బ్రోమోక్లోరోడైఫ్లోరోమీథేన్: Difference between revisions

From LTRC
VisualWikitext
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Bromochlorodifluoromethane” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Bromochlorodifluoromethane” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
Line 1: Line 1:
'''బ్రోమోక్లోరోడైఫ్లోరోమీథేన్''' ('''BCF'''), దీనిని '''హేలాన్ 1211''' మరియు '''[[ఫ్రియాన్]] 12B1''' అనే కోడ్ సంఖ్యలతో కూడా పిలుస్తారు. ఇది [[కార్బన్]] ([[C]]), [[ఫ్లోరిన్]] ([[F]])<sub>2</sub>, [[క్లోరిన్]] ([[Cl]]), [[బ్రోమిన్]] ([[Br]]) రసాయన సంకేతం కలిగిన ఒక [[హేలో ఆల్కేన్]]. ఇది అగ్నిమాపక చర్యల కోసం, ముఖ్యంగా ఇతర రకాల అగ్నిమాపక యంత్రాల వల్ల కలిగే అవశేషాల వల్ల పాడైపోయే ఖరీదైన పరికరాలు లేదా వస్తువుల కోసం ఉపయోగించబడుతుంది. ఇది పీడనం కింద ద్రవ రూపంలో నిల్వ చేయబడుతుంది మరియు మంటలను ఆర్పడానికి విడుదల చేసినప్పుడు ఆవిరిగా మారుతుంది.<ref>(14 September 2015). [https://www.protectionrt.com/the-halon-advantage/ The Halon Advantage].</ref>
{| class="wikitable"
హేలాన్ 1211తో సహా హేలాన్‌ల వినియోగం, ఓజోన్ పొరపై వాటి ప్రతికూల ప్రభావం కారణంగా కాలక్రమేణా తగ్గింది. పర్యావరణ ఆందోళనలను తగ్గించడానికి మరియు అదే సమయంలో సమర్థవంతమైన అగ్నిమాపక సామర్థ్యాలను అందించడానికి ప్రత్యామ్నాయాలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.
|-
! colspan="2" | పేర్లు
|-
! colspan="2" | ప్రాధాన్యత కలిగిన IUPAC పేరు బ్రోమో(క్లోరో)డైఫ్లోరోమీథేన్
|-
! colspan="2" | ఇతర పేర్లు బ్రోమోక్లోరోడైఫ్లోరోమీథేన్, హేలాన్ 1211, హేలాన్ 1211, BCF, BCF, ఫ్రియాన్ 12B1
|-
! colspan="2" | గుర్తింపు సంఖ్యలు
|-
! CAS సంఖ్య
| 353-59-3
|-
! 3D నమూనా ( JSmol )
| ఇంటరాక్టివ్ చిత్రం
|-
! ChEBI
| CHEBI:84698
|-
! ChemSpider
| 9248
|-
! ECHA ఇన్ఫోకార్డ్
| 100.005.944
|-
! EC సంఖ్య
| 206-537-9
|-
! PubChem CID
| 9625
|-
! UNII
| 91I5X8AJXS
|-
! CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA )
| DTXSID0027147
|-
! colspan="2" | InChI InChI=1S/CBrClF2/c2-1(3,4)5 కీ: MEXUFEQDCXZEON-UHFFFAOYSA-N InChI=1/CBrClF2/c2-1(3,4)5
|-
! colspan="2" | SMILES BrC(Cl)(F)F
|-
! colspan="2" | ధర్మాలు
|-
! రసాయన ఫార్ములా
| CBrClF 2
|-
! మోలార్ ద్రవ్యరాశి
| 165.36 గ్రా/మోల్
|-
! రూపం
| రంగులేని వాయువు
|-
! సాంద్రత
| 7,1362 కిలోలు/మీ³ (15 °C, 1 బార్)
|-
! ద్రవీభవన స్థానం
| −159.5 °C (−255.1 °F; 113.6 K)
|-
! బాష్పీభవన స్థానం
| −3.7 °C (25.3 °F; 269.4 K)
|-
! colspan="2" | ప్రత్యేకంగా పేర్కొనకపోతే, డేటా ప్రామాణిక స్థితిలో (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) పదార్థాలకు ఇవ్వబడింది. N సరిచూడండి ( ఇది ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు
|}
 
