క్లోరోమీథేన్: Difference between revisions

From LTRC
VisualWikitext
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Chloromethane” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Chloromethane” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
Line 1: Line 1:
క్లోరోమీథేన్<ref>[[International Union of Pure and Applied Chemistry]]. (2014). "Nomenclature of Organic Chemistry: IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013". 1033. [[Royal Society of Chemistry|The Royal Society of Chemistry]]. ISBN 978-0-85404-182-4. doi:[https://doi.org/10.1039/9781849733069 10.1039/9781849733069].</ref>
{| class="wikitable"
R-40
|-
మీథైల్ క్లోరైడ్
! colspan="2" | క్లోరోమీథేన్ యొక్క స్టీరియో, అస్థిపంజర ఫార్ములా (అన్ని హైడ్రోజన్‌లతో)
మోనోక్లోరోమీథేన్
|-
స్వల్పమైన, తీపి వాసన<ref name=PGCH/>
! colspan="2" | క్లోరోమీథేన్ యొక్క బాల్ అండ్ స్టిక్ మోడల్, స్పేస్‌ఫిల్ మోడల్
1.003 g/mL (-23.8&nbsp;°C, ద్రవం) 2.3065 g/L (0&nbsp;°C, వాయువు)
|-
! colspan="2" | పేర్లు
|-
! colspan="2" | ప్రాధాన్యత కలిగిన IUPAC పేరు: క్లోరోమీథేన్
|-
! colspan="2" | ఇతర పేర్లు: రిఫ్రిజిరెంట్-40, R-40, మిథైల్ క్లోరైడ్, మోనోక్లోరోమీథేన్
|-
! colspan="2" | గుర్తింపు సంఖ్యలు
|-
! CAS సంఖ్య
| 74-87-3
|-
! 3D మోడల్ ( JSmol )
| ఇంటరాక్టివ్ చిత్రం
|-
! సంక్షిప్త నామాలు
| MeCl
|-
! బెయిల్‌స్టెయిన్ రిఫరెన్స్
| 1696839
|-
! ChEBI
| CHEBI:36014
|-
! ChEMBL
| ChEMBL117545
|-
! ChemSpider
| 6087
|-
! ECHA ఇన్ఫోకార్డ్
| 100.000.744
|-
! EC సంఖ్య
| 200-817-4
|-
! గ్మెలిన్ రిఫరెన్స్
| 24898
|-
! KEGG
| C19446
|-
! MeSH
| Methyl+Chloride
|-
! PubChem CID
| 6327
|-
! RTECS సంఖ్య
| PA6300000
|-
! UNII
| A6R43525YO
|-
! UN సంఖ్య
| 1063
|-
! కాంప్‌టాక్స్ డాష్‌బోర్డ్ ( EPA )
| DTXSID0021541
|-
! colspan="2" | InChI: InChI=1S/CH3Cl/c1-2/h1H3 Key: NEHMKBQYUWJMIP-UHFFFAOYSA-N
|-
! colspan="2" | SMILES: CCl
|-
! colspan="2" | ధర్మాలు
|-
! రసాయన ఫార్ములా
| C H 3 Cl
|-
! మోలార్ ద్రవ్యరాశి
| 50.49 g·mol
|-
! రూపం
| రంగులేని వాయువు
|-
! వాసన
| స్వల్ప, తీపి వాసన
|-
! సాంద్రత
| 1.003 g/mL (-23.8 °C, ద్రవం) 2.3065 g/L (0 °C, వాయువు)
|-
! ద్రవీభవన స్థానం
| −97.4 °C (−143.3 °F; 175.8 K)
|-
! బాష్పీభవన స్థానం
| −23.8 °C (−10.8 °F; 249.3 K)
|-
! నీటిలో ద్రావణీయత
| 5.325 g/L
|-
! log P
| 1.113
|-
! బాష్ప పీడనం
| 506.09 kPa (20 °C (68 °F) వద్ద)
|-
! హెన్రీ నియమ స్థిరాంకం ( k H )
| 940 nmol/(Pa⋅kg)
|-
! అయస్కాంత సున్నితత్వం (χ)
| −32.0·10 cm /mol
|-
! colspan="2" | నిర్మాణం
|-
! కోఆర్డినేషన్ జ్యామితి
| టెట్రాగోనల్
|-
! అణు ఆకారం
| టెట్రాహెడ్రాన్
|-
! డైపోల్ మూమెంట్
| 1.9 D
|-
! colspan="2" | థర్మోకెమిస్ట్రీ
|-
! ప్రామాణిక మోలార్ ఎంట్రోపీ ( S 298 )
| 234.36 J/(K⋅mol)
|-
! ప్రామాణిక సంశ్లేషణ ఎంథాల్పీ (Δ f H 298 )
| −83.68 kJ/mol
|-
! ప్రామాణిక దహన ఎంథాల్పీ (Δ c H 298 )
| −764.5–−763.5 kJ/mol
|-
! colspan="2" | ప్రమాదాలు
|-
! colspan="2" | GHS లేబులింగ్ :
|-
! పిక్టోగ్రామ్‌లు
| ‹ దిగువన ఉన్న టెంప్లేట్ ( GHS flame ) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలించబడుతోంది. ఏకాభిప్రాయం కోసం చర్చలను చూడండి. › ‹ దిగువన ఉన్న టెంప్లేట్ ( GHS health hazard ) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలించబడుతోంది. ఏకాభిప్రాయం కోసం చర్చలను చూడండి. ›
|-
! సిగ్నల్ పదం
| ప్రమాదం
|-
! ప్రమాద సూచికలు
| H221 , H280 , H351 , H361fd , H373 , H420
|-
! జాగ్రత్త సూచికలు
| P210 , P260 , P308+P313 , P410+P403 , P502
|-
! NFPA 704 (ఫైర్ డైమండ్)
| 2 4 0
|-
! ఫ్లాష్ పాయింట్
| −20 °C (−4 °F; 253 K)
|-
! స్వయం-దహన ఉష్ణోగ్రత
| 625 °C (1,157 °F; 898 K)
|-
! పేలుడు పరిమితులు
| 8.1–17.4%
|-
! colspan="2" | ప్రాణాంతక మోతాదు లేదా గాఢత (LD, LC):
|-
! LD 50 ( మధ్యస్థ మోతాదు )
| 150–180 mg/kg (నోటి ద్వారా, ఎలుక) 5.3 mg/L (4 గంటలు, పీల్చడం, ఎలుక)
|-
! LC 50 ( మధ్యస్థ గాఢత )
| 72,000 ppm (ఎలుక, 30 నిమి) 2200 ppm (మౌస్, 6 గంటలు) 2760 ppm (క్షీరదం, 4 గంటలు) 2524 ppm (ఎలుక, 4 గంటలు)
|-
! LC Lo ( అత్యల్ప ప్రచురితమైనది )
| 20,000 ppm (గినియా పిగ్, 2 గంటలు) 14,661 ppm (కుక్క, 6 గంటలు)
|-
! colspan="2" | NIOSH (US ఆరోగ్య ఎక్స్‌పోజర్ పరిమితులు):
|-
! PEL (అనుమతించదగినది)
| TWA 100 ppm C 200 ppm 300 ppm (ఏదైనా 3 గంటలలో 5-నిమిషాల గరిష్ట పీక్)
|-
! REL (సిఫార్సు చేయబడినది)
| Ca
|-
! IDLH (తక్షణ ప్రమాదం)
| Ca [2000 ppm]
|-
! colspan="2" | సంబంధిత సమ్మేళనాలు
|-
! సంబంధిత ఆల్కేన్లు
| క్లోరోఅయోడోమీథేన్, బ్రోమోక్లోరోమీథేన్, డైబ్రోమోక్లోరోమీథేన్
|-
! సంబంధిత సమ్మేళనాలు
| 2-క్లోరోఇథనాల్
|-
! colspan="2" | అనుబంధ డేటా పేజీ
|-
! colspan="2" | క్లోరోమీథేన్ (డేటా పేజీ)
|-
! colspan="2" | పేర్కొనబడని చోట, డేటా ప్రామాణిక స్థితిలో (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. N సరిచూడండి ( ఇది ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ రిఫరెన్స్‌లు
|}


8.1–17.4%<ref name=PGCH/>
'''క్లోరోమీథేన్''', దీనిని '''మిథైల్ క్లోరైడ్''', '''రిఫ్రిజిరెంట్-40''', '''R-40''' లేదా '''HCC 40''' అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది CH3Cl రసాయన ఫార్ములా కలిగిన ఒక [[సేంద్రియ సమ్మేళనం]]. ఇది [[హాలో ఆల్కేన్]]లలో ఒకటి, ఇది రంగులేని, తీపి వాసన కలిగిన, మండే స్వభావం గల వాయువు. మిథైల్ క్లోరైడ్ పారిశ్రామిక రసాయన శాస్త్రంలో కీలకమైన [[రియేజెంట్]], అయినప్పటికీ ఇది వినియోగదారు ఉత్పత్తులలో అరుదుగా కనిపిస్తుంది, మరియు గతంలో [[రిఫ్రిజిరెంట్]]గా ఉపయోగించబడింది. చాలా క్లోరోమీథేన్ [[జీవజనిత పదార్థం|జీవజనితమైనది]].
150–180 mg/kg (నోటి ద్వారా, ఎలుక)<br/>5.3 mg/L (4&nbsp;గంటలు, పీల్చడం, ఎలుక)
TWA 100 ppm C 200&nbsp;ppm 300&nbsp;ppm (ఏదైనా 3 గంటలలో 5-నిమిషాల గరిష్ట స్థాయి)<ref name=PGCH>0403</ref>
Ca [2000 ppm]<ref name=PGCH/>
Ca<ref name=PGCH/>
72,000 ppm (ఎలుక, 30&nbsp;నిమిషాలు)<br />2200 ppm (మౌస్, 6&nbsp;గంటలు)<br />2760 ppm (క్షీరదం, 4&nbsp;గంటలు)<br />2524 ppm (ఎలుక, 4&nbsp;గంటలు)<ref name=IDLH>Methyl chloride</ref>
20,000 ppm (గినియా పిగ్, 2&nbsp;గంటలు)<br />14,661 ppm (కుక్క, 6&nbsp;గంటలు)<ref name=IDLH/>
 
'''క్లోరోమీథేన్''', దీనిని '''మీథైల్ క్లోరైడ్''', '''రిఫ్రిజిరెంట్-40''', '''R-40''' లేదా '''HCC 40''' అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది CH3Cl రసాయన సంకేతం కలిగిన ఒక [[సేంద్రియ సమ్మేళనం]]. ఇది [[హాలోఆల్కేన్]]లలో ఒకటి, ఇది రంగులేని, తీపి వాసన కలిగిన, మండే స్వభావం గల వాయువు. మీథైల్ క్లోరైడ్ పారిశ్రామిక రసాయన శాస్త్రంలో ఒక కీలకమైన [[రీజెంట్]], అయినప్పటికీ ఇది వినియోగదారు ఉత్పత్తులలో అరుదుగా ఉంటుంది, మరియు గతంలో దీనిని [[రిఫ్రిజిరెంట్]]గా ఉపయోగించేవారు. చాలా వరకు క్లోరోమీథేన్ [[జీవజనిత పదార్థం|జీవజనితమైనది]].


