోడియం క్లోరైట్–[[హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం]] పద్ధతి:
లేదా సోడియం క్లోరైట్–[[హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం]] పద్ధతి:
Line 38: Line 180:
4 ClO2(-) + 2 H2SO4 -> 2 ClO2 + HClO3 + 2 SO4(2-) + H2O + HCl
4 ClO2(-) + 2 H2SO4 -> 2 ClO2 + HClO3 + 2 SO4(2-) + H2O + HCl


ఈ మూడు పద్ధతులు అధిక క్లోరైట్ మార్పిడి దిగుబడితో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఉత్పత్తి చేయగలవు. ఇతర ప్రక్రియల వలె కాకుండా, క్లోరైట్–సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం పద్ధతి పూర్తిగా క్లోరిన్ రహితమైనది, అయినప్పటికీ సమానమైన క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఉత్పత్తి చేయడానికి 25% ఎక్కువ క్లోరైట్ అవసరమవుతుంది. ప్రత్యామ్నాయంగా, చిన్న-స్థాయి అనువర్తనాల్లో [[హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్]] సమర్థవంతంగా ఉపయోగించబడుతుంది.
ఈ మూడు పద్ధతులు అధిక క్లోరైట్ మార్పిడి దిగుబడితో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఉత్పత్తి చేయగలవు. ఇతర ప్రక్రియల వలె కాకుండా, క్లోరైట్–సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్ల పద్ధతి పూర్తిగా క్లోరిన్ రహితమైనది, అయినప్పటికీ ఇది సమానమైన క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఉత్పత్తి చేయడానికి 25% ఎక్కువ క్లోరైట్ అవసరమవ్వడం వల్ల ఇబ్బంది పడుతుంది. ప్రత్యామ్నాయంగా, చిన్న-స్థాయి అనువర్తనాల్లో [[హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్]] సమర్థవంతంగా ఉపయోగించవచ్చు.


=== క్లోరేట్ యొక్క తగ్గింపు ===
=== క్లోరేట్ యొక్క తగ్గింపు ===
[[క్లోరేట్]] లవణాలకు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం లేదా ఏదైనా బలమైన ఆమ్లాన్ని జోడించడం వల్ల క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఉత్పత్తి అవుతుంది.<ref name=Pauling/>
[[క్లోరేట్]] లవణాలకు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం లేదా ఏదైనా బలమైన ఆమ్లాన్ని జోడించడం వల్ల క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఉత్పత్తి అవుతుంది.<ref name=Pauling/>


ప్రయోగశాలలో, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను [[పొటాషియం క్లోరేట్]] మరియు [[ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం]] చర్య ద్వారా కూడా తయారు చేయవచ్చు:
ప్రయోగశాలలో, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను [[పొటాషియం క్లోరేట్]]ను [[ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం]]తో చర్య జరపడం ద్వారా కూడా తయారు చేయవచ్చు:
KClO3 + H2C2O4 -> 2 K2C2O4 + ClO2 + CO2 + H2O
KClO3 + H2C2O4 -> 2 K2C2O4 + ClO2 + CO2 + H2O


Line 49: Line 191:
KClO3 + 2 H2C2O4 + H2SO4 -> KHSO4 + ClO2 + CO2 + H2O
KClO3 + 2 H2C2O4 + H2SO4 -> KHSO4 + ClO2 + CO2 + H2O


ప్రస్తుతం ప్రపంచంలో ఉత్పత్తి చేయబడే క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌లో 95% కంటే ఎక్కువ [[సోడియం క్లోరేట్]] తగ్గింపు ద్వారా తయారు చేయబడుతుంది, ఇది [[వుడ్ పల్ప్ బ్లీచింగ్|పల్ప్ బ్లీచింగ్]] కోసం ఉపయోగించబడుతుంది. ఇది [[మిథనాల్]], [[హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్]], [[హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం]] లేదా [[సల్ఫర్ డయాక్సైడ్]] వంటి తగిన [[తగ్గించే ఏజెంట్]]తో బలమైన ఆమ్ల ద్రావణంలో అధిక సామర్థ్యంతో ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. ఆధునిక సాంకేతికతలు మిథనాల్ లేదా హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్‌పై ఆధారపడి ఉంటాయి, ఎందుకంటే ఈ రసాయనాలు ఉత్తమ ఆర్థిక వ్యవస్థను అనుమతిస్తాయి మరియు మూలక క్లోరిన్‌ను సహ-ఉత్పత్తి చేయవు. మొత్తం చర్యను ఇలా వ్రాయవచ్చు:<ref>(1996). [http://www.tappi.org/Downloads/unsorted/UNTITLED---ipb96453pdf.aspx Mechanism of the Methanol Based ClO2 Generation Process]. 454–462. [[TAPPI]].</ref>
నేడు ప్రపంచంలో ఉత్పత్తి చేయబడే క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌లో 95% కంటే ఎక్కువ [[సోడియం క్లోరేట్]] తగ్గింపు ద్వారా, [[వుడ్ పల్ప్ బ్లీచింగ్|పల్ప్ బ్లీచింగ్]] కోసం తయారు చేయబడుతుంది. ఇది [[మెథనాల్]], [[హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్]], [[హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం]] లేదా [[సల్ఫర్ డయాక్సైడ్]] వంటి తగిన [[రిడ్యూసింగ్ ఏజెంట్]]తో బలమైన ఆమ్ల ద్రావణంలో అధిక సామర్థ్యంతో ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. ఆధునిక సాంకేతికతలు మెథనాల్ లేదా హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ ఆధారితమైనవి, ఎందుకంటే ఈ రసాయనాలు ఉత్తమ ఆర్థిక వ్యవస్థను అనుమతిస్తాయి మరియు మూలక క్లోరిన్‌ను సహ-ఉత్పత్తి చేయవు. మొత్తం చర్యను ఇలా వ్రాయవచ్చు:<ref>(1996). [http://www.tappi.org/Downloads/unsorted/UNTITLED---ipb96453pdf.aspx మెథనాల్ ఆధారిత ClO2 జనరేషన్ ప్రక్రియ యొక్క మెకానిజం]. 454–462. [[TAPPI]].</ref>


క్లోరేట్ + ఆమ్లం + తగ్గించే ఏజెంట్ → క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ + ఉప-ఉత్పత్తులు
క్లోరేట్ + ఆమ్లం + రిడ్యూసింగ్ ఏజెంట్ → క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ + ఉప-ఉత్పత్తులు


ఒక సాధారణ ఉదాహరణగా, ఒకే రియాక్టర్‌లో [[సోడియం క్లోరేట్]] మరియు [[హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం]] చర్య ఈ క్రింది మార్గం ద్వారా జరుగుతుందని నమ్ముతారు:
ఒక సాధారణ ఉదాహరణగా, ఒకే రియాక్టర్‌లో [[సోడియం క్లోరేట్]] మరియు [[హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం]] మధ్య చర్య ఈ క్రింది మార్గం ద్వారా జరుగుతుందని నమ్ముతారు:
ClO3(-) + Cl(-) + H(+) -> ClO2(-) + HOCl
ClO3(-) + Cl(-) + H(+) -> ClO2(-) + HOCl
ClO3(-) + ClO2(-) + 2 H(+) -> 2 ClO2 + H2O
ClO3(-) + ClO2(-) + 2 H(+) -> 2 ClO2 + H2O
Line 61: Line 203:
ClO3(-) + Cl(-) + 2 H(+) -> ClO2 + 2 Cl2 + H2O.
ClO3(-) + Cl(-) + 2 H(+) -> ClO2 + 2 Cl2 + H2O.


వాణిజ్యపరంగా ముఖ్యమైన ఉత్పత్తి మార్గం [[మిథనాల్‌]]ను తగ్గించే ఏజెంట్‌గా మరియు [[సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని]] ఆమ్లత్వం కోసం ఉపయోగిస్తుంది. క్లోరైడ్-ఆధారిత ప్రక్రియలను ఉపయోగించకపోవడంలో రెండు ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి: మూలక క్లోరిన్ ఏర్పడదు, మరియు పల్ప్ మిల్లుకు విలువైన రసాయనమైన [[సోడియం సల్ఫేట్]] ఉప-ఉత్పత్తిగా లభిస్తుంది. ఈ మిథనాల్-ఆధారిత ప్రక్రియలు అధిక సామర్థ్యాన్ని అందిస్తాయి మరియు చాలా సురక్షితంగా చేయవచ్చు.
వాణిజ్యపరంగా మరింత ముఖ్యమైన ఉత్పత్తి మార్గం [[మెథనాల్]]ను రిడ్యూసింగ్ ఏజెంట్‌గా మరియు [[సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం]]ను ఆమ్లత్వం కోసం ఉపయోగిస్తుంది. క్లోరైడ్-ఆధారిత ప్రక్రియలను ఉపయోగించకపోవడంలో రెండు ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి: మూలక క్లోరిన్ ఏర్పడదు, మరియు పల్ప్ మిల్లుకు విలువైన రసాయనమైన [[సోడియం సల్ఫేట్]] ఉప-ఉత్పత్తిగా లభిస్తుంది. ఈ మెథనాల్-ఆధారిత ప్రక్రియలు అధిక సామర్థ్యాన్ని అందిస్తాయి మరియు చాలా సురక్షితంగా చేయవచ్చు.


సోడియం క్లోరేట్, హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ మరియు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని ఉపయోగించే వేరియంట్ ప్రక్రియ 1999 నుండి నీటి శుద్ధి మరియు ఇతర చిన్న-స్థాయి [[క్రిమిసంహారక]] అనువర్తనాల కోసం ఎక్కువగా ఉపయోగించబడుతోంది, ఎందుకంటే ఇది 95% కంటే ఎక్కువ సామర్థ్యంతో క్లోరిన్-రహిత ఉత్పత్తిని ఇస్తుంది.
సోడియం క్లోరేట్, హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ మరియు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని ఉపయోగించే వేరియంట్ ప్రక్రియ 1999 నుండి నీటి శుద్ధి మరియు ఇతర చిన్న-స్థాయి [[క్రిమిసంహారిణి|క్రిమిసంహారక]] అనువర్తనాల కోసం ఎక్కువగా ఉపయోగించబడుతోంది, ఎందుకంటే ఇది 95% కంటే ఎక్కువ సామర్థ్యంతో క్లోరిన్-రహిత ఉత్పత్తిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది.


=== ఇతర ప్రక్రియలు ===
=== ఇతర ప్రక్రియలు ===
చాలా స్వచ్ఛమైన క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను క్లోరైట్ ద్రావణం యొక్క విద్యుద్విశ్లేషణ ద్వారా కూడా ఉత్పత్తి చేయవచ్చు:<ref name=white>(1999). "The handbook of chlorination and alternative disinfectants". John Wiley. ISBN 0-471-29207-9.</ref>
చాలా స్వచ్ఛమైన క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను క్లోరైట్ ద్రావణం యొక్క విద్యుద్విశ్లేషణ ద్వారా కూడా ఉత్పత్తి చేయవచ్చు:<ref name=white>(1999). "క్లోరినేషన్ మరియు ప్రత్యామ్నాయ క్రిమిసంహారిణుల హ్యాండ్‌బుక్". జాన్ విలే. ISBN 0-471-29207-9.</ref>


NaClO2 + H2O -> ClO2 + NaOH + 2 H2
NaClO2 + H2O -> ClO2 + NaOH + 2 H2


అధిక-స్వచ్ఛత కలిగిన క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ వాయువును (గాలి లేదా నైట్రోజన్‌లో 7.7%) గ్యాస్–సాలిడ్ పద్ధతి ద్వారా ఉత్పత్తి చేయవచ్చు, ఇది పలుచన క్లోరిన్ వాయువును ఘన సోడియం క్లోరైట్‌తో చర్య జరిపిస్తుంది:<ref name=white/>
అధిక-స్వచ్ఛత కలిగిన క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ వాయువు (గాలి లేదా నైట్రోజన్‌లో 7.7%) గ్యాస్–సాలిడ్ పద్ధతి ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది, ఇది పలుచన క్లోరిన్ వాయువును ఘన సోడియం క్లోరైట్‌తో చర్య జరుపుతుంది:<ref name=white/>
NaClO2 + 2 Cl2 -> ClO2 + NaCl
NaClO2 + 2 Cl2 -> ClO2 + NaCl


== నిర్వహణ లక్షణాలు ==
== నిర్వహణ లక్షణాలు ==
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ మూలక క్లోరిన్ కంటే చాలా భిన్నమైనది. క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ యొక్క అతి ముఖ్యమైన లక్షణాలలో ఒకటి దాని అధిక నీటి ద్రావణీయత, ముఖ్యంగా చల్లని నీటిలో. క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ నీటితో [[జలవిశ్లేషణ|చర్య జరపదు]]; ఇది ద్రావణంలో కరిగిన వాయువుగానే ఉంటుంది. క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ మూలక క్లోరిన్ కంటే నీటిలో సుమారు 10 రెట్లు ఎక్కువ కరుగుతుంది, కానీ దాని ద్రావణీయత ఉష్ణోగ్రతపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ మూలక క్లోరిన్ కంటే చాలా భిన్నమైనది. క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ యొక్క అతి ముఖ్యమైన లక్షణాలలో ఒకటి దాని అధిక నీటి ద్రావణీయత, ముఖ్యంగా చల్లని నీటిలో. క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ [[జలవిశ్లేషణ|నీటితో చర్య జరపదు]]; ఇది ద్రావణంలో కరిగిన వాయువుగానే ఉంటుంది. క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ మూలక క్లోరిన్ కంటే నీటిలో సుమారు 10 రెట్లు ఎక్కువ కరుగుతుంది, కానీ దాని ద్రావణీయత ఉష్ణోగ్రతపై చాలా ఆధారపడి ఉంటుంది.