'''బ్రోమోక్లోరోడైఫ్లోరోమీథేన్''' ('''BCF'''), దీనిని '''హేలాన్ 1211''' మరియు '''[[ఫ్రియాన్]] 12B1''' అనే కోడ్ సంఖ్యలతో కూడా పిలుస్తారు, ఇది [[కార్బన్]] C, [[ఫ్లోరిన్]] F₂ [[క్లోరిన్]] Cl [[బ్రోమిన్]] Br రసాయన ఫార్ములా కలిగిన ఒక [[హేలోఆల్కేన్]]. ఇది అగ్నిమాపక చర్యల కోసం, ముఖ్యంగా ఖరీదైన పరికరాలు లేదా ఇతర రకాల అగ్నిమాపక యంత్రాల నుండి వచ్చే అవశేషాల వల్ల పాడైపోయే వస్తువుల కోసం ఉపయోగించబడుతుంది. ఇది ఒత్తిడిలో ద్రవంగా నిల్వ చేయబడుతుంది మరియు మంటలను ఆర్పడానికి విడుదల చేసినప్పుడు ఆవిరి అవుతుంది.<ref>(14 September 2015). [https://www.protectionrt.com/the-halon-advantage/ The Halon Advantage].</ref>
హేలాన్ 1211తో సహా హేలాన్‌ల వాడకం ఓజోన్ పొరపై వాటి ప్రతికూల ప్రభావం కారణంగా కాలక్రమేణా తగ్గింది. పర్యావరణ ఆందోళనలను తగ్గించేటప్పుడు సమర్థవంతమైన అగ్నిమాపక సామర్థ్యాలను అందించడానికి ప్రత్యామ్నాయాలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.


== అగ్నిమాపక ఏజెంట్‌గా ఉపయోగం ==
== అగ్నిమాపక ఏజెంట్‌గా ఉపయోగం ==
బ్రోమినేటెడ్ హేలో ఆల్కేన్‌లను మొదట రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో విమానాలు మరియు [[ట్యాంకు]]ల కోసం [[అగ్నిమాపక యంత్రాల]]లో ఉపయోగించారు. BCFని 1960ల మధ్యలో [[మ్యూజియం]]లు, [[మెయిన్‌ఫ్రేమ్ కంప్యూటర్|మెయిన్‌ఫ్రేమ్]] గదులు మరియు టెలికమ్యూనికేషన్ [[టెలిఫోన్ ఎక్స్ఛేంజ్|స్విచ్చింగ్ సెంటర్ల]] వంటి అత్యంత విలువైన వస్తువుల పరిసరాల్లో సమర్థవంతమైన [[వాయు అగ్నిమాపక]] ఏజెంట్‌గా ప్రవేశపెట్టారు. BCFలు సముద్ర పరిశ్రమలలోని నౌకల ఇంజిన్ గదులలో మరియు రవాణా పరిశ్రమలోని వాహనాలలో కూడా విస్తృతంగా ఉపయోగించబడ్డాయి. అగ్నిమాపక ఏజెంట్‌గా దీని సామర్థ్యం కారణంగా, ఇది వాణిజ్య విమానాలలో అగ్నిమాపక ఏజెంట్‌గా ప్రధాన ఎంపికగా మారింది మరియు సాధారణంగా సిలిండ్రికల్ హ్యాండ్-హెల్డ్ కాన్స్టర్లలో కనిపిస్తుంది. అగ్నిమాపక ఏజెంట్‌గా దీని ప్రయోజనాలు ఏమిటంటే, ఇది [[కార్బన్ టెట్రాక్లోరైడ్]] వంటి రసాయనాల కంటే తక్కువ విషపూరితమైనది మరియు ఇది [[సహసంయోజక బంధం|సహసంయోజక బంధం]] కలిగిన సమ్మేళనం కాబట్టి, ఇది వాహక అయాన్లను ఏర్పరచదు, అందువల్ల దీనిని విద్యుత్ పరికరాలపై ఉపయోగించవచ్చు.
బ్రోమినేటెడ్ హేలోఆల్కేన్‌లను మొదట రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో విమానాలు మరియు [[ట్యాంక్]]ల కోసం [[అగ్నిమాపక యంత్రాల]]లో ఉపయోగించారు. BCFని 1960ల మధ్యకాలంలో [[మ్యూజియం]]లు, [[మెయిన్‌ఫ్రేమ్ కంప్యూటర్|మెయిన్‌ఫ్రేమ్]] గదులు మరియు టెలికమ్యూనికేషన్ [[టెలిఫోన్ ఎక్స్ఛేంజ్|స్విచ్చింగ్ సెంటర్ల]] వంటి ప్రదేశాలలో అత్యంత విలువైన వస్తువుల చుట్టూ ఉపయోగించడానికి సమర్థవంతమైన [[వాయు అగ్నిమాపక]] ఏజెంట్‌గా ప్రవేశపెట్టారు. BCFలు సముద్ర పరిశ్రమలలో ఓడల ఇంజిన్ గదులలో మరియు రవాణా పరిశ్రమలో వాహనాల్లో కూడా విస్తృతంగా ఉపయోగించబడ్డాయి. అగ్నిమాపక ఏజెంట్‌గా దీని సామర్థ్యం వాణిజ్య విమానాలపై అగ్నిమాపక ఏజెంట్‌గా దీనిని ప్రధాన ఎంపికగా మార్చింది మరియు ఇది సాధారణంగా సిలిండ్రికల్ హ్యాండ్-హెల్డ్ క్యానిస్టర్లలో కనిపిస్తుంది. అగ్నిమాపక ఏజెంట్‌గా దీని ప్రయోజనాలు ఏమిటంటే, ఇది [[కార్బన్ టెట్రాక్లోరైడ్]] వంటి రసాయనాల కంటే తక్కువ విషపూరితమైనది మరియు ఇది [[సహసంయోజక బంధం|సహసంయోజక బంధం కలిగిన సమ్మేళనం]] కాబట్టి, ఇది వాహక అయాన్లను ఏర్పరచదు, అందువల్ల విద్యుత్ పరికరాలపై ఉపయోగించవచ్చు.