== ఉనికి ==
== ఉనికి ==
క్లోరోమీథేన్ వాతావరణంలో మానవజనిత లేదా సహజమైన సమృద్ధిగా ఉండే [[ఆర్గానోహాలోజన్]]. సహజ వనరులు సంవత్సరానికి సుమారు 4,100,000,000 కిలోల ఉత్పత్తిని చేస్తాయి.<ref>Gribble, Gordon. (2023). "Naturally Occurring Organohalogen Compounds". Springer Nature. ISBN 978-3-031-26629-4.</ref>
క్లోరోమీథేన్ వాతావరణంలో మానవజనిత లేదా సహజమైన సమృద్ధిగా ఉండే [[ఆర్గానోహాలోజన్]]. సహజ వనరులు సంవత్సరానికి సుమారు 4,100,000,000 కిలోల ఉత్పత్తిని చేస్తాయి.<ref>Gribble, Gordon. (2023). "Naturally Occurring Organohalogen Compounds". Springer Nature. ISBN 978-3-031-26629-4.</ref>
=== సముద్రం ===
=== సముద్రం ===
సముద్ర [[ఫైటోప్లాంక్టన్]] (''Phaeodactylum tricornutum'', ''Phaeocystis'' sp., ''Thalassiosira weissflogii'', ''Chaetoceros calcitrans'', ''Isochrysis'' sp., ''Porphyridium'' sp., ''Synechococcus'' sp., ''Tetraselmis'' sp., ''Prorocentrum'' sp., మరియు ''Emiliana huxleyi'') యొక్క ప్రయోగశాల సంస్కృతులు CH<sub>3</sub>Clను ఉత్పత్తి చేస్తాయి, కానీ చాలా తక్కువ మొత్తంలో.<ref>(1996). "Production of Methyl Chloride and Methyl Bromide in Laboratory Cultures of Marine Phytoplankton". ''Mar Chem''. 54 (3–4) 263–272. doi:[https://doi.org/10.1016/0304-4203(96)00036-9 10.1016/0304-4203(96)00036-9].</ref><ref>(1998). "Production of Methyl Bromide and Methyl Chloride in Laboratory Cultures of Marine Phytoplankton II". ''Mar Chem''. 59 (3–4) 311–320. doi:[https://doi.org/10.1016/S0304-4203(97)00092-3 10.1016/S0304-4203(97)00092-3].</ref> ధ్రువ ప్రాంతపు 30 జాతుల మాక్రోఆల్గేలపై చేసిన విస్తృత అధ్యయనంలో ''Gigartina skottsbergii'' మరియు ''Gymnogongrus antarcticus''లలో మాత్రమే గణనీయమైన మొత్తంలో CH<sub>3</sub>Cl విడుదలవుతున్నట్లు కనుగొనబడింది.<ref>Laturnus F. (2001). "Marine Macroalgae in Polar Regions as Natural Sources for Volatile Organohalogens". ''Environ Sci Pollut Res''. 8 (2) 103–108. doi:[https://doi.org/10.1007/BF02987302 10.1007/BF02987302].</ref>
సముద్ర [[ఫైటోప్లాంక్టన్]] (''Phaeodactylum tricornutum'', ''Phaeocystis'' sp., ''Thalassiosira weissflogii'', ''Chaetoceros calcitrans'', ''Isochrysis'' sp., ''Porphyridium'' sp., ''Synechococcus'' sp., ''Tetraselmis'' sp., ''Prorocentrum'' sp., మరియు ''Emiliana huxleyi'') యొక్క ప్రయోగశాల సంస్కృతులు CH<sub>3</sub>Clను ఉత్పత్తి చేస్తాయి, కానీ చాలా తక్కువ మొత్తంలో.<ref>(1996). "Production of Methyl Chloride and Methyl Bromide in Laboratory Cultures of Marine Phytoplankton". ''Mar Chem''. 54 (3–4) 263–272. doi:[https://doi.org/10.1016/0304-4203(96)00036-9 10.1016/0304-4203(96)00036-9].</ref><ref>(1998). "Production of Methyl Bromide and Methyl Chloride in Laboratory Cultures of Marine Phytoplankton II". ''Mar Chem''. 59 (3–4) 311–320. doi:[https://doi.org/10.1016/S0304-4203(97)00092-3 10.1016/S0304-4203(97)00092-3].</ref> ధ్రువ ప్రాంతాలకు చెందిన 30 రకాల మాక్రోఆల్గేలపై చేసిన విస్తృత అధ్యయనంలో ''Gigartina skottsbergii'' మరియు ''Gymnogongrus antarcticus''లలో మాత్రమే గణనీయమైన మొత్తంలో CH<sub>3</sub>Cl విడుదలవుతున్నట్లు తేలింది.<ref>Laturnus F. (2001). "Marine Macroalgae in Polar Regions as Natural Sources for Volatile Organohalogens". ''Environ Sci Pollut Res''. 8 (2) 103–108. doi:[https://doi.org/10.1007/BF02987302 10.1007/BF02987302].</ref>


=== జీవజననం ===
=== జీవజననం ===
[[ఉప్పు చిత్తడి నేల]] మొక్క ''[[Batis maritima]]''లో [[మీథైల్ క్లోరైడ్ ట్రాన్స్‌ఫరేస్]] అనే ఎంజైమ్ ఉంటుంది, ఇది S-అడెనోసిన్-L-మీథియోనిన్ మరియు క్లోరైడ్ నుండి CH<sub>3</sub>Cl సంశ్లేషణను ఉత్ప్రేరకపరుస్తుంది.<ref name=Ni >(1998). "cDNA Cloning of ''Batis maritima'' Methyl Chloride Transferase and Purification of the Enzyme". ''Proc Natl Acad Sci USA''. 95 (22) 12866–71. doi:[https://doi.org/10.1073/pnas.95.22.12866 10.1073/pnas.95.22.12866].</ref> ఈ ప్రోటీన్ శుద్ధి చేయబడి ''[[E. coli]]''లో వ్యక్తీకరించబడింది, మరియు ఇది వైట్ రాట్ ఫంగై (''[[Phellinus pomaceus]]''), ఎరుపు ఆల్గే (''[[Endocladia muricata]]''), మరియు ఐస్ ప్లాంట్ (''[[Mesembryanthemum crystallinum]]'') వంటి ఇతర జీవులలో కూడా ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది, ఇవన్నీ CH<sub>3</sub>Cl ఉత్పత్తి చేసేవిగా తెలిసినవి.<ref name=Ni/><ref>(1999). "Expression of ''Batis maritima'' Methyl Chloride Transferase in ''Escherichia coli''". ''Proc Natl Acad Sci USA''. 96 (7) 3611–5. doi:[https://doi.org/10.1073/pnas.96.7.3611 10.1073/pnas.96.7.3611].</ref>
[[ఉప్పు చిత్తడి నేల]] మొక్క ''[[Batis maritima]]''లో [[మిథైల్ క్లోరైడ్ ట్రాన్స్‌ఫరేస్]] అనే ఎంజైమ్ ఉంటుంది, ఇది S-అడెనోసిన్-L-మిథియోనిన్ మరియు క్లోరైడ్ నుండి CH<sub>3</sub>Cl సంశ్లేషణను ఉత్ప్రేరకపరుస్తుంది.<ref name=Ni >(1998). "cDNA Cloning of ''Batis maritima'' Methyl Chloride Transferase and Purification of the Enzyme". ''Proc Natl Acad Sci USA''. 95 (22) 12866–71. doi:[https://doi.org/10.1073/pnas.95.22.12866 10.1073/pnas.95.22.12866].</ref> ఈ ప్రోటీన్ శుద్ధి చేయబడి ''[[E. coli]]''లో వ్యక్తీకరించబడింది, మరియు ఇది వైట్ రాట్ ఫంగీ (''[[Phellinus pomaceus]]''), ఎర్ర శైవలాలు (''[[Endocladia muricata]]''), మరియు ఐస్ ప్లాంట్ (''[[Mesembryanthemum crystallinum]]'') వంటి ఇతర జీవులలో కూడా ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది, వీటిలో ప్రతి ఒక్కటి CH<sub>3</sub>Cl ఉత్పత్తి చేసేదిగా తెలుసు.<ref name=Ni/><ref>(1999). "Expression of ''Batis maritima'' Methyl Chloride Transferase in ''Escherichia coli''". ''Proc Natl Acad Sci USA''. 96 (7) 3611–5. doi:[https://doi.org/10.1073/pnas.96.7.3611 10.1073/pnas.96.7.3611].</ref>


=== చెరకు మరియు మీథైల్ క్లోరైడ్ ఉద్గారాలు ===
=== చెరకు మరియు మిథైల్ క్లోరైడ్ ఉద్గారాలు ===
చెరకు పరిశ్రమలో, సేంద్రియ వ్యర్థాలను సాధారణంగా విద్యుత్ [[కోజెనరేషన్]] ప్రక్రియలో కాల్చివేస్తారు. క్లోరైడ్‌తో కలుషితమైనప్పుడు, ఈ వ్యర్థాలు కాలినప్పుడు, వాతావరణంలోకి మీథైల్ క్లోరైడ్‌ను విడుదల చేస్తాయి.<ref name="RefF">(1999). "Global chlorine emissions from biomass burning: Reactive Chlorine Emissions Inventory". ''Journal of Geophysical Research: Atmospheres''. 104 (D7) 8373–8389. doi:[https://doi.org/10.1029/1998JD100077 10.1029/1998JD100077].</ref>
చెరకు పరిశ్రమలో, సేంద్రియ వ్యర్థాలను సాధారణంగా విద్యుత్ [[కోజెనరేషన్]] ప్రక్రియలో కాల్చివేస్తారు. క్లోరైడ్‌తో కలుషితమైనప్పుడు, ఈ వ్యర్థాలు కాలినప్పుడు, వాతావరణంలోకి మిథైల్ క్లోరైడ్‌ను విడుదల చేస్తాయి.<ref name="RefF">(1999). "Global chlorine emissions from biomass burning: Reactive Chlorine Emissions Inventory". ''Journal of Geophysical Research: Atmospheres''. 104 (D7) 8373–8389. doi:[https://doi.org/10.1029/1998JD100077 10.1029/1998JD100077].</ref>