10 kPa కంటే ఎక్కువ పాక్షిక పీడనాల వద్ద (లేదా [[STP]] వద్ద గాలిలో 10% వాల్యూమ్ కంటే ఎక్కువ వాయు-దశ సాంద్రతల వద్ద) ClO2 పేలుడుతో [[రసాయన వియోగం|వియోగం]] చెందవచ్చు. వియోగం కాంతి, వేడి మచ్చలు, రసాయన చర్య లేదా పీడన షాక్ ద్వారా ప్రారంభించబడవచ్చు. అందువల్ల, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఎప్పుడూ స్వచ్ఛమైన వాయువుగా నిర్వహించబడదు, కానీ దాదాపు ఎల్లప్పుడూ 0.5–10 g/L సాంద్రతలలో జల ద్రావణంగా నిర్వహించబడుతుంది. తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల వద్ద దాని ద్రావణీయత పెరుగుతుంది, కాబట్టి లీటరుకు 3 గ్రాముల కంటే ఎక్కువ సాంద్రతలతో నిల్వ చేసేటప్పుడు చల్లబరిచిన నీటిని (5 C) ఉపయోగించడం సాధారణం. యునైటెడ్ స్టేట్స్ వంటి అనేక దేశాలలో, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఏ సాంద్రతలోనూ రవాణా చేయకూడదు మరియు దాదాపు ఎల్లప్పుడూ ఆన్-సైట్‌లో ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. కొన్ని దేశాలలో, లీటరుకు 3 g/L కంటే తక్కువ సాంద్రత కలిగిన క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ద్రావణాలను భూమి ద్వారా రవాణా చేయవచ్చు, కానీ అవి సాపేక్షంగా అస్థిరంగా ఉంటాయి మరియు త్వరగా క్షీణిస్తాయి.
10 kPa కంటే ఎక్కువ పాక్షిక పీడనాల వద్ద (లేదా [[STP]] వద్ద గాలిలో 10% వాల్యూమ్ కంటే ఎక్కువ గ్యాస్-ఫేజ్ గాఢతల వద్ద) ClO2 పేలుడుతో [[క్లోరిన్]] మరియు [[ఆక్సిజన్]]గా [[రసాయన వియోగం|వియోగం]] చెందవచ్చు. వియోగం కాంతి, హాట్ స్పాట్‌లు, రసాయన చర్య లేదా పీడన షాక్ ద్వారా ప్రారంభించబడవచ్చు. అందువల్ల, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఎప్పుడూ స్వచ్ఛమైన వాయువుగా నిర్వహించబడదు, కానీ దాదాపు ఎల్లప్పుడూ 0.5–10 g/L మధ్య గాఢతలలో జల ద్రావణంగా నిర్వహించబడుతుంది. తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల వద్ద దాని ద్రావణీయత పెరుగుతుంది, కాబట్టి లీటరుకు 3 గ్రాముల కంటే ఎక్కువ గాఢత వద్ద నిల్వ చేసేటప్పుడు చల్లబరిచిన నీటిని (5 C) ఉపయోగించడం సాధారణం. యునైటెడ్ స్టేట్స్ వంటి అనేక దేశాలలో, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఏ గాఢతలోనూ రవాణా చేయకూడదు మరియు బదులుగా దాదాపు ఎల్లప్పుడూ ఆన్-సైట్‌లో ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. కొన్ని దేశాలలో, లీటరుకు 3 g/L కంటే తక్కువ గాఢత కలిగిన క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ద్రావణాలను భూమి ద్వారా రవాణా చేయవచ్చు, కానీ అవి సాపేక్షంగా అస్థిరంగా ఉంటాయి మరియు త్వరగా క్షీణిస్తాయి.


== ఉపయోగాలు ==
== ఉపయోగాలు ==
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ [[వుడ్ పల్ప్ బ్లీచింగ్]] కోసం మరియు మునిసిపల్ తాగునీటి [[క్రిమిసంహారక|క్రిమిసంహారణ]] (దీనిని [[వాటర్ క్లోరినేషన్|క్లోరినేషన్]] అంటారు), చమురు మరియు గ్యాస్ అనువర్తనాల్లో నీటి శుద్ధి, ఆహార పరిశ్రమలో క్రిమిసంహారణ, కూలింగ్ టవర్లలో మైక్రోబయోలాజికల్ నియంత్రణ మరియు వస్త్ర బ్లీచింగ్ కోసం ఉపయోగించబడుతుంది.<ref>Swaddle, Thomas Wilson. (1997). [https://archive.org/details/inorganicchemist00swad_535/page/n199 Inorganic Chemistry: An Industrial and Environmental Perspective]. 198–199. Academic Press. ISBN 0-12-678550-3.</ref><ref name="epa1999">(April 1999). [https://www.epa.gov/safewater/mdbp/pdf/alter/chapt_4.pdf Alternative Disinfectants and Oxidants Manual, chapter 4: Chlorine Dioxide]. US Environmental Protection Agency: Office of Water.</ref><ref name="block2001" /><ref name="Simpson">(2005). "Practical Chlorine Dioxide". Greg D. Simpson & Associates. ISBN 0-9771985-0-2.</ref> క్రిమిసంహారిణిగా, ఇది దాని ప్రత్యేక లక్షణాల కారణంగా తక్కువ సాంద్రతలలో కూడా ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.<ref name="epa1999"/><ref name="Simpson"/>
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ [[వుడ్ పల్ప్ బ్లీచింగ్]] కోసం మరియు మునిసిపల్ త్రాగునీటి [[క్రిమిసంహారిణి|క్రిమిసంహారక]] (దీనిని [[వాటర్ క్లోరినేషన్|క్లోరినేషన్]] అంటారు), చమురు మరియు గ్యాస్ అనువర్తనాల్లో నీటి శుద్ధి, ఆహార పరిశ్రమలో క్రిమిసంహారక, కూలింగ్ టవర్లలో మైక్రోబయోలాజికల్ నియంత్రణ మరియు వస్త్ర బ్లీచింగ్ కోసం ఉపయోగించబడుతుంది.<ref>స్వాడిల్, థామస్ విల్సన్. (1997). [https://archive.org/details/inorganicchemist00swad_535/page/n199 ఇనార్గానిక్ కెమిస్ట్రీ: యాన్ ఇండస్ట్రియల్ అండ్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ పర్స్పెక్టివ్]. 198–199. అకాడమిక్ ప్రెస్. ISBN 0-12-678550-3.</ref><ref name="epa1999">(ఏప్రిల్ 1999). [https://www.epa.gov/safewater/mdbp/pdf/alter/chapt_4.pdf ప్రత్యామ్నాయ క్రిమిసంహారిణులు మరియు ఆక్సిడెంట్ల మాన్యువల్, అధ్యాయం 4: క్లోరిన్ డయాక్సైడ్]. US ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ: ఆఫీస్ ఆఫ్ వాటర్.</ref><ref name="block2001" /><ref name="Simpson">(2005). "ప్రాక్టికల్ క్లోరిన్ డయాక్సైడ్". గ్రెగ్ డి. సింప్సన్ & అసోసియేట్స్. ISBN 0-9771985-0-2.</ref> క్రిమిసంహారిణిగా, దాని ప్రత్యేక లక్షణాల కారణంగా తక్కువ గాఢతలో కూడా ఇది ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.<ref name="epa1999"/><ref name="Simpson"/>


=== బ్లీచింగ్ ===
=== బ్లీచింగ్ ===
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ కొన్నిసార్లు క్లోరిన్‌తో కలిపి వుడ్ పల్ప్ బ్లీచింగ్ కోసం ఉపయోగించబడుతుంది, కానీ ఇది ECF (ఎలిమెంటల్ క్లోరిన్-ఫ్రీ) బ్లీచింగ్ సీక్వెన్స్‌లలో ఒంటరిగా ఉపయోగించబడుతుంది. ఇది మధ్యస్థ ఆమ్ల [[pH]] (3.5 నుండి 6) వద్ద ఉపయోగించబడుతుంది. క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ వాడకం ఉత్పత్తి చేయబడిన [[ఆర్గానోక్లోరైడ్]] సమ్మేళనాల మొత్తాన్ని తగ్గిస్తుంది.<ref name="eero">Sjöström, E.. (1993). "Wood Chemistry: Fundamentals and Applications". [[Academic Press]]. ISBN 0-12-647480-X.</ref> 2005, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ (ECF సాంకేతికత) ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యంత ముఖ్యమైన [[బ్లీచింగ్]] పద్ధతి. బ్లీచ్ చేయబడిన మొత్తం [[క్రాఫ్ట్ పల్ప్]]లో సుమారు 95% ECF బ్లీచింగ్ సీక్వెన్స్‌లలో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఉపయోగించి తయారు చేయబడుతుంది.<ref>[http://www.aet.org/science_of_ecf/eco_risk/2005_pulp.html AET – Reports – Science – Trends in World Bleached Chemical Pulp Production: 1990–2005].</ref>
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ కొన్నిసార్లు క్లోరిన్‌తో కలిపి వుడ్ పల్ప్ బ్లీచింగ్ కోసం ఉపయోగించబడుతుంది, కానీ ఇది ECF (ఎలిమెంటల్ క్లోరిన్-ఫ్రీ) బ్లీచింగ్ సీక్వెన్స్‌లలో ఒంటరిగా ఉపయోగించబడుతుంది. ఇది మధ్యస్థ ఆమ్ల [[pH]] (3.5 నుండి 6) వద్ద ఉపయోగించబడుతుంది. క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ వాడకం ఉత్పత్తి చేయబడిన [[ఆర్గానోక్లోరైడ్]] సమ్మేళనాల మొత్తాన్ని తగ్గిస్తుంది.<ref name="eero">స్జోస్ట్రోమ్, E.. (1993). "వుడ్ కెమిస్ట్రీ: ఫండమెంటల్స్ అండ్ అప్లికేషన్స్". [[అకాడమిక్ ప్రెస్]]. ISBN 0-12-647480-X.</ref> 2005, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ (ECF సాంకేతికత) ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యంత ముఖ్యమైన [[బ్లీచ్]]ing పద్ధతి. బ్లీచ్ చేయబడిన మొత్తం [[క్రాఫ్ట్ పల్ప్]]లో సుమారు 95% ECF బ్లీచింగ్ సీక్వెన్స్‌లలో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఉపయోగించి తయారు చేయబడుతుంది.<ref>[http://www.aet.org/science_of_ecf/eco_risk/2005_pulp.html AET – రిపోర్ట్స్ – సైన్స్ – ట్రెండ్స్ ఇన్ వరల్డ్ బ్లీచ్డ్ కెమికల్ పల్ప్ ప్రొడక్షన్: 1990–2005].</ref>


క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ [[పిండి]]ని బ్లీచ్ చేయడానికి కూడా ఉపయోగించబడింది.<ref>Harrel, C. G.. (1952). "Maturing and Bleaching Agents in Producing Flour". ''Industrial & Engineering Chemistry''. 44 (1) 95–100. doi:[https://doi.org/10.1021/ie50505a030 10.1021/ie50505a030].</ref>
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ [[పిండి]]ని బ్లీచ్ చేయడానికి కూడా ఉపయోగించబడింది.<ref>హారెల్, C. G.. (1952). "పిండిని ఉత్పత్తి చేయడంలో మెచ్యూరింగ్ మరియు బ్లీచింగ్ ఏజెంట్లు". ''ఇండస్ట్రియల్ & ఇంజనీరింగ్ కెమిస్ట్రీ''. 44 (1) 95–100. doi:[https://doi.org/10.1021/ie50505a030 10.1021/ie50505a030].</ref>


=== నీటి శుద్ధి ===
=== నీటి శుద్ధి ===
''మరింత సమాచారం: Water chlorination, Portable water purification#Chlorine dioxide''
''మరింత సమాచారం: వాటర్ క్లోరినేషన్, పోర్టబుల్ వాటర్ ప్యూరిఫికేషన్#క్లోరిన్ డయాక్సైడ్''
[[నయాగరా ఫాల్స్, న్యూయార్క్]] వద్ద ఉన్న నీటి శుద్ధి ప్లాంట్ 1944లో "రుచి మరియు వాసన కలిగించే [[ఫినోలిక్ సమ్మేళనాలను]]" నాశనం చేయడానికి [[తాగునీటి]] శుద్ధి కోసం క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను మొదటిసారి ఉపయోగించింది.<ref name="epa1999" /><ref name="block2001" /> 1956లో [[బ్రస్సెల్స్]], బెల్జియం, క్లోరిన్ నుండి క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌కు మారినప్పుడు, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ పెద్ద ఎత్తున తాగునీటి క్రిమిసంహారిణిగా ప్రవేశపెట్టబడింది.<ref name="block2001" /> నీటి శుద్ధిలో దీని అత్యంత సాధారణ ఉపయోగం తాగునీటి క్లోరినేషన్‌కు ముందు ప్రీ-[[ఆక్సిడెంట్]]గా ఉపయోగించడం, ఇది ఉచిత క్లోరిన్‌కు గురైనప్పుడు [[ట్రైహాలోమీథేన్లను]] ఉత్పత్తి చేసే సహజ నీటి మలినాలను నాశనం చేస్తుంది.<ref>(2005). "Trihalomethane formation during chemical oxidation with chlorine, chlorine dioxide and ozone of ten Italian natural waters". ''Desalination''. 176 (1–3) 103–111. doi:[https://doi.org/10.1016/j.desal.2004.10.022 10.1016/j.desal.2004.10.022].</ref><ref>(1996). "A pilot study on trihalomethane formation in water treated by chlorine dioxide". ''Zhonghua Yufang Yixue Zazhi (Chinese Journal of Preventive Medicine)''. 30 (1) 10–13.</ref><ref name="volk2002">(2002). "Implementation of chlorine dioxide disinfection: Effects of the treatment change on drinking water quality in a full-scale distribution system". ''Journal of Environmental Engineering and Science''. 1 (5) 323–330. doi:[https://doi.org/10.1139/s02-026 10.1139/s02-026].</ref> ట్రైహాలోమీథేన్లు ముడి నీటిలో సహజంగా ఉండే ఆర్గానిక్ పదార్థాల క్లోరినేషన్‌తో సంబంధం ఉన్న క్యాన్సర్ కారక క్రిమిసంహారక ఉప-ఉత్పత్తులుగా అనుమానించబడుతున్నాయి.<ref>(1982). "Trihalomethanes as initiators and promoters of carcinogenesis". ''Environmental Health Perspectives''. 46 151–156. doi:[https://doi.org/10.2307/3429432 10.2307/3429432].</ref><ref name="volk2002" /> క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ మూలక క్లోరిన్ లేదా బ్లీచ్ ఉపయోగించినప్పుడు కంటే సహజ ఆర్గానిక్ పదార్థాల సమక్షంలో 70% తక్కువ హాలోమీథేన్లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.<ref name=":1">[https://www.who.int/publications-detail-redirect/9789241549950 Guidelines for drinking-water quality, 4th edition, incorporating the 1st addendum]. [[World Health Organization]].</ref>
[[నయాగరా ఫాల్స్, న్యూయార్క్]]లోని నీటి శుద్ధి ప్లాంట్ 1944లో "రుచి మరియు వాసన కలిగించే [[ఫినోలిక్ సమ్మేళనాలను]]" నాశనం చేయడానికి [[త్రాగునీటి]] శుద్ధి కోసం క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను మొదటిసారిగా ఉపయోగించింది.<ref name="epa1999" /><ref name="block2001" /> 1956లో [[బ్రస్సెల్స్]], బెల్జియం, క్లోరిన్ నుండి క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌కు మారినప్పుడు, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ త్రాగునీటి క్రిమిసంహారిణిగా పెద్ద ఎత్తున ప్రవేశపెట్టబడింది.<ref name="block2001" /> నీటి శుద్ధిలో దీని అత్యంత సాధారణ ఉపయోగం త్రాగునీటి క్లోరినేషన్‌కు ముందు ప్రీ-[[ఆక్సిడెంట్]]గా, సహజ నీటి మలినాలను నాశనం చేయడానికి, లేకపోతే ఇవి ఉచిత క్లోరిన్‌కు గురైనప్పుడు [[ట్రైహాలోమీథేన్]]లను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.<ref>(2005). "పది ఇటాలియన్ సహజ జలాల క్లోరిన్, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ మరియు ఓజోన్‌తో రసాయన ఆక్సీకరణ సమయంలో ట్రైహాలోమీథేన్ నిర్మాణం". ''డీశాలినేషన్''. 176 (1–3) 103–111. doi:[https://doi.org/10.1016/j.desal.2004.10.022 10.1016/j.desal.2004.10.022].</ref><ref>(1996). "క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌తో శుద్ధి చేసిన నీటిలో ట్రైహాలోమీథేన్ నిర్మాణంపై ఒక పైలట్ అధ్యయనం". ''జుంగ్‌హువా యుఫాంగ్ యిషు జజాహి (చైనీస్ జర్నల్ ఆఫ్ ప్రివెంటివ్ మెడిసిన్)''. 30 (1) 10–13.</ref><ref name="volk2002">(2002). "క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ క్రిమిసంహారక అమలు: పూర్తి-స్థాయి పంపిణీ వ్యవస్థలో త్రాగునీటి నాణ్యతపై చికిత్స మార్పు యొక్క ప్రభావాలు". ''జర్నల్ ఆఫ్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ సైన్స్''. 1 (5) 323–330. doi:[https://doi.org/10.1139/s02-026 10.1139/s02-026].</ref> ట్రైహాలోమీథేన్లు ముడి నీటిలో సహజంగా సంభవించే ఆర్గానిక్స్‌తో క్లోరినేషన్ సంబంధం కలిగి ఉన్న క్యాన్సర్ కారక క్రిమిసంహారక ఉప-ఉత్పత్తులుగా అనుమానించబడుతున్నాయి.<ref>(1982). "ట్రైహాలోమీథేన్లు క్యాన్సర్ కారకాలుగా మరియు ప్రమోటర్లుగా". ''ఎన్విరాన్‌మెంటల్ హెల్త్ పర్స్పెక్టివ్స్''. 46 151–156. doi:[https://doi.org/10.2307/3429432 10.2307/3429432].</ref> క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ మూలక క్లోరిన్ లేదా బ్లీచ్ ఉపయోగించినప్పుడు కంటే సహజ ఆర్గానిక్ పదార్థాల సమక్షంలో 70% తక్కువ హాలోమీథేన్‌లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.<ref name=":1">[https://www.who.int/publications-detail-redirect/9789241549950 త్రాగునీటి నాణ్యత కోసం మార్గదర్శకాలు, 4వ ఎడిషన్, 1వ యాడ్endumను కలుపుకొని]. [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]].</ref>