BCF ఒక అద్భుతమైన అగ్నిమాపక ఏజెంట్, ఎందుకంటే ఇది తక్కువ విషపూరితమైన, తక్కువ పీడనం కలిగిన, ద్రవీకరించబడిన వాయువు మరియు ఇది అన్ని సాధారణ [[అగ్ని వర్గీకరణ|అగ్ని రకాలు]], A, B మరియు C లపై ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తుంది.<ref>Tryon, George H.. (1969). "Fire Protection Handbook Thirteenth Edition 1969". National Fire Protection Association.</ref><ref>Cote, Arthur E.. (1997). "Fire Protection Handbook Eighteenth Edition". National Fire Protection Association. ISBN 0-87765-377-1.</ref> ఇది ప్రధానంగా పోర్టబుల్ మరియు చక్రాల అగ్నిమాపక యంత్రాలలో మరియు విమానయాన మరియు సముద్ర ఇంజిన్ అనువర్తనాల కోసం చిన్న స్పాట్ ప్రొటెక్షన్ యూనిట్లలో ఉపయోగించబడుతుంది, మరియు ఇది [[బ్రోమోట్రైఫ్లోరోమీథేన్|హేలాన్ 1301]] వలె స్థిర వ్యవస్థలలో ఎప్పుడూ విస్తృతంగా ఉపయోగించబడలేదు.
BCF ఒక అద్భుతమైన అగ్నిమాపక ఏజెంట్, ఎందుకంటే ఇది తక్కువ విషపూరితం, తక్కువ పీడనం, ద్రవీకృత వాయువు కలిగిన స్ట్రీమింగ్ ఏజెంట్ మరియు అన్ని సాధారణ [[అగ్ని వర్గీకరణ|అగ్ని రకాలపై]], A, B, మరియు C లపై ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తుంది.<ref>Tryon, George H.. (1969). "Fire Protection Handbook Thirteenth Edition 1969". National Fire Protection Association.</ref><ref>Cote, Arthur E.. (1997). "Fire Protection Handbook Eighteenth Edition". National Fire Protection Association. ISBN 0-87765-377-1.</ref> ఇది ప్రధానంగా పోర్టబుల్ మరియు వీల్డ్ ఎక్స్‌టింగ్యుషర్‌లలో మరియు ఏవియేషన్ మరియు మెరైన్ ఇంజిన్ అప్లికేషన్ల కోసం చిన్న స్పాట్ ప్రొటెక్షన్ యూనిట్లలో ఉపయోగించబడుతుంది, మరియు [[బ్రోమోట్రైఫ్లోరోమీథేన్|హేలాన్ 1301]] వలె స్థిర వ్యవస్థలలో ఎప్పుడూ విస్తృతంగా ఉపయోగించబడలేదు.


BCF తక్కువ విషపూరితతను కలిగి ఉంటుంది. 15 నిమిషాల ఎక్స్‌పోజర్ కోసం ప్రాణాంతక సాంద్రత సుమారు 32%.<ref name="wiley1"/>
BCF తక్కువ విషపూరితతను కలిగి ఉంటుంది. 15 నిమిషాల ఎక్స్‌పోజర్ కోసం ప్రాణాంతక సాంద్రత సుమారు 32%.<ref name="wiley1"/>