=== నక్షత్ర అంతరాళంలో గుర్తింపు ===
=== నక్షత్ర అంతరాళంలో గుర్తింపు ===
క్లోరోమీథేన్ తక్కువ-ద్రవ్యరాశి క్లాస్ 0 ప్రోటోస్టెల్లార్ బైనరీ, [[IRAS 16293-2422|IRAS 16293'''–'''2422]]లో, [[అటాకామా లార్జ్ మిల్లీమీటర్ అర్రే]] (ALMA) ఉపయోగించి గుర్తించబడింది. ఇది [[రోసెట్టా (అంతరిక్ష నౌక)|రోసెట్టా]] అంతరిక్ష నౌకలోని రోసెట్టా ఆర్బిటర్ స్పెక్ట్రోమీటర్ ఫర్ అయాన్ అండ్ న్యూట్రల్ అనాలిసిస్ (ROSINA) పరికరాన్ని ఉపయోగించి [[67P/చురియుమోవ్–గెరాసిమెన్కో]] (67P/C-G) తోకచుక్కలో కూడా గుర్తించబడింది.<ref>[https://www.eso.org/public/images/eso1732e/ ALMA and Rosetta Detect Freon-40 in Space].</ref> ఈ గుర్తింపులు క్లోరోమీథేన్ నక్షత్రాలు ఏర్పడే ప్రాంతాలలో గ్రహాలు లేదా జీవం ఏర్పడకముందే ఏర్పడవచ్చని వెల్లడిస్తున్నాయి.
క్లోరోమీథేన్ తక్కువ-ద్రవ్యరాశి క్లాస్ 0 ప్రోటోస్టెల్లార్ బైనరీ, [[IRAS 16293-2422|IRAS 16293'''–'''2422]]లో, [[అటాకామా లార్జ్ మిల్లీమీటర్ అర్రే]] (ALMA) ఉపయోగించి గుర్తించబడింది. ఇది [[రోసెట్టా (అంతరిక్ష నౌక)|రోసెట్టా]] అంతరిక్ష నౌకలోని రోసెట్టా ఆర్బిటర్ స్పెక్ట్రోమీటర్ ఫర్ అయాన్ అండ్ న్యూట్రల్ అనాలిసిస్ (ROSINA) పరికరాన్ని ఉపయోగించి [[67P/చురియుమోవ్–గెరాసిమెంకో]] (67P/C-G) తోకచుక్కలో కూడా గుర్తించబడింది.<ref>[https://www.eso.org/public/images/eso1732e/ ALMA and Rosetta Detect Freon-40 in Space].</ref> ఈ గుర్తింపులు క్లోరోమీథేన్ గ్రహాలు లేదా జీవం ఏర్పడకముందే [[నక్షత్రాల ఏర్పాటు ప్రాంతం|నక్షత్రాల ఏర్పాటు ప్రాంతాలలో]] ఏర్పడవచ్చని వెల్లడిస్తున్నాయి.


<ref>[https://www.eso.org/public/news/eso1732/ ALMA and Rosetta Detect Freon-40 in Space - Dashing Hopes that Molecule May be Marker of Life]. ''eso.org''.</ref>
<ref>[https://www.eso.org/public/news/eso1732/ ALMA and Rosetta Detect Freon-40 in Space - Dashing Hopes that Molecule May be Marker of Life]. ''eso.org''.</ref>


== ఉత్పత్తి ==
== ఉత్పత్తి ==
క్లోరోమీథేన్ (ప్రారంభంలో "క్లోరోహైడ్రేట్ ఆఫ్ [[మీథైలీన్ (సమ్మేళనం)|మీథైలీన్]]" అని పిలువబడేది) 1835లో ఫ్రెంచ్ రసాయన శాస్త్రవేత్తలు [[జీన్-బాప్టిస్ట్ డ్యూమాస్]] మరియు [[యుజీన్-మెల్చియర్ పెలిగోట్]] ద్వారా [[మిథనాల్]], [[సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్]], మరియు [[సోడియం క్లోరైడ్]] మిశ్రమాన్ని మరిగించడం ద్వారా సంశ్లేషణ చేయబడినప్పుడు కనుగొనబడిన తొలి [[ఆర్గానోక్లోరిన్ రసాయన శాస్త్రం|ఆర్గానోక్లోరిన్]] సమ్మేళనాలలో ఒకటి.<ref>(1835). [https://books.google.com/books?id=yCpCAAAAcAAJ&pg=PA25 Annales de chimie et de physique]. Chez Crochard.</ref> ఈ పద్ధతి నేడు ఉపయోగించే పద్ధతికి పూర్వగామి, ఇది సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్ మరియు సోడియం క్లోరైడ్‌కు బదులుగా [[హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్]]ను ఉపయోగిస్తుంది.<ref>[https://www.acs.org/content/acs/en/molecule-of-the-week/archive/c/chloromethane.html Chloromethane]. ''American Chemical Society''.</ref>
క్లోరోమీథేన్ (ప్రారంభంలో "క్లోరోహైడ్రేట్ ఆఫ్ [[మిథైలిన్ (సమ్మేళనం)|మిథైలిన్]]" అని పిలువబడేది) 1835లో ఫ్రెంచ్ రసాయన శాస్త్రవేత్తలు [[జీన్-బాప్టిస్ట్ డ్యూమాస్]] మరియు [[యూజీన్-మెల్చియర్ పెలిగోట్]] ద్వారా [[మిథనాల్]], [[సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం]], మరియు [[సోడియం క్లోరైడ్]] మిశ్రమాన్ని మరిగించడం ద్వారా సంశ్లేషణ చేయబడినప్పుడు కనుగొనబడిన ప్రారంభ [[ఆర్గానోక్లోరిన్ రసాయన శాస్త్రం|ఆర్గానోక్లోరిన్]] సమ్మేళనాలలో ఒకటి.<ref>(1835). [https://books.google.com/books?id=yCpCAAAAcAAJ&pg=PA25 Annales de chimie et de physique]. Chez Crochard.</ref> ఈ పద్ధతి నేడు ఉపయోగించే పద్ధతికి పూర్వగామి, ఇది సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం మరియు సోడియం క్లోరైడ్‌కు బదులుగా [[హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్]]ను ఉపయోగిస్తుంది.<ref>[https://www.acs.org/content/acs/en/molecule-of-the-week/archive/c/chloromethane.html Chloromethane]. ''American Chemical Society''.</ref>


క్లోరోమీథేన్ వాణిజ్యపరంగా [[మిథనాల్]]ను [[హైడ్రోక్లోరిక్ యాసిడ్]] లేదా హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్‌తో చికిత్స చేయడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది, దీనికి సంబంధించిన [[రసాయన సమీకరణం]]:
క్లోరోమీథేన్ వాణిజ్యపరంగా [[మిథనాల్]]ను [[హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం]] లేదా హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్‌తో చికిత్స చేయడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది, దీనికి సంబంధించిన [[రసాయన సమీకరణం]]:


: CH<sub>3</sub>OH + HCl  →  CH<sub>3</sub>Cl + H<sub>2</sub>O
: CH<sub>3</sub>OH + HCl  →  CH<sub>3</sub>Cl + H<sub>2</sub>O


తక్కువ మొత్తంలో క్లోరోమీథేన్ [[మీథేన్]] మిశ్రమాన్ని [[క్లోరిన్]]తో అధిక ఉష్ణోగ్రతల వద్ద చికిత్స చేయడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. అయితే, ఈ పద్ధతి [[డైక్లోరోమీథేన్]], [[క్లోరోఫామ్]], మరియు [[కార్బన్ టెట్రాక్లోరైడ్]] వంటి అధిక క్లోరినేటెడ్ సమ్మేళనాలను కూడా ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ కారణంగా, మీథేన్ క్లోరినేషన్ సాధారణంగా ఈ ఇతర ఉత్పత్తులు కూడా అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే నిర్వహించబడుతుంది. ఈ క్లోరినేషన్ పద్ధతి హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్‌ను కూడా సహ-ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఇది పారవేయడం సమస్యను కలిగిస్తుంది.
తక్కువ మొత్తంలో క్లోరోమీథేన్ [[మీథేన్]] మిశ్రమాన్ని అధిక ఉష్ణోగ్రతల వద్ద [[క్లోరిన్]]తో చికిత్స చేయడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. అయితే, ఈ పద్ధతి [[డైక్లోరోమీథేన్]], [[క్లోరోఫామ్]], మరియు [[కార్బన్ టెట్రాక్లోరైడ్]] వంటి మరింత క్లోరినేటెడ్ సమ్మేళనాలను కూడా ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ కారణంగా, మీథేన్ క్లోరినేషన్ సాధారణంగా ఇతర ఉత్పత్తులు కూడా అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే నిర్వహించబడుతుంది. ఈ క్లోరినేషన్ పద్ధతి హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్‌ను కూడా ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఇది పారవేయడం సమస్యగా మారుతుంది.


: CH4 + Cl2 -> CH3Cl + HCl<br>
: CH4 + Cl2 -> CH3Cl + HCl<br>
Line 48: Line 227:
== పర్యావరణంలో వ్యాప్తి ==
== పర్యావరణంలో వ్యాప్తి ==


పర్యావరణంలో ఉన్న చాలా మీథైల్ క్లోరైడ్ చివరకు [[వాతావరణం]]లోకి విడుదలవుతుంది. గాలిలోకి విడుదలైన తర్వాత, ఈ పదార్థం యొక్క వాతావరణ జీవితకాలం సుమారు 10 నెలలు, సముద్రం, స్ట్రాటో ఆవరణకు రవాణా, నేల మొదలైన అనేక సహజ సింక్‌లతో ఉంటుంది.<ref name ="RefA">(1996). "Global stratospheric distribution of halocarbons". ''Atmospheric Environment''. 30 (10/11) 1787–1796. doi:[https://doi.org/10.1016/1352-2310(95)00387-8 10.1016/1352-2310(95)00387-8].</ref><ref>(2020). "Methyl Chloride and Methyl Bromide Production and Consumption in Coastal Antarctic Tundra Soils Subject to Sea Animal Activities". ''Environmental Science & Technology''. 54 (20) 13354–13363. doi:[https://doi.org/10.1021/acs.est.0c04257 10.1021/acs.est.0c04257].</ref><ref>(2014). [https://www.esrl.noaa.gov/csl/assessments/ozone/2014/summary/ch1.html Update on ODSs and Other Gases of Interest to the Montreal Protocol]. ''WMO (World Meteorological Organization), Scientific Assessment of Ozone Depletion: 2014, Global Ozone Research and Monitoring Project''.</ref>
పర్యావరణంలో ఉన్న చాలా మిథైల్ క్లోరైడ్ చివరికి [[వాతావరణం]]లోకి విడుదలవుతుంది. గాలిలోకి విడుదలైన తర్వాత, ఈ పదార్థం యొక్క వాతావరణ జీవితకాలం సుమారు 10 నెలలు, సముద్రం, స్ట్రాటో ఆవరణకు రవాణా, నేల మొదలైన అనేక సహజ సింక్‌లతో ఉంటుంది.<ref name ="RefA">(1996). "Global stratospheric distribution of halocarbons". ''Atmospheric Environment''. 30 (10/11) 1787–1796. doi:[https://doi.org/10.1016/1352-2310(95)00387-8 10.1016/1352-2310(95)00387-8].</ref><ref>(2020). "Methyl Chloride and Methyl Bromide Production and Consumption in Coastal Antarctic Tundra Soils Subject to Sea Animal Activities". ''Environmental Science & Technology''. 54 (20) 13354–13363. doi:[https://doi.org/10.1021/acs.est.0c04257 10.1021/acs.est.0c04257].</ref><ref>(2014). [https://www.esrl.noaa.gov/csl/assessments/ozone/2014/summary/ch1.html Update on ODSs and Other Gases of Interest to the Montreal Protocol]. ''WMO (World Meteorological Organization), Scientific Assessment of Ozone Depletion: 2014, Global Ozone Research and Monitoring Project''.</ref>


