డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్: Difference between revisions

From LTRC
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Difluoroamino sulfur pentafluoride” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Difluoroamino sulfur pentafluoride” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
Line 43: Line 43:
|}
|}


'''డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్''' (Difluoroamino sulfur pentafluoride) అనేది ఫ్లోరిన్, సల్ఫర్ మరియు నైట్రోజన్‌లతో కూడిన ఒక వాయు రూప రసాయన సమ్మేళనం. నైట్రోజన్‌తో బంధం కలిగిన హెక్సా-కోఆర్డినేటెడ్ సల్ఫర్ పరమాణువును కలిగి ఉండటం దీని ప్రత్యేకత. ఈ పదార్థానికి '''డైఫ్లోరో(పెంటాఫ్లోరోసల్ఫర్)అమైన్''', '''పెంటాఫ్లోరోసల్ఫానైల్ డైఫ్లోరోఅమైన్''', మరియు '''పెంటాఫ్లోరోసల్ఫానైల్ N,N-డైఫ్లోరోఅమైన్''' వంటి ఇతర పేర్లు కూడా ఉన్నాయి.
'''డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్''' (Difluoroamino sulfur pentafluoride) అనేది ఫ్లోరిన్, సల్ఫర్ మరియు నైట్రోజన్‌లతో కూడిన ఒక వాయు రూప రసాయన సమ్మేళనం. నైట్రోజన్‌తో బంధాన్ని కలిగి ఉండి, హెక్సా-కోఆర్డినేటెడ్ సల్ఫర్ పరమాణువును కలిగి ఉండటం దీని ప్రత్యేకత. ఈ పదార్థానికి '''డైఫ్లోరో(పెంటాఫ్లోరోసల్ఫర్)అమైన్''', '''పెంటాఫ్లోరోసల్ఫానైల్ డైఫ్లోరమైన్''', మరియు '''పెంటాఫ్లోరోసల్ఫానైల్ N,N-డైఫ్లోరమైన్''' వంటి ఇతర పేర్లు కూడా ఉన్నాయి.


== ధర్మాలు ==
== ధర్మాలు ==
డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్ గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద రంగులేని వాయువు.<ref name=logo63/> ఈ అణువు సల్ఫర్ పరమాణువు చుట్టూ టెట్రాగోనల్ బైపిరమిడ్ ఆకారంలో ఉంటుంది.<ref name=logo63/>
డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్ గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద రంగులేని వాయువు.<ref name=logo63/> ఈ అణువు సల్ఫర్ పరమాణువు చుట్టూ టెట్రాగోనల్ బైపిరమిడ్ ఆకారంలో ఉంటుంది.<ref name=logo63/>


దీని మరిగే స్థానం -17.5 °C.<ref name=logo63>(February 1963). "The Preparation of Difluoroamino Sulfur Pentafluoride". ''Inorganic Chemistry''. 2 (1) 173–175. doi:[https://doi.org/10.1021/ic50005a044 10.1021/ic50005a044].</ref>
దీని మరిగే స్థానం (boiling point) -17.5 °C.<ref name=logo63>(February 1963). "The Preparation of Difluoroamino Sulfur Pentafluoride". ''Inorganic Chemistry''. 2 (1) 173–175. doi:[https://doi.org/10.1021/ic50005a044 10.1021/ic50005a044].</ref>


డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్ గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద స్థిరంగా ఉంటుంది, కానీ 80 °C వద్ద గంటల వ్యవధిలో వియోగం చెందుతుంది. ఈ వియోగం వల్ల [[సల్ఫర్ టెట్రాఫ్లోరైడ్]] మరియు [[నైట్రోజన్ ట్రైఫ్లోరైడ్]] ఏర్పడతాయి.<ref name=logo63/> ఇది 220 °C పైన స్థిరంగా ఉండదు.<ref name=JaneMac/> ఇది నీరు లేదా స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్‌తో స్థిరంగా ఉంటుంది.<ref name=JaneMac>(23 July 1992). [https://books.google.com/books?id=9eJvoNCSCRMC&pg=PA3240 Dictionary of Inorganic Compounds]. 3240. CRC Press. ISBN 9780412301209.</ref>
డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్ గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద స్థిరంగా ఉంటుంది, కానీ 80 °C వద్ద గంటల వ్యవధిలో వియోగం చెందుతుంది. ఈ వియోగం వల్ల [[సల్ఫర్ టెట్రాఫ్లోరైడ్]] మరియు [[నైట్రోజన్ ట్రైఫ్లోరైడ్]] ఏర్పడతాయి.<ref name=logo63/> ఇది 220 °C పైన స్థిరంగా ఉండదు.<ref name=JaneMac/> ఇది నీరు లేదా స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్‌తో స్థిరంగా ఉంటుంది.<ref name=JaneMac>(23 July 1992). [https://books.google.com/books?id=9eJvoNCSCRMC&pg=PA3240 Dictionary of Inorganic Compounds]. 3240. CRC Press. ISBN 9780412301209.</ref>
Line 54: Line 54:
దీనిని క్వార్ట్జ్ పాత్రలో నిల్వ చేసి అతినీలలోహిత కాంతికి గురిచేసినప్పుడు, ఇది స్వల్పంగా వియోగం చెంది సిలికాతో చర్య జరిపి SF4, N2F4, SF6, NF3, SO2F2, SOF4 మరియు N2Oలను ఏర్పరుస్తుంది.<ref name=logo63/>
దీనిని క్వార్ట్జ్ పాత్రలో నిల్వ చేసి అతినీలలోహిత కాంతికి గురిచేసినప్పుడు, ఇది స్వల్పంగా వియోగం చెంది సిలికాతో చర్య జరిపి SF4, N2F4, SF6, NF3, SO2F2, SOF4 మరియు N2Oలను ఏర్పరుస్తుంది.<ref name=logo63/>


సల్ఫర్ మరియు నైట్రోజన్ మధ్య బంధం చాలా బలహీనంగా ఉంటుంది, దీని విచ్ఛేదన శక్తి 50 kcal/mol.<ref name=Lyman79/>
సల్ఫర్ మరియు నైట్రోజన్ మధ్య బంధం చాలా బలహీనంగా ఉంటుంది, దీని విచ్ఛేదన శక్తి (dissociation energy) 50 kcal/mol.<ref name=Lyman79/>


ఇన్‌ఫ్రారెడ్ స్పెక్ట్రమ్‌లో ఫ్లోరిన్‌తో బంధాల కారణంగా 885, 910, మరియు 950 cm<sup>−1</sup> వద్ద బలమైన శోషణ పట్టీలు ఉంటాయి. లేజర్‌తో 910 cm<sup>−1</sup> వద్ద బలమైన వికిరణం చేసినప్పుడు, అణువులు విచ్ఛిన్నమై [[disulfur decafluoride|S2F10]], SF4 మరియు [[Tetrafluorohydrazine|N2F4]] ఏర్పడతాయి. లేజర్ పౌనఃపున్యాన్ని సర్దుబాటు చేయడం ద్వారా, ఈ విచ్ఛేదనాన్ని ఐసోటోప్ సెలెక్టివ్‌గా మార్చవచ్చు, అలాగే S2F10ను మరొక సమీప పౌనఃపున్యం ద్వారా విచ్ఛిన్నం చేయవచ్చు.<ref name=Lyman79>(1979). "Multiple-photon excitation of difluoroamino sulfur pentafluoride: A study of absorption and dissociation". ''The Journal of Chemical Physics''. 71 (3) 1206. doi:[https://doi.org/10.1063/1.438466 10.1063/1.438466].</ref>
ఇన్‌ఫ్రారెడ్ స్పెక్ట్రమ్‌లో ఫ్లోరిన్‌తో ఉన్న బంధాల కారణంగా 885, 910, మరియు 950 cm<sup>−1</sup> వద్ద బలమైన శోషణ పట్టీలు ఉంటాయి. లేజర్‌తో 910 cm<sup>−1</sup> వద్ద బలమైన వికిరణం చేసినప్పుడు, అణువులు విచ్ఛిన్నమై [[డిసల్ఫర్ డెకాఫ్లోరైడ్|S2F10]], SF4 మరియు [[టెట్రాఫ్లోరోహైడ్రాజైన్|N2F4]] ఏర్పడతాయి. లేజర్ పౌనఃపున్యాన్ని సర్దుబాటు చేయడం ద్వారా, ఈ విచ్ఛేదనాన్ని ఐసోటోప్ సెలెక్టివ్‌గా చేయవచ్చు, అలాగే S2F10ను మరొక సమీప పౌనఃపున్యం ద్వారా విచ్ఛిన్నం చేయవచ్చు.<ref name=Lyman79>(1979). "Multiple-photon excitation of difluoroamino sulfur pentafluoride: A study of absorption and dissociation". ''The Journal of Chemical Physics''. 71 (3) 1206. doi:[https://doi.org/10.1063/1.438466 10.1063/1.438466].</ref>