క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ [[pH]] 7 కంటే ఎక్కువ ఉన్నప్పుడు,<ref name="epa1999" /> అమ్మోనియా మరియు అమైన్‌ల సమక్షంలో,<ref>[https://www.lenntech.com/processes/disinfection/chemical/disinfectants-chlorine-dioxide.htm Chlorine dioxide as a disinfectant]. Lenntech.</ref> మరియు నీటి పంపిణీ వ్యవస్థలలో బయోఫిల్మ్‌ల నియంత్రణ కోసం క్లోరిన్ కంటే మెరుగైనది.<ref name="volk2002" /> క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ అనేక పారిశ్రామిక నీటి శుద్ధి అనువర్తనాల్లో [[బయోసైడ్]]గా ఉపయోగించబడుతుంది, ఇందులో [[కూలింగ్ టవర్లు]], ప్రాసెస్ వాటర్ మరియు ఆహార శుద్ధి ఉన్నాయి.<ref>(2002). "Chlorine dioxide wash of shrimp and crawfish an alternative to aqueous chlorine". ''Food Microbiology''. 19 (4) 261–267. doi:[https://doi.org/10.1006/fmic.2002.0493 10.1006/fmic.2002.0493].</ref>
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ [[pH]] 7 కంటే ఎక్కువ ఉన్నప్పుడు,<ref name="epa1999" /> అమ్మోనియా మరియు అమైన్‌ల సమక్షంలో,<ref>[https://www.lenntech.com/processes/disinfection/chemical/disinfectants-chlorine-dioxide.htm క్రిమిసంహారిణిగా క్లోరిన్ డయాక్సైడ్]. లెంటెక్.</ref> మరియు నీటి పంపిణీ వ్యవస్థలలో బయోఫిల్మ్‌ల నియంత్రణ కోసం క్లోరిన్ కంటే మెరుగైనది.<ref name="volk2002" /> క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ అనేక పారిశ్రామిక నీటి శుద్ధి అనువర్తనాల్లో [[బయోసైడ్]]గా ఉపయోగించబడుతుంది, ఇందులో [[కూలింగ్ టవర్లు]], ప్రాసెస్ వాటర్ మరియు ఆహార శుద్ధి ఉన్నాయి.<ref>(2002). "రొయ్యలు మరియు క్రాల్‌ఫిష్ యొక్క క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ వాష్, జల క్లోరిన్‌కు ప్రత్యామ్నాయం". ''ఫుడ్ మైక్రోబయాలజీ''. 19 (4) 261–267. doi:[https://doi.org/10.1006/fmic.2002.0493 10.1006/fmic.2002.0493].</ref>


క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ క్లోరిన్ కంటే తక్కువ తినివేయునది (corrosive) మరియు ''[[లెజియోనెల్లా]]'' బ్యాక్టీరియా నియంత్రణకు మెరుగైనది.<ref name="block2001">Block, Seymour Stanton. (2001). "Disinfection, Sterilization, and Preservation". 215. Lippincott, Williams & Wilkins. ISBN 0-683-30740-1.</ref><ref>(2007). [http://www.legionella.org/ZhangICHE07.pdf Safety and Efficacy of Chlorine Dioxide for ''Legionella'' control in a Hospital Water System]. ''Infection Control and Hospital Epidemiology''. 28 (8) 1009–1012. doi:[https://doi.org/10.1086/518847 10.1086/518847].</ref>
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ క్లోరిన్ కంటే తక్కువ తినివేయునది మరియు ''[[లెజియోనెల్లా]]'' బ్యాక్టీరియా నియంత్రణకు మెరుగైనది.<ref name="block2001">బ్లాక్, సీమూర్ స్టాంటన్. (2001). "డిసిన్ఫెక్షన్, స్టెరిలైజేషన్, అండ్ ప్రిజర్వేషన్". 215. లిప్పిన్‌కాట్, విలియమ్స్ & విల్కిన్స్. ISBN 0-683-30740-1.</ref><ref>(2007). [http://www.legionella.org/ZhangICHE07.pdf హాస్పిటల్ వాటర్ సిస్టమ్‌లో ''లెజియోనెల్లా'' నియంత్రణ కోసం క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ యొక్క భద్రత మరియు సమర్థత]. ''ఇన్ఫెక్షన్ కంట్రోల్ అండ్ హాస్పిటల్ ఎపిడెమియాలజీ''. 28 (8) 1009–1012. doi:[https://doi.org/10.1086/518847 10.1086/518847].</ref>
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఇతర ద్వితీయ నీటి క్రిమిసంహారక పద్ధతుల కంటే మెరుగైనది, ఎందుకంటే క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ pH ద్వారా ప్రతికూలంగా ప్రభావితం కాదు, కాలక్రమేణా సామర్థ్యాన్ని కోల్పోదు, ఎందుకంటే బ్యాక్టీరియా దీనికి నిరోధకతను పెంచుకోదు, మరియు సాధారణంగా ఉపయోగించే తాగునీటి తుప్పు నిరోధకాలు అయిన [[సిలికా]] మరియు [[ఫాస్ఫేట్]]ల ద్వారా ప్రతికూలంగా ప్రభావితం కాదు. యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, ఇది [[యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ|EPA]]-నమోదిత బయోసైడ్.
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఇతర ద్వితీయ నీటి క్రిమిసంహారక పద్ధతుల కంటే మెరుగైనది, ఎందుకంటే క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ pH ద్వారా ప్రతికూలంగా ప్రభావితం కాదు, కాలక్రమేణా సమర్థతను కోల్పోదు, ఎందుకంటే బ్యాక్టీరియా దీనికి నిరోధకతను పెంచుకోదు, మరియు సాధారణంగా ఉపయోగించే త్రాగునీటి తుప్పు నిరోధకాలైన [[సిలికా]] మరియు [[ఫాస్ఫేట్]]ల ద్వారా ప్రతికూలంగా ప్రభావితం కాదు. యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, ఇది [[యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ|EPA]]-రిజిస్టర్డ్ బయోసైడ్.


ఇది [[వైరస్]]లు, [[బ్యాక్టీరియా]] మరియు [[ప్రోటోజోవా]] వంటి నీటి ద్వారా సంక్రమించే వ్యాధికారక ఏజెంట్లకు వ్యతిరేకంగా చాలా సందర్భాలలో క్లోరిన్ కంటే క్రిమిసంహారిణిగా మరింత ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది – ఇందులో ''[[జియార్డియా లాంబ్లియా|జియార్డియా]]'' యొక్క [[మైక్రోబియల్ సిస్ట్|సిస్ట్‌లు]] మరియు ''[[క్రిప్టోస్పోరిడియోసిస్|క్రిప్టోస్పోరిడియం]]'' యొక్క [[ఊసిస్ట్]]లు ఉన్నాయి.<ref>(January 2008). "Protective effect of low-concentration chlorine dioxide gas against influenza A virus infection". ''Journal of General Virology''. 89 (pt 1) 60–67. doi:[https://doi.org/10.1099/vir.0.83393-0 10.1099/vir.0.83393-0].</ref><ref name="epa1999" />
ఇది చాలా సందర్భాలలో [[వైరస్]]లు, [[బ్యాక్టీరియా]], మరియు [[ప్రోటోజోవా]] వంటి నీటి ద్వారా వచ్చే వ్యాధికారక ఏజెంట్లకు వ్యతిరేకంగా క్లోరిన్ కంటే క్రిమిసంహారిణిగా మరింత ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది – ఇందులో ''[[గియార్డియా లాంబ్లియా|గియార్డియా]]'' యొక్క [[మైక్రోబియల్ సిస్ట్|సిస్ట్‌లు]] మరియు ''[[క్రిప్టోస్పోరిడియోసిస్|క్రిప్టోస్పోరిడియం]]'' యొక్క [[ఊసిస్ట్]]లు ఉన్నాయి.<ref>(జనవరి 2008). "ఇన్ఫ్లుఎంజా A వైరస్ ఇన్ఫెక్షన్‌కు వ్యతిరేకంగా తక్కువ-గాఢత క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ వాయువు యొక్క రక్షణ ప్రభావం". ''జర్నల్ ఆఫ్ జనరల్ వైరాలజీ''. 89 (pt 1) 60–67. doi:[https://doi.org/10.1099/vir.0.83393-0 10.1099/vir.0.83393-0].</ref><ref name="epa1999" />


నీటి శుద్ధిలో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ వాడకం ఉప-ఉత్పత్తి క్లోరైట్ ఏర్పడటానికి దారితీస్తుంది, ఇది USAలో తాగునీటిలో గరిష్టంగా 1 పార్ట్ పర్ మిలియన్‌కు పరిమితం చేయబడింది.<ref name="epa1999" /> ఈ EPA ప్రమాణం USలో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ వాడకాన్ని సాపేక్షంగా అధిక-నాణ్యత గల నీటికి పరిమితం చేస్తుంది, ఎందుకంటే ఇది క్లోరైట్ సాంద్రతను తగ్గిస్తుంది, లేదా ఇనుము-ఆధారిత కోగ్యులెంట్లతో చికిత్స చేయవలసిన నీటికి పరిమితం చేస్తుంది, ఎందుకంటే ఇనుము క్లోరైట్‌ను క్లోరైడ్‌గా తగ్గించగలదు.<ref>[https://wwwn.cdc.gov/TSP/PHS/PHS.aspx?phsid=580&toxid=108 Chlorine Dioxide & Chlorite | Public Health Statement | ATSDR]. [[Centers for Disease Control and Prevention]].</ref> ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ కూడా 1ppm మోతాదును సూచిస్తుంది.<ref name=":1" />
నీటి శుద్ధిలో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ వాడకం ఉప-ఉత్పత్తి క్లోరైట్ ఏర్పడటానికి దారితీస్తుంది, ఇది USAలో త్రాగునీటిలో గరిష్టంగా 1 పార్ట్ పర్ మిలియన్‌కు పరిమితం చేయబడింది.<ref name="epa1999" /> ఈ EPA ప్రమాణం USలో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ వాడకాన్ని సాపేక్షంగా అధిక-నాణ్యత గల నీటికి పరిమితం చేస్తుంది, ఎందుకంటే ఇది క్లోరైట్ గాఢతను తగ్గిస్తుంది, లేదా ఇనుము-ఆధారిత కోగ్యులెంట్లతో శుద్ధి చేయవలసిన నీటికి, ఎందుకంటే ఇనుము క్లోరైట్‌ను క్లోరైడ్‌గా తగ్గించగలదు.<ref>[https://wwwn.cdc.gov/TSP/PHS/PHS.aspx?phsid=580&toxid=108 క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ & క్లోరైట్ | పబ్లిక్ హెల్త్ స్టేట్‌మెంట్ | ATSDR]. [[సెంటర్స్ ఫర్ డిసీజ్ కంట్రోల్ అండ్ ప్రివెన్షన్]].</ref> ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ కూడా 1ppm డోసిఫికేషన్‌ను సూచిస్తుంది.<ref name=":1" />