మరోవైపు, విడుదలైన మీథైల్ క్లోరైడ్ నీటిలోకి విడుదలైనప్పుడు, అది [[వోలటైలైజేషన్]] (బాష్పీభవనం) ద్వారా వేగంగా కోల్పోతుంది. నది, మడుగు మరియు సరస్సులో వోలటైలైజేషన్ పరంగా ఈ పదార్థం యొక్క [[హాఫ్-లైఫ్]] వరుసగా 2.1 గంటలు, 25 గంటలు మరియు 18 రోజులు.<ref>(1982). [https://archive.org/details/handbookofchemic0000lyma Handbook of chemical property estimation methods]. McGraw-Hill. ISBN 9780070391758.</ref><ref name="RefB">Agency for Toxic Substances and Disease Registry. (1990). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK600824/ Toxicological profile for chloromethane]. Agency for Toxic Substances and Disease Registry (US).</ref>
మరోవైపు, విడుదలైన మిథైల్ క్లోరైడ్ నీటిలోకి విడుదలైనప్పుడు, అది [[బాష్పీభవనం]] ద్వారా వేగంగా కోల్పోతుంది. నది, మడుగు మరియు సరస్సులో బాష్పీభవనం పరంగా ఈ పదార్థం యొక్క [[అర్థ-జీవిత కాలం]] (half-life) వరుసగా 2.1 గంటలు, 25 గంటలు మరియు 18 రోజులు.<ref>(1982). [https://archive.org/details/handbookofchemic0000lyma Handbook of chemical property estimation methods]. McGraw-Hill. ISBN 9780070391758.</ref><ref name="RefB">Agency for Toxic Substances and Disease Registry. (1990). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK600824/ Toxicological profile for chloromethane]. Agency for Toxic Substances and Disease Registry (US).</ref>


[[స్ట్రాటో ఆవరణ]]లో మీథైల్ క్లోరైడ్ మొత్తం సంవత్సరానికి 26 టన్నులుగా అంచనా వేయబడింది, ఇది ప్రతి సంవత్సరం స్ట్రాటో ఆవరణలోకి విడుదలయ్యే మొత్తం క్లోరిన్‌లో 20–25%ని సూచిస్తుంది.<ref name ="RefC">(1994). [https://ntrs.nasa.gov/citations/19950004240 Long term trend of selected halogenated hydrocarbons]. ''Ozone in the Troposphere and Stratosphere''. 259–262.</ref><ref name ="RefD">(1983). "The tropospheric budgets of the anthropogenic chlorocarbons CO, CH4, CH3Cl and the effect of various NOx sources on tropospheric ozone". ''Journal of Geophysical Research''. 88 6641–6661. doi:[https://doi.org/10.1029/JC088iC11p06641 10.1029/JC088iC11p06641].</ref>
[[స్ట్రాటో ఆవరణ]]లో మిథైల్ క్లోరైడ్ మొత్తం సంవత్సరానికి 26 టన్నులుగా అంచనా వేయబడింది, ఇది ప్రతి సంవత్సరం స్ట్రాటో ఆవరణలోకి విడుదలయ్యే మొత్తం క్లోరిన్‌లో 20–25%ని సూచిస్తుంది.<ref name ="RefC">(1994). [https://ntrs.nasa.gov/citations/19950004240 Long term trend of selected halogenated hydrocarbons]. ''Ozone in the Troposphere and Stratosphere''. 259–262.</ref><ref name ="RefD">(1983). "The tropospheric budgets of the anthropogenic chlorocarbons CO, CH4, CH3Cl and the effect of various NOx sources on tropospheric ozone". ''Journal of Geophysical Research''. 88 6641–6661. doi:[https://doi.org/10.1029/JC088iC11p06641 10.1029/JC088iC11p06641].</ref>


== ఉపయోగాలు ==
== ఉపయోగాలు ==


క్లోరోమీథేన్ యొక్క పెద్ద ఎత్తున ఉపయోగం [[డైమీథైల్‌డైక్లోరోసిలేన్]] మరియు సంబంధిత [[ఆర్గానోసిలికాన్ సమ్మేళనాల]] ఉత్పత్తి కోసం. ఈ సమ్మేళనాలు [[డైరెక్ట్ ప్రాసెస్]] ద్వారా ఉత్పన్నమవుతాయి. సంబంధిత ప్రతిచర్యలు (Me = CH<sub>3</sub>):
క్లోరోమీథేన్ యొక్క పెద్ద ఎత్తున ఉపయోగం [[డైమిథైల్ డైక్లోరోసిలేన్]] మరియు సంబంధిత [[ఆర్గానోసిలికాన్ సమ్మేళనాలు]] ఉత్పత్తి కోసం. ఈ సమ్మేళనాలు [[డైరెక్ట్ ప్రాసెస్]] ద్వారా ఉత్పన్నమవుతాయి. సంబంధిత ప్రతిచర్యలు (Me = CH<sub>3</sub>):
:x MeCl + Si → Me<sub>3</sub>SiCl, Me<sub>2</sub>SiCl<sub>2</sub>, MeSiCl<sub>3</sub>, Me<sub>4</sub>Si<sub>2</sub>Cl<sub>2</sub>, ...
:x MeCl + Si → Me<sub>3</sub>SiCl, Me<sub>2</sub>SiCl<sub>2</sub>, MeSiCl<sub>3</sub>, Me<sub>4</sub>Si<sub>2</sub>Cl<sub>2</sub>, ...
[[డైమీథైల్‌డైక్లోరోసిలేన్]] (Me<sub>2</sub>SiCl<sub>2</sub>) [[సిలికాన్]]లకు పూర్వగామిగా ప్రత్యేక విలువను కలిగి ఉంది, కానీ [[ట్రైమీథైల్‌సిలైల్ క్లోరైడ్]] (Me<sub>3</sub>SiCl) మరియు [[మీథైల్‌ట్రైక్లోరోసిలేన్]] (MeSiCl<sub>3</sub>) కూడా విలువైనవి.
[[డైమిథైల్ డైక్లోరోసిలేన్]] (Me<sub>2</sub>SiCl<sub>2</sub>) [[సిలికోన్]]లకు పూర్వగామిగా ప్రత్యేక విలువను కలిగి ఉంది, కానీ [[ట్రైమిథైల్సిలైల్ క్లోరైడ్]] (Me<sub>3</sub>SiCl) మరియు [[మిథైల్ ట్రైక్లోరోసిలేన్]] (MeSiCl<sub>3</sub>) కూడా విలువైనవి.
తక్కువ పరిమాణంలో [[బ్యూటైల్ రబ్బరు]] తయారీలో మరియు [[పెట్రోలియం రిఫైనింగ్]]లో ద్రావణిగా ఉపయోగిస్తారు.
తక్కువ పరిమాణంలో [[బ్యూటైల్ రబ్బరు]] తయారీలో మరియు [[పెట్రోలియం రిఫైనింగ్]]లో ద్రావణిగా ఉపయోగిస్తారు.


క్లోరోమీథేన్ [[మీథైలేషన్|మీథైలేటింగ్]] మరియు క్లోరినేటింగ్ ఏజెంట్‌గా ఉపయోగించబడుతుంది, ఉదాహరణకు [[మీథైల్ సెల్యులోజ్]] ఉత్పత్తి. ఇది ఇతర రంగాలలో కూడా ఉపయోగించబడుతుంది: [[పెట్రోలియం|గ్రీజులు]], [[నూనెలు]], మరియు [[రెసిన్లు]] కోసం ఎక్స్‌ట్రాక్టెంట్‌గా, [[పాలీస్టైరిన్]] ఫోమ్ ఉత్పత్తిలో [[ప్రొపెల్లెంట్]] మరియు [[బ్లోయింగ్ ఏజెంట్]]గా, [[లోకల్ అనస్థీటిక్]]గా, ఔషధ తయారీలో ఇంటర్మీడియట్‌గా, తక్కువ-ఉష్ణోగ్రత [[పాలిమరైజేషన్]]లో [[ఉత్ప్రేరకం]] వాహకంగా, థర్మోమెట్రిక్ మరియు థర్మోస్టాటిక్ పరికరాల కోసం ద్రవంగా, మరియు [[హెర్బిసైడ్]]గా.
క్లోరోమీథేన్ [[మిథైలేషన్]] మరియు క్లోరినేటింగ్ ఏజెంట్‌గా ఉపయోగించబడుతుంది, ఉదాహరణకు [[మిథైల్ సెల్యులోజ్]] ఉత్పత్తి. ఇది ఇతర రంగాలలో కూడా ఉపయోగించబడుతుంది: [[పెట్రోలియం|గ్రీజులు]], [[నూనెలు]], మరియు [[రెసిన్లు]] కోసం ఎక్స్‌ట్రాక్టెంట్‌గా, [[పాలీస్టైరిన్]] ఫోమ్ ఉత్పత్తిలో [[ప్రొపెల్లెంట్]] మరియు [[బ్లోయింగ్ ఏజెంట్]]గా, [[లోకల్ అనస్థీటిక్]]గా, ఔషధ తయారీలో ఇంటర్మీడియట్‌గా, తక్కువ-ఉష్ణోగ్రత [[పాలిమరైజేషన్]]లో [[ఉత్ప్రేరకం]] క్యారియర్‌గా, థర్మోమెట్రిక్ మరియు థర్మోస్టాటిక్ పరికరాల కోసం ద్రవంగా, మరియు [[హెర్బిసైడ్]]గా.


