2-బ్యూటైన్: Difference between revisions

From LTRC
VisualWikitext
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “2-Butyne” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “2-Butyne” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
Line 1: Line 1:
<ref>[https://www.sigmaaldrich.com/US/en/product/aldrich/254339] వద్ద [[సిగ్మా-ఆల్డ్రిచ్]]</ref><ref>[http://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=C503173 2-బ్యూటైన్ కోసం NIST కెమిస్ట్రీ వెబ్‌బుక్ పేజీ]</ref>
{| class="wikitable"
|-
! colspan="2" | H 3 C − C ≡ C − CH 3 {\displaystyle {\ce {H3C-C#C-CH3}}}
|-
! colspan="2" | బాల్-అండ్-స్టిక్ మోడల్
|-
! colspan="2" | పేర్లు
|-
! colspan="2" | ప్రాధాన్యత కలిగిన IUPAC పేరు బ్యూట్-2-ఐన్
|-
! colspan="2" | ఇతర పేర్లు డైమిథైల్ ఎసిటిలీన్, క్రోటోనిలీన్
|-
! colspan="2" | గుర్తింపు సంఖ్యలు
|-
! CAS సంఖ్య
| 503-17-3
|-
! 3D మోడల్ ( JSmol )
| ఇంటరాక్టివ్ చిత్రం
|-
! ChEMBL
| ChEMBL119108
|-
! ChemSpider
| 9990
|-
! ECHA ఇన్ఫోకార్డ్
| 100.007.239
|-
! PubChem CID
| 10419
|-
! UNII
| LKE6D3018E
|-
! CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA )
| DTXSID3060116
|-
! colspan="2" | InChI InChI=1S/C4H6/c1-3-4-2/h1-2H3 కీ: XNMQEEKYCVKGBD-UHFFFAOYSA-N InChI=1/C4H6/c1-3-4-2/h1-2H3 కీ: XNMQEEKYCVKGBD-UHFFFAOYAO
|-
! colspan="2" | SMILES CC#CC
|-
! colspan="2" | ధర్మాలు
|-
! రసాయన ఫార్ములా
| C 4 H 6
|-
! మోలార్ ద్రవ్యరాశి
| 54.092 g·mol
|-
! సాంద్రత
| 0.691 g/mL
|-
! ద్రవీభవన స్థానం
| −32 °C (−26 °F; 241 K)
|-
! బాష్పీభవన స్థానం
| 27 °C (81 °F; 300 K)
|-
! colspan="2" | పేర్కొన్నవి తప్ప, డేటా ప్రామాణిక స్థితిలో (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. Y సరిచూడండి ( ఇది ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు
|}


'''2-బ్యూటైన్''' ('''డైమిథైల్ ఎసిటిలీన్''', '''క్రోటోనిలీన్''' లేదా '''బట్-2-ఐన్''') అనేది CH<sub>3</sub>C≡CCH<sub>3</sub> [[రసాయన ఫార్ములా]] కలిగిన ఒక [[ఆల్కైన్]]. కృత్రిమంగా ఉత్పత్తి చేయబడిన ఇది, [[ప్రమాణ ఉష్ణోగ్రత మరియు పీడనం]] వద్ద రంగులేని, బాష్పశీల, ఘాటైన ద్రవం.
'''2-బ్యూటైన్''' ('''డైమిథైల్ ఎసిటిలీన్''', '''క్రోటోనిలీన్''' లేదా '''బ్యూట్-2-ఐన్''') అనేది CH<sub>3</sub>C≡CCH<sub>3</sub> [[రసాయన ఫార్ములా]] కలిగిన ఒక [[ఆల్కైన్]]. కృత్రిమంగా ఉత్పత్తి చేయబడిన ఇది, [[ప్రామాణిక ఉష్ణోగ్రత మరియు పీడనం]] వద్ద రంగులేని, బాష్పశీల, ఘాటైన ద్రవం.