=== ప్రజా సంక్షోభాలలో ఉపయోగం ===
=== ప్రజా సంక్షోభాల్లో ఉపయోగం ===
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఆక్సిడైజర్ లేదా క్రిమిసంహారిణిగా అనేక అనువర్తనాలను కలిగి ఉంది. క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ గాలి క్రిమిసంహారణ కోసం ఉపయోగించవచ్చు మరియు [[2001 ఆంత్రాక్స్ దాడుల]] తర్వాత యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని భవనాల నిర్మూలనలో ఉపయోగించిన ప్రధాన ఏజెంట్ ఇది.<ref>(2007). [http://www.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=07519213EN Air Disinfection with Chlorine Dioxide in Saps]. ''Journal of Environment and Health''. 24 (4) 245–246.</ref><ref>(2007). [http://www.epa.gov/opp00001/factsheets/chemicals/chlorinedioxidefactsheet.htm Anthrax spore decontamination using chlorine dioxide]. Environmental Protection Agency.</ref> లూసియానాలోని న్యూ ఓర్లీన్స్‌లో [[హరికేన్ కత్రినా]] విపత్తు తర్వాత, వరద నీటితో నిండిన ఇళ్ల నుండి ప్రమాదకరమైన [[బూజు (శిలీంధ్రం)|మోల్డ్]]ను నిర్మూలించడానికి క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఉపయోగించబడింది.<ref>(2005). "Efficacy of Gaseous Chlorine Dioxide as a Sanitizer for Killing Salmonella, Yeasts, and Molds on Blueberries, Strawberries, and Raspberries". ''Journal of Food Protection''. 68 (6) 1165–1175. doi:[https://doi.org/10.4315/0362-028x-68.6.1165 10.4315/0362-028x-68.6.1165].</ref>
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఆక్సిడైజర్ లేదా క్రిమిసంహారిణిగా అనేక అనువర్తనాలను కలిగి ఉంది. క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ గాలి క్రిమిసంహారకానికి ఉపయోగించవచ్చు మరియు [[2001 ఆంత్రాక్స్ దాడుల]] తర్వాత యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని భవనాల నిర్మూలనలో ఉపయోగించిన ప్రధాన ఏజెంట్ ఇది.<ref>(2007). [http://www.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=07519213EN Sapsలో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌తో గాలి క్రిమిసంహారక]. ''జర్నల్ ఆఫ్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ అండ్ హెల్త్''. 24 (4) 245–246.</ref><ref>(2007). [http://www.epa.gov/opp00001/factsheets/chemicals/chlorinedioxidefactsheet.htm క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఉపయోగించి ఆంత్రాక్స్ స్పోర్ నిర్మూలన]. ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ.</ref> న్యూ ఓర్లీన్స్, లూసియానా మరియు చుట్టుపక్కల గల్ఫ్ కోస్ట్‌లో [[హరికేన్ కత్రినా]] విపత్తు తర్వాత, వరద నీటిలో మునిగిపోయిన ఇళ్ల నుండి ప్రమాదకరమైన [[మోల్డ్ (శిలీంధ్రం)|మోల్డ్]]ను నిర్మూలించడానికి క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఉపయోగించబడింది.<ref>(2005). "బ్లూబెర్రీస్, స్ట్రాబెర్రీస్ మరియు రాస్ప్‌బెర్రీస్‌పై సాల్మోనెల్లా, ఈస్ట్ మరియు మోల్డ్స్‌ను చంపడానికి శానిటైజర్‌గా వాయు క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ యొక్క సమర్థత". ''జర్నల్ ఆఫ్ ఫుడ్ ప్రొటెక్షన్''. 68 (6) 1165–1175. doi:[https://doi.org/10.4315/0362-028x-68.6.1165 10.4315/0362-028x-68.6.1165].</ref>


COVID-19 మహమ్మారిని పరిష్కరించడంలో, [[యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ|U.S. ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ]] కరోనావైరస్ వ్యాధి 2019కి వ్యతిరేకంగా పర్యావరణ చర్యలలో ఉపయోగించడానికి దాని ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉండే అనేక [[క్రిమిసంహారిణుల]] జాబితాను పోస్ట్ చేసింది.<ref>[https://cen.acs.org/biological-chemistry/infectious-disease/How-we-know-disinfectants-should-kill-the-COVID-19-coronavirus/98/web/2020/03 How we know disinfectants should kill the COVID-19 coronavirus]. ''Chemical & Engineering News''.</ref><ref>(2020-03-13). [https://www.epa.gov/coronavirus-and-disinfectants/about-list-n-disinfectants-coronavirus-covid-19 List N: Disinfectants for Use Against SARS-CoV-2]. ''[[United States Environmental Protection Agency|Environmental Protection Agency]]''.</ref> కొన్ని క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌గా యాక్టివేట్ చేయబడిన [[సోడియం క్లోరైట్]]పై ఆధారపడి ఉంటాయి, అయితే ప్రతి ఉత్పత్తిలో విభిన్న ఫార్ములేషన్లు ఉపయోగించబడతాయి. EPA జాబితాలోని అనేక ఇతర ఉత్పత్తులు [[సోడియం హైపోక్లోరైట్]]ను కలిగి ఉంటాయి, ఇది పేరులో సమానంగా ఉంటుంది కానీ సోడియం క్లోరైట్‌తో గందరగోళం చెందకూడదు ఎందుకంటే అవి చాలా భిన్నమైన రసాయన చర్యలను కలిగి ఉంటాయి.
COVID-19 మహమ్మారిని ఎదుర్కోవడంలో, [[యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ|U.S. ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ]] కరోనావైరస్ వ్యాధి 2019కి వ్యతిరేకంగా పర్యావరణ చర్యలలో ఉపయోగించడానికి దాని ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉండే అనేక [[క్రిమిసంహారిణుల]] జాబితాను పోస్ట్ చేసింది.<ref>[https://cen.acs.org/biological-chemistry/infectious-disease/How-we-know-disinfectants-should-kill-the-COVID-19-coronavirus/98/web/2020/03 క్రిమిసంహారిణులు COVID-19 కరోనావైరస్‌ను ఎలా చంపుతాయో మనకు ఎలా తెలుసు]. ''కెమికల్ & ఇంజనీరింగ్ న్యూస్''.</ref><ref>(2020-03-13). [https://www.epa.gov/coronavirus-and-disinfectants/about-list-n-disinfectants-coronavirus-covid-19 లిస్ట్ N: SARS-CoV-2కి వ్యతిరేకంగా ఉపయోగించడానికి క్రిమిసంహారిణులు]. ''[[యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ|ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ]]''.</ref> కొన్ని [[సోడియం క్లోరైట్]]పై ఆధారపడి ఉంటాయి, ఇది క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌గా సక్రియం చేయబడుతుంది, అయితే ప్రతి ఉత్పత్తిలో విభిన్న ఫార్ములేషన్లు ఉపయోగించబడతాయి. EPA జాబితాలోని అనేక ఇతర ఉత్పత్తులు [[సోడియం హైపోక్లోరైట్]]ను కలిగి ఉంటాయి, ఇది పేరులో సమానంగా ఉంటుంది కానీ సోడియం క్లోరైట్‌తో గందరగోళం చెందకూడదు ఎందుకంటే అవి రసాయన చర్య యొక్క చాలా భిన్నమైన పద్ధతులను కలిగి ఉంటాయి.


=== ఇతర క్రిమిసంహారక ఉపయోగాలు ===
=== ఇతర క్రిమిసంహారక ఉపయోగాలు ===
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ బ్లూబెర్రీలు, రాస్ప్‌బెర్రీలు మరియు స్ట్రాబెర్రీల వంటి పండ్లను "శుభ్రపరచడానికి" ఫ్యూమిగెంట్ చికిత్సగా ఉపయోగించవచ్చు, ఇవి బూజు మరియు ఈస్ట్‌ను అభివృద్ధి చేస్తాయి.<ref>O'Brian, D.. (2017). [https://www.ars.usda.gov/news-events/news/research-news/2017/chlorine-dioxide-pouches-can-make-produce-safer-and-reduce-spoilage/ Chlorine Dioxide Pouches Can Make Produce Safer and Reduce Spoilage]. ''AgResearch Magazine''. (July).</ref>
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ బ్లూబెర్రీస్, రాస్ప్‌బెర్రీస్ మరియు స్ట్రాబెర్రీస్ వంటి పండ్లను "శానిటైజ్" చేయడానికి ఫ్యూమిగెంట్ చికిత్సగా ఉపయోగించవచ్చు, ఇవి మోల్డ్స్ మరియు ఈస్ట్‌ను అభివృద్ధి చేస్తాయి.<ref>ఓ'బ్రియన్, D.. (2017). [https://www.ars.usda.gov/news-events/news/research-news/2017/chlorine-dioxide-pouches-can-make-produce-safer-and-reduce-spoilage/ క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ పౌచ్‌లు ఉత్పత్తులను సురక్షితంగా మార్చగలవు మరియు పాడైపోవడాన్ని తగ్గించగలవు]. ''అగ్రిసెర్చ్ మ్యాగజైన్''. (జూలై).</ref>


క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ కోడి మాంసాన్ని వధించిన తర్వాత స్ప్రే చేయడం లేదా ముంచడం ద్వారా క్రిమిసంహారణ చేయడానికి ఉపయోగించవచ్చు.<ref>(2019-05-29). [https://www.bigissue.com/latest/the-truth-behind-the-chlorinated-chicken-panic/ The truth behind the chlorinated chicken panic]. ''The Big Issue''.</ref>
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ కోళ్ళను వధించిన తర్వాత స్ప్రే చేయడం లేదా ముంచడం ద్వారా క్రిమిసంహారక చేయడానికి ఉపయోగించవచ్చు.<ref>(2019-05-29). [https://www.bigissue.com/latest/the-truth-behind-the-chlorinated-chicken-panic/ క్లోరినేటెడ్ చికెన్ పానిక్ వెనుక ఉన్న నిజం]. ''ది బిగ్ ఇష్యూ''.</ref>


క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ [[ఎండోస్కోపీ|ఎండోస్కోప్‌ల]] క్రిమిసంహారణ కోసం ఉపయోగించవచ్చు, ఉదాహరణకు ట్రిస్టెల్ అనే వాణిజ్య పేరుతో.<ref>(2001). "An evaluation of the use of chlorine dioxide (Tristel One-Shot) in an automated washer/disinfector (Medivator) fitted with a chlorine dioxide generator for decontamination of flexible endoscopes". ''Journal of Hospital Infection''. 48 (1) 55–65. doi:[https://doi.org/10.1053/jhin.2001.0956 10.1053/jhin.2001.0956].</ref> ఇది [[సర్ఫ్యాక్టెంట్]]తో ముందస్తు శుభ్రత మరియు [[డీఅయోనైజ్డ్ వాటర్]] మరియు తక్కువ-స్థాయి యాంటీఆక్సిడెంట్‌తో తదుపరి శుభ్రతతో కూడిన త్రయంలో కూడా అందుబాటులో ఉంటుంది.<ref>[http://www.ethicalagents.co.nz/ProductPDF/Tristel-Trio-Wipe-System.pdf Tristel Wipes System Product Information]. ''Ethical Agents''.</ref>
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ [[ఎండోస్కోపీ|ఎండోస్కోప్‌ల]] క్రిమిసంహారకానికి ఉపయోగించవచ్చు, ఉదాహరణకు ట్రిస్టెల్ అనే బ్రాండ్ పేరుతో.<ref>(2001). "ఫ్లెక్సిబుల్ ఎండోస్కోప్‌ల నిర్మూలన కోసం క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ జనరేటర్‌తో అమర్చిన ఆటోమేటెడ్ వాషర్/డిసిన్ఫెక్టర్ (మెడివేటర్)లో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ (ట్రిస్టెల్ వన్-షాట్) వాడకంపై మూల్యాంకనం". ''జర్నల్ ఆఫ్ హాస్పిటల్ ఇన్ఫెక్షన్''. 48 (1) 55–65. doi:[https://doi.org/10.1053/jhin.2001.0956 10.1053/jhin.2001.0956].</ref> ఇది [[సర్ఫాక్టెంట్]]తో ముందస్తు క్లీనింగ్ మరియు [[డీఅయోనైజ్డ్ వాటర్]] మరియు తక్కువ-స్థాయి యాంటీఆక్సిడెంట్‌తో తదుపరి రిన్స్‌తో కూడిన త్రయంలో కూడా అందుబాటులో ఉంది.<ref>[http://www.ethicalagents.co.nz/ProductPDF/Tristel-Trio-Wipe-System.pdf ట్రిస్టెల్ వైప్స్ సిస్టమ్ ఉత్పత్తి సమాచారం]. ''ఎథికల్ ఏజెంట్స్''.</ref>


క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ నీటి తీసుకోవడం వద్ద [[జీబ్రా మస్సెల్|జీబ్రా]] మరియు [[క్వాగ్గా మస్సెల్]]ల నియంత్రణ కోసం ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="epa1999" />
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ నీటి తీసుకోవడంలో [[జీబ్రా మస్సెల్|జీబ్రా]] మరియు [[క్వాగ్గా మస్సెల్]]ల నియంత్రణ కోసం ఉపయోగించవచ్చు.<ref name="epa1999" />


[[Bed bug|మంచం నల్లుల]] నిర్మూలనలో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తుందని నిరూపించబడింది.<ref>(2012). "Gaseous chlorine dioxide as an alternative for bedbug control". ''Infection Control & Hospital Epidemiology''. 33 (5) 495–9. doi:[https://doi.org/10.1086/665320 10.1086/665320].</ref>
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ [[బెడ్ బగ్|బెడ్‌బగ్]] నిర్మూలనలో ప్రభావవంతంగా ఉంటుందని చూపబడింది.<ref>(2012). "బెడ్‌బగ్ నియంత్రణకు ప్రత్యామ్నాయంగా వాయు క్లోరిన్ డయాక్సైడ్". ''ఇన్ఫెక్షన్ కంట్రోల్ & హాస్పిటల్ ఎపిడెమియాలజీ''. 33 (5) 495–9. doi:[https://doi.org/10.1086/665320 10.1086/665320].</ref>


[[Camping|క్యాంపింగ్]] సమయంలో నీటిని శుద్ధి చేయడానికి, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ కలిగిన క్రిమిసంహారక మాత్రలు, గృహ అవసరాలకు వాడే బ్లీచ్‌తో పోలిస్తే వ్యాధికారక క్రిములపై మరింత ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తాయి, కానీ సాధారణంగా ఇవి ఖరీదైనవి.<ref>Langlois, Krista. (March 13, 2018). [https://www.sierraclub.org/sierra/how-treat-backcountry-water-cheap How to Treat Backcountry Water on the Cheap]. ''Sierra''.</ref><ref>(April 10, 2009). [https://www.cdc.gov/healthywater/drinking/travel/backcountry_water_treatment.html A Guide to Drinking Water Treatment and Sanitation for Backcountry & Travel Use]. [[Centers for Disease Control and Prevention]].</ref>
[[క్యాంపింగ్]] సమయంలో నీటిని శుద్ధి చేయడానికి, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ కలిగిన క్రిమిసంహారక మాత్రలు గృహ వినియోగ బ్లీచ్‌తో పోలిస్తే వ్యాధికారక క్రిములపై మరింత ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తాయి, కానీ సాధారణంగా వీటి ధర ఎక్కువగా ఉంటుంది.<ref>Langlois, Krista. (March 13, 2018). [https://www.sierraclub.org/sierra/how-treat-backcountry-water-cheap How to Treat Backcountry Water on the Cheap]. ''Sierra''.</ref><ref>(April 10, 2009). [https://www.cdc.gov/healthywater/drinking/travel/backcountry_water_treatment.html A Guide to Drinking Water Treatment and Sanitation for Backcountry & Travel Use]. [[Centers for Disease Control and Prevention]].</ref>


=== ఇతర ఉపయోగాలు ===
=== ఇతర ఉపయోగాలు ===
[[Wastewater|మురుగునీటి]] ప్రవాహాలలో ఉండే [[phenols|ఫినాల్‌లను]] నాశనం చేయడానికి మరియు జంతు ఉప-ఉత్పత్తుల (రెండరింగ్) ప్లాంట్ల ఎయిర్ స్క్రబ్బర్లలో దుర్వాసనను నియంత్రించడానికి క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఆక్సిడెంట్‌గా ఉపయోగిస్తారు.<ref name="epa1999" /> ఇది కార్లు మరియు పడవలకు డియోడరెంట్‌గా కూడా అందుబాటులో ఉంది; నీటి ద్వారా ఉత్తేజితమయ్యే క్లోరిన్ డయాక్సైడ్-ఉత్పత్తి ప్యాకేజీలను రాత్రంతా పడవలో లేదా కారులో ఉంచడం ద్వారా దీనిని ఉపయోగిస్తారు.
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను [[మురుగునీటి]] ప్రవాహాలలో ఉండే [[ఫినాల్స్]] (phenols)ను నాశనం చేయడానికి మరియు జంతు ఉప-ఉత్పత్తుల (రెండరింగ్) ప్లాంట్ల ఎయిర్ స్క్రబ్బర్లలో దుర్వాసనను నియంత్రించడానికి ఆక్సిడెంట్‌గా ఉపయోగిస్తారు.<ref name="epa1999" /> ఇది కార్లు మరియు పడవలకు డీయోడరెంట్‌గా కూడా అందుబాటులో ఉంది; క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఉత్పత్తి చేసే ప్యాకేజీలను నీటితో యాక్టివేట్ చేసి, రాత్రంతా పడవలో లేదా కారులో ఉంచుతారు.