=== ప్రచారంలో లేని అనువర్తనాలు ===
=== ప్రస్తుతం వాడుకలో లేని అప్లికేషన్లు ===
క్లోరోమీథేన్ 1920లు మరియు 1930లలో [[రిఫ్రిజిరెంట్]]గా విస్తృతంగా ఉపయోగించబడింది, ఆ తర్వాత [[క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్]]లు మరియు [[హైడ్రోఫ్లోరోకార్బన్]]ల వంటి సురక్షితమైన ప్రత్యామ్నాయాలతో భర్తీ చేయబడింది. 1920ల చివరలో, కొంతమంది తయారీదారులు [[సల్ఫర్ డయాక్సైడ్]] మరియు [[అమ్మోనియా]]తో పోలిస్తే క్లోరోమీథేన్‌ను సురక్షితమైన మరియు తక్కువ వాసన కలిగిన ఎంపికగా ప్రచారం చేశారు.<ref name="Hand 2023">Hand, Greg. (4 April 2023). [https://www.cincinnatimagazine.com/article/refrigeration-was-a-wonderful-invention-when-it-wasnt-trying-to-kill-you/ Refrigeration Was A Wonderful Invention When It Wasn't Trying To Kill You]. ''Cincinnati Magazine''.</ref><ref name="NBK600826">(September 2023). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK600826/ Toxicological Profile for Chloromethane]. Agency for Toxic Substances and Disease Registry.</ref><ref name="Consumer Reports 1936">https://archive.org/details/sim_consumer-reports_1936-07_1_3/page/5/mode/1up [[Consumer Reports|Consumers Union Reports]], Vol. 1, No. 3, July 1936, p. 5.</ref> అయితే, 1928 మరియు 1929లో జరిగిన వరుస ప్రాణాంతక లీకేజీలు దాని విషపూరితం మరియు మండే స్వభావానికి సంబంధించి తీవ్రమైన ఆందోళనలను లేవనెత్తాయి. క్లోరోమీథేన్ స్వల్ప తీపి వాసనను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, దాని సూక్ష్మమైన వాసన లీకేజీలను గుర్తించడం కష్టతరం చేసింది. ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి, [[అక్రోలిన్]]ను నాసికా-చికాకు కలిగించే ట్రేసర్‌గా జోడించారు, ఇది లీక్ గుర్తింపును మెరుగుపరిచింది మరియు హెచ్చరిక యంత్రాంగంగా పనిచేసింది.<ref name="Hand 2023"/><ref name="NBK600826"/>
క్లోరోమీథేన్ 1920లు మరియు 1930లలో [[రిఫ్రిజిరెంట్]]గా విస్తృతంగా ఉపయోగించబడింది, ఆ తర్వాత [[క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్]]లు మరియు [[హైడ్రోఫ్లోరోకార్బన్]]ల వంటి సురక్షితమైన ప్రత్యామ్నాయాలతో భర్తీ చేయబడింది. 1920ల చివరలో, కొంతమంది తయారీదారులు [[సల్ఫర్ డయాక్సైడ్]] మరియు [[అమ్మోనియా]]తో పోలిస్తే క్లోరోమీథేన్‌ను సురక్షితమైన మరియు తక్కువ వాసన కలిగిన ఎంపికగా ప్రచారం చేశారు.<ref name="Hand 2023">Hand, Greg. (4 April 2023). [https://www.cincinnatimagazine.com/article/refrigeration-was-a-wonderful-invention-when-it-wasnt-trying-to-kill-you/ Refrigeration Was A Wonderful Invention When It Wasn't Trying To Kill You]. ''Cincinnati Magazine''.</ref><ref name="NBK600826">(September 2023). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK600826/ Toxicological Profile for Chloromethane]. Agency for Toxic Substances and Disease Registry.</ref><ref name="Consumer Reports 1936">https://archive.org/details/sim_consumer-reports_1936-07_1_3/page/5/mode/1up [[Consumer Reports|Consumers Union Reports]], Vol. 1, No. 3, July 1936, p. 5.</ref> అయితే, 1928 మరియు 1929లలో జరిగిన వరుస ప్రాణాంతక లీక్‌లు దాని విషపూరితం మరియు మండే స్వభావానికి సంబంధించిన తీవ్రమైన ఆందోళనలను పెంచాయి. క్లోరోమీథేన్ స్వల్ప తీపి వాసనను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, దాని సూక్ష్మమైన వాసన లీక్‌లను గుర్తించడం కష్టతరం చేసింది. ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి, లీక్ గుర్తింపును మెరుగుపరచడానికి మరియు హెచ్చరిక యంత్రాంగంగా పనిచేయడానికి తర్వాత [[అక్రోలిన్]]ను నాసికా-చికాకు కలిగించే ట్రేసర్‌గా చేర్చారు.<ref name="Hand 2023"/><ref name="NBK600826"/>


క్లోరోమీథేన్ ఒకప్పుడు సీసం ఆధారిత గ్యాసోలిన్ సంకలితాలైన [[టెట్రామీథైల్లీడ్]] మరియు [[టెట్రాఇథైల్లీడ్]] ఉత్పత్తికి కూడా ఉపయోగించబడింది.<ref name="ODHS 1992">(March 1992). [https://www.oregon.gov/oha/PH/HEALTHYENVIRONMENTS/DRINKINGWATER/MONITORING/Documents/health/ch3cl.pdf Technical Bulletin - Health Effects Information Methyl Chloride]. Oregon Department of Human Services.</ref><ref name="Seyferth 2003">Seyferth, Dietmar. (1 December 2003). [https://pubs.acs.org/doi/10.1021/om030621b The Rise and Fall of Tetraethyllead. 2.]. ''Organometallics''. 22 (25) 5154–5178. doi:[https://doi.org/10.1021/om030621b 10.1021/om030621b].</ref><ref name="NAP 2012">(27 April 2012). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK201454/ Acute Exposure Guideline Levels for Selected Airborne Chemicals: Volume 12 - Methyl Chloride: Acute Exposure Guideline Levels]. National Academies Press.</ref>
క్లోరోమీథేన్ ఒకప్పుడు సీసం ఆధారిత గ్యాసోలిన్ సంకలితాలైన [[టెట్రామిథైల్ లెడ్]] మరియు [[టెట్రాఇథైల్ లెడ్]] ఉత్పత్తికి కూడా ఉపయోగించబడింది.<ref name="ODHS 1992">(March 1992). [https://www.oregon.gov/oha/PH/HEALTHYENVIRONMENTS/DRINKINGWATER/MONITORING/Documents/health/ch3cl.pdf Technical Bulletin - Health Effects Information Methyl Chloride]. Oregon Department of Human Services.</ref><ref name="Seyferth 2003">Seyferth, Dietmar. (1 December 2003). [https://pubs.acs.org/doi/10.1021/om030621b The Rise and Fall of Tetraethyllead. 2.]. ''Organometallics''. 22 (25) 5154–5178. doi:[https://doi.org/10.1021/om030621b 10.1021/om030621b].</ref><ref name="NAP 2012">(27 April 2012). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK201454/ Acute Exposure Guideline Levels for Selected Airborne Chemicals: Volume 12 - Methyl Chloride: Acute Exposure Guideline Levels]. National Academies Press.</ref>


1880ల చివరలో, క్లోరోమీథేన్ దాని అనస్థీటిక్ లక్షణాల కోసం పరిమిత స్థాయిలో ఉపయోగించడం ప్రారంభమైంది, ఇది జనరల్ మరియు లోకల్ ఏజెంట్‌గా పనిచేసింది.<ref name="NAP 2012"/> దీని ఉపయోగం 1920ల చివర వరకు సోమ్నోఫార్మ్ (Somnoform) అనే ఇన్హేలేషన్ అనస్థీటిక్ యొక్క భాగంగా కొనసాగింది.<ref name="Wood Library">[https://www.woodlibrarymuseum.org/museum/somnoform/ Somnoform]. ''Wood Library-Museum of Anesthesiology''.</ref><ref name="Henderson 1930">Henderson, Yandell. (8 November 1930). [http://jama.jamanetwork.com/article.aspx?doi=10.1001/jama.1930.02720190057029 "SOMNOFORM"]. ''The Journal of the American Medical Association''. 95 (19) 1445. doi:[https://doi.org/10.1001/jama.1930.02720190057029 10.1001/jama.1930.02720190057029].</ref>
1880ల చివరలో, క్లోరోమీథేన్ దాని అనస్థీటిక్ లక్షణాల కోసం పరిమిత స్థాయిలో ఉపయోగించడం ప్రారంభమైంది, ఇది సాధారణ మరియు స్థానిక ఏజెంట్‌గా పనిచేసింది.<ref name="NAP 2012"/> దీని ఉపయోగం 1920ల చివర వరకు ఇన్హేలేషన్ అనస్థీటిక్ సోమ్నోఫార్మ్ (Somnoform) యొక్క భాగంగా కొనసాగింది.<ref name="Wood Library">[https://www.woodlibrarymuseum.org/museum/somnoform/ Somnoform]. ''Wood Library-Museum of Anesthesiology''.</ref><ref name="Henderson 1930">Henderson, Yandell. (8 November 1930). [http://jama.jamanetwork.com/article.aspx?doi=10.1001/jama.1930.02720190057029 "SOMNOFORM"]. ''The Journal of the American Medical Association''. 95 (19) 1445. doi:[https://doi.org/10.1001/jama.1930.02720190057029 10.1001/jama.1930.02720190057029].</ref>


== విషపూరితం ==
== విషపూరితం ==
పీల్చిన తర్వాత, క్లోరోమీథేన్ రక్తప్రవాహంలోకి వేగంగా గ్రహించబడుతుంది మరియు శరీర కణజాలాల అంతటా పంపిణీ చేయబడుతుంది. ఇది ప్రధానంగా [[గ్లూటాథియోన్ S-ట్రాన్స్‌ఫరేస్|GST]] ఎంజైమ్ ద్వారా [[గ్లూటాథియోన్]]తో సంయోగం ద్వారా జీవక్రియ చేయబడుతుంది. ఈ ప్రక్రియ సెల్యులార్ గ్లూటాథియోన్ స్థాయిలను తగ్గిస్తుంది మరియు క్లోరోమీథేన్‌ను [[ఫార్మాల్డిహైడ్]] మరియు [[ఫార్మేట్]] వంటి విషపూరిత ఇంటర్మీడియట్‌లుగా మారుస్తుంది. ఈ ఉత్పత్తులు చివరికి బయోసింథసిస్ కోసం "వన్-కార్బన్ పూల్"లో కలిసిపోతాయి లేదా కార్బన్ డయాక్సైడ్‌గా బయటకు వదలబడతాయి. రెండవ, తక్కువ ఆధిపత్య జీవక్రియ మార్గం [[సైటోక్రోమ్ P450]] ద్వారా ఆక్సీకరణను కలిగి ఉంటుంది.<ref name="EPA 2001">(June 2001). [https://iris.epa.gov/static/pdfs/1003tr.pdf Toxicological Review of Methyl Chloride]. U.S. Environmental Protection Agency.</ref>
పీల్చిన తర్వాత, క్లోరోమీథేన్ రక్తప్రవాహంలోకి వేగంగా గ్రహించబడుతుంది మరియు శరీర కణజాలాల అంతటా పంపిణీ చేయబడుతుంది. ఇది ప్రధానంగా [[గ్లూటాథియోన్ S-ట్రాన్స్‌ఫరేస్|GST]] ఎంజైమ్ ద్వారా [[గ్లూటాథియోన్]]తో సంయోగం ద్వారా జీవక్రియ చేయబడుతుంది. ఈ ప్రక్రియ సెల్యులార్ గ్లూటాథియోన్ స్థాయిలను తగ్గిస్తుంది మరియు క్లోరోమీథేన్‌ను [[ఫార్మాల్డిహైడ్]] మరియు [[ఫార్మేట్]] వంటి విషపూరిత ఇంటర్మీడియట్‌లుగా మారుస్తుంది. ఈ ఉత్పత్తులు చివరికి బయోసింథసిస్ కోసం "వన్-కార్బన్ పూల్"లో కలిసిపోతాయి లేదా కార్బన్ డయాక్సైడ్‌గా బయటకు వదలబడతాయి. రెండవ, తక్కువ ఆధిపత్య జీవక్రియ మార్గం [[సైటోక్రోమ్ P450]] ద్వారా ఆక్సీకరణను కలిగి ఉంటుంది.<ref name="EPA 2001">(June 2001). [https://iris.epa.gov/static/pdfs/1003tr.pdf Toxicological Review of Methyl Chloride]. U.S. Environmental Protection Agency.</ref>