== సంశ్లేషణ ==
== సంశ్లేషణ ==
BCF వాణిజ్యపరంగా [[క్లోరోఫామ్]] నుండి రెండు-దశల ప్రక్రియలో సంశ్లేషణ చేయబడుతుంది. క్లోరోఫామ్ [[హైడ్రోజన్ ఫ్లోరైడ్]]తో [[ఫ్లోరినేషన్]] చేయబడుతుంది. ఫలితంగా వచ్చే [[క్లోరోడైఫ్లోరోమీథేన్]] 400-600 °C వద్ద మూలక [[బ్రోమిన్]]తో చర్య జరుపుతుంది, చర్య సమయం సుమారు 3 సెకన్లకు పరిమితం చేయబడుతుంది. మొత్తం దిగుబడి 90% కంటే ఎక్కువ.<ref name="wiley1">(2005). "Bromochlorodifluoromethane". ''Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis''. ISBN 0-471-93623-5. doi:[https://doi.org/10.1002/047084289X.rn00562 10.1002/047084289X.rn00562].</ref>
BCF వాణిజ్యపరంగా [[క్లోరోఫామ్]] నుండి రెండు-దశల ప్రక్రియలో సంశ్లేషణ చేయబడుతుంది. క్లోరోఫామ్ [[హైడ్రోజన్ ఫ్లోరైడ్]]తో [[ఫ్లోరినేషన్]] చేయబడుతుంది. ఫలితంగా వచ్చే [[క్లోరోడైఫ్లోరోమీథేన్]] అప్పుడు 400-600 °C వద్ద మూలక [[బ్రోమిన్]]తో చర్య జరుపుతుంది, చర్య సమయం సుమారు 3 సెకన్లకు పరిమితం చేయబడుతుంది. మొత్తం దిగుబడి 90% కంటే ఎక్కువ.<ref name="wiley1">(2005). "Bromochlorodifluoromethane". ''Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis''. ISBN 0-471-93623-5. doi:[https://doi.org/10.1002/047084289X.rn00562 10.1002/047084289X.rn00562].</ref>


=== నియంత్రణ ===
=== నియంత్రణ ===
BCF మరియు ఇలాంటి [[క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్]]ల ఉత్పత్తిని [[ఓజోన్ క్షీణత]] కలిగించే పదార్థాలపై [[మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్]]లో భాగంగా జనవరి 1, 1994 నుండి చాలా దేశాలలో [[నిషేధించడం|నిషేధించారు]]. హేలాన్ 1211 అనేది 100-సంవత్సరాల [[గ్లోబల్ వార్మింగ్ పొటెన్షియల్]] కార్బన్ డయాక్సైడ్ కంటే 2,070 రెట్లు మరియు [[వాతావరణ జీవితకాలం]] 16.0 సంవత్సరాలు కలిగిన శక్తివంతమైన గ్రీన్‌హౌస్ వాయువు.<ref name="Updated">(July 9, 2020). "Updated Global Warming Potentials and Radiative Efficiencies of Halocarbons and Other Weak Atmospheric Absorbers". ''Reviews of Geophysics''. 58 (3). doi:[https://doi.org/10.1029/2019RG000691 10.1029/2019RG000691].</ref>
BCF మరియు ఇలాంటి [[క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్]]ల ఉత్పత్తి జనవరి 1, 1994 నుండి [[ఓజోన్ క్షీణత|ఓజోన్ క్షీణత]] పదార్థాలపై [[మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్]]లో భాగంగా చాలా దేశాలలో [[నిషేధించబడింది]]. హేలాన్ 1211 అనేది 100-సంవత్సరాల [[గ్లోబల్ వార్మింగ్ పొటెన్షియల్]] కార్బన్ డయాక్సైడ్ కంటే 2,070 రెట్లు మరియు [[వాతావరణ జీవితకాలం]] 16.0 సంవత్సరాలు కలిగిన శక్తివంతమైన గ్రీన్‌హౌస్ వాయువు.<ref name="Updated">(July 9, 2020). "Updated Global Warming Potentials and Radiative Efficiencies of Halocarbons and Other Weak Atmospheric Absorbers". ''Reviews of Geophysics''. 58 (3). doi:[https://doi.org/10.1029/2019RG000691 10.1029/2019RG000691].</ref>


హేలాన్ 1211 రీసైక్లింగ్ హేలాన్ అగ్నిమాపక యంత్రాలను ఉపయోగంలో ఉంచడానికి అనుమతిస్తుంది,<ref>[http://www.h3rcleanagents.com/support_faq_2.htm Basic Facts about Halon]. H3R Clean Agents.</ref><ref>[http://www.h3rcleanagents.com/support_faq_9.htm Recycling Halon]. H3R Clean Agents.</ref> అయితే విడిభాగాల సరఫరా కొద్దిమంది తయారీదారులకు మాత్రమే పరిమితం చేయబడింది. హేలాన్ 1211 అగ్నిమాపక యంత్రాలు ఇప్పటికీ యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి, అమెరికా సైన్యం మరియు విమానయాన రంగాలు ప్రధాన వినియోగదారులుగా ఉన్నాయి. EU జనవరి 2026లో హేలాన్‌ను నిషేధించింది, విమానయాన రంగం కోసం హేలోట్రాన్ BrX ప్రత్యామ్నాయ ఏజెంట్‌గా పనిచేస్తుంది. [[అండర్‌రైటర్స్ లాబొరేటరీస్|UL లిస్టెడ్]] హేలాన్ 1211 అగ్నిమాపక యంత్రాల తయారీ, UL యొక్క పాత ప్రమాణం “హేలోజనేటెడ్ ఏజెంట్ ఫైర్ ఎక్స్‌టింగ్యుషర్స్” (UL 1093) ఉపసంహరణతో నిలిపివేయబడుతుందని భావించారు. నవంబర్ 20, 2024న, UL ఒక సర్టిఫికేషన్ బులెటిన్‌ను విడుదల చేసింది, దీని ప్రకారం హేలాన్ యొక్క ప్రస్తుత సరఫరాను UL 1093 ప్రమాణం కింద నిరవధికంగా విక్రయించవచ్చు, ఇది హేలాన్‌ను రీసైకిల్ చేయడానికి మరియు మిగిలిన సరఫరా అయిపోయే వరకు అగ్నిమాపక యంత్రాలలో ఉపయోగించడానికి అనుమతిస్తుంది. ప్రత్యామ్నాయ అగ్నిమాపక ఏజెంట్ అయిన [[హేలోట్రాన్ I]], హేలాన్ 1211తో సమానమైన ప్రభావాన్ని సాధించడానికి ఎక్కువ పరిమాణంలో అవసరమవుతుంది.
హేలాన్ 1211 రీసైక్లింగ్ హేలాన్ అగ్నిమాపక యంత్రాలను ఉపయోగంలో ఉంచడానికి అనుమతిస్తుంది,<ref>[http://www.h3rcleanagents.com/support_faq_2.htm Basic Facts about Halon]. H3R Clean Agents.</ref><ref>[http://www.h3rcleanagents.com/support_faq_9.htm Recycling Halon]. H3R Clean Agents.</ref> అయితే విడిభాగాల సరఫరా కొద్దిమంది తయారీదారులకు మాత్రమే పరిమితం చేయబడింది. హేలాన్ 1211 అగ్నిమాపక యంత్రాలు ఇప్పటికీ యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి, US మిలిటరీ మరియు ఏవియేషన్ ప్రధాన వినియోగదారులుగా ఉన్నాయి. EU జనవరి 2026లో హేలాన్‌ను నిషేధించింది, Halotron BrX ఏవియేషన్ కోసం ప్రత్యామ్నాయ ఏజెంట్‌గా పనిచేస్తుంది. [[అండర్‌రైటర్స్ లాబొరేటరీస్|UL లిస్టెడ్]] హేలాన్ 1211 ఎక్స్‌టింగ్యుషర్‌ల తయారీ UL 1093, UL యొక్క లెగసీ స్టాండర్డ్ “హేలోజనేటెడ్ ఏజెంట్ ఫైర్ ఎక్స్‌టింగ్యుషర్స్” ఉపసంహరణతో నిలిపివేయబడుతుందని భావించబడింది. నవంబర్ 20, 2024న, UL ఒక సర్టిఫికేషన్ బులెటిన్‌ను విడుదల చేసింది, హేలాన్ యొక్క ప్రస్తుత సరఫరాను UL 1093 ప్రమాణం ప్రకారం నిరవధికంగా విక్రయించవచ్చని పేర్కొంది, ఇది హేలాన్‌ను రీసైకిల్ చేయడానికి మరియు మిగిలిన సరఫరా అయిపోయే వరకు అగ్నిమాపక యంత్రాలలో ఉపయోగించడానికి అనుమతిస్తుంది. [[హేలోట్రాన్ I]], ప్రత్యామ్నాయ అగ్నిమాపక ఏజెంట్, హేలాన్ 1211తో సమానమైన ప్రభావాన్ని సాధించడానికి ఎక్కువ పరిమాణం అవసరం.


== గ్యాలరీ ==
== గ్యాలరీ ==
<gallery>
<gallery>


File:H-1211 mm.png|అడ్వాన్స్‌డ్ గ్లోబల్ అట్మాస్పిరిక్ గ్యాసెస్ ఎక్స్‌పెరిమెంట్ ([http://agage.mit.edu/ AGAGE]) ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న స్టేషన్లలో దిగువ వాతావరణంలో ([[ట్రోపోస్పియర్]]) కొలవబడిన H-1211. సమృద్ధిని కాలుష్య రహిత నెలవారీ సగటు మోల్ భిన్నాలుగా [[పార్ట్స్-పర్ నోటేషన్|పార్ట్స్-పర్-ట్రిలియన్]]లో ఇవ్వబడ్డాయి.
File:H-1211 mm.png|అడ్వాన్స్‌డ్ గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ గ్యాసెస్ ఎక్స్‌పెరిమెంట్ ([http://agage.mit.edu/ AGAGE]) ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న స్టేషన్లలో దిగువ వాతావరణంలో ([[ట్రోపోస్పియర్]]) కొలవబడిన H-1211. సమృద్ధిని కాలుష్య రహిత నెలవారీ సగటు మోల్ భిన్నాలుగా [[పార్ట్స్-పర్ నోటేషన్|పార్ట్స్-పర్-ట్రిలియన్]]లో ఇవ్వబడ్డాయి.
File:Halon 1211 Fire Extinguisher.jpg|హేలాన్ 1211 అగ్నిమాపక యంత్రం, USA, 1990ల ప్రారంభం.
File:Halon 1211 Fire Extinguisher.jpg|హేలాన్ 1211 అగ్నిమాపక యంత్రం, USA, 1990ల ప్రారంభం.
File:Aviation H3R Halon 1211 fire extinguisher.jpg|ఒక పోర్టబుల్ ఏవియేషన్ హేలాన్ 1211 అగ్నిమాపక యంత్రం, USA, 2015.
File:Aviation H3R Halon 1211 fire extinguisher.jpg|ఒక పోర్టబుల్ ఏవియేషన్ హేలాన్ 1211 అగ్నిమాపక యంత్రం, USA, 2015.
Line 41: Line 105:
[[Category:అగ్నిమాపక ఏజెంట్లు]]
[[Category:అగ్నిమాపక ఏజెంట్లు]]
[[Category:గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులు]]
[[Category:గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులు]]
[[Category:విమానయాన భద్రత]]
[[Category:ఏవియేషన్ భద్రత]]
[[Category:ఆర్గానోబ్రోమైడ్లు]]
[[Category:ఆర్గానోబ్రోమైడ్లు]]
[[Category:ఆర్గానోక్లోరైడ్లు]]
[[Category:ఆర్గానోక్లోరైడ్లు]]
[[Category:ఆర్గానోఫ్లోరైడ్లు]]
[[Category:ఆర్గానోఫ్లోరైడ్లు]]
[[Category:ఓజోన్ క్షీణత కలిగించే రసాయన పదార్థాలు]]
[[Category:ఓజోన్ క్షీణించే రసాయన పదార్థాలు]]


----
----

Latest revision as of 14:02, 5 October 2026

పేర్లు
ప్రాధాన్యత కలిగిన IUPAC పేరు బ్రోమో(క్లోరో)డైఫ్లోరోమీథేన్
ఇతర పేర్లు బ్రోమోక్లోరోడైఫ్లోరోమీథేన్, హేలాన్ 1211, హేలాన్ 1211, BCF, BCF, ఫ్రియాన్ 12B1
గుర్తింపు సంఖ్యలు
CAS సంఖ్య 353-59-3
3D నమూనా ( JSmol ) ఇంటరాక్టివ్ చిత్రం
ChEBI CHEBI:84698
ChemSpider 9248
ECHA ఇన్ఫోకార్డ్ 100.005.944
EC సంఖ్య 206-537-9
PubChem CID 9625
UNII 91I5X8AJXS
CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA ) DTXSID0027147
InChI InChI=1S/CBrClF2/c2-1(3,4)5 కీ: MEXUFEQDCXZEON-UHFFFAOYSA-N InChI=1/CBrClF2/c2-1(3,4)5
SMILES BrC(Cl)(F)F
ధర్మాలు
రసాయన ఫార్ములా CBrClF 2
మోలార్ ద్రవ్యరాశి 165.36 గ్రా/మోల్
రూపం రంగులేని వాయువు
సాంద్రత 7,1362 కిలోలు/మీ³ (15 °C, 1 బార్)
ద్రవీభవన స్థానం −159.5 °C (−255.1 °F; 113.6 K)
బాష్పీభవన స్థానం −3.7 °C (25.3 °F; 269.4 K)
ప్రత్యేకంగా పేర్కొనకపోతే, డేటా ప్రామాణిక స్థితిలో (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) పదార్థాలకు ఇవ్వబడింది. N సరిచూడండి ( ఇది ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు

బ్రోమోక్లోరోడైఫ్లోరోమీథేన్ (BCF), దీనిని హేలాన్ 1211 మరియు ఫ్రియాన్ 12B1 అనే కోడ్ సంఖ్యలతో కూడా పిలుస్తారు, ఇది కార్బన్ C, ఫ్లోరిన్ F₂ క్లోరిన్ Cl బ్రోమిన్ Br రసాయన ఫార్ములా కలిగిన ఒక హేలోఆల్కేన్. ఇది అగ్నిమాపక చర్యల కోసం, ముఖ్యంగా ఖరీదైన పరికరాలు లేదా ఇతర రకాల అగ్నిమాపక యంత్రాల నుండి వచ్చే అవశేషాల వల్ల పాడైపోయే వస్తువుల కోసం ఉపయోగించబడుతుంది. ఇది ఒత్తిడిలో ద్రవంగా నిల్వ చేయబడుతుంది మరియు మంటలను ఆర్పడానికి విడుదల చేసినప్పుడు ఆవిరి అవుతుంది.[1] హేలాన్ 1211తో సహా హేలాన్‌ల వాడకం ఓజోన్ పొరపై వాటి ప్రతికూల ప్రభావం కారణంగా కాలక్రమేణా తగ్గింది. పర్యావరణ ఆందోళనలను తగ్గించేటప్పుడు సమర్థవంతమైన అగ్నిమాపక సామర్థ్యాలను అందించడానికి ప్రత్యామ్నాయాలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.

అగ్నిమాపక ఏజెంట్‌గా ఉపయోగం

బ్రోమినేటెడ్ హేలోఆల్కేన్‌లను మొదట రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో విమానాలు మరియు ట్యాంక్ల కోసం అగ్నిమాపక యంత్రాలలో ఉపయోగించారు. BCFని 1960ల మధ్యకాలంలో మ్యూజియంలు, మెయిన్‌ఫ్రేమ్ గదులు మరియు టెలికమ్యూనికేషన్ స్విచ్చింగ్ సెంటర్ల వంటి ప్రదేశాలలో అత్యంత విలువైన వస్తువుల చుట్టూ ఉపయోగించడానికి సమర్థవంతమైన వాయు అగ్నిమాపక ఏజెంట్‌గా ప్రవేశపెట్టారు. BCFలు సముద్ర పరిశ్రమలలో ఓడల ఇంజిన్ గదులలో మరియు రవాణా పరిశ్రమలో వాహనాల్లో కూడా విస్తృతంగా ఉపయోగించబడ్డాయి. అగ్నిమాపక ఏజెంట్‌గా దీని సామర్థ్యం వాణిజ్య విమానాలపై అగ్నిమాపక ఏజెంట్‌గా దీనిని ప్రధాన ఎంపికగా మార్చింది మరియు ఇది సాధారణంగా సిలిండ్రికల్ హ్యాండ్-హెల్డ్ క్యానిస్టర్లలో కనిపిస్తుంది. అగ్నిమాపక ఏజెంట్‌గా దీని ప్రయోజనాలు ఏమిటంటే, ఇది కార్బన్ టెట్రాక్లోరైడ్ వంటి రసాయనాల కంటే తక్కువ విషపూరితమైనది మరియు ఇది సహసంయోజక బంధం కలిగిన సమ్మేళనం కాబట్టి, ఇది వాహక అయాన్లను ఏర్పరచదు, అందువల్ల విద్యుత్ పరికరాలపై ఉపయోగించవచ్చు.

BCF ఒక అద్భుతమైన అగ్నిమాపక ఏజెంట్, ఎందుకంటే ఇది తక్కువ విషపూరితం, తక్కువ పీడనం, ద్రవీకృత వాయువు కలిగిన స్ట్రీమింగ్ ఏజెంట్ మరియు అన్ని సాధారణ అగ్ని రకాలపై, A, B, మరియు C లపై ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తుంది.[2][3] ఇది ప్రధానంగా పోర్టబుల్ మరియు వీల్డ్ ఎక్స్‌టింగ్యుషర్‌లలో మరియు ఏవియేషన్ మరియు మెరైన్ ఇంజిన్ అప్లికేషన్ల కోసం చిన్న స్పాట్ ప్రొటెక్షన్ యూనిట్లలో ఉపయోగించబడుతుంది, మరియు హేలాన్ 1301 వలె స్థిర వ్యవస్థలలో ఎప్పుడూ విస్తృతంగా ఉపయోగించబడలేదు.

BCF తక్కువ విషపూరితతను కలిగి ఉంటుంది. 15 నిమిషాల ఎక్స్‌పోజర్ కోసం ప్రాణాంతక సాంద్రత సుమారు 32%.[4]

సంశ్లేషణ

BCF వాణిజ్యపరంగా క్లోరోఫామ్ నుండి రెండు-దశల ప్రక్రియలో సంశ్లేషణ చేయబడుతుంది. క్లోరోఫామ్ హైడ్రోజన్ ఫ్లోరైడ్తో ఫ్లోరినేషన్ చేయబడుతుంది. ఫలితంగా వచ్చే క్లోరోడైఫ్లోరోమీథేన్ అప్పుడు 400-600 °C వద్ద మూలక బ్రోమిన్తో చర్య జరుపుతుంది, చర్య సమయం సుమారు 3 సెకన్లకు పరిమితం చేయబడుతుంది. మొత్తం దిగుబడి 90% కంటే ఎక్కువ.[4]

నియంత్రణ

BCF మరియు ఇలాంటి క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్ల ఉత్పత్తి జనవరి 1, 1994 నుండి ఓజోన్ క్షీణత పదార్థాలపై మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్లో భాగంగా చాలా దేశాలలో నిషేధించబడింది. హేలాన్ 1211 అనేది 100-సంవత్సరాల గ్లోబల్ వార్మింగ్ పొటెన్షియల్ కార్బన్ డయాక్సైడ్ కంటే 2,070 రెట్లు మరియు వాతావరణ జీవితకాలం 16.0 సంవత్సరాలు కలిగిన శక్తివంతమైన గ్రీన్‌హౌస్ వాయువు.[5]

హేలాన్ 1211 రీసైక్లింగ్ హేలాన్ అగ్నిమాపక యంత్రాలను ఉపయోగంలో ఉంచడానికి అనుమతిస్తుంది,[6][7] అయితే విడిభాగాల సరఫరా కొద్దిమంది తయారీదారులకు మాత్రమే పరిమితం చేయబడింది. హేలాన్ 1211 అగ్నిమాపక యంత్రాలు ఇప్పటికీ యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి, US మిలిటరీ మరియు ఏవియేషన్ ప్రధాన వినియోగదారులుగా ఉన్నాయి. EU జనవరి 2026లో హేలాన్‌ను నిషేధించింది, Halotron BrX ఏవియేషన్ కోసం ప్రత్యామ్నాయ ఏజెంట్‌గా పనిచేస్తుంది. UL లిస్టెడ్ హేలాన్ 1211 ఎక్స్‌టింగ్యుషర్‌ల తయారీ UL 1093, UL యొక్క లెగసీ స్టాండర్డ్ “హేలోజనేటెడ్ ఏజెంట్ ఫైర్ ఎక్స్‌టింగ్యుషర్స్” ఉపసంహరణతో నిలిపివేయబడుతుందని భావించబడింది. నవంబర్ 20, 2024న, UL ఒక సర్టిఫికేషన్ బులెటిన్‌ను విడుదల చేసింది, హేలాన్ యొక్క ప్రస్తుత సరఫరాను UL 1093 ప్రమాణం ప్రకారం నిరవధికంగా విక్రయించవచ్చని పేర్కొంది, ఇది హేలాన్‌ను రీసైకిల్ చేయడానికి మరియు మిగిలిన సరఫరా అయిపోయే వరకు అగ్నిమాపక యంత్రాలలో ఉపయోగించడానికి అనుమతిస్తుంది. హేలోట్రాన్ I, ప్రత్యామ్నాయ అగ్నిమాపక ఏజెంట్, హేలాన్ 1211తో సమానమైన ప్రభావాన్ని సాధించడానికి ఎక్కువ పరిమాణం అవసరం.

గ్యాలరీ

  • అడ్వాన్స్‌డ్ గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ గ్యాసెస్ ఎక్స్‌పెరిమెంట్ (AGAGE) ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న స్టేషన్లలో దిగువ వాతావరణంలో (ట్రోపోస్పియర్) కొలవబడిన H-1211. సమృద్ధిని కాలుష్య రహిత నెలవారీ సగటు మోల్ భిన్నాలుగా పార్ట్స్-పర్-ట్రిలియన్లో ఇవ్వబడ్డాయి.
    అడ్వాన్స్‌డ్ గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ గ్యాసెస్ ఎక్స్‌పెరిమెంట్ (AGAGE) ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న స్టేషన్లలో దిగువ వాతావరణంలో (ట్రోపోస్పియర్) కొలవబడిన H-1211. సమృద్ధిని కాలుష్య రహిత నెలవారీ సగటు మోల్ భిన్నాలుగా పార్ట్స్-పర్-ట్రిలియన్లో ఇవ్వబడ్డాయి.
  • హేలాన్ 1211 అగ్నిమాపక యంత్రం, USA, 1990ల ప్రారంభం.
    హేలాన్ 1211 అగ్నిమాపక యంత్రం, USA, 1990ల ప్రారంభం.
  • ఒక పోర్టబుల్ ఏవియేషన్ హేలాన్ 1211 అగ్నిమాపక యంత్రం, USA, 2015.
    ఒక పోర్టబుల్ ఏవియేషన్ హేలాన్ 1211 అగ్నిమాపక యంత్రం, USA, 2015.

ఇవి కూడా చూడండి

సూచనలు

  1. ↑ (14 September 2015). The Halon Advantage.
  2. ↑ Tryon, George H.. (1969). "Fire Protection Handbook Thirteenth Edition 1969". National Fire Protection Association.
  3. ↑ Cote, Arthur E.. (1997). "Fire Protection Handbook Eighteenth Edition". National Fire Protection Association. ISBN 0-87765-377-1.
  4. ↑ 4.0 4.1 (2005). "Bromochlorodifluoromethane". Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis. ISBN 0-471-93623-5. doi:10.1002/047084289X.rn00562.
  5. ↑ (July 9, 2020). "Updated Global Warming Potentials and Radiative Efficiencies of Halocarbons and Other Weak Atmospheric Absorbers". Reviews of Geophysics. 58 (3). doi:10.1029/2019RG000691.
  6. ↑ Basic Facts about Halon. H3R Clean Agents.
  7. ↑ Recycling Halon. H3R Clean Agents.

బాహ్య లింకులు

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Bromochlorodifluoromethane” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Bromochlorodifluoromethane ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=బ్రోమోక్లోరోడైఫ్లోరోమీథేన్&oldid=1833"