2-బ్యూటైన్ దాని అత్యల్ప [[టార్షనల్ బారియర్]] (torsional barrier) మరియు హై-రిజల్యూషన్ ఇన్‌ఫ్రారెడ్ స్పెక్ట్రోస్కోపీని ఉపయోగించి ఆ బారియర్‌ను నిర్ణయించడంలో ఉన్న సమస్య కారణంగా భౌతిక రసాయన శాస్త్రవేత్తలకు ఆసక్తికరమైన అంశం. దీని ఇన్‌ఫ్రారెడ్ స్పెక్ట్రమ్ విశ్లేషణ<ref>di Lauro, C.. (1997). "The rotation-torsion structure in the ν11/ν15 (Gs) methyl rocking fundamental band in dimethylacetylene". ''J. Mol. Spectrosc.''. 184 (1) 177–185. doi:[https://doi.org/10.1006/jmsp.1997.7321 10.1006/jmsp.1997.7321].</ref> టార్షనల్ బారియర్ కేవలం 6 cm<sup>−1</sup> (1.2-22 J లేదా 72 J mol<sup>−1</sup>) అని నిర్ధారిస్తుంది. అయితే, దీని సమతుల్య నిర్మాణం ఎక్లిప్స్డ్ (D<sub>3h</sub>) లేదా స్టాగర్డ్ (D<sub>3d</sub>) అనేది ఇంకా నిర్ణయించబడలేదు. మాలిక్యులర్ సిమ్మెట్రీ గ్రూప్ ఉపయోగించి చేసిన సిమ్మెట్రీ విశ్లేషణ<ref name=Longuet-Higgins1963>(1963). "The symmetry groups of non-rigid molecules". ''Molecular Physics''. 6 (5) 445–460. doi:[https://doi.org/10.1080/00268976300100501 10.1080/00268976300100501].</ref><ref>(1964). "The Rotation-Torsion Wavefunctions of Molecules that have two Identical Rotors". ''Mol. Phys.''. 8 81. doi:[https://doi.org/10.1080/00268976400100091 10.1080/00268976400100091].</ref> G<sub>36</sub> ప్రకారం, దీని సమతుల్య నిర్మాణాన్ని నిర్ణయించడానికి దాని హై రిజల్యూషన్ [[భ్రమణ-కంపన స్పెక్ట్రోస్కోపీ|భ్రమణ-కంపన]] [[రామన్ స్పెక్ట్రమ్]]ను విశ్లేషించాల్సి ఉంటుంది. 2-బ్యూటైన్ మరియు దాని పూర్తిగా డ్యూటెరేటెడ్ ఐసోటోపోమర్ యొక్క పల్స్డ్-ఫీల్డ్-అయోనైజేషన్ జీరో-కైనెటిక్-ఎనర్జీ (PFI-ZEKE) ఫోటోఎలక్ట్రాన్ స్పెక్ట్రాలు రికార్డ్ చేయబడ్డాయి మరియు విశ్లేషించబడ్డాయి.<ref>Jacovella, Ugo. (2015). "Internal rotation, spin–orbit coupling, and low-frequency vibrations in the ground state of CH3–CC–CH+3 and CD3–CC–CD+3". ''Mol. Phys.''. 113 2115. doi:[https://doi.org/10.1080/00268976.2015.1005708 10.1080/00268976.2015.1005708].</ref>
2-బ్యూటైన్ దాని అత్యల్ప [[టార్షనల్ బారియర్]] (torsional barrier) మరియు హై-రిజల్యూషన్ ఇన్‌ఫ్రారెడ్ స్పెక్ట్రోస్కోపీని ఉపయోగించి ఆ బారియర్‌ను నిర్ణయించడంలో ఉన్న సమస్య కారణంగా భౌతిక రసాయన శాస్త్రవేత్తలకు ఆసక్తిని కలిగిస్తుంది. దీని ఇన్‌ఫ్రారెడ్ స్పెక్ట్రమ్ విశ్లేషణ<ref>di Lauro, C.. (1997). "The rotation-torsion structure in the ν11/ν15 (Gs) methyl rocking fundamental band in dimethylacetylene". ''J. Mol. Spectrosc.''. 184 (1) 177–185. doi:[https://doi.org/10.1006/jmsp.1997.7321 10.1006/jmsp.1997.7321].</ref> టార్షనల్ బారియర్ కేవలం 6 cm<sup>−1</sup> (1.2-22 J లేదా 72 J mol<sup>−1</sup>) అని నిర్ధారిస్తుంది. అయితే, సమతుల్య నిర్మాణం ఎక్లిప్స్డ్ (D<sub>3h</sub>) లేదా స్టాగర్డ్ (D<sub>3d</sub>) అనేది ఇంకా నిర్ణయించబడలేదు. మాలిక్యులర్ సిమ్మెట్రీ గ్రూప్<ref name=Longuet-Higgins1963>(1963). "The symmetry groups of non-rigid molecules". ''Molecular Physics''. 6 (5) 445–460. doi:[https://doi.org/10.1080/00268976300100501 10.1080/00268976300100501].</ref><ref>(1964). "The Rotation-Torsion Wavefunctions of Molecules that have two Identical Rotors". ''Mol. Phys.''. 8 81. doi:[https://doi.org/10.1080/00268976400100091 10.1080/00268976400100091].</ref> G<sub>36</sub> ఉపయోగించి చేసిన సిమ్మెట్రీ విశ్లేషణ, దాని సమతుల్య నిర్మాణాన్ని నిర్ణయించడానికి దాని హై రిజల్యూషన్ [[రొటేషనల్–వైబ్రేషనల్ స్పెక్ట్రోస్కోపీ|రొటేషన్-వైబ్రేషన్]] [[రామన్ స్పెక్ట్రమ్]]ను విశ్లేషించాల్సిన అవసరం ఉందని చూపుతుంది. 2-బ్యూటైన్ మరియు దాని పూర్తిగా డ్యూటెరేటెడ్ ఐసోటోపోమర్ యొక్క పల్స్డ్-ఫీల్డ్-అయోనైజేషన్ జీరో-కైనటిక్-ఎనర్జీ (PFI-ZEKE) ఫోటోఎలక్ట్రాన్ స్పెక్ట్రాలు రికార్డ్ చేయబడ్డాయి మరియు విశ్లేషించబడ్డాయి.<ref>Jacovella, Ugo. (2015). "Internal rotation, spin–orbit coupling, and low-frequency vibrations in the ground state of CH3–CC–CH+3 and CD3–CC–CD+3". ''Mol. Phys.''. 113 2115. doi:[https://doi.org/10.1080/00268976.2015.1005708 10.1080/00268976.2015.1005708].</ref>