మీథైల్ క్లోరైడ్ ఒక ముఖ్యమైన [[కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ]] (CNS) [[డిప్రెసెంట్]]గా పనిచేస్తుందని పరిగణించబడుతుంది. తీవ్రమైన పీల్చడం వల్ల ఆల్కహాల్ మత్తు వంటి ప్రభావాలు కలుగుతాయి, ఇందులో శ్వాసకోశ మాంద్యం, మైకము, అస్పష్టమైన దృష్టి, సమన్వయ లోపం మరియు మాట తడబడటం వంటివి ఉంటాయి; తీవ్రమైన సందర్భాల్లో మూర్ఛ, కోమా మరియు మరణం సంభవించవచ్చు. వృత్తిపరమైన భద్రతా ప్రమాణాలు ఈ ప్రమాదాలను తగ్గించడానికి 50 ppm [[థ్రెషోల్డ్ లిమిట్ వాల్యూ]] (TLV) మరియు [[గరిష్ట అనుమతించదగిన సాంద్రత]] (MAC)ని సమయ-భారిత సగటుగా నిర్ణయించాయి. సుదీర్ఘమైన లేదా పదేపదే బహిర్గతం కావడం వల్ల జంతు నమూనాలలో సంభావ్య మ్యుటాజెనిక్ ప్రభావాలు మరియు దీర్ఘకాలిక అవయవ విషపూరితంతో సంబంధం కలిగి ఉంది. అయితే, EPA మానవులలో దాని క్యాన్సర్ కారక సామర్థ్యాన్ని "నిర్ణయించలేము" అని వర్గీకరిస్తుంది, ఎందుకంటే జాతి-నిర్దిష్ట జీవక్రియ వ్యత్యాసాలు (ముఖ్యంగా ఎలుక మూత్రపిండాలలో [[CYP2E1]] ఎంజైమ్ యొక్క చర్య, కానీ మానవులలో కాదు).<ref name="EPA 2001"/>
మిథైల్ క్లోరైడ్ ఒక ముఖ్యమైన [[కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ]] (CNS) [[డిప్రెసెంట్]]గా పనిచేస్తుందని పరిగణించబడుతుంది. తీవ్రమైన పీల్చడం వల్ల ఆల్కహాల్ మత్తు వంటి ప్రభావాలు కలుగుతాయి, ఇందులో శ్వాసకోశ మాంద్యం, మైకము, అస్పష్టమైన దృష్టి, సమన్వయం లేకపోవడం మరియు మాట తడబడటం వంటివి ఉంటాయి; తీవ్రమైన సందర్భాల్లో మూర్ఛ, కోమా మరియు మరణం సంభవించవచ్చు. వృత్తిపరమైన భద్రతా ప్రమాణాలు ఈ ప్రమాదాలను తగ్గించడానికి సమయం-భారిత సగటుగా 50 ppm యొక్క [[థ్రెషోల్డ్ లిమిట్ వాల్యూ]] (TLV) మరియు [[గరిష్ట అనుమతించదగిన గాఢత]] (MAC)ని ఏర్పాటు చేశాయి. సుదీర్ఘమైన లేదా పదేపదే ఎక్స్‌పోజర్ జంతు నమూనాలలో సంభావ్య మ్యుటాజెనిక్ ప్రభావాలు మరియు దీర్ఘకాలిక అవయవ విషపూరితంతో ముడిపడి ఉంది. అయితే, EPA మానవులలో దాని క్యాన్సర్ కారక సామర్థ్యాన్ని "నిర్ణయించలేము" అని వర్గీకరిస్తుంది, ఎందుకంటే జాతుల-నిర్దిష్ట జీవక్రియ వ్యత్యాసాలు (ముఖ్యంగా మౌస్ మూత్రపిండాలలో [[CYP2E1]] ఎంజైమ్ యొక్క కార్యాచరణ, కానీ మానవులలో కాదు).<ref name="EPA 2001"/>


== ఇది కూడా చూడండి ==
== ఇది కూడా చూడండి ==
Line 80: Line 259:
* [[ట్రైక్లోరోమీథేన్]] (క్లోరోఫామ్)
* [[ట్రైక్లోరోమీథేన్]] (క్లోరోఫామ్)
* [[కార్బన్ టెట్రాక్లోరైడ్|టెట్రాక్లోరోమీథేన్]] (కార్బన్ టెట్రాక్లోరైడ్)
* [[కార్బన్ టెట్రాక్లోరైడ్|టెట్రాక్లోరోమీథేన్]] (కార్బన్ టెట్రాక్లోరైడ్)
== సూచనలు ==
== రిఫరెన్స్‌లు ==
<references />
<references />


Line 100: Line 279:
[[Category:రిఫ్రిజిరెంట్లు]]
[[Category:రిఫ్రిజిరెంట్లు]]
[[Category:క్లోరిన్ కలిగిన సహజ ఉత్పత్తులు]]
[[Category:క్లోరిన్ కలిగిన సహజ ఉత్పత్తులు]]
[[Category:మీథైలేటింగ్ ఏజెంట్లు]]
[[Category:మిథైలేటింగ్ ఏజెంట్లు]]
[[Category:ఓజోన్-క్షీణించే రసాయన పదార్థాలు]]
[[Category:ఓజోన్ క్షీణించే రసాయన పదార్థాలు]]


----
----

Latest revision as of 14:03, 5 October 2026

క్లోరోమీథేన్ యొక్క స్టీరియో, అస్థిపంజర ఫార్ములా (అన్ని హైడ్రోజన్‌లతో)
క్లోరోమీథేన్ యొక్క బాల్ అండ్ స్టిక్ మోడల్, స్పేస్‌ఫిల్ మోడల్
పేర్లు
ప్రాధాన్యత కలిగిన IUPAC పేరు: క్లోరోమీథేన్
ఇతర పేర్లు: రిఫ్రిజిరెంట్-40, R-40, మిథైల్ క్లోరైడ్, మోనోక్లోరోమీథేన్
గుర్తింపు సంఖ్యలు
CAS సంఖ్య 74-87-3
3D మోడల్ ( JSmol ) ఇంటరాక్టివ్ చిత్రం
సంక్షిప్త నామాలు MeCl
బెయిల్‌స్టెయిన్ రిఫరెన్స్ 1696839
ChEBI CHEBI:36014
ChEMBL ChEMBL117545
ChemSpider 6087
ECHA ఇన్ఫోకార్డ్ 100.000.744
EC సంఖ్య 200-817-4
గ్మెలిన్ రిఫరెన్స్ 24898
KEGG C19446
MeSH Methyl+Chloride
PubChem CID 6327
RTECS సంఖ్య PA6300000
UNII A6R43525YO
UN సంఖ్య 1063
కాంప్‌టాక్స్ డాష్‌బోర్డ్ ( EPA ) DTXSID0021541
InChI: InChI=1S/CH3Cl/c1-2/h1H3 Key: NEHMKBQYUWJMIP-UHFFFAOYSA-N
SMILES: CCl
ధర్మాలు
రసాయన ఫార్ములా C H 3 Cl
మోలార్ ద్రవ్యరాశి 50.49 g·mol
రూపం రంగులేని వాయువు
వాసన స్వల్ప, తీపి వాసన
సాంద్రత 1.003 g/mL (-23.8 °C, ద్రవం) 2.3065 g/L (0 °C, వాయువు)
ద్రవీభవన స్థానం −97.4 °C (−143.3 °F; 175.8 K)
బాష్పీభవన స్థానం −23.8 °C (−10.8 °F; 249.3 K)
నీటిలో ద్రావణీయత 5.325 g/L
log P 1.113
బాష్ప పీడనం 506.09 kPa (20 °C (68 °F) వద్ద)
హెన్రీ నియమ స్థిరాంకం ( k H ) 940 nmol/(Pa⋅kg)
అయస్కాంత సున్నితత్వం (χ) −32.0·10 cm /mol
నిర్మాణం
కోఆర్డినేషన్ జ్యామితి టెట్రాగోనల్
అణు ఆకారం టెట్రాహెడ్రాన్
డైపోల్ మూమెంట్ 1.9 D
థర్మోకెమిస్ట్రీ
ప్రామాణిక మోలార్ ఎంట్రోపీ ( S 298 ) 234.36 J/(K⋅mol)
ప్రామాణిక సంశ్లేషణ ఎంథాల్పీ (Δ f H 298 ) −83.68 kJ/mol
ప్రామాణిక దహన ఎంథాల్పీ (Δ c H 298 ) −764.5–−763.5 kJ/mol
ప్రమాదాలు
GHS లేబులింగ్ :
పిక్టోగ్రామ్‌లు ‹ దిగువన ఉన్న టెంప్లేట్ ( GHS flame ) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలించబడుతోంది. ఏకాభిప్రాయం కోసం చర్చలను చూడండి. › ‹ దిగువన ఉన్న టెంప్లేట్ ( GHS health hazard ) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలించబడుతోంది. ఏకాభిప్రాయం కోసం చర్చలను చూడండి. ›
సిగ్నల్ పదం ప్రమాదం
ప్రమాద సూచికలు H221 , H280 , H351 , H361fd , H373 , H420
జాగ్రత్త సూచికలు P210 , P260 , P308+P313 , P410+P403 , P502
NFPA 704 (ఫైర్ డైమండ్) 2 4 0
ఫ్లాష్ పాయింట్ −20 °C (−4 °F; 253 K)
స్వయం-దహన ఉష్ణోగ్రత 625 °C (1,157 °F; 898 K)
పేలుడు పరిమితులు 8.1–17.4%
ప్రాణాంతక మోతాదు లేదా గాఢత (LD, LC):
LD 50 ( మధ్యస్థ మోతాదు ) 150–180 mg/kg (నోటి ద్వారా, ఎలుక) 5.3 mg/L (4 గంటలు, పీల్చడం, ఎలుక)
LC 50 ( మధ్యస్థ గాఢత ) 72,000 ppm (ఎలుక, 30 నిమి) 2200 ppm (మౌస్, 6 గంటలు) 2760 ppm (క్షీరదం, 4 గంటలు) 2524 ppm (ఎలుక, 4 గంటలు)
LC Lo ( అత్యల్ప ప్రచురితమైనది ) 20,000 ppm (గినియా పిగ్, 2 గంటలు) 14,661 ppm (కుక్క, 6 గంటలు)
NIOSH (US ఆరోగ్య ఎక్స్‌పోజర్ పరిమితులు):
PEL (అనుమతించదగినది) TWA 100 ppm C 200 ppm 300 ppm (ఏదైనా 3 గంటలలో 5-నిమిషాల గరిష్ట పీక్)
REL (సిఫార్సు చేయబడినది) Ca
IDLH (తక్షణ ప్రమాదం) Ca [2000 ppm]
సంబంధిత సమ్మేళనాలు
సంబంధిత ఆల్కేన్లు క్లోరోఅయోడోమీథేన్, బ్రోమోక్లోరోమీథేన్, డైబ్రోమోక్లోరోమీథేన్
సంబంధిత సమ్మేళనాలు 2-క్లోరోఇథనాల్
అనుబంధ డేటా పేజీ
క్లోరోమీథేన్ (డేటా పేజీ)
పేర్కొనబడని చోట, డేటా ప్రామాణిక స్థితిలో (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. N సరిచూడండి ( ఇది ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ రిఫరెన్స్‌లు

క్లోరోమీథేన్, దీనిని మిథైల్ క్లోరైడ్, రిఫ్రిజిరెంట్-40, R-40 లేదా HCC 40 అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది CH3Cl రసాయన ఫార్ములా కలిగిన ఒక సేంద్రియ సమ్మేళనం. ఇది హాలో ఆల్కేన్లలో ఒకటి, ఇది రంగులేని, తీపి వాసన కలిగిన, మండే స్వభావం గల వాయువు. మిథైల్ క్లోరైడ్ పారిశ్రామిక రసాయన శాస్త్రంలో కీలకమైన రియేజెంట్, అయినప్పటికీ ఇది వినియోగదారు ఉత్పత్తులలో అరుదుగా కనిపిస్తుంది, మరియు గతంలో రిఫ్రిజిరెంట్గా ఉపయోగించబడింది. చాలా క్లోరోమీథేన్ జీవజనితమైనది.