తక్కువ గాఢతలో, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ కొన్ని [[mouthwash|మౌత్‌వాష్‌లలో]] యాంటిసెప్టిక్ ఏజెంట్‌గా పనిచేసే ఒక పదార్ధం.<ref name="pmid32410557">(2020). "Effects of Chlorine Dioxide on Oral Hygiene - A Systematic Review and Meta-analysis". ''Current Pharmaceutical Design''. 26 (25) 3015–3025. doi:[https://doi.org/10.2174/1381612826666200515134450 10.2174/1381612826666200515134450].</ref><ref name="pmid36634129">(2023). "Daily use of chlorine dioxide effectively treats halitosis: A meta-analysis of randomised controlled trials". ''PLOS ONE''. 18 (1). doi:[https://doi.org/10.1371/journal.pone.0280377 10.1371/journal.pone.0280377].</ref>
తక్కువ గాఢతలో, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ కొన్ని [[మౌత్‌వాష్‌]]లలో యాంటిసెప్టిక్ ఏజెంట్‌గా పనిచేసే ఒక పదార్థం.<ref name="pmid32410557">(2020). "Effects of Chlorine Dioxide on Oral Hygiene - A Systematic Review and Meta-analysis". ''Current Pharmaceutical Design''. 26 (25) 3015–3025. doi:[https://doi.org/10.2174/1381612826666200515134450 10.2174/1381612826666200515134450].</ref><ref name="pmid36634129">(2023). "Daily use of chlorine dioxide effectively treats halitosis: A meta-analysis of randomised controlled trials". ''PLOS ONE''. 18 (1). doi:[https://doi.org/10.1371/journal.pone.0280377 10.1371/journal.pone.0280377].</ref>


== నీరు మరియు సప్లిమెంట్లలో భద్రతా సమస్యలు ==
== నీరు మరియు సప్లిమెంట్లలో భద్రతా సమస్యలు ==
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌తో ఉన్న సంభావ్య ప్రమాదాలలో విషపూరితం కావడం మరియు మండే పదార్థాలతో సంబంధం ఏర్పడినప్పుడు అకస్మాత్తుగా మంటలు అంటుకోవడం లేదా పేలుడు సంభవించే ప్రమాదం ఉన్నాయి.<ref>[https://atsdr.cdc.gov/toxprofiles/tp160.pdf Toxicological Profile for Chlorine Dioxide and Chlorite]. Agency for Toxic Substances and Disease Registry, US HHS.</ref><ref>(1994). [http://xlink.rsc.org/?DOI=FT9949003391 Explosive decomposition of gaseous chlorine dioxide]. ''J. Chem. Soc., Faraday Trans.''. 90 (22) 3391–3396. doi:[https://doi.org/10.1039/FT9949003391 10.1039/FT9949003391].</ref>
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌తో ఉన్న సంభావ్య ప్రమాదాలలో విషప్రయోగం మరియు మండే పదార్థాలతో కలిసినప్పుడు ఆకస్మికంగా మంటలు అంటుకోవడం లేదా పేలుడు సంభవించే ప్రమాదం ఉన్నాయి.<ref>[https://atsdr.cdc.gov/toxprofiles/tp160.pdf Toxicological Profile for Chlorine Dioxide and Chlorite]. Agency for Toxic Substances and Disease Registry, US HHS.</ref><ref>(1994). [http://xlink.rsc.org/?DOI=FT9949003391 Explosive decomposition of gaseous chlorine dioxide]. ''J. Chem. Soc., Faraday Trans.''. 90 (22) 3391–3396. doi:[https://doi.org/10.1039/FT9949003391 10.1039/FT9949003391].</ref>


క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ విషపూరితమైనది, మరియు దీని సురక్షిత వినియోగాన్ని నిర్ధారించడానికి మానవ బహిర్గతంపై పరిమితులు అవసరం. [[United States Environmental Protection Agency|యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ]] త్రాగునీటిలో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ కోసం గరిష్టంగా 0.8 mg/L స్థాయిని నిర్ణయించింది.<ref>[https://wwwn.cdc.gov/TSP/ToxFAQs/ToxFAQsLanding.aspx?id=581&tid=108 ATSDR: ToxFAQs™ for Chlorine Dioxide and Chlorite].</ref> [[United States Department of Labor|యునైటెడ్ స్టేట్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ లేబర్]] యొక్క ఏజెన్సీ అయిన [[Occupational Safety and Health Administration|ఆక్యుపేషనల్ సేఫ్టీ అండ్ హెల్త్ అడ్మినిస్ట్రేషన్]] (OSHA), క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌తో పనిచేసే వ్యక్తుల కోసం గాలిలో 8-గంటల [[permissible exposure limit|అనుమతించదగిన బహిర్గత పరిమితిని]] 0.1 ppm (0.3 [[milligram|mg]]/[[cubic meter|m<sup>3</sup>]]) గా నిర్ణయించింది.<ref>[http://www.osha.gov/SLTC/healthguidelines/chlorinedioxide/recognition.html Occupational Safety and Health Guideline for Chlorine Dioxide].</ref>
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ విషపూరితమైనది, మరియు దీని సురక్షిత వినియోగాన్ని నిర్ధారించడానికి మానవ బహిర్గతంపై పరిమితులు అవసరం. [[యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ]] (EPA) త్రాగునీటిలో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ కోసం గరిష్టంగా 0.8 mg/L స్థాయిని నిర్ణయించింది.<ref>[https://wwwn.cdc.gov/TSP/ToxFAQs/ToxFAQsLanding.aspx?id=581&tid=108 ATSDR: ToxFAQs™ for Chlorine Dioxide and Chlorite].</ref> [[యునైటెడ్ స్టేట్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ లేబర్]] యొక్క ఏజెన్సీ అయిన [[ఆక్యుపేషనల్ సేఫ్టీ అండ్ హెల్త్ అడ్మినిస్ట్రేషన్]] (OSHA), క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌తో పనిచేసే వ్యక్తుల కోసం గాలిలో 8-గంటల [[పర్మిసిబుల్ ఎక్స్‌పోజర్ లిమిట్]] (అనుమతించదగిన బహిర్గత పరిమితి)ను 0.1 ppm (0.3 [[మిల్లీగ్రాము|mg]]/[[ఘనపు మీటరు|m<sup>3</sup>]])గా నిర్ణయించింది.<ref>[http://www.osha.gov/SLTC/healthguidelines/chlorinedioxide/recognition.html Occupational Safety and Health Guideline for Chlorine Dioxide].</ref>


క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఆటిజం<ref name=":0">(May 21, 2019). [https://www.nbcnews.com/tech/internet/moms-go-undercover-fight-fake-autism-cures-private-facebook-groups-n1007871 Parents are poisoning their children with bleach to 'cure' autism. These moms are trying to stop it.]. ''NBC News''.</ref> మరియు [[COVID-19|కరోనావైరస్]] వంటి అనేక రకాల పరిస్థితులకు నోటి ద్వారా తీసుకునే నివారణగా మోసపూరితంగా మరియు చట్టవిరుద్ధంగా విక్రయించబడింది.<ref>[https://www.detroitnews.com/story/news/nation/2020/01/31/fake-news-corona-virus/41121279/ Fake news: Chlorine dioxide won't stop coronavirus]. ''Detroit News''.</ref><ref>Friedman, Lisa. (2020-04-03). [https://www.nytimes.com/2020/04/03/climate/epa-fake-coronavirus-cleaners.html E.P.A. Threatens Legal Action Against Sellers of Fake Coronavirus Cleaners]. ''The New York Times''.</ref><ref>Spencer, Sarnac Hale. [https://www.usatoday.com/story/news/health/2020/02/14/there-cure-coronavirus-no-do-not-drink-chlorine-dioxide/4751565002/ Those coronavirus 'cures' you're hearing about? They're fake. Don't drink chlorine dioxide.]. ''USA TODAY''.</ref> ఆటిజం కోసం నివారణగా భావించి క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ [[enema|ఎనిమాలు]] చేయించుకున్న పిల్లలు ప్రాణాపాయ స్థితికి చేరుకున్నారు.<ref name=":0" /> [[Food and Drug Administration|యు.ఎస్. ఫుడ్ అండ్ డ్రగ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్]] (FDA), తక్కువ గాఢత కలిగిన ద్రావణాలతో నోటిని శుభ్రం చేసుకోవడం మినహా, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను తీసుకోవడం లేదా ఇతర అంతర్గత వినియోగం వల్ల ఎటువంటి ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు లేవని, మరియు దీనిని ఏ కారణం చేతనైనా అంతర్గతంగా ఉపయోగించకూడదని పేర్కొంది.<ref>(August 12, 2019). [https://www.nbcnews.com/news/us-news/drinking-bleach-will-not-cure-cancer-or-autism-fda-warns-n1041636 Drinking bleach will not cure cancer or autism, FDA warns]. ''NBC News''.</ref><ref name="FDA 2019">(2019-08-12). [https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-warns-consumers-about-dangerous-and-potentially-life-threating-side-effects-miracle-mineral FDA warns consumers about the dangerous and potentially life threatening side effects of Miracle Mineral Solution]. [[Food and Drug Administration]].</ref>
క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఆటిజం<ref name=":0">(May 21, 2019). [https://www.nbcnews.com/tech/internet/moms-go-undercover-fight-fake-autism-cures-private-facebook-groups-n1007871 Parents are poisoning their children with bleach to 'cure' autism. These moms are trying to stop it.]. ''NBC News''.</ref> మరియు [[కోవిడ్-19|కరోనావైరస్]] వంటి అనేక రకాల పరిస్థితులకు నోటి ద్వారా తీసుకునే నివారణగా మోసపూరితంగా మరియు చట్టవిరుద్ధంగా విక్రయించబడింది.<ref>[https://www.detroitnews.com/story/news/nation/2020/01/31/fake-news-corona-virus/41121279/ Fake news: Chlorine dioxide won't stop coronavirus]. ''Detroit News''.</ref><ref>Friedman, Lisa. (2020-04-03). [https://www.nytimes.com/2020/04/03/climate/epa-fake-coronavirus-cleaners.html E.P.A. Threatens Legal Action Against Sellers of Fake Coronavirus Cleaners]. ''The New York Times''.</ref><ref>Spencer, Sarnac Hale. [https://www.usatoday.com/story/news/health/2020/02/14/there-cure-coronavirus-no-do-not-drink-chlorine-dioxide/4751565002/ Those coronavirus 'cures' you're hearing about? They're fake. Don't drink chlorine dioxide.]. ''USA TODAY''.</ref> ఆటిజంకు నివారణగా క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ [[ఎనిమా]]లు తీసుకున్న పిల్లలు ప్రాణాపాయ స్థితికి చేరుకున్నారు.<ref name=":0" /> [[యు.ఎస్. ఫుడ్ అండ్ డ్రగ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్]] (FDA), తక్కువ గాఢత కలిగిన ద్రావణాలతో పర్యవేక్షించబడే నోటి ప్రక్షాళన (oral rinsing) మినహా, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను తీసుకోవడం లేదా ఇతర అంతర్గత వినియోగం వల్ల ఎటువంటి ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు లేవని మరియు దీనిని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ అంతర్గతంగా ఉపయోగించకూడదని పేర్కొంది.<ref>(August 12, 2019). [https://www.nbcnews.com/news/us-news/drinking-bleach-will-not-cure-cancer-or-autism-fda-warns-n1041636 Drinking bleach will not cure cancer or autism, FDA warns]. ''NBC News''.</ref><ref name="FDA 2019">(2019-08-12). [https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-warns-consumers-about-dangerous-and-potentially-life-threating-side-effects-miracle-mineral FDA warns consumers about the dangerous and potentially life threatening side effects of Miracle Mineral Solution]. [[Food and Drug Administration]].</ref>


== మరింత సమాచారం ==
== మరింత సమాచారం ==
*[[Miracle Mineral Supplement]], క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌తో కూడిన సూడోసైన్స్ (మిథ్యా విజ్ఞానం)
*[[మిరాకిల్ మినరల్ సప్లిమెంట్]], క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌తో కూడిన సూడోసైన్స్ (మిథ్యా విజ్ఞానం).