2-బ్యూటైన్ (''డైమిథైల్ ఎథైన్''), [[5-డెసైన్]] (''డైబ్యూటైల్ ఎథైన్''), [[4-ఆక్టైన్]] (''డైప్రోపైల్ ఎథైన్'') మరియు [[3-హెక్సైన్]] (''డైఇథైల్ ఎథైన్'') లతో కలిసి సమరూప ఆల్కైన్‌ల సమూహాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.
2-బ్యూటైన్ (''డైమిథైల్ ఇథైన్''), [[5-డెసైన్]] (''డైబ్యూటైల్ ఇథైన్''), [[4-ఆక్టైన్]] (''డైప్రోపైల్ ఇథైన్'') మరియు [[3-హెక్సైన్]] (''డైఇథైల్ ఇథైన్'') లతో కలిసి సౌష్టవ ఆల్కైన్‌ల సమూహాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.


== సంశ్లేషణ ==
== సంశ్లేషణ ==
2-బ్యూటైన్‌ను [[ఇథనాలిక్]] [[పొటాషియం హైడ్రాక్సైడ్]] ద్రావణంలో [[ఇథైల్ ఎసిటిలీన్]] యొక్క [[పునర్వ్యవస్థీకరణ చర్య]] (rearrangement reaction) ద్వారా సంశ్లేషణ చేయవచ్చు.<ref>(1916). [https://books.google.com/books?id=UWlZAAAAYAAJ&q=dimethylacetylene+preparation&pg=PA89 Organic Chemistry: Chemistry of the aliphatic series Vol. I: Smith's 3rd American Ed.]. 89. P. Blakiston's Sons & Co..</ref>
2-బ్యూటైన్‌ను [[ఇథనాలిక్]] [[పొటాషియం హైడ్రాక్సైడ్]] ద్రావణంలో [[ఇథైల్ ఎసిటిలీన్]] యొక్క [[రీఅరేంజ్‌మెంట్ రియాక్షన్]] ద్వారా సంశ్లేషణ చేయవచ్చు.<ref>(1916). [https://books.google.com/books?id=UWlZAAAAYAAJ&q=dimethylacetylene+preparation&pg=PA89 Organic Chemistry: Chemistry of the aliphatic series Vol. I: Smith's 3rd American Ed.]. 89. P. Blakiston's Sons & Co..</ref>