ఉనికి

క్లోరోమీథేన్ వాతావరణంలో మానవజనిత లేదా సహజమైన సమృద్ధిగా ఉండే ఆర్గానోహాలోజన్. సహజ వనరులు సంవత్సరానికి సుమారు 4,100,000,000 కిలోల ఉత్పత్తిని చేస్తాయి.[1]

సముద్రం

సముద్ర ఫైటోప్లాంక్టన్ (Phaeodactylum tricornutum, Phaeocystis sp., Thalassiosira weissflogii, Chaetoceros calcitrans, Isochrysis sp., Porphyridium sp., Synechococcus sp., Tetraselmis sp., Prorocentrum sp., మరియు Emiliana huxleyi) యొక్క ప్రయోగశాల సంస్కృతులు CH3Clను ఉత్పత్తి చేస్తాయి, కానీ చాలా తక్కువ మొత్తంలో.[2][3] ధ్రువ ప్రాంతాలకు చెందిన 30 రకాల మాక్రోఆల్గేలపై చేసిన విస్తృత అధ్యయనంలో Gigartina skottsbergii మరియు Gymnogongrus antarcticusలలో మాత్రమే గణనీయమైన మొత్తంలో CH3Cl విడుదలవుతున్నట్లు తేలింది.[4]

జీవజననం

ఉప్పు చిత్తడి నేల మొక్క Batis maritimaలో మిథైల్ క్లోరైడ్ ట్రాన్స్‌ఫరేస్ అనే ఎంజైమ్ ఉంటుంది, ఇది S-అడెనోసిన్-L-మిథియోనిన్ మరియు క్లోరైడ్ నుండి CH3Cl సంశ్లేషణను ఉత్ప్రేరకపరుస్తుంది.[5] ఈ ప్రోటీన్ శుద్ధి చేయబడి E. coliలో వ్యక్తీకరించబడింది, మరియు ఇది వైట్ రాట్ ఫంగీ (Phellinus pomaceus), ఎర్ర శైవలాలు (Endocladia muricata), మరియు ఐస్ ప్లాంట్ (Mesembryanthemum crystallinum) వంటి ఇతర జీవులలో కూడా ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది, వీటిలో ప్రతి ఒక్కటి CH3Cl ఉత్పత్తి చేసేదిగా తెలుసు.[5][6]

చెరకు మరియు మిథైల్ క్లోరైడ్ ఉద్గారాలు

చెరకు పరిశ్రమలో, సేంద్రియ వ్యర్థాలను సాధారణంగా విద్యుత్ కోజెనరేషన్ ప్రక్రియలో కాల్చివేస్తారు. క్లోరైడ్‌తో కలుషితమైనప్పుడు, ఈ వ్యర్థాలు కాలినప్పుడు, వాతావరణంలోకి మిథైల్ క్లోరైడ్‌ను విడుదల చేస్తాయి.[7]

నక్షత్ర అంతరాళంలో గుర్తింపు

క్లోరోమీథేన్ తక్కువ-ద్రవ్యరాశి క్లాస్ 0 ప్రోటోస్టెల్లార్ బైనరీ, IRAS 16293–2422లో, అటాకామా లార్జ్ మిల్లీమీటర్ అర్రే (ALMA) ఉపయోగించి గుర్తించబడింది. ఇది రోసెట్టా అంతరిక్ష నౌకలోని రోసెట్టా ఆర్బిటర్ స్పెక్ట్రోమీటర్ ఫర్ అయాన్ అండ్ న్యూట్రల్ అనాలిసిస్ (ROSINA) పరికరాన్ని ఉపయోగించి 67P/చురియుమోవ్–గెరాసిమెంకో (67P/C-G) తోకచుక్కలో కూడా గుర్తించబడింది.[8] ఈ గుర్తింపులు క్లోరోమీథేన్ గ్రహాలు లేదా జీవం ఏర్పడకముందే నక్షత్రాల ఏర్పాటు ప్రాంతాలలో ఏర్పడవచ్చని వెల్లడిస్తున్నాయి.

[9]

ఉత్పత్తి

క్లోరోమీథేన్ (ప్రారంభంలో "క్లోరోహైడ్రేట్ ఆఫ్ మిథైలిన్" అని పిలువబడేది) 1835లో ఫ్రెంచ్ రసాయన శాస్త్రవేత్తలు జీన్-బాప్టిస్ట్ డ్యూమాస్ మరియు యూజీన్-మెల్చియర్ పెలిగోట్ ద్వారా మిథనాల్, సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం, మరియు సోడియం క్లోరైడ్ మిశ్రమాన్ని మరిగించడం ద్వారా సంశ్లేషణ చేయబడినప్పుడు కనుగొనబడిన ప్రారంభ ఆర్గానోక్లోరిన్ సమ్మేళనాలలో ఒకటి.[10] ఈ పద్ధతి నేడు ఉపయోగించే పద్ధతికి పూర్వగామి, ఇది సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం మరియు సోడియం క్లోరైడ్‌కు బదులుగా హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్ను ఉపయోగిస్తుంది.[11]

క్లోరోమీథేన్ వాణిజ్యపరంగా మిథనాల్ను హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం లేదా హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్‌తో చికిత్స చేయడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది, దీనికి సంబంధించిన రసాయన సమీకరణం:

CH3OH + HCl → CH3Cl + H2O

తక్కువ మొత్తంలో క్లోరోమీథేన్ మీథేన్ మిశ్రమాన్ని అధిక ఉష్ణోగ్రతల వద్ద క్లోరిన్తో చికిత్స చేయడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. అయితే, ఈ పద్ధతి డైక్లోరోమీథేన్, క్లోరోఫామ్, మరియు కార్బన్ టెట్రాక్లోరైడ్ వంటి మరింత క్లోరినేటెడ్ సమ్మేళనాలను కూడా ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ కారణంగా, మీథేన్ క్లోరినేషన్ సాధారణంగా ఇతర ఉత్పత్తులు కూడా అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే నిర్వహించబడుతుంది. ఈ క్లోరినేషన్ పద్ధతి హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్‌ను కూడా ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఇది పారవేయడం సమస్యగా మారుతుంది.

CH4 + Cl2 -> CH3Cl + HCl
CH3Cl + Cl2 -> CH2Cl2 + HCl
CH2Cl2 + Cl2 -> CHCl3 + HCl
CHCl3 + Cl2 -> CCl4 + HCl

పర్యావరణంలో వ్యాప్తి

పర్యావరణంలో ఉన్న చాలా మిథైల్ క్లోరైడ్ చివరికి వాతావరణంలోకి విడుదలవుతుంది. గాలిలోకి విడుదలైన తర్వాత, ఈ పదార్థం యొక్క వాతావరణ జీవితకాలం సుమారు 10 నెలలు, సముద్రం, స్ట్రాటో ఆవరణకు రవాణా, నేల మొదలైన అనేక సహజ సింక్‌లతో ఉంటుంది.[12][13][14]

మరోవైపు, విడుదలైన మిథైల్ క్లోరైడ్ నీటిలోకి విడుదలైనప్పుడు, అది బాష్పీభవనం ద్వారా వేగంగా కోల్పోతుంది. నది, మడుగు మరియు సరస్సులో బాష్పీభవనం పరంగా ఈ పదార్థం యొక్క అర్థ-జీవిత కాలం (half-life) వరుసగా 2.1 గంటలు, 25 గంటలు మరియు 18 రోజులు.[15][16]

స్ట్రాటో ఆవరణలో మిథైల్ క్లోరైడ్ మొత్తం సంవత్సరానికి 26 టన్నులుగా అంచనా వేయబడింది, ఇది ప్రతి సంవత్సరం స్ట్రాటో ఆవరణలోకి విడుదలయ్యే మొత్తం క్లోరిన్‌లో 20–25%ని సూచిస్తుంది.[17][18]

ఉపయోగాలు

క్లోరోమీథేన్ యొక్క పెద్ద ఎత్తున ఉపయోగం డైమిథైల్ డైక్లోరోసిలేన్ మరియు సంబంధిత ఆర్గానోసిలికాన్ సమ్మేళనాలు ఉత్పత్తి కోసం. ఈ సమ్మేళనాలు డైరెక్ట్ ప్రాసెస్ ద్వారా ఉత్పన్నమవుతాయి. సంబంధిత ప్రతిచర్యలు (Me = CH3):

x MeCl + Si → Me3SiCl, Me2SiCl2, MeSiCl3, Me4Si2Cl2, ...

డైమిథైల్ డైక్లోరోసిలేన్ (Me2SiCl2) సిలికోన్లకు పూర్వగామిగా ప్రత్యేక విలువను కలిగి ఉంది, కానీ ట్రైమిథైల్సిలైల్ క్లోరైడ్ (Me3SiCl) మరియు మిథైల్ ట్రైక్లోరోసిలేన్ (MeSiCl3) కూడా విలువైనవి. తక్కువ పరిమాణంలో బ్యూటైల్ రబ్బరు తయారీలో మరియు పెట్రోలియం రిఫైనింగ్లో ద్రావణిగా ఉపయోగిస్తారు.

క్లోరోమీథేన్ మిథైలేషన్ మరియు క్లోరినేటింగ్ ఏజెంట్‌గా ఉపయోగించబడుతుంది, ఉదాహరణకు మిథైల్ సెల్యులోజ్ ఉత్పత్తి. ఇది ఇతర రంగాలలో కూడా ఉపయోగించబడుతుంది: గ్రీజులు, నూనెలు, మరియు రెసిన్లు కోసం ఎక్స్‌ట్రాక్టెంట్‌గా, పాలీస్టైరిన్ ఫోమ్ ఉత్పత్తిలో ప్రొపెల్లెంట్ మరియు బ్లోయింగ్ ఏజెంట్గా, లోకల్ అనస్థీటిక్గా, ఔషధ తయారీలో ఇంటర్మీడియట్‌గా, తక్కువ-ఉష్ణోగ్రత పాలిమరైజేషన్లో ఉత్ప్రేరకం క్యారియర్‌గా, థర్మోమెట్రిక్ మరియు థర్మోస్టాటిక్ పరికరాల కోసం ద్రవంగా, మరియు హెర్బిసైడ్గా.