సల్ఫర్‌కు అతుక్కుని ఉన్న ఫ్లోరిన్ పరమాణువులు ఒకదానికొకటి దాదాపు 90° కోణంలో ఉంటాయి, మరియు భూమధ్యరేఖ చుట్టూ ఉన్న నాలుగు పరమాణువులు కూడా నైట్రోజన్-సల్ఫర్ బంధానికి 90° కోణంలో ఉంటాయి. నైట్రోజన్ పరమాణువుపై ఫ్లోరిన్ పరమాణువుల మధ్య కోణం సుమారు 98°, మరియు సల్ఫర్-నైట్రోజన్-ఫ్లోరిన్ కోణం సుమారు 111°. సల్ఫర్ మరియు నాలుగు భూమధ్యరేఖ ఫ్లోరిన్ పరమాణువుల మధ్య దూరం 1.545 Å. అక్షీయ ఫ్లోరిన్ నుండి సల్ఫర్‌కు దూరం 1.556 Å. నైట్రోజన్-సల్ఫర్ దూరం సుమారు 1.696 Å. ఫ్లోరిన్-నైట్రోజన్ బంధం అణువులో అత్యంత చిన్నది, ఇది 1.378 Å.<ref name=Haase71>(1 January 1971). [http://zfn.mpdl.mpg.de/data/Reihe_A/26/ZNA-1971-26a-1333.pdf Die Molekülstraktur des Difluoramin-Schwefelpentafluorids SF<sub>5</sub>NF<sub>2</sub>]. ''Zeitschrift für Naturforschung A''. 26 (8) 1333. doi:[https://doi.org/10.1515/zna-1971-0813 10.1515/zna-1971-0813].</ref>
సల్ఫర్‌కు అతుక్కుని ఉన్న ఫ్లోరిన్ పరమాణువులు ఒకదానికొకటి దాదాపు 90° కోణంలో ఉంటాయి, మరియు భూమధ్యరేఖ (equator) చుట్టూ ఉన్న నాలుగు పరమాణువులు కూడా నైట్రోజన్-సల్ఫర్ బంధంతో 90° కోణంలో ఉంటాయి. నైట్రోజన్ పరమాణువుపై ఉన్న ఫ్లోరిన్ పరమాణువుల మధ్య కోణం సుమారు 98°, మరియు సల్ఫర్-నైట్రోజన్-ఫ్లోరిన్ కోణం సుమారు 111°. సల్ఫర్ మరియు నాలుగు భూమధ్యరేఖ ఫ్లోరిన్ పరమాణువుల మధ్య దూరం 1.545 Å. అక్షీయ (axial) ఫ్లోరిన్ నుండి సల్ఫర్‌కు దూరం 1.556 Å. నైట్రోజన్-సల్ఫర్ దూరం సుమారు 1.696 Å. ఫ్లోరిన్-నైట్రోజన్ బంధం అణువులో అత్యంత చిన్నది, ఇది 1.378 Å.<ref name=Haase71>(1 January 1971). [http://zfn.mpdl.mpg.de/data/Reihe_A/26/ZNA-1971-26a-1333.pdf Die Molekülstraktur des Difluoramin-Schwefelpentafluorids SF<sub>5</sub>NF<sub>2</sub>]. ''Zeitschrift für Naturforschung A''. 26 (8) 1333. doi:[https://doi.org/10.1515/zna-1971-0813 10.1515/zna-1971-0813].</ref>


== తయారీ ==
== తయారీ ==
[[డై నైట్రోజన్ టెట్రాఫ్లోరైడ్]] మరియు [[సల్ఫర్ టెట్రాఫ్లోరైడ్]] మిశ్రమాన్ని అతినీలలోహిత కాంతితో వికిరణం చేయడం ద్వారా డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్‌ను తయారు చేస్తారు.
డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్‌ను [[డై నైట్రోజన్ టెట్రాఫ్లోరైడ్]] మరియు [[సల్ఫర్ టెట్రాఫ్లోరైడ్]] మిశ్రమాన్ని అతినీలలోహిత కాంతితో వికిరణం చేయడం ద్వారా తయారు చేస్తారు.


:N2F4 + 2 SF4 → 2 SF5NF2.<ref name=logo63/>
:N2F4 + 2 SF4 → 2 SF5NF2.<ref name=logo63/>
Line 68: Line 68:


డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్ తయారు చేయడానికి మరొక మార్గం డై నైట్రోజన్ టెట్రాఫ్లోరైడ్ మరియు సల్ఫర్‌లను వేడి చేయడం. దీనివల్ల తాత్కాలికంగా [[నైట్రోజన్ డైఫ్లోరైడ్]] ఏర్పడుతుంది. అయితే, దిగుబడి కేవలం 6% మాత్రమే ఉంటుంది మరియు ఎక్కువగా సల్ఫర్ టెట్రాఫ్లోరైడ్ ఏర్పడుతుంది.<ref name=logo63/>
డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్ తయారు చేయడానికి మరొక మార్గం డై నైట్రోజన్ టెట్రాఫ్లోరైడ్ మరియు సల్ఫర్‌లను వేడి చేయడం. దీనివల్ల తాత్కాలికంగా [[నైట్రోజన్ డైఫ్లోరైడ్]] ఏర్పడుతుంది. అయితే, దిగుబడి కేవలం 6% మాత్రమే ఉంటుంది మరియు ఎక్కువగా సల్ఫర్ టెట్రాఫ్లోరైడ్ ఏర్పడుతుంది.<ref name=logo63/>
డై నైట్రోజన్ టెట్రాఫ్లోరైడ్ కోసం ఇతర సబ్‌స్ట్రేట్లు [[డైసల్ఫర్ డెకాఫ్లోరైడ్]] లేదా [[సల్ఫర్ డయాక్సైడ్]] లేదా [[థియోఫాస్జీన్]] విద్యుత్ ఉత్సర్గంలో ఉపయోగించవచ్చు.<ref name=Stump>(17 November 1962). "The Synthesis of Difluoraminosulfur Pentafluoride". ''Inorganic Chemistry''. 2 (3) 648–649. doi:[https://doi.org/10.1021/ic50007a062 10.1021/ic50007a062].</ref>
డై నైట్రోజన్ టెట్రాఫ్లోరైడ్ కోసం ఇతర పదార్థాలు [[డిసల్ఫర్ డెకాఫ్లోరైడ్]] లేదా [[సల్ఫర్ డయాక్సైడ్]] లేదా [[థియోఫాస్జీన్]] విద్యుత్ ఉత్సర్గంలో (electric discharge) వాడవచ్చు.<ref name=Stump>(17 November 1962). "The Synthesis of Difluoraminosulfur Pentafluoride". ''Inorganic Chemistry''. 2 (3) 648–649. doi:[https://doi.org/10.1021/ic50007a062 10.1021/ic50007a062].</ref>


[[సల్ఫర్ హెక్సాఫ్లోరైడ్]], [[నైట్రోజన్]] మిశ్రమంలో కరోనా డిశ్చార్జ్ స్వల్ప మొత్తంలో డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. అధిక వోల్టేజ్ పరికరాలు తరచుగా ఈ వాయు మిశ్రమంతో ఇన్సులేట్ చేయబడతాయి కాబట్టి ఇది ముఖ్యమైనది.<ref>(2012-12-06). [https://books.google.com/books?id=9DjSBwAAQBAJ&pg=PA379 Gaseous Dielectrics VIII]. 379–383. Springer Science & Business Media. ISBN 9781461548997.</ref>
[[సల్ఫర్ హెక్సాఫ్లోరైడ్]], [[నైట్రోజన్]] మిశ్రమంలో కరోనా డిశ్చార్జ్ స్వల్ప మొత్తంలో డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. అధిక వోల్టేజ్ పరికరాలు తరచుగా ఈ వాయు మిశ్రమంతో ఇన్సులేట్ చేయబడతాయి కాబట్టి ఇది ముఖ్యమైనది.<ref>(2012-12-06). [https://books.google.com/books?id=9DjSBwAAQBAJ&pg=PA379 Gaseous Dielectrics VIII]. 379–383. Springer Science & Business Media. ISBN 9781461548997.</ref>
Line 77: Line 77:


== చర్యలు ==
== చర్యలు ==
డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్ -31 °C వద్ద KrF<sup>+</sup>AsF<sub>6</sub><sup>−</sup> వంటి లూయిస్ ఆమ్లాలతో చర్య జరిపి SF<sub>6</sub>, Kr, NF<sub>3</sub> మరియు ఘన N<sub>2</sub>F<sup>+</sup>AsF<sub>6</sub><sup>−</sup>లను ఇస్తుంది. -196 °C వద్ద (ద్రవ రూపంలో) AsF<sub>5</sub>తో చర్య జరిపినప్పుడు ఘన N<sub>2</sub>F<sup>+</sup>AsF<sub>6</sub><sup>−</sup>, SF<sub>6</sub> మరియు ట్రాన్స్-N<sub>2</sub>F<sub>2</sub>లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద జరిగే చర్యల నుండి కూడా ఇలాంటి ఉత్పత్తులే వస్తాయి.<ref name=Christe85>(January 1985). "Lewis acid induced intramolecular redox reactions of difluoroamino compounds". ''Inorganic Chemistry''. 24 (3) 303–307. doi:[https://doi.org/10.1021/ic00197a013 10.1021/ic00197a013].</ref>
డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్ -31 °C వద్ద KrF<sup>+</sup>AsF<sub>6</sub><sup>−</sup> వంటి లూయిస్ ఆమ్లాలతో చర్య జరిపి SF<sub>6</sub>, Kr, NF<sub>3</sub> మరియు ఘన N<sub>2</sub>F<sup>+</sup>AsF<sub>6</sub><sup>−</sup>లను ఇస్తుంది. -196 °C వద్ద (ద్రవ రూపంలో) AsF<sub>5</sub>తో ఇది ఘన N<sub>2</sub>F<sup>+</sup>AsF<sub>6</sub><sup>−</sup>, SF<sub>6</sub> మరియు ట్రాన్స్-N<sub>2</sub>F<sub>2</sub>లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద జరిగే చర్యల నుండి కూడా ఇలాంటి ఉత్పత్తులే వస్తాయి.<ref name=Christe85>(January 1985). "Lewis acid induced intramolecular redox reactions of difluoroamino compounds". ''Inorganic Chemistry''. 24 (3) 303–307. doi:[https://doi.org/10.1021/ic00197a013 10.1021/ic00197a013].</ref>


== ఉపయోగం ==
== ఉపయోగం ==
Line 84: Line 84:
== సంబంధిత పదార్థాలు ==
== సంబంధిత పదార్థాలు ==
సంబంధిత పదార్థాలలో ఫ్లోరోఇమిడోటెట్రాఫ్లోరోసల్ఫర్ F<sub>4</sub>S=NF మరియు (SF<sub>5</sub>)<sub>2</sub>NF ఉన్నాయి.<ref>(September 1982). "Some reactions of fluoroimidotetrafluorosulfur". ''Journal of Fluorine Chemistry''. 21 (1) 34. doi:[https://doi.org/10.1016/s0022-1139(00)85379-8 10.1016/s0022-1139(00)85379-8].</ref>
సంబంధిత పదార్థాలలో ఫ్లోరోఇమిడోటెట్రాఫ్లోరోసల్ఫర్ F<sub>4</sub>S=NF మరియు (SF<sub>5</sub>)<sub>2</sub>NF ఉన్నాయి.<ref>(September 1982). "Some reactions of fluoroimidotetrafluorosulfur". ''Journal of Fluorine Chemistry''. 21 (1) 34. doi:[https://doi.org/10.1016/s0022-1139(00)85379-8 10.1016/s0022-1139(00)85379-8].</ref>
(SF<sub>5</sub>)<sub>3</sub>N ఫార్ములాతో ఒక తృతీయ అమైన్ ఉంది.
(SF<sub>5</sub>)<sub>3</sub>N ఫార్ములాతో ఒక టెర్షియరీ అమైన్ కూడా ఉంది.


నైట్రోజన్ పరమాణువుపై ఇతర వేరియంట్ ప్రతిక్షేపణలు SF<sub>5</sub>NFCl, SF<sub>5</sub>NHF, SF<sub>5</sub>NCl<sub>2</sub> మరియు SF<sub>5</sub>NH<sub>2</sub>లను ఇస్తాయి.
నైట్రోజన్ పరమాణువుపై ఇతర ప్రత్యామ్నాయాలు SF<sub>5</sub>NFCl, SF<sub>5</sub>NHF, SF<sub>5</sub>NCl<sub>2</sub> మరియు SF<sub>5</sub>NH<sub>2</sub>లను ఇస్తాయి.


== సూచనలు ==
== మూలాలు ==
<references />
<references />



Latest revision as of 10:48, 7 October 2026

పేర్లు
ఇతర పేర్లు Difluoro(pentafluorosulfur)amine Pentafluorosulfanyldifluoramine Pentafluorosulfanyl N , N -difluoramine
గుర్తింపు సంఖ్యలు
CAS సంఖ్య 13693-10-2
ChemSpider 123067
PubChem CID 139547
CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA ) DTXSID40160011
InChI InChI=1/F7NS/c1-8(2)9(3,4,5,6)7
Key: QCVDQGPCVDNCIO-UHFFFAOYSA-N
SMILES FN(F)S(F)(F)(F)(F)F
ధర్మాలు
రసాయన సంకేతం SF5NF2
మోలార్ ద్రవ్యరాశి 179.062 g/mol
రూపం రంగులేని వాయువు
ప్రత్యేకంగా పేర్కొన్నవి తప్ప, డేటా ప్రామాణిక స్థితిలో ఉన్న పదార్థాలకు ఇవ్వబడింది (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద). N ( అంటే ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు

డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్ (Difluoroamino sulfur pentafluoride) అనేది ఫ్లోరిన్, సల్ఫర్ మరియు నైట్రోజన్‌లతో కూడిన ఒక వాయు రూప రసాయన సమ్మేళనం. నైట్రోజన్‌తో బంధాన్ని కలిగి ఉండి, హెక్సా-కోఆర్డినేటెడ్ సల్ఫర్ పరమాణువును కలిగి ఉండటం దీని ప్రత్యేకత. ఈ పదార్థానికి డైఫ్లోరో(పెంటాఫ్లోరోసల్ఫర్)అమైన్, పెంటాఫ్లోరోసల్ఫానైల్ డైఫ్లోరమైన్, మరియు పెంటాఫ్లోరోసల్ఫానైల్ N,N-డైఫ్లోరమైన్ వంటి ఇతర పేర్లు కూడా ఉన్నాయి.

ధర్మాలు

డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్ గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద రంగులేని వాయువు.[1] ఈ అణువు సల్ఫర్ పరమాణువు చుట్టూ టెట్రాగోనల్ బైపిరమిడ్ ఆకారంలో ఉంటుంది.[1]

దీని మరిగే స్థానం (boiling point) -17.5 °C.[1]

డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్ గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద స్థిరంగా ఉంటుంది, కానీ 80 °C వద్ద గంటల వ్యవధిలో వియోగం చెందుతుంది. ఈ వియోగం వల్ల సల్ఫర్ టెట్రాఫ్లోరైడ్ మరియు నైట్రోజన్ ట్రైఫ్లోరైడ్ ఏర్పడతాయి.[1] ఇది 220 °C పైన స్థిరంగా ఉండదు.[2] ఇది నీరు లేదా స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్‌తో స్థిరంగా ఉంటుంది.[2]

దీనిని క్వార్ట్జ్ పాత్రలో నిల్వ చేసి అతినీలలోహిత కాంతికి గురిచేసినప్పుడు, ఇది స్వల్పంగా వియోగం చెంది సిలికాతో చర్య జరిపి SF4, N2F4, SF6, NF3, SO2F2, SOF4 మరియు N2Oలను ఏర్పరుస్తుంది.[1]

సల్ఫర్ మరియు నైట్రోజన్ మధ్య బంధం చాలా బలహీనంగా ఉంటుంది, దీని విచ్ఛేదన శక్తి (dissociation energy) 50 kcal/mol.[3]

ఇన్‌ఫ్రారెడ్ స్పెక్ట్రమ్‌లో ఫ్లోరిన్‌తో ఉన్న బంధాల కారణంగా 885, 910, మరియు 950 cm−1 వద్ద బలమైన శోషణ పట్టీలు ఉంటాయి. లేజర్‌తో 910 cm−1 వద్ద బలమైన వికిరణం చేసినప్పుడు, అణువులు విచ్ఛిన్నమై S2F10, SF4 మరియు N2F4 ఏర్పడతాయి. లేజర్ పౌనఃపున్యాన్ని సర్దుబాటు చేయడం ద్వారా, ఈ విచ్ఛేదనాన్ని ఐసోటోప్ సెలెక్టివ్‌గా చేయవచ్చు, అలాగే S2F10ను మరొక సమీప పౌనఃపున్యం ద్వారా విచ్ఛిన్నం చేయవచ్చు.[3]

సల్ఫర్‌కు అతుక్కుని ఉన్న ఫ్లోరిన్ పరమాణువులు ఒకదానికొకటి దాదాపు 90° కోణంలో ఉంటాయి, మరియు భూమధ్యరేఖ (equator) చుట్టూ ఉన్న నాలుగు పరమాణువులు కూడా నైట్రోజన్-సల్ఫర్ బంధంతో 90° కోణంలో ఉంటాయి. నైట్రోజన్ పరమాణువుపై ఉన్న ఫ్లోరిన్ పరమాణువుల మధ్య కోణం సుమారు 98°, మరియు సల్ఫర్-నైట్రోజన్-ఫ్లోరిన్ కోణం సుమారు 111°. సల్ఫర్ మరియు నాలుగు భూమధ్యరేఖ ఫ్లోరిన్ పరమాణువుల మధ్య దూరం 1.545 Å. అక్షీయ (axial) ఫ్లోరిన్ నుండి సల్ఫర్‌కు దూరం 1.556 Å. నైట్రోజన్-సల్ఫర్ దూరం సుమారు 1.696 Å. ఫ్లోరిన్-నైట్రోజన్ బంధం అణువులో అత్యంత చిన్నది, ఇది 1.378 Å.[4]

తయారీ

డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్‌ను డై నైట్రోజన్ టెట్రాఫ్లోరైడ్ మరియు సల్ఫర్ టెట్రాఫ్లోరైడ్ మిశ్రమాన్ని అతినీలలోహిత కాంతితో వికిరణం చేయడం ద్వారా తయారు చేస్తారు.

N2F4 + 2 SF4 → 2 SF5NF2.[1]

ఈ తయారీ విధానం డై నైట్రోజన్ టెట్రాఫ్లోరైడ్ మరియు సల్ఫర్ క్లోరైడ్ పెంటాఫ్లోరైడ్ మిశ్రమంతో కూడా పనిచేస్తుంది. దీని ఏర్పాటుకు SF5 రాడికల్ మరియు క్లోరిన్ పరమాణువులు, అలాగే నైట్రోజన్ డైఫ్లోరైడ్ రాడికల్ అవసరం.[1]

డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్ తయారు చేయడానికి మరొక మార్గం డై నైట్రోజన్ టెట్రాఫ్లోరైడ్ మరియు సల్ఫర్‌లను వేడి చేయడం. దీనివల్ల తాత్కాలికంగా నైట్రోజన్ డైఫ్లోరైడ్ ఏర్పడుతుంది. అయితే, దిగుబడి కేవలం 6% మాత్రమే ఉంటుంది మరియు ఎక్కువగా సల్ఫర్ టెట్రాఫ్లోరైడ్ ఏర్పడుతుంది.[1] డై నైట్రోజన్ టెట్రాఫ్లోరైడ్ కోసం ఇతర పదార్థాలు డిసల్ఫర్ డెకాఫ్లోరైడ్ లేదా సల్ఫర్ డయాక్సైడ్ లేదా థియోఫాస్జీన్ విద్యుత్ ఉత్సర్గంలో (electric discharge) వాడవచ్చు.[5]

సల్ఫర్ హెక్సాఫ్లోరైడ్, నైట్రోజన్ మిశ్రమంలో కరోనా డిశ్చార్జ్ స్వల్ప మొత్తంలో డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. అధిక వోల్టేజ్ పరికరాలు తరచుగా ఈ వాయు మిశ్రమంతో ఇన్సులేట్ చేయబడతాయి కాబట్టి ఇది ముఖ్యమైనది.[6]

పెంటాఫ్లోరోసల్ఫానైల్ అమైన్ ఫ్లోరిన్ వాయువుతో చర్య జరిపి డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్‌ను ఇస్తుంది:[7]

SF5NH2 + 2 F2 → SF5NF2 + 2 HF

చర్యలు

డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్ -31 °C వద్ద KrF+AsF6− వంటి లూయిస్ ఆమ్లాలతో చర్య జరిపి SF6, Kr, NF3 మరియు ఘన N2F+AsF6−లను ఇస్తుంది. -196 °C వద్ద (ద్రవ రూపంలో) AsF5తో ఇది ఘన N2F+AsF6−, SF6 మరియు ట్రాన్స్-N2F2లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద జరిగే చర్యల నుండి కూడా ఇలాంటి ఉత్పత్తులే వస్తాయి.[8]

ఉపయోగం

రాకెట్ ఇంధనంగా ఆల్కీన్లు మరియు డైఫ్లోరోఅమినో సల్ఫర్ పెంటాఫ్లోరైడ్ మిశ్రమాన్ని ఉపయోగించడానికి రష్యన్ పేటెంట్ ఉంది.[9]

సంబంధిత పదార్థాలు

సంబంధిత పదార్థాలలో ఫ్లోరోఇమిడోటెట్రాఫ్లోరోసల్ఫర్ F4S=NF మరియు (SF5)2NF ఉన్నాయి.[10] (SF5)3N ఫార్ములాతో ఒక టెర్షియరీ అమైన్ కూడా ఉంది.

నైట్రోజన్ పరమాణువుపై ఇతర ప్రత్యామ్నాయాలు SF5NFCl, SF5NHF, SF5NCl2 మరియు SF5NH2లను ఇస్తాయి.

మూలాలు

  1. ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 (February 1963). "The Preparation of Difluoroamino Sulfur Pentafluoride". Inorganic Chemistry. 2 (1) 173–175. doi:10.1021/ic50005a044.
  2. ↑ 2.0 2.1 (23 July 1992). Dictionary of Inorganic Compounds. 3240. CRC Press. ISBN 9780412301209.
  3. ↑ 3.0 3.1 (1979). "Multiple-photon excitation of difluoroamino sulfur pentafluoride: A study of absorption and dissociation". The Journal of Chemical Physics. 71 (3) 1206. doi:10.1063/1.438466.
  4. ↑ (1 January 1971). Die Molekülstraktur des Difluoramin-Schwefelpentafluorids SF5NF2. Zeitschrift für Naturforschung A. 26 (8) 1333. doi:10.1515/zna-1971-0813.
  5. ↑ (17 November 1962). "The Synthesis of Difluoraminosulfur Pentafluoride". Inorganic Chemistry. 2 (3) 648–649. doi:10.1021/ic50007a062.
  6. ↑ (2012-12-06). Gaseous Dielectrics VIII. 379–383. Springer Science & Business Media. ISBN 9781461548997.
  7. ↑ (1994-09-29). Advances in Inorganic Chemistry. 41 144. Academic Press. ISBN 9780080578903.
  8. ↑ (January 1985). "Lewis acid induced intramolecular redox reactions of difluoroamino compounds". Inorganic Chemistry. 24 (3) 303–307. doi:10.1021/ic00197a013.
  9. ↑ (2002). Development of Synthesis and Large Scale Technology for Ultrahigh Energy Density Fluoro-Organic Compounds. 2. DTIC.
  10. ↑ (September 1982). "Some reactions of fluoroimidotetrafluorosulfur". Journal of Fluorine Chemistry. 21 (1) 34. doi:10.1016/s0022-1139(00)85379-8.

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Difluoroamino sulfur pentafluoride” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Difluoroamino_sulfur_pentafluoride ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.