== అనువర్తనాలు ==
== అనువర్తనాలు ==
2-బ్యూటైన్, [[ప్రొపైన్]]తో పాటు, [[విటమిన్ E]] యొక్క [[మొత్తం సంశ్లేషణ]] (total synthesis) లో [[ఆల్కైలేటెడ్]] [[హైడ్రోక్వినోన్]]లను సంశ్లేషణ చేయడానికి ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name=Cyclization>(1969). "Cyclization of Acetylenic Compounds". ''Angewandte Chemie International Edition in English''. 8 (10) 727–733. doi:[https://doi.org/10.1002/anie.196907271 10.1002/anie.196907271].</ref>
2-బ్యూటైన్, [[ప్రొపైన్]]తో పాటు, [[విటమిన్ E]] యొక్క [[టోటల్ సింథసిస్]]లో [[ఆల్కైలేటెడ్]] [[హైడ్రోక్వినోన్]]లను సంశ్లేషణ చేయడానికి ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name=Cyclization>(1969). "Cyclization of Acetylenic Compounds". ''Angewandte Chemie International Edition in English''. 8 (10) 727–733. doi:[https://doi.org/10.1002/anie.196907271 10.1002/anie.196907271].</ref>


== ఇవి కూడా చూడండి ==
== ఇవి కూడా చూడండి ==
Line 17: Line 77:
*[[1-బ్యూటైన్]], ఒక పొజిషన్ ఐసోమర్
*[[1-బ్యూటైన్]], ఒక పొజిషన్ ఐసోమర్
*[[1,4-బ్యూటైన్ డయోల్]]
*[[1,4-బ్యూటైన్ డయోల్]]
*[[హెక్సామిథైల్ బెంజీన్]], 2-బ్యూటైన్ [[ట్రైమరైజేషన్]] యొక్క ఉత్పత్తి
*[[హెక్సామిథైల్ బెంజీన్]], 2-బ్యూటైన్ [[ట్రైమెరైజేషన్]] యొక్క ఉత్పత్తి
*[[హెక్సాఫ్లోరో-2-బ్యూటైన్]]
*[[హెక్సాఫ్లోరో-2-బ్యూటైన్]]


Latest revision as of 14:01, 5 October 2026

H 3 C − C ≡ C − CH 3 {\displaystyle {\ce {H3C-C#C-CH3}}}
బాల్-అండ్-స్టిక్ మోడల్
పేర్లు
ప్రాధాన్యత కలిగిన IUPAC పేరు బ్యూట్-2-ఐన్
ఇతర పేర్లు డైమిథైల్ ఎసిటిలీన్, క్రోటోనిలీన్
గుర్తింపు సంఖ్యలు
CAS సంఖ్య 503-17-3
3D మోడల్ ( JSmol ) ఇంటరాక్టివ్ చిత్రం
ChEMBL ChEMBL119108
ChemSpider 9990
ECHA ఇన్ఫోకార్డ్ 100.007.239
PubChem CID 10419
UNII LKE6D3018E
CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA ) DTXSID3060116
InChI InChI=1S/C4H6/c1-3-4-2/h1-2H3 కీ: XNMQEEKYCVKGBD-UHFFFAOYSA-N InChI=1/C4H6/c1-3-4-2/h1-2H3 కీ: XNMQEEKYCVKGBD-UHFFFAOYAO
SMILES CC#CC
ధర్మాలు
రసాయన ఫార్ములా C 4 H 6
మోలార్ ద్రవ్యరాశి 54.092 g·mol
సాంద్రత 0.691 g/mL
ద్రవీభవన స్థానం −32 °C (−26 °F; 241 K)
బాష్పీభవన స్థానం 27 °C (81 °F; 300 K)
పేర్కొన్నవి తప్ప, డేటా ప్రామాణిక స్థితిలో (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. Y సరిచూడండి ( ఇది ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు

2-బ్యూటైన్ (డైమిథైల్ ఎసిటిలీన్, క్రోటోనిలీన్ లేదా బ్యూట్-2-ఐన్) అనేది CH3C≡CCH3 రసాయన ఫార్ములా కలిగిన ఒక ఆల్కైన్. కృత్రిమంగా ఉత్పత్తి చేయబడిన ఇది, ప్రామాణిక ఉష్ణోగ్రత మరియు పీడనం వద్ద రంగులేని, బాష్పశీల, ఘాటైన ద్రవం.

2-బ్యూటైన్ దాని అత్యల్ప టార్షనల్ బారియర్ (torsional barrier) మరియు హై-రిజల్యూషన్ ఇన్‌ఫ్రారెడ్ స్పెక్ట్రోస్కోపీని ఉపయోగించి ఆ బారియర్‌ను నిర్ణయించడంలో ఉన్న సమస్య కారణంగా భౌతిక రసాయన శాస్త్రవేత్తలకు ఆసక్తిని కలిగిస్తుంది. దీని ఇన్‌ఫ్రారెడ్ స్పెక్ట్రమ్ విశ్లేషణ[1] టార్షనల్ బారియర్ కేవలం 6 cm−1 (1.2-22 J లేదా 72 J mol−1) అని నిర్ధారిస్తుంది. అయితే, సమతుల్య నిర్మాణం ఎక్లిప్స్డ్ (D3h) లేదా స్టాగర్డ్ (D3d) అనేది ఇంకా నిర్ణయించబడలేదు. మాలిక్యులర్ సిమ్మెట్రీ గ్రూప్[2][3] G36 ఉపయోగించి చేసిన సిమ్మెట్రీ విశ్లేషణ, దాని సమతుల్య నిర్మాణాన్ని నిర్ణయించడానికి దాని హై రిజల్యూషన్ రొటేషన్-వైబ్రేషన్ రామన్ స్పెక్ట్రమ్ను విశ్లేషించాల్సిన అవసరం ఉందని చూపుతుంది. 2-బ్యూటైన్ మరియు దాని పూర్తిగా డ్యూటెరేటెడ్ ఐసోటోపోమర్ యొక్క పల్స్డ్-ఫీల్డ్-అయోనైజేషన్ జీరో-కైనటిక్-ఎనర్జీ (PFI-ZEKE) ఫోటోఎలక్ట్రాన్ స్పెక్ట్రాలు రికార్డ్ చేయబడ్డాయి మరియు విశ్లేషించబడ్డాయి.[4]

2-బ్యూటైన్ (డైమిథైల్ ఇథైన్), 5-డెసైన్ (డైబ్యూటైల్ ఇథైన్), 4-ఆక్టైన్ (డైప్రోపైల్ ఇథైన్) మరియు 3-హెక్సైన్ (డైఇథైల్ ఇథైన్) లతో కలిసి సౌష్టవ ఆల్కైన్‌ల సమూహాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.

సంశ్లేషణ

2-బ్యూటైన్‌ను ఇథనాలిక్ పొటాషియం హైడ్రాక్సైడ్ ద్రావణంలో ఇథైల్ ఎసిటిలీన్ యొక్క రీఅరేంజ్‌మెంట్ రియాక్షన్ ద్వారా సంశ్లేషణ చేయవచ్చు.[5]

అనువర్తనాలు

2-బ్యూటైన్, ప్రొపైన్తో పాటు, విటమిన్ E యొక్క టోటల్ సింథసిస్లో ఆల్కైలేటెడ్ హైడ్రోక్వినోన్లను సంశ్లేషణ చేయడానికి ఉపయోగించబడుతుంది.[6]

ఇవి కూడా చూడండి

సూచనలు

  1. ↑ di Lauro, C.. (1997). "The rotation-torsion structure in the ν11/ν15 (Gs) methyl rocking fundamental band in dimethylacetylene". J. Mol. Spectrosc.. 184 (1) 177–185. doi:10.1006/jmsp.1997.7321.
  2. ↑ (1963). "The symmetry groups of non-rigid molecules". Molecular Physics. 6 (5) 445–460. doi:10.1080/00268976300100501.
  3. ↑ (1964). "The Rotation-Torsion Wavefunctions of Molecules that have two Identical Rotors". Mol. Phys.. 8 81. doi:10.1080/00268976400100091.
  4. ↑ Jacovella, Ugo. (2015). "Internal rotation, spin–orbit coupling, and low-frequency vibrations in the ground state of CH3–CC–CH+3 and CD3–CC–CD+3". Mol. Phys.. 113 2115. doi:10.1080/00268976.2015.1005708.
  5. ↑ (1916). Organic Chemistry: Chemistry of the aliphatic series Vol. I: Smith's 3rd American Ed.. 89. P. Blakiston's Sons & Co..
  6. ↑ (1969). "Cyclization of Acetylenic Compounds". Angewandte Chemie International Edition in English. 8 (10) 727–733. doi:10.1002/anie.196907271.

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “2-Butyne” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/2-Butyne ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=2-బ్యూటైన్&oldid=1815"