ప్రస్తుతం వాడుకలో లేని అప్లికేషన్లు

క్లోరోమీథేన్ 1920లు మరియు 1930లలో రిఫ్రిజిరెంట్గా విస్తృతంగా ఉపయోగించబడింది, ఆ తర్వాత క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్లు మరియు హైడ్రోఫ్లోరోకార్బన్ల వంటి సురక్షితమైన ప్రత్యామ్నాయాలతో భర్తీ చేయబడింది. 1920ల చివరలో, కొంతమంది తయారీదారులు సల్ఫర్ డయాక్సైడ్ మరియు అమ్మోనియాతో పోలిస్తే క్లోరోమీథేన్‌ను సురక్షితమైన మరియు తక్కువ వాసన కలిగిన ఎంపికగా ప్రచారం చేశారు.[19][20][21] అయితే, 1928 మరియు 1929లలో జరిగిన వరుస ప్రాణాంతక లీక్‌లు దాని విషపూరితం మరియు మండే స్వభావానికి సంబంధించిన తీవ్రమైన ఆందోళనలను పెంచాయి. క్లోరోమీథేన్ స్వల్ప తీపి వాసనను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, దాని సూక్ష్మమైన వాసన లీక్‌లను గుర్తించడం కష్టతరం చేసింది. ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి, లీక్ గుర్తింపును మెరుగుపరచడానికి మరియు హెచ్చరిక యంత్రాంగంగా పనిచేయడానికి తర్వాత అక్రోలిన్ను నాసికా-చికాకు కలిగించే ట్రేసర్‌గా చేర్చారు.[19][20]

క్లోరోమీథేన్ ఒకప్పుడు సీసం ఆధారిత గ్యాసోలిన్ సంకలితాలైన టెట్రామిథైల్ లెడ్ మరియు టెట్రాఇథైల్ లెడ్ ఉత్పత్తికి కూడా ఉపయోగించబడింది.[22][23][24]

1880ల చివరలో, క్లోరోమీథేన్ దాని అనస్థీటిక్ లక్షణాల కోసం పరిమిత స్థాయిలో ఉపయోగించడం ప్రారంభమైంది, ఇది సాధారణ మరియు స్థానిక ఏజెంట్‌గా పనిచేసింది.[24] దీని ఉపయోగం 1920ల చివర వరకు ఇన్హేలేషన్ అనస్థీటిక్ సోమ్నోఫార్మ్ (Somnoform) యొక్క భాగంగా కొనసాగింది.[25][26]

విషపూరితం

పీల్చిన తర్వాత, క్లోరోమీథేన్ రక్తప్రవాహంలోకి వేగంగా గ్రహించబడుతుంది మరియు శరీర కణజాలాల అంతటా పంపిణీ చేయబడుతుంది. ఇది ప్రధానంగా GST ఎంజైమ్ ద్వారా గ్లూటాథియోన్తో సంయోగం ద్వారా జీవక్రియ చేయబడుతుంది. ఈ ప్రక్రియ సెల్యులార్ గ్లూటాథియోన్ స్థాయిలను తగ్గిస్తుంది మరియు క్లోరోమీథేన్‌ను ఫార్మాల్డిహైడ్ మరియు ఫార్మేట్ వంటి విషపూరిత ఇంటర్మీడియట్‌లుగా మారుస్తుంది. ఈ ఉత్పత్తులు చివరికి బయోసింథసిస్ కోసం "వన్-కార్బన్ పూల్"లో కలిసిపోతాయి లేదా కార్బన్ డయాక్సైడ్‌గా బయటకు వదలబడతాయి. రెండవ, తక్కువ ఆధిపత్య జీవక్రియ మార్గం సైటోక్రోమ్ P450 ద్వారా ఆక్సీకరణను కలిగి ఉంటుంది.[27]

మిథైల్ క్లోరైడ్ ఒక ముఖ్యమైన కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ (CNS) డిప్రెసెంట్గా పనిచేస్తుందని పరిగణించబడుతుంది. తీవ్రమైన పీల్చడం వల్ల ఆల్కహాల్ మత్తు వంటి ప్రభావాలు కలుగుతాయి, ఇందులో శ్వాసకోశ మాంద్యం, మైకము, అస్పష్టమైన దృష్టి, సమన్వయం లేకపోవడం మరియు మాట తడబడటం వంటివి ఉంటాయి; తీవ్రమైన సందర్భాల్లో మూర్ఛ, కోమా మరియు మరణం సంభవించవచ్చు. వృత్తిపరమైన భద్రతా ప్రమాణాలు ఈ ప్రమాదాలను తగ్గించడానికి సమయం-భారిత సగటుగా 50 ppm యొక్క థ్రెషోల్డ్ లిమిట్ వాల్యూ (TLV) మరియు గరిష్ట అనుమతించదగిన గాఢత (MAC)ని ఏర్పాటు చేశాయి. సుదీర్ఘమైన లేదా పదేపదే ఎక్స్‌పోజర్ జంతు నమూనాలలో సంభావ్య మ్యుటాజెనిక్ ప్రభావాలు మరియు దీర్ఘకాలిక అవయవ విషపూరితంతో ముడిపడి ఉంది. అయితే, EPA మానవులలో దాని క్యాన్సర్ కారక సామర్థ్యాన్ని "నిర్ణయించలేము" అని వర్గీకరిస్తుంది, ఎందుకంటే జాతుల-నిర్దిష్ట జీవక్రియ వ్యత్యాసాలు (ముఖ్యంగా మౌస్ మూత్రపిండాలలో CYP2E1 ఎంజైమ్ యొక్క కార్యాచరణ, కానీ మానవులలో కాదు).[27]

ఇది కూడా చూడండి

రిఫరెన్స్‌లు

  1. ↑ Gribble, Gordon. (2023). "Naturally Occurring Organohalogen Compounds". Springer Nature. ISBN 978-3-031-26629-4.
  2. ↑ (1996). "Production of Methyl Chloride and Methyl Bromide in Laboratory Cultures of Marine Phytoplankton". Mar Chem. 54 (3–4) 263–272. doi:10.1016/0304-4203(96)00036-9.
  3. ↑ (1998). "Production of Methyl Bromide and Methyl Chloride in Laboratory Cultures of Marine Phytoplankton II". Mar Chem. 59 (3–4) 311–320. doi:10.1016/S0304-4203(97)00092-3.
  4. ↑ Laturnus F. (2001). "Marine Macroalgae in Polar Regions as Natural Sources for Volatile Organohalogens". Environ Sci Pollut Res. 8 (2) 103–108. doi:10.1007/BF02987302.
  5. ↑ 5.0 5.1 (1998). "cDNA Cloning of Batis maritima Methyl Chloride Transferase and Purification of the Enzyme". Proc Natl Acad Sci USA. 95 (22) 12866–71. doi:10.1073/pnas.95.22.12866.
  6. ↑ (1999). "Expression of Batis maritima Methyl Chloride Transferase in Escherichia coli". Proc Natl Acad Sci USA. 96 (7) 3611–5. doi:10.1073/pnas.96.7.3611.
  7. ↑ (1999). "Global chlorine emissions from biomass burning: Reactive Chlorine Emissions Inventory". Journal of Geophysical Research: Atmospheres. 104 (D7) 8373–8389. doi:10.1029/1998JD100077.
  8. ↑ ALMA and Rosetta Detect Freon-40 in Space.
  9. ↑ ALMA and Rosetta Detect Freon-40 in Space - Dashing Hopes that Molecule May be Marker of Life. eso.org.
  10. ↑ (1835). Annales de chimie et de physique. Chez Crochard.
  11. ↑ Chloromethane. American Chemical Society.
  12. ↑ (1996). "Global stratospheric distribution of halocarbons". Atmospheric Environment. 30 (10/11) 1787–1796. doi:10.1016/1352-2310(95)00387-8.
  13. ↑ (2020). "Methyl Chloride and Methyl Bromide Production and Consumption in Coastal Antarctic Tundra Soils Subject to Sea Animal Activities". Environmental Science & Technology. 54 (20) 13354–13363. doi:10.1021/acs.est.0c04257.
  14. ↑ (2014). Update on ODSs and Other Gases of Interest to the Montreal Protocol. WMO (World Meteorological Organization), Scientific Assessment of Ozone Depletion: 2014, Global Ozone Research and Monitoring Project.
  15. ↑ (1982). Handbook of chemical property estimation methods. McGraw-Hill. ISBN 9780070391758.
  16. ↑ Agency for Toxic Substances and Disease Registry. (1990). Toxicological profile for chloromethane. Agency for Toxic Substances and Disease Registry (US).
  17. ↑ (1994). Long term trend of selected halogenated hydrocarbons. Ozone in the Troposphere and Stratosphere. 259–262.
  18. ↑ (1983). "The tropospheric budgets of the anthropogenic chlorocarbons CO, CH4, CH3Cl and the effect of various NOx sources on tropospheric ozone". Journal of Geophysical Research. 88 6641–6661. doi:10.1029/JC088iC11p06641.
  19. ↑ 19.0 19.1 Hand, Greg. (4 April 2023). Refrigeration Was A Wonderful Invention When It Wasn't Trying To Kill You. Cincinnati Magazine.
  20. ↑ 20.0 20.1 (September 2023). Toxicological Profile for Chloromethane. Agency for Toxic Substances and Disease Registry.
  21. ↑ https://archive.org/details/sim_consumer-reports_1936-07_1_3/page/5/mode/1up Consumers Union Reports, Vol. 1, No. 3, July 1936, p. 5.
  22. ↑ (March 1992). Technical Bulletin - Health Effects Information Methyl Chloride. Oregon Department of Human Services.
  23. ↑ Seyferth, Dietmar. (1 December 2003). The Rise and Fall of Tetraethyllead. 2.. Organometallics. 22 (25) 5154–5178. doi:10.1021/om030621b.
  24. ↑ 24.0 24.1 (27 April 2012). Acute Exposure Guideline Levels for Selected Airborne Chemicals: Volume 12 - Methyl Chloride: Acute Exposure Guideline Levels. National Academies Press.
  25. ↑ Somnoform. Wood Library-Museum of Anesthesiology.
  26. ↑ Henderson, Yandell. (8 November 1930). "SOMNOFORM". The Journal of the American Medical Association. 95 (19) 1445. doi:10.1001/jama.1930.02720190057029.
  27. ↑ 27.0 27.1 (June 2001). Toxicological Review of Methyl Chloride. U.S. Environmental Protection Agency.

బాహ్య లింకులు

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Chloromethane” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Chloromethane ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=క్లోరోమీథేన్&oldid=1859"