== References ==
== సూచనలు ==
<references />
<references />


== External links ==
== బాహ్య లింకులు ==
*
*


[[Category:Chlorine oxides]]
[[Category:క్లోరిన్ ఆక్సైడ్లు]]
[[Category:Bleaches]]
[[Category:బ్లీచులు]]
[[Category:Disinfectants]]
[[Category:క్రిమిసంహారకాలు]]
[[Category:Free radicals]]
[[Category:ఫ్రీ రాడికల్స్]]
[[Category:Gases with color]]
[[Category:రంగు కలిగిన వాయువులు]]
[[Category:Explosive gases]]
[[Category:పేలుడు వాయువులు]]
[[Category:Explosive chemicals]]
[[Category:పేలుడు రసాయనాలు]]


----
----

Latest revision as of 14:03, 5 October 2026

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ యొక్క నిర్మాణ ఫార్ములా మరియు వివిధ కొలతలు, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ యొక్క స్పేస్‌ఫిల్ మోడల్
పేర్లు
IUPAC పేరు: డయాక్సిజన్ క్లోరైడ్
ఇతర పేర్లు: క్లోరిన్ డయాక్సైడ్, క్లోరిన్(IV) ఆక్సైడ్
గుర్తింపు సంఖ్యలు
CAS సంఖ్య 10049-04-4
3D మోడల్ ( JSmol ) ఇంటరాక్టివ్ చిత్రం ఇంటరాక్టివ్ చిత్రం
ChEBI CHEBI:29415
ChemSpider 23251
ECHA ఇన్ఫోకార్డ్ 100.030.135
EC సంఖ్య 233-162-8
Gmelin రిఫరెన్స్ 1265
MeSH Chlorine+dioxide
PubChem CID 24870
RTECS సంఖ్య FO3000000
UNII 8061YMS4RM
UN సంఖ్య 9191
CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA ) DTXSID5023958
InChI: InChI=1S/ClO2/c2-1-3 కీ: OSVXSBDYLRYLIG-UHFFFAOYSA-N InChI=1/ClO2/c2-1-3 కీ: OSVXSBDYLRYLIG-UHFFFAOYAC
SMILES: O=[Cl]=O O=Cl[O]
ధర్మాలు
రసాయన ఫార్ములా Cl O 2
మోలార్ ద్రవ్యరాశి 67.45 g·mol
రూపం పసుపు నుండి ఎరుపు రంగు వాయువు
వాసన ఘాటైన, కొంతవరకు క్లోరిన్ వంటి వాసన
సాంద్రత 2.757 g/dm
ద్రవీభవన స్థానం −59 °C (−74 °F; 214 K)
బాష్పీభవన స్థానం 11 °C (52 °F; 284 K)
నీటిలో ద్రావణీయత 8 g/L (20 °C (68 °F; 293 K))
ద్రావణీయత క్షార ద్రావణాలు మరియు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లంలో కరుగుతుంది
ఆవిరి పీడనం > 1 atm
హెన్రీ నియమ స్థిరాంకం ( k H ) 4.01 × 10 (atm·m )/mol
ఆమ్లత్వం (p K a ) 3.0(5)
థర్మోకెమిస్ట్రీ
ప్రామాణిక మోలార్ ఎంట్రోపీ ( S 298 ) 257.22 J/K·mol
ప్రామాణిక సంశ్లేషణ ఎంథాల్పీ (Δ f H 298 ) 104.60 kJ/mol
ప్రమాదాలు
వృత్తిపరమైన భద్రత మరియు ఆరోగ్యం (OHS/OSH):
ప్రధాన ప్రమాదాలు అత్యంత విషపూరితమైనది, తినివేయునది (corrosive), అస్థిరమైనది, శక్తివంతమైన ఆక్సిడైజర్
GHS లేబులింగ్ :
పిక్టోగ్రామ్‌లు ‹ దిగువ ఉన్న టెంప్లేట్ ( GHS మంట వృత్తం పైన ) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలించబడుతోంది. ఏకాభిప్రాయాన్ని చేరుకోవడానికి చర్చ కోసం టెంప్లేట్‌లను చూడండి. › ‹ దిగువ ఉన్న టెంప్లేట్ ( GHS తుప్పు ) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలించబడుతోంది. ఏకాభిప్రాయాన్ని చేరుకోవడానికి చర్చ కోసం టెంప్లేట్‌లను చూడండి. › ‹ దిగువ ఉన్న టెంప్లేట్ ( GHS పుర్రె మరియు ఎముకలు ) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలించబడుతోంది. ఏకాభిప్రాయాన్ని చేరుకోవడానికి చర్చ కోసం టెంప్లేట్‌లను చూడండి. ›
సిగ్నల్ పదం ప్రమాదం
ప్రమాద సూచనలు H271 , H300+H310+H330 , H314 , H372
జాగ్రత్త సూచనలు P210 , P220 , P260 , P264 , P271 , P280 , P283 , P284 , P301+P310 , P304+P340 , P305+P351+P338 , P306+P360 , P371+P380+P375 , P403+P233 , P405 , P501
NFPA 704 (ఫైర్ డైమండ్) 3 0 4 OX
ప్రాణాంతక మోతాదు లేదా గాఢత (LD, LC):
LD 50 ( మధ్యస్థ మోతాదు ) 94 mg/kg (నోటి ద్వారా, ఎలుక)
LC Lo ( అత్యల్ప ప్రచురించబడినది ) 260 ppm (ఎలుక, 2 గంటలు)
NIOSH (US ఆరోగ్య ఎక్స్‌పోజర్ పరిమితులు):
PEL (అనుమతించదగినది) TWA 0.1 ppm ( 0.3 mg/m )
REL (సిఫార్సు చేయబడినది) TWA 0.1 ppm ( 0.3 mg/m ) ST 0.3 ppm ( 0.9 mg/m )
IDLH (తక్షణ ప్రమాదం) 5 ppm
సేఫ్టీ డేటా షీట్ (SDS) సేఫ్టీ డేటా షీట్ ఆర్కైవ్ .
పేర్కొన్నవి తప్ప, డేటా పదార్థాల ప్రామాణిక స్థితిలో (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. Y ధృవీకరించు ( ఇది ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ అనేది ClO2 ఫార్ములా కలిగిన ఒక రసాయన సమ్మేళనం. ఇది 11 C పైన పసుపు-ఆకుపచ్చ వాయువుగా, 11 మరియు -59 మధ్య ఎరుపు-గోధుమ రంగు ద్రవంగా, మరియు -59 C కంటే తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద ప్రకాశవంతమైన నారింజ రంగు స్ఫటికాలుగా ఉంటుంది. దీనిని సాధారణంగా జల ద్రావణంగా ఉపయోగిస్తారు. ఇది సాధారణంగా బ్లీచ్గా ఉపయోగించబడుతుంది. దీని అప్లికేషన్లు ఆహార శుద్ధి మరియు క్రిమిసంహారిణిగా ఉన్నాయి.

నిర్మాణం మరియు బంధం

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఒక ఫ్రీ రాడికల్. ClO2 అణువు బేసి సంఖ్యలో వాలెన్స్ ఎలక్ట్రాన్లను కలిగి ఉంటుంది, అందువల్ల ఇది పారామాగ్నెటిక్ స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఇది "డైమెరైజేషన్ వైపు స్థిరంగా ఉండే బేసి-ఎలక్ట్రాన్ అణువుకు" ఒక అసాధారణ ఉదాహరణ (నైట్రిక్ ఆక్సైడ్ మరొక ఉదాహరణ).

ClO2 ఆర్తోరోంబిక్ Pbca స్పేస్ గ్రూపులో స్ఫటికీకరిస్తుంది.[1]

చరిత్ర

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ మొదటిసారిగా 1811లో సర్ హంఫ్రీ డేవీ ద్వారా తయారు చేయబడింది.[2]

1933లో, లైనస్ పాలింగ్ యొక్క గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థి అయిన లారెన్స్ ఓ. బ్రాక్‌వే, త్రీ-ఎలక్ట్రాన్ బాండ్ మరియు రెండు సింగిల్ బాండ్లను కలిగి ఉన్న నిర్మాణాన్ని ప్రతిపాదించారు.[3] అయితే, పాలింగ్ తన 'జనరల్ కెమిస్ట్రీ'లో ఒక ఆక్సిజన్‌కు డబుల్ బాండ్ మరియు మరొకదానికి సింగిల్ బాండ్ ప్లస్ త్రీ-ఎలక్ట్రాన్ బాండ్‌ను చూపుతారు. వాలెన్స్ బాండ్ నిర్మాణం పాలింగ్ వివరించిన రెసొనెన్స్ హైబ్రిడ్‌గా సూచించబడుతుంది.[4] త్రీ-ఎలక్ట్రాన్ బాండ్ అనేది డబుల్ బాండ్ కంటే 'బలహీనమైన' బంధాన్ని సూచిస్తుంది. మాలిక్యులర్ ఆర్బిటల్ థియరీలో మూడవ ఎలక్ట్రాన్ యాంటీ-బాండింగ్ ఆర్బిటాల్‌ను ఆక్రమిస్తే ఈ ఆలోచన సాధారణం. హైయెస్ట్ ఆక్యుపైడ్ మాలిక్యులర్ ఆర్బిటాల్ నిజంగానే అసంపూర్ణంగా నిండిన యాంటీ-బాండింగ్ ఆర్బిటాల్ అని తర్వాతి పరిశోధనలు ధృవీకరించాయి.[5]

తయారీ

అల్ట్రావైలెట్ కాంతి సమక్షంలో ఫ్లాష్ ఫోటోలిసిస్ పరిస్థితులలో క్లోరిన్ మరియు ఆక్సిజన్ చర్య వల్ల క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ స్వల్ప మొత్తంలో ఏర్పడుతుంది.[6]

Cl2 + 2 O2 UV 2 ClO2 ↑

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ పలుచన పదార్థాల నుండి వేరు చేయబడినప్పుడు హింసాత్మకంగా వియోగం చెందుతుంది. ఫలితంగా, గ్యాస్-ఫేజ్ దశ ద్వారా వెళ్లకుండా దాని ద్రావణాలను ఉత్పత్తి చేసే తయారీ పద్ధతులు తరచుగా ఇష్టపడతాయి.

క్లోరైట్ యొక్క ఆక్సీకరణ

ప్రయోగశాలలో, ClO2 ను సోడియం క్లోరైట్ను క్లోరిన్‌తో ఆక్సీకరణం చేయడం ద్వారా తయారు చేయవచ్చు:[7] NaClO2 + 2 Cl2 -> ClO2 + NaCl

సాంప్రదాయకంగా, క్రిమిసంహారక అనువర్తనాల కోసం క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ సోడియం క్లోరైట్ లేదా సోడియం క్లోరైట్–హైపోక్లోరైట్ పద్ధతి ద్వారా తయారు చేయబడింది: 2 NaClO2 + 2 HCl + NaOCl -> 2 ClO2 + 3 NaCl + H2O లేదా సోడియం క్లోరైట్–హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం పద్ధతి: 5 NaClO2 + 4 HCl -> 5 NaCl + 4 ClO2 + 2 H2O లేదా క్లోరైట్–సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం పద్ధతి: 4 ClO2(-) + 2 H2SO4 -> 2 ClO2 + HClO3 + 2 SO4(2-) + H2O + HCl

ఈ మూడు పద్ధతులు అధిక క్లోరైట్ మార్పిడి దిగుబడితో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఉత్పత్తి చేయగలవు. ఇతర ప్రక్రియల వలె కాకుండా, క్లోరైట్–సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్ల పద్ధతి పూర్తిగా క్లోరిన్ రహితమైనది, అయినప్పటికీ ఇది సమానమైన క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఉత్పత్తి చేయడానికి 25% ఎక్కువ క్లోరైట్ అవసరమవ్వడం వల్ల ఇబ్బంది పడుతుంది. ప్రత్యామ్నాయంగా, చిన్న-స్థాయి అనువర్తనాల్లో హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ సమర్థవంతంగా ఉపయోగించవచ్చు.

క్లోరేట్ యొక్క తగ్గింపు

క్లోరేట్ లవణాలకు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం లేదా ఏదైనా బలమైన ఆమ్లాన్ని జోడించడం వల్ల క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఉత్పత్తి అవుతుంది.[4]

ప్రయోగశాలలో, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను పొటాషియం క్లోరేట్ను ఆక్సాలిక్ ఆమ్లంతో చర్య జరపడం ద్వారా కూడా తయారు చేయవచ్చు: KClO3 + H2C2O4 -> 2 K2C2O4 + ClO2 + CO2 + H2O

లేదా ఆక్సాలిక్ మరియు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లంతో: KClO3 + 2 H2C2O4 + H2SO4 -> KHSO4 + ClO2 + CO2 + H2O

నేడు ప్రపంచంలో ఉత్పత్తి చేయబడే క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌లో 95% కంటే ఎక్కువ సోడియం క్లోరేట్ తగ్గింపు ద్వారా, పల్ప్ బ్లీచింగ్ కోసం తయారు చేయబడుతుంది. ఇది మెథనాల్, హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్, హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం లేదా సల్ఫర్ డయాక్సైడ్ వంటి తగిన రిడ్యూసింగ్ ఏజెంట్తో బలమైన ఆమ్ల ద్రావణంలో అధిక సామర్థ్యంతో ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. ఆధునిక సాంకేతికతలు మెథనాల్ లేదా హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ ఆధారితమైనవి, ఎందుకంటే ఈ రసాయనాలు ఉత్తమ ఆర్థిక వ్యవస్థను అనుమతిస్తాయి మరియు మూలక క్లోరిన్‌ను సహ-ఉత్పత్తి చేయవు. మొత్తం చర్యను ఇలా వ్రాయవచ్చు:[8]

క్లోరేట్ + ఆమ్లం + రిడ్యూసింగ్ ఏజెంట్ → క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ + ఉప-ఉత్పత్తులు

ఒక సాధారణ ఉదాహరణగా, ఒకే రియాక్టర్‌లో సోడియం క్లోరేట్ మరియు హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం మధ్య చర్య ఈ క్రింది మార్గం ద్వారా జరుగుతుందని నమ్ముతారు: ClO3(-) + Cl(-) + H(+) -> ClO2(-) + HOCl ClO3(-) + ClO2(-) + 2 H(+) -> 2 ClO2 + H2O HOCl + Cl(-) + H(+) -> Cl2 + H2O

ఇది మొత్తం చర్యను ఇస్తుంది: ClO3(-) + Cl(-) + 2 H(+) -> ClO2 + 2 Cl2 + H2O.

వాణిజ్యపరంగా మరింత ముఖ్యమైన ఉత్పత్తి మార్గం మెథనాల్ను రిడ్యూసింగ్ ఏజెంట్‌గా మరియు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లంను ఆమ్లత్వం కోసం ఉపయోగిస్తుంది. క్లోరైడ్-ఆధారిత ప్రక్రియలను ఉపయోగించకపోవడంలో రెండు ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి: మూలక క్లోరిన్ ఏర్పడదు, మరియు పల్ప్ మిల్లుకు విలువైన రసాయనమైన సోడియం సల్ఫేట్ ఉప-ఉత్పత్తిగా లభిస్తుంది. ఈ మెథనాల్-ఆధారిత ప్రక్రియలు అధిక సామర్థ్యాన్ని అందిస్తాయి మరియు చాలా సురక్షితంగా చేయవచ్చు.

సోడియం క్లోరేట్, హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ మరియు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని ఉపయోగించే వేరియంట్ ప్రక్రియ 1999 నుండి నీటి శుద్ధి మరియు ఇతర చిన్న-స్థాయి క్రిమిసంహారక అనువర్తనాల కోసం ఎక్కువగా ఉపయోగించబడుతోంది, ఎందుకంటే ఇది 95% కంటే ఎక్కువ సామర్థ్యంతో క్లోరిన్-రహిత ఉత్పత్తిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది.

ఇతర ప్రక్రియలు

చాలా స్వచ్ఛమైన క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను క్లోరైట్ ద్రావణం యొక్క విద్యుద్విశ్లేషణ ద్వారా కూడా ఉత్పత్తి చేయవచ్చు:[9]

NaClO2 + H2O -> ClO2 + NaOH + 2 H2

అధిక-స్వచ్ఛత కలిగిన క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ వాయువు (గాలి లేదా నైట్రోజన్‌లో 7.7%) గ్యాస్–సాలిడ్ పద్ధతి ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది, ఇది పలుచన క్లోరిన్ వాయువును ఘన సోడియం క్లోరైట్‌తో చర్య జరుపుతుంది:[9] NaClO2 + 2 Cl2 -> ClO2 + NaCl

నిర్వహణ లక్షణాలు

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ మూలక క్లోరిన్ కంటే చాలా భిన్నమైనది. క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ యొక్క అతి ముఖ్యమైన లక్షణాలలో ఒకటి దాని అధిక నీటి ద్రావణీయత, ముఖ్యంగా చల్లని నీటిలో. క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ నీటితో చర్య జరపదు; ఇది ద్రావణంలో కరిగిన వాయువుగానే ఉంటుంది. క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ మూలక క్లోరిన్ కంటే నీటిలో సుమారు 10 రెట్లు ఎక్కువ కరుగుతుంది, కానీ దాని ద్రావణీయత ఉష్ణోగ్రతపై చాలా ఆధారపడి ఉంటుంది.

10 kPa కంటే ఎక్కువ పాక్షిక పీడనాల వద్ద (లేదా STP వద్ద గాలిలో 10% వాల్యూమ్ కంటే ఎక్కువ గ్యాస్-ఫేజ్ గాఢతల వద్ద) ClO2 పేలుడుతో క్లోరిన్ మరియు ఆక్సిజన్గా వియోగం చెందవచ్చు. వియోగం కాంతి, హాట్ స్పాట్‌లు, రసాయన చర్య లేదా పీడన షాక్ ద్వారా ప్రారంభించబడవచ్చు. అందువల్ల, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఎప్పుడూ స్వచ్ఛమైన వాయువుగా నిర్వహించబడదు, కానీ దాదాపు ఎల్లప్పుడూ 0.5–10 g/L మధ్య గాఢతలలో జల ద్రావణంగా నిర్వహించబడుతుంది. తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల వద్ద దాని ద్రావణీయత పెరుగుతుంది, కాబట్టి లీటరుకు 3 గ్రాముల కంటే ఎక్కువ గాఢత వద్ద నిల్వ చేసేటప్పుడు చల్లబరిచిన నీటిని (5 C) ఉపయోగించడం సాధారణం. యునైటెడ్ స్టేట్స్ వంటి అనేక దేశాలలో, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఏ గాఢతలోనూ రవాణా చేయకూడదు మరియు బదులుగా దాదాపు ఎల్లప్పుడూ ఆన్-సైట్‌లో ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. కొన్ని దేశాలలో, లీటరుకు 3 g/L కంటే తక్కువ గాఢత కలిగిన క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ద్రావణాలను భూమి ద్వారా రవాణా చేయవచ్చు, కానీ అవి సాపేక్షంగా అస్థిరంగా ఉంటాయి మరియు త్వరగా క్షీణిస్తాయి.

ఉపయోగాలు

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ వుడ్ పల్ప్ బ్లీచింగ్ కోసం మరియు మునిసిపల్ త్రాగునీటి క్రిమిసంహారక (దీనిని క్లోరినేషన్ అంటారు), చమురు మరియు గ్యాస్ అనువర్తనాల్లో నీటి శుద్ధి, ఆహార పరిశ్రమలో క్రిమిసంహారక, కూలింగ్ టవర్లలో మైక్రోబయోలాజికల్ నియంత్రణ మరియు వస్త్ర బ్లీచింగ్ కోసం ఉపయోగించబడుతుంది.[10][11][12][13] క్రిమిసంహారిణిగా, దాని ప్రత్యేక లక్షణాల కారణంగా తక్కువ గాఢతలో కూడా ఇది ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.[11][13]

బ్లీచింగ్

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ కొన్నిసార్లు క్లోరిన్‌తో కలిపి వుడ్ పల్ప్ బ్లీచింగ్ కోసం ఉపయోగించబడుతుంది, కానీ ఇది ECF (ఎలిమెంటల్ క్లోరిన్-ఫ్రీ) బ్లీచింగ్ సీక్వెన్స్‌లలో ఒంటరిగా ఉపయోగించబడుతుంది. ఇది మధ్యస్థ ఆమ్ల pH (3.5 నుండి 6) వద్ద ఉపయోగించబడుతుంది. క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ వాడకం ఉత్పత్తి చేయబడిన ఆర్గానోక్లోరైడ్ సమ్మేళనాల మొత్తాన్ని తగ్గిస్తుంది.[14] 2005, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ (ECF సాంకేతికత) ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యంత ముఖ్యమైన బ్లీచ్ing పద్ధతి. బ్లీచ్ చేయబడిన మొత్తం క్రాఫ్ట్ పల్ప్లో సుమారు 95% ECF బ్లీచింగ్ సీక్వెన్స్‌లలో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఉపయోగించి తయారు చేయబడుతుంది.[15]

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ పిండిని బ్లీచ్ చేయడానికి కూడా ఉపయోగించబడింది.[16]

నీటి శుద్ధి

మరింత సమాచారం: వాటర్ క్లోరినేషన్, పోర్టబుల్ వాటర్ ప్యూరిఫికేషన్#క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ నయాగరా ఫాల్స్, న్యూయార్క్లోని నీటి శుద్ధి ప్లాంట్ 1944లో "రుచి మరియు వాసన కలిగించే ఫినోలిక్ సమ్మేళనాలను" నాశనం చేయడానికి త్రాగునీటి శుద్ధి కోసం క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను మొదటిసారిగా ఉపయోగించింది.[11][12] 1956లో బ్రస్సెల్స్, బెల్జియం, క్లోరిన్ నుండి క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌కు మారినప్పుడు, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ త్రాగునీటి క్రిమిసంహారిణిగా పెద్ద ఎత్తున ప్రవేశపెట్టబడింది.[12] నీటి శుద్ధిలో దీని అత్యంత సాధారణ ఉపయోగం త్రాగునీటి క్లోరినేషన్‌కు ముందు ప్రీ-ఆక్సిడెంట్గా, సహజ నీటి మలినాలను నాశనం చేయడానికి, లేకపోతే ఇవి ఉచిత క్లోరిన్‌కు గురైనప్పుడు ట్రైహాలోమీథేన్లను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.[17][18][19] ట్రైహాలోమీథేన్లు ముడి నీటిలో సహజంగా సంభవించే ఆర్గానిక్స్‌తో క్లోరినేషన్ సంబంధం కలిగి ఉన్న క్యాన్సర్ కారక క్రిమిసంహారక ఉప-ఉత్పత్తులుగా అనుమానించబడుతున్నాయి.[20] క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ మూలక క్లోరిన్ లేదా బ్లీచ్ ఉపయోగించినప్పుడు కంటే సహజ ఆర్గానిక్ పదార్థాల సమక్షంలో 70% తక్కువ హాలోమీథేన్‌లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.[21]

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ pH 7 కంటే ఎక్కువ ఉన్నప్పుడు,[11] అమ్మోనియా మరియు అమైన్‌ల సమక్షంలో,[22] మరియు నీటి పంపిణీ వ్యవస్థలలో బయోఫిల్మ్‌ల నియంత్రణ కోసం క్లోరిన్ కంటే మెరుగైనది.[19] క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ అనేక పారిశ్రామిక నీటి శుద్ధి అనువర్తనాల్లో బయోసైడ్గా ఉపయోగించబడుతుంది, ఇందులో కూలింగ్ టవర్లు, ప్రాసెస్ వాటర్ మరియు ఆహార శుద్ధి ఉన్నాయి.[23]

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ క్లోరిన్ కంటే తక్కువ తినివేయునది మరియు లెజియోనెల్లా బ్యాక్టీరియా నియంత్రణకు మెరుగైనది.[12][24] క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఇతర ద్వితీయ నీటి క్రిమిసంహారక పద్ధతుల కంటే మెరుగైనది, ఎందుకంటే క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ pH ద్వారా ప్రతికూలంగా ప్రభావితం కాదు, కాలక్రమేణా సమర్థతను కోల్పోదు, ఎందుకంటే బ్యాక్టీరియా దీనికి నిరోధకతను పెంచుకోదు, మరియు సాధారణంగా ఉపయోగించే త్రాగునీటి తుప్పు నిరోధకాలైన సిలికా మరియు ఫాస్ఫేట్ల ద్వారా ప్రతికూలంగా ప్రభావితం కాదు. యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, ఇది EPA-రిజిస్టర్డ్ బయోసైడ్.

ఇది చాలా సందర్భాలలో వైరస్లు, బ్యాక్టీరియా, మరియు ప్రోటోజోవా వంటి నీటి ద్వారా వచ్చే వ్యాధికారక ఏజెంట్లకు వ్యతిరేకంగా క్లోరిన్ కంటే క్రిమిసంహారిణిగా మరింత ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది – ఇందులో గియార్డియా యొక్క సిస్ట్‌లు మరియు క్రిప్టోస్పోరిడియం యొక్క ఊసిస్ట్లు ఉన్నాయి.[25][11]

నీటి శుద్ధిలో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ వాడకం ఉప-ఉత్పత్తి క్లోరైట్ ఏర్పడటానికి దారితీస్తుంది, ఇది USAలో త్రాగునీటిలో గరిష్టంగా 1 పార్ట్ పర్ మిలియన్‌కు పరిమితం చేయబడింది.[11] ఈ EPA ప్రమాణం USలో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ వాడకాన్ని సాపేక్షంగా అధిక-నాణ్యత గల నీటికి పరిమితం చేస్తుంది, ఎందుకంటే ఇది క్లోరైట్ గాఢతను తగ్గిస్తుంది, లేదా ఇనుము-ఆధారిత కోగ్యులెంట్లతో శుద్ధి చేయవలసిన నీటికి, ఎందుకంటే ఇనుము క్లోరైట్‌ను క్లోరైడ్‌గా తగ్గించగలదు.[26] ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ కూడా 1ppm డోసిఫికేషన్‌ను సూచిస్తుంది.[21]

ప్రజా సంక్షోభాల్లో ఉపయోగం

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఆక్సిడైజర్ లేదా క్రిమిసంహారిణిగా అనేక అనువర్తనాలను కలిగి ఉంది. క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ గాలి క్రిమిసంహారకానికి ఉపయోగించవచ్చు మరియు 2001 ఆంత్రాక్స్ దాడుల తర్వాత యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని భవనాల నిర్మూలనలో ఉపయోగించిన ప్రధాన ఏజెంట్ ఇది.[27][28] న్యూ ఓర్లీన్స్, లూసియానా మరియు చుట్టుపక్కల గల్ఫ్ కోస్ట్‌లో హరికేన్ కత్రినా విపత్తు తర్వాత, వరద నీటిలో మునిగిపోయిన ఇళ్ల నుండి ప్రమాదకరమైన మోల్డ్ను నిర్మూలించడానికి క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఉపయోగించబడింది.[29]

COVID-19 మహమ్మారిని ఎదుర్కోవడంలో, U.S. ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ కరోనావైరస్ వ్యాధి 2019కి వ్యతిరేకంగా పర్యావరణ చర్యలలో ఉపయోగించడానికి దాని ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉండే అనేక క్రిమిసంహారిణుల జాబితాను పోస్ట్ చేసింది.[30][31] కొన్ని సోడియం క్లోరైట్పై ఆధారపడి ఉంటాయి, ఇది క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌గా సక్రియం చేయబడుతుంది, అయితే ప్రతి ఉత్పత్తిలో విభిన్న ఫార్ములేషన్లు ఉపయోగించబడతాయి. EPA జాబితాలోని అనేక ఇతర ఉత్పత్తులు సోడియం హైపోక్లోరైట్ను కలిగి ఉంటాయి, ఇది పేరులో సమానంగా ఉంటుంది కానీ సోడియం క్లోరైట్‌తో గందరగోళం చెందకూడదు ఎందుకంటే అవి రసాయన చర్య యొక్క చాలా భిన్నమైన పద్ధతులను కలిగి ఉంటాయి.

ఇతర క్రిమిసంహారక ఉపయోగాలు

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ బ్లూబెర్రీస్, రాస్ప్‌బెర్రీస్ మరియు స్ట్రాబెర్రీస్ వంటి పండ్లను "శానిటైజ్" చేయడానికి ఫ్యూమిగెంట్ చికిత్సగా ఉపయోగించవచ్చు, ఇవి మోల్డ్స్ మరియు ఈస్ట్‌ను అభివృద్ధి చేస్తాయి.[32]

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ కోళ్ళను వధించిన తర్వాత స్ప్రే చేయడం లేదా ముంచడం ద్వారా క్రిమిసంహారక చేయడానికి ఉపయోగించవచ్చు.[33]

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఎండోస్కోప్‌ల క్రిమిసంహారకానికి ఉపయోగించవచ్చు, ఉదాహరణకు ట్రిస్టెల్ అనే బ్రాండ్ పేరుతో.[34] ఇది సర్ఫాక్టెంట్తో ముందస్తు క్లీనింగ్ మరియు డీఅయోనైజ్డ్ వాటర్ మరియు తక్కువ-స్థాయి యాంటీఆక్సిడెంట్‌తో తదుపరి రిన్స్‌తో కూడిన త్రయంలో కూడా అందుబాటులో ఉంది.[35]

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ నీటి తీసుకోవడంలో జీబ్రా మరియు క్వాగ్గా మస్సెల్ల నియంత్రణ కోసం ఉపయోగించవచ్చు.[11]

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ బెడ్‌బగ్ నిర్మూలనలో ప్రభావవంతంగా ఉంటుందని చూపబడింది.[36]

క్యాంపింగ్ సమయంలో నీటిని శుద్ధి చేయడానికి, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ కలిగిన క్రిమిసంహారక మాత్రలు గృహ వినియోగ బ్లీచ్‌తో పోలిస్తే వ్యాధికారక క్రిములపై మరింత ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తాయి, కానీ సాధారణంగా వీటి ధర ఎక్కువగా ఉంటుంది.[37][38]

ఇతర ఉపయోగాలు

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను మురుగునీటి ప్రవాహాలలో ఉండే ఫినాల్స్ (phenols)ను నాశనం చేయడానికి మరియు జంతు ఉప-ఉత్పత్తుల (రెండరింగ్) ప్లాంట్ల ఎయిర్ స్క్రబ్బర్లలో దుర్వాసనను నియంత్రించడానికి ఆక్సిడెంట్‌గా ఉపయోగిస్తారు.[11] ఇది కార్లు మరియు పడవలకు డీయోడరెంట్‌గా కూడా అందుబాటులో ఉంది; క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఉత్పత్తి చేసే ప్యాకేజీలను నీటితో యాక్టివేట్ చేసి, రాత్రంతా పడవలో లేదా కారులో ఉంచుతారు.

తక్కువ గాఢతలో, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ కొన్ని మౌత్‌వాష్‌లలో యాంటిసెప్టిక్ ఏజెంట్‌గా పనిచేసే ఒక పదార్థం.[39][40]

నీరు మరియు సప్లిమెంట్లలో భద్రతా సమస్యలు

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌తో ఉన్న సంభావ్య ప్రమాదాలలో విషప్రయోగం మరియు మండే పదార్థాలతో కలిసినప్పుడు ఆకస్మికంగా మంటలు అంటుకోవడం లేదా పేలుడు సంభవించే ప్రమాదం ఉన్నాయి.[41][42]

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ విషపూరితమైనది, మరియు దీని సురక్షిత వినియోగాన్ని నిర్ధారించడానికి మానవ బహిర్గతంపై పరిమితులు అవసరం. యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ (EPA) త్రాగునీటిలో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ కోసం గరిష్టంగా 0.8 mg/L స్థాయిని నిర్ణయించింది.[43] యునైటెడ్ స్టేట్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ లేబర్ యొక్క ఏజెన్సీ అయిన ఆక్యుపేషనల్ సేఫ్టీ అండ్ హెల్త్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (OSHA), క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌తో పనిచేసే వ్యక్తుల కోసం గాలిలో 8-గంటల పర్మిసిబుల్ ఎక్స్‌పోజర్ లిమిట్ (అనుమతించదగిన బహిర్గత పరిమితి)ను 0.1 ppm (0.3 mg/m3)గా నిర్ణయించింది.[44]

క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను ఆటిజం[45] మరియు కరోనావైరస్ వంటి అనేక రకాల పరిస్థితులకు నోటి ద్వారా తీసుకునే నివారణగా మోసపూరితంగా మరియు చట్టవిరుద్ధంగా విక్రయించబడింది.[46][47][48] ఆటిజంకు నివారణగా క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఎనిమాలు తీసుకున్న పిల్లలు ప్రాణాపాయ స్థితికి చేరుకున్నారు.[45] యు.ఎస్. ఫుడ్ అండ్ డ్రగ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (FDA), తక్కువ గాఢత కలిగిన ద్రావణాలతో పర్యవేక్షించబడే నోటి ప్రక్షాళన (oral rinsing) మినహా, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌ను తీసుకోవడం లేదా ఇతర అంతర్గత వినియోగం వల్ల ఎటువంటి ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు లేవని మరియు దీనిని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ అంతర్గతంగా ఉపయోగించకూడదని పేర్కొంది.[49][50]

మరింత సమాచారం

సూచనలు

  1. ↑ mp-23207: ClO2 (ఆర్తోరోంబిక్, Pbca, 61). మెటీరియల్స్ ప్రాజెక్ట్.
  2. ↑ (1986). "త్రాగునీటి శుద్ధిలో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ యొక్క సమీక్ష". అమెరికన్ వాటర్ వర్క్స్ అసోసియేషన్. 78 (6) 62-72.
  3. ↑ బ్రాక్‌వే, L. O.. (మార్చి 1933). క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌లో త్రీ-ఎలక్ట్రాన్ బాండ్. ప్రొసీడింగ్స్ ఆఫ్ ది నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్. 19 (3) 303–307. doi:10.1073/pnas.19.3.303.
  4. ↑ 4.0 4.1 లైనస్ పాలింగ్. (1988). జనరల్ కెమిస్ట్రీ. 264. డోవర్ పబ్లికేషన్స్. ISBN 0-486-65622-5.
  5. ↑ (2006). "క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ యొక్క కోర్-లెవల్ ఎక్సైటేషన్ మరియు ఫ్రాగ్మెంటేషన్". ఇంటర్నేషనల్ జర్నల్ ఆఫ్ మాస్ స్పెక్ట్రోమెట్రీ. 249-250 68–76. doi:10.1016/j.ijms.2005.12.046.
  6. ↑ (1953). "ఫ్లాష్ ఫోటోలిసిస్ పద్ధతుల ద్వారా ఫ్రీ రాడికల్ రియాక్టివిటీ అధ్యయనాలు. క్లోరిన్ మరియు ఆక్సిజన్ మధ్య ఫోటోకెమికల్ చర్య". డిస్కషన్స్ ఆఫ్ ది ఫెరడే సొసైటీ. 14 23. doi:10.1039/df9531400023.
  7. ↑ "ఇనార్గానిక్ సింథసిస్". 4 152–158. ISBN 978-0-470-13235-7. doi:10.1002/9780470132357.ch51.
  8. ↑ (1996). మెథనాల్ ఆధారిత ClO2 జనరేషన్ ప్రక్రియ యొక్క మెకానిజం. 454–462. TAPPI.
  9. ↑ 9.0 9.1 (1999). "క్లోరినేషన్ మరియు ప్రత్యామ్నాయ క్రిమిసంహారిణుల హ్యాండ్‌బుక్". జాన్ విలే. ISBN 0-471-29207-9.
  10. ↑ స్వాడిల్, థామస్ విల్సన్. (1997). ఇనార్గానిక్ కెమిస్ట్రీ: యాన్ ఇండస్ట్రియల్ అండ్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ పర్స్పెక్టివ్. 198–199. అకాడమిక్ ప్రెస్. ISBN 0-12-678550-3.
  11. ↑ 11.0 11.1 11.2 11.3 11.4 11.5 11.6 11.7 (ఏప్రిల్ 1999). ప్రత్యామ్నాయ క్రిమిసంహారిణులు మరియు ఆక్సిడెంట్ల మాన్యువల్, అధ్యాయం 4: క్లోరిన్ డయాక్సైడ్. US ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ: ఆఫీస్ ఆఫ్ వాటర్.
  12. ↑ 12.0 12.1 12.2 12.3 బ్లాక్, సీమూర్ స్టాంటన్. (2001). "డిసిన్ఫెక్షన్, స్టెరిలైజేషన్, అండ్ ప్రిజర్వేషన్". 215. లిప్పిన్‌కాట్, విలియమ్స్ & విల్కిన్స్. ISBN 0-683-30740-1.
  13. ↑ 13.0 13.1 (2005). "ప్రాక్టికల్ క్లోరిన్ డయాక్సైడ్". గ్రెగ్ డి. సింప్సన్ & అసోసియేట్స్. ISBN 0-9771985-0-2.
  14. ↑ స్జోస్ట్రోమ్, E.. (1993). "వుడ్ కెమిస్ట్రీ: ఫండమెంటల్స్ అండ్ అప్లికేషన్స్". అకాడమిక్ ప్రెస్. ISBN 0-12-647480-X.
  15. ↑ AET – రిపోర్ట్స్ – సైన్స్ – ట్రెండ్స్ ఇన్ వరల్డ్ బ్లీచ్డ్ కెమికల్ పల్ప్ ప్రొడక్షన్: 1990–2005.
  16. ↑ హారెల్, C. G.. (1952). "పిండిని ఉత్పత్తి చేయడంలో మెచ్యూరింగ్ మరియు బ్లీచింగ్ ఏజెంట్లు". ఇండస్ట్రియల్ & ఇంజనీరింగ్ కెమిస్ట్రీ. 44 (1) 95–100. doi:10.1021/ie50505a030.
  17. ↑ (2005). "పది ఇటాలియన్ సహజ జలాల క్లోరిన్, క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ మరియు ఓజోన్‌తో రసాయన ఆక్సీకరణ సమయంలో ట్రైహాలోమీథేన్ నిర్మాణం". డీశాలినేషన్. 176 (1–3) 103–111. doi:10.1016/j.desal.2004.10.022.
  18. ↑ (1996). "క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌తో శుద్ధి చేసిన నీటిలో ట్రైహాలోమీథేన్ నిర్మాణంపై ఒక పైలట్ అధ్యయనం". జుంగ్‌హువా యుఫాంగ్ యిషు జజాహి (చైనీస్ జర్నల్ ఆఫ్ ప్రివెంటివ్ మెడిసిన్). 30 (1) 10–13.
  19. ↑ 19.0 19.1 (2002). "క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ క్రిమిసంహారక అమలు: పూర్తి-స్థాయి పంపిణీ వ్యవస్థలో త్రాగునీటి నాణ్యతపై చికిత్స మార్పు యొక్క ప్రభావాలు". జర్నల్ ఆఫ్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ సైన్స్. 1 (5) 323–330. doi:10.1139/s02-026.
  20. ↑ (1982). "ట్రైహాలోమీథేన్లు క్యాన్సర్ కారకాలుగా మరియు ప్రమోటర్లుగా". ఎన్విరాన్‌మెంటల్ హెల్త్ పర్స్పెక్టివ్స్. 46 151–156. doi:10.2307/3429432.
  21. ↑ 21.0 21.1 త్రాగునీటి నాణ్యత కోసం మార్గదర్శకాలు, 4వ ఎడిషన్, 1వ యాడ్endumను కలుపుకొని. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ.
  22. ↑ క్రిమిసంహారిణిగా క్లోరిన్ డయాక్సైడ్. లెంటెక్.
  23. ↑ (2002). "రొయ్యలు మరియు క్రాల్‌ఫిష్ యొక్క క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ వాష్, జల క్లోరిన్‌కు ప్రత్యామ్నాయం". ఫుడ్ మైక్రోబయాలజీ. 19 (4) 261–267. doi:10.1006/fmic.2002.0493.
  24. ↑ (2007). హాస్పిటల్ వాటర్ సిస్టమ్‌లో లెజియోనెల్లా నియంత్రణ కోసం క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ యొక్క భద్రత మరియు సమర్థత. ఇన్ఫెక్షన్ కంట్రోల్ అండ్ హాస్పిటల్ ఎపిడెమియాలజీ. 28 (8) 1009–1012. doi:10.1086/518847.
  25. ↑ (జనవరి 2008). "ఇన్ఫ్లుఎంజా A వైరస్ ఇన్ఫెక్షన్‌కు వ్యతిరేకంగా తక్కువ-గాఢత క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ వాయువు యొక్క రక్షణ ప్రభావం". జర్నల్ ఆఫ్ జనరల్ వైరాలజీ. 89 (pt 1) 60–67. doi:10.1099/vir.0.83393-0.
  26. ↑ క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ & క్లోరైట్ | పబ్లిక్ హెల్త్ స్టేట్‌మెంట్ | ATSDR. సెంటర్స్ ఫర్ డిసీజ్ కంట్రోల్ అండ్ ప్రివెన్షన్.
  27. ↑ (2007). Sapsలో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్‌తో గాలి క్రిమిసంహారక. జర్నల్ ఆఫ్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ అండ్ హెల్త్. 24 (4) 245–246.
  28. ↑ (2007). క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ ఉపయోగించి ఆంత్రాక్స్ స్పోర్ నిర్మూలన. ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ.
  29. ↑ (2005). "బ్లూబెర్రీస్, స్ట్రాబెర్రీస్ మరియు రాస్ప్‌బెర్రీస్‌పై సాల్మోనెల్లా, ఈస్ట్ మరియు మోల్డ్స్‌ను చంపడానికి శానిటైజర్‌గా వాయు క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ యొక్క సమర్థత". జర్నల్ ఆఫ్ ఫుడ్ ప్రొటెక్షన్. 68 (6) 1165–1175. doi:10.4315/0362-028x-68.6.1165.
  30. ↑ క్రిమిసంహారిణులు COVID-19 కరోనావైరస్‌ను ఎలా చంపుతాయో మనకు ఎలా తెలుసు. కెమికల్ & ఇంజనీరింగ్ న్యూస్.
  31. ↑ (2020-03-13). లిస్ట్ N: SARS-CoV-2కి వ్యతిరేకంగా ఉపయోగించడానికి క్రిమిసంహారిణులు. ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ.
  32. ↑ ఓ'బ్రియన్, D.. (2017). క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ పౌచ్‌లు ఉత్పత్తులను సురక్షితంగా మార్చగలవు మరియు పాడైపోవడాన్ని తగ్గించగలవు. అగ్రిసెర్చ్ మ్యాగజైన్. (జూలై).
  33. ↑ (2019-05-29). క్లోరినేటెడ్ చికెన్ పానిక్ వెనుక ఉన్న నిజం. ది బిగ్ ఇష్యూ.
  34. ↑ (2001). "ఫ్లెక్సిబుల్ ఎండోస్కోప్‌ల నిర్మూలన కోసం క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ జనరేటర్‌తో అమర్చిన ఆటోమేటెడ్ వాషర్/డిసిన్ఫెక్టర్ (మెడివేటర్)లో క్లోరిన్ డయాక్సైడ్ (ట్రిస్టెల్ వన్-షాట్) వాడకంపై మూల్యాంకనం". జర్నల్ ఆఫ్ హాస్పిటల్ ఇన్ఫెక్షన్. 48 (1) 55–65. doi:10.1053/jhin.2001.0956.
  35. ↑ ట్రిస్టెల్ వైప్స్ సిస్టమ్ ఉత్పత్తి సమాచారం. ఎథికల్ ఏజెంట్స్.
  36. ↑ (2012). "బెడ్‌బగ్ నియంత్రణకు ప్రత్యామ్నాయంగా వాయు క్లోరిన్ డయాక్సైడ్". ఇన్ఫెక్షన్ కంట్రోల్ & హాస్పిటల్ ఎపిడెమియాలజీ. 33 (5) 495–9. doi:10.1086/665320.
  37. ↑ Langlois, Krista. (March 13, 2018). How to Treat Backcountry Water on the Cheap. Sierra.
  38. ↑ (April 10, 2009). A Guide to Drinking Water Treatment and Sanitation for Backcountry & Travel Use. Centers for Disease Control and Prevention.
  39. ↑ (2020). "Effects of Chlorine Dioxide on Oral Hygiene - A Systematic Review and Meta-analysis". Current Pharmaceutical Design. 26 (25) 3015–3025. doi:10.2174/1381612826666200515134450.
  40. ↑ (2023). "Daily use of chlorine dioxide effectively treats halitosis: A meta-analysis of randomised controlled trials". PLOS ONE. 18 (1). doi:10.1371/journal.pone.0280377.
  41. ↑ Toxicological Profile for Chlorine Dioxide and Chlorite. Agency for Toxic Substances and Disease Registry, US HHS.
  42. ↑ (1994). Explosive decomposition of gaseous chlorine dioxide. J. Chem. Soc., Faraday Trans.. 90 (22) 3391–3396. doi:10.1039/FT9949003391.
  43. ↑ ATSDR: ToxFAQs™ for Chlorine Dioxide and Chlorite.
  44. ↑ Occupational Safety and Health Guideline for Chlorine Dioxide.
  45. ↑ 45.0 45.1 (May 21, 2019). Parents are poisoning their children with bleach to 'cure' autism. These moms are trying to stop it.. NBC News.
  46. ↑ Fake news: Chlorine dioxide won't stop coronavirus. Detroit News.
  47. ↑ Friedman, Lisa. (2020-04-03). E.P.A. Threatens Legal Action Against Sellers of Fake Coronavirus Cleaners. The New York Times.
  48. ↑ Spencer, Sarnac Hale. Those coronavirus 'cures' you're hearing about? They're fake. Don't drink chlorine dioxide.. USA TODAY.
  49. ↑ (August 12, 2019). Drinking bleach will not cure cancer or autism, FDA warns. NBC News.
  50. ↑ (2019-08-12). FDA warns consumers about the dangerous and potentially life threatening side effects of Miracle Mineral Solution. Food and Drug Administration.

బాహ్య లింకులు

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Chlorine dioxide” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Chlorine_dioxide ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=క్లోరిన్_డయాక్సైడ్&oldid=1850"