డయాజోమీథేన్: Difference between revisions

From LTRC
← Older edit
VisualWikitext
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Diazomethane” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Diazomethane” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
Line 1: Line 1:
{| class="wikitable"
{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1.5em; width:300px; max-width:45%; font-size:90%"
|-
|-
! colspan="2" | డయాజోమీథేన్
| colspan="2" style="text-align:center; background:#ffffff" |
|-
|-
! colspan="2" | డయాజోమీథేన్
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | పేర్లు
|-
|-
! colspan="2" | పేర్లు
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | IUPAC పేరు
| డయాజోమీథేన్
|-
|-
! colspan="2" | IUPAC పేరు డయాజోమీథేన్
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ఇతర పేర్లు
| అజిమిథిలీన్, అజోమీథిలీన్,
|-
|-
! colspan="2" | ఇతర పేర్లు అజిమిథిలీన్, అజోమిథిలీన్,
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | గుర్తింపు సంఖ్యలు
|-
|-
! colspan="2" | గుర్తింపు సంఖ్యలు
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | CAS సంఖ్య
|-
! CAS సంఖ్య
| 334-88-3
| 334-88-3
|-
|-
! 3D మోడల్ ( JSmol )
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ChEBI
| N≡N: ఇంటరాక్టివ్ చిత్రం N=N: ఇంటరాక్టివ్ చిత్రం
|-
! ChEBI
| CHEBI:73716
| CHEBI:73716
|-
|-
! ChemSpider
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ChemSpider
| 9176
| 9176
|-
|-
! ECHA ఇన్ఫోకార్డ్
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ECHA ఇన్ఫోకార్డ్
| 100.005.803
| 100.005.803
|-
|-
! EC సంఖ్య
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | EC సంఖ్య
| 206-382-7
| 206-382-7
|-
|-
! KEGG
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | KEGG
| C19387
| C19387
|-
|-
! PubChem CID
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | PubChem CID
| 9550
| 9550
|-
|-
! UNII
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | UNII
| 60A625P70P
| 60A625P70P
|-
|-
! CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA )
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA )
| DTXSID0024008
| DTXSID0024008
|-
|-
! colspan="2" | InChI InChI=1S/CH2N2/c1-3-2/h1H2 కీ: YXHKONLOYHBTNS-UHFFFAOYSA-N InChI=1/CH2N2/c1-3-2/h1H2 కీ: YXHKONLOYHBTNS-UHFFFAOYAZ
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | InChI
| <code style="word-break:break-all">InChI=1S/CH2N2/c1-3-2/h1H2</code><br /><code style="word-break:break-all">Key: YXHKONLOYHBTNS-UHFFFAOYSA-N</code><br /><code style="word-break:break-all">InChI=1/CH2N2/c1-3-2/h1H2</code><br /><code style="word-break:break-all">Key: YXHKONLOYHBTNS-UHFFFAOYAZ</code>
|-
|-
! colspan="2" | SMILES N≡N: N#[N+]-[C-] N=N: [N-]=[N+]=[C]
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | SMILES
| <code style="word-break:break-all">N≡N: N#[N+]-[C-]</code><br /><code style="word-break:break-all">N=N: [N-]=[N+]=[C]</code>
|-
|-
! colspan="2" | ధర్మాలు
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | ధర్మాలు
|-
|-
! రసాయన ఫార్ములా
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | రసాయన సంకేతం
| CH 2 N 2
| CH2N2
|-
|-
! మోలార్ ద్రవ్యరాశి
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | మోలార్ ద్రవ్యరాశి
| 42.04 గ్రా/మోల్
| 42.04 g/mol
|-
|-
! రూపం
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | రూపం
| పసుపు రంగు వాయువు
| పసుపు రంగు వాయువు
|-
|-
! వాసన
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | వాసన
| బూజు వాసన
| బూజు వాసన
|-
|-
! సాంద్రత
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | సాంద్రత
| 1.4 (గాలి=1)
| 1.4 (గాలి=1)
|-
|-
! ద్రవీభవన స్థానం
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ద్రవీభవన స్థానం
| −145 °C (−229 °F; 128 K)
| −145 °C (−229 °F; 128 K)
|-
|-
! మరిగే స్థానం
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | బాష్పీభవన స్థానం
| −23 °C (−9 °F; 250 K)
| −23 °C (−9 °F; 250 K)
|-
|-
! నీటిలో ద్రావణీయత
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | నీటిలో ద్రావణీయత
| జల విశ్లేషణ (hydrolysis)
| జలవిశ్లేషణ
|-
|-
! సంయుగ్మ ఆమ్లం
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | సంయుగ్మ ఆమ్లం
| మిథైల్ డయాజోనియం
| మిథైల్ డయాజోనియం
|-
|-
! colspan="2" | నిర్మాణం
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | నిర్మాణం
|-
|-
! అణు ఆకారం
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | అణు ఆకృతి
| సరళ C=N=N
| సరళ C=N=N
|-
|-
! colspan="2" | ప్రమాదాలు
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | ప్రమాదాలు
|-
|-
! colspan="2" | వృత్తిపరమైన భద్రత మరియు ఆరోగ్యం (OHS/OSH):
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | వృత్తిపరమైన భద్రత మరియు ఆరోగ్యం
| (OHS/OSH):
|-
|-
! ప్రధాన ప్రమాదాలు
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ప్రధాన ప్రమాదాలు
| విషపూరితం మరియు పేలుడు స్వభావం
| విషపూరితం మరియు పేలుడు స్వభావం కలది
|-
|-
! colspan="2" | GHS లేబులింగ్ :
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | GHS
| లేబులింగ్ :
|-
|-
! పిక్టోగ్రామ్‌లు
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | పిక్టోగ్రామ్‌లు
| ‹ దిగువ ఉన్న టెంప్లేట్ ( GHS పేలుతున్న బాంబు ) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలించబడుతోంది. ఏకాభిప్రాయం కోసం చర్చలను చూడండి. › ‹ దిగువ ఉన్న టెంప్లేట్ ( GHS ఆరోగ్య ప్రమాదం ) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలించబడుతోంది. ఏకాభిప్రాయం కోసం చర్చలను చూడండి. ›
| ‹ దిగువ ఉన్న టెంప్లేట్ (GHS ఎక్స్‌ప్లోడింగ్ బాంబ్) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలించబడుతోంది. ఏకాభిప్రాయాన్ని చేరుకోవడానికి చర్చ కోసం టెంప్లేట్‌లను చూడండి. ›‹ దిగువ ఉన్న టెంప్లేట్ (GHS హెల్త్ హజార్డ్) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలించబడుతోంది. ఏకాభిప్రాయాన్ని చేరుకోవడానికి చర్చ కోసం టెంప్లేట్‌లను చూడండి. ›
|-
|-
! సంకేత పదం
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | సూచిక పదం
| ప్రమాదం
| ప్రమాదం
|-
|-
! ప్రమాద సూచనలు
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ప్రమాద ప్రకటనలు
| H350
| H350
|-
|-
! జాగ్రత్త సూచనలు
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | జాగ్రత్తా ప్రకటనలు
| P201 , P202 , P281 , P308+P313 , P405 , P501
| P201, P202, P281, P308+P313, P405, P501
|-
|-
! NFPA 704 (ఫైర్ డైమండ్)
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | NFPA 704 (ఫైర్ డైమండ్)
| 4 4 4
| 4<br />4<br />4
|-
|-
! colspan="2" | ప్రాణాంతక మోతాదు లేదా గాఢత (LD, LC):
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ప్రాణాంతక మోతాదు
| లేదా గాఢత (LD, LC):
|-
|-
! LC 50 ( మధ్యస్థ గాఢత )
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | LC 50 ( మధ్యస్థ గాఢత )
| 175 ppm (పిల్లి, 10 నిమి)
| 175 ppm (పిల్లి, 10 నిమిషాలు)
|-
|-
! colspan="2" | NIOSH (US ఆరోగ్య ఎక్స్‌పోజర్ పరిమితులు):
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | NIOSH
| (US ఆరోగ్య ఎక్స్‌పోజర్ పరిమితులు):
|-
|-
! PEL (అనుమతించదగినది)
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | PEL (అనుమతించదగినది)
| TWA 0.2 ppm (0.4 mg/m )
| TWA 0.2 ppm (0.4 mg/m)
|-
|-
! REL (సిఫార్సు చేయబడినది)
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | REL (సిఫార్సు చేయబడినది)
| TWA 0.2 ppm (0.4 mg/m )
| TWA 0.2 ppm (0.4 mg/m)
|-
|-
! IDLH (తక్షణ ప్రమాదం)
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | IDLH (తక్షణ ప్రమాదం)
| 2 ppm
| 2 ppm
|-
|-
! colspan="2" | సంబంధిత సమ్మేళనాలు
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | సంబంధిత సమ్మేళనాలు
|-
|-
! సంబంధిత ఫంక్షనల్ గ్రూపులు ; సమ్మేళనాలు
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | సంబంధిత ఫంక్షనల్ గ్రూపులు ; సమ్మేళనాలు
| R-N=N=N (అజైడ్), R-N=N-R (అజో); R 2 CN 2 R = Ph, tms, CF 3
| R-N=N=N (అజైడ్),<br />R-N=N-R (అజో);<br />R2CN2 R = Ph, tms, CF3
|-
|-
! colspan="2" | పేర్కొన్నవి తప్ప, డేటా ప్రామాణిక స్థితిలో (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. N సరిచూడండి ( ఇది ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | పేర్కొన్నవి తప్ప, డేటా పదార్థాల యొక్క
| ప్రామాణిక స్థితిలో (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. N సరిచూడండి ( ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు
|}
|}


'''డయాజోమీథేన్''' అనేది CH<sub>2</sub>N<sub>2</sub> ఫార్ములా కలిగిన ఒక సేంద్రీయ రసాయన సమ్మేళనం. దీనిని 1894లో జర్మన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త [[హన్స్ వాన్ పెచ్‌మన్]] కనుగొన్నారు. ఇది అత్యంత సరళమైన [[డయాజో సమ్మేళనం]]. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద స్వచ్ఛమైన రూపంలో, ఇది అత్యంత సున్నితమైన పేలుడు స్వభావం కలిగిన పసుపు రంగు [[వాయువు]]; అందువల్ల, ఇది దాదాపుగా [[డైఇథైల్ ఈథర్]] ద్రావణంగా మాత్రమే ఉపయోగించబడుతుంది. ఈ సమ్మేళనం ప్రయోగశాలలో ఒక ప్రసిద్ధ [[మిథైలేటింగ్ ఏజెంట్]], కానీ ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు లేకుండా పారిశ్రామిక స్థాయిలో ఉపయోగించడానికి ఇది చాలా ప్రమాదకరమైనది.<ref name=proctor>Proctor, Lee D.. (November 2002). "Development of a Continuous Process for the Industrial Generation of Diazomethane". ''Organic Process Research & Development''. 6 (6) 884–892. doi:[https://doi.org/10.1021/op020049k 10.1021/op020049k].</ref> సురక్షితమైన మరియు సమానమైన రియాజెంట్ అయిన [[ట్రైమిథైల్ సిలైల్ డయాజోమీథేన్]] పరిచయం చేయబడటంతో డయాజోమీథేన్ వాడకం గణనీయంగా తగ్గింది.<ref>(2001). "Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis". ''e-EROS Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis''. ISBN 0471936235. doi:[https://doi.org/10.1002/047084289X.rt298.pub2 10.1002/047084289X.rt298.pub2].</ref>
'''డయాజోమీథేన్''' (Diazomethane) అనేది CH<sub>2</sub>N<sub>2</sub> ఫార్ములా కలిగిన ఒక కర్బన రసాయన సమ్మేళనం. దీనిని 1894లో జర్మన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త [[Hans von Pechmann]] కనుగొన్నారు. ఇది అత్యంత సరళమైన [[diazo compound|డయాజో సమ్మేళనం]]. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద స్వచ్ఛమైన రూపంలో ఇది అత్యంత సున్నితమైన, పేలుడు స్వభావం కలిగిన పసుపు రంగు [[gas|వాయువు]]; అందువల్ల, దీనిని దాదాపుగా [[diethyl ether|డైఇథైల్ ఈథర్]] ద్రావణంగానే ఉపయోగిస్తారు. ఈ సమ్మేళనం ప్రయోగశాలలలో ఒక ప్రసిద్ధ [[methylating agent|మిథైలేటింగ్ ఏజెంట్]], అయితే ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు లేకుండా పారిశ్రామిక స్థాయిలో దీనిని ఉపయోగించడం చాలా ప్రమాదకరం.<ref name=proctor>Proctor, Lee D.. (November 2002). "Development of a Continuous Process for the Industrial Generation of Diazomethane". ''Organic Process Research & Development''. 6 (6) 884–892. doi:[https://doi.org/10.1021/op020049k 10.1021/op020049k].</ref> సురక్షితమైన మరియు సమానమైన రియాజెంట్ అయిన [[trimethylsilyldiazomethane]] అందుబాటులోకి రావడంతో డయాజోమీథేన్ వాడకం గణనీయంగా తగ్గింది.<ref>(2001). "Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis". ''e-EROS Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis''. ISBN 0471936235. doi:[https://doi.org/10.1002/047084289X.rt298.pub2 10.1002/047084289X.rt298.pub2].</ref>


== ఉపయోగం ==
== ఉపయోగం ==
భద్రత మరియు సౌలభ్యం కోసం, డయాజోమీథేన్‌ను ఎల్లప్పుడూ అవసరమైనప్పుడు [[డైఇథైల్ ఈథర్|ఈథర్]] ద్రావణంలో తయారు చేసి ఉపయోగిస్తారు. ఇది కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలను మిథైల్ ఈస్టర్లుగా మరియు [[ఫినాల్స్]]ను వాటి [[మిథైల్]] [[ఈథర్]]లుగా మారుస్తుంది. ఈ చర్య కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లం నుండి డయాజోమీథేన్‌కు ప్రోటాన్ బదిలీ ద్వారా జరుగుతుందని భావిస్తారు, ఇది [[మిథైల్ డయాజోనియం]] కాటయాన్‌ను ఇస్తుంది, ఇది కార్బాక్సిలేట్ అయాన్‌తో చర్య జరిపి మిథైల్ ఈస్టర్ మరియు నైట్రోజన్ వాయువును ఇస్తుంది. లేబులింగ్ అధ్యయనాలు ప్రాథమిక ప్రోటాన్ బదిలీ మిథైల్ బదిలీ దశ కంటే వేగంగా జరుగుతుందని సూచిస్తున్నాయి.<ref>(January 1964). [https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0040403901893412 A simple preparation of deuterium labelled O-methyl groups for mass spectrometry]. ''Tetrahedron Letters''. 5 (52) 3923–3925. doi:[https://doi.org/10.1016/S0040-4039(01)89341-2 10.1016/S0040-4039(01)89341-2].</ref> చర్య కొనసాగడానికి ప్రోటాన్ బదిలీ అవసరం కాబట్టి, ఈ చర్య అలిఫాటిక్ ఆల్కహాల్‌ల (p''K''<sub>a</sub> ~ 15) కంటే ఎక్కువ ఆమ్లత్వం కలిగిన కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలు (p''K''<sub>a</sub> ~ 5) మరియు ఫినాల్స్ (p''K''<sub>a</sub> ~ 10) పట్ల ఎంపిక చేయబడినదిగా ఉంటుంది.<ref>Clayden, Jonathan.. (2012). "Organic chemistry". Oxford University Press. ISBN 978-0-19-927029-3.</ref>
భద్రత మరియు సౌలభ్యం కోసం, డయాజోమీథేన్‌ను ఎల్లప్పుడూ అవసరమైనప్పుడు [[diethyl ether|ఈథర్]] ద్రావణంలో తయారు చేసి ఉపయోగిస్తారు. ఇది కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలను మిథైల్ ఈస్టర్లుగా మరియు [[phenols|ఫినాల్‌లను]] వాటి [[methyl|మిథైల్]] [[ether|ఈథర్లుగా]] మారుస్తుంది. ఈ చర్య కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లం నుండి డయాజోమీథేన్‌కు ప్రోటాన్ బదిలీ ద్వారా జరుగుతుందని భావిస్తారు, దీనివల్ల [[methyldiazonium]] కాటయాన్ ఏర్పడుతుంది, ఇది కార్బాక్సిలేట్ అయాన్‌తో చర్య జరిపి మిథైల్ ఈస్టర్ మరియు నైట్రోజన్ వాయువును ఇస్తుంది. లేబులింగ్ అధ్యయనాలు ప్రారంభ ప్రోటాన్ బదిలీ, మిథైల్ బదిలీ దశ కంటే వేగంగా జరుగుతుందని సూచిస్తున్నాయి.<ref>(January 1964). [https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0040403901893412 A simple preparation of deuterium labelled O-methyl groups for mass spectrometry]. ''Tetrahedron Letters''. 5 (52) 3923–3925. doi:[https://doi.org/10.1016/S0040-4039(01)89341-2 10.1016/S0040-4039(01)89341-2].</ref> చర్య జరగడానికి ప్రోటాన్ బదిలీ అవసరం కాబట్టి, ఈ చర్య అలిఫాటిక్ ఆల్కహాల్‌ల (p''K''<sub>a</sub> ~ 15) కంటే ఎక్కువ ఆమ్లత్వం కలిగిన కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలు (p''K''<sub>a</sub> ~ 5) మరియు ఫినాల్‌ల (p''K''<sub>a</sub> ~ 10) విషయంలో ఎంపిక చేయబడుతుంది.<ref>Clayden, Jonathan.. (2012). "Organic chemistry". Oxford University Press. ISBN 978-0-19-927029-3.</ref>


మరింత ప్రత్యేకమైన అనువర్తనాల్లో, డయాజోమీథేన్ మరియు ఇతర డయాజోఆల్కైల్ రియాజెంట్లను [[ఆర్ండ్ట్-ఐస్టెర్ట్ చర్య]] మరియు [[బుచ్నర్-కర్టియస్-ష్లోట్టర్‌బెక్ చర్య]]లలో వివిధ సమ్మేళనాల [[హోమోలోగస్ సిరీస్|హోమోలోగేషన్]] కోసం ఉపయోగిస్తారు.<ref>(1885). [https://zenodo.org/record/1425403 Synthese von Ketonsäureäthern aus Aldehyden und Diazoessigäther]. ''Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft''. 18 (2) 2371–2377. doi:[https://doi.org/10.1002/cber.188501802118 10.1002/cber.188501802118].</ref><ref>Schlotterbeck, F.. (1907). [https://zenodo.org/record/1426219 The conversion of aldehydes and ketones through diazomethane]. ''Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft''. 40 479–483. doi:[https://doi.org/10.1002/cber.19070400179 10.1002/cber.19070400179].</ref>
మరింత ప్రత్యేకమైన అనువర్తనాల్లో, డయాజోమీథేన్ మరియు ఇతర డయాజోఆల్కైల్ రియాజెంట్లను [[Arndt–Eistert reaction]] మరియు [[Büchner–Curtius–Schlotterbeck reaction]] లలో వివిధ సమ్మేళనాల [[homologous series|హోమోలోగేషన్]] కోసం ఉపయోగిస్తారు.<ref>(1885). [https://zenodo.org/record/1425403 Synthese von Ketonsäureäthern aus Aldehyden und Diazoessigäther]. ''Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft''. 18 (2) 2371–2377. doi:[https://doi.org/10.1002/cber.188501802118 10.1002/cber.188501802118].</ref><ref>Schlotterbeck, F.. (1907). [https://zenodo.org/record/1426219 The conversion of aldehydes and ketones through diazomethane]. ''Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft''. 40 479–483. doi:[https://doi.org/10.1002/cber.19070400179 10.1002/cber.19070400179].</ref>


డయాజోమీథేన్ [[బోరాన్ ట్రైఫ్లోరైడ్]] (BF<sub>3</sub>) సమక్షంలో [[ఆల్కహాల్ (రసాయన శాస్త్రం)|ఆల్కహాల్]]లు లేదా [[ఫినాల్]]లతో చర్య జరిపి [[మిథైల్]] [[ఈథర్]]లను ఇస్తుంది.
డయాజోమీథేన్ [[Alcohol (chemistry)|ఆల్కహాల్‌లు]] లేదా [[phenol|ఫినాల్‌లతో]] [[boron trifluoride]] (BF<sub>3</sub>) సమక్షంలో చర్య జరిపి [[methyl|మిథైల్]] [[ether|ఈథర్లను]] ఇస్తుంది.


డయాజోమీథేన్‌ను తరచుగా [[కార్బీన్]] మూలంగా కూడా ఉపయోగిస్తారు. ఇది [[డయాజోఆల్కేన్ 1,3-డైపోలార్ సైక్లో ఎడిషన్]]లలో సులభంగా పాల్గొంటుంది.
డయాజోమీథేన్‌ను తరచుగా [[carbene|కార్బీన్]] వనరుగా కూడా ఉపయోగిస్తారు. ఇది [[diazoalkane 1,3-dipolar cycloaddition|డయాజోఆల్కేన్ 1,3-డైపోలార్ సైక్లోఎడిషన్]] చర్యలలో సులభంగా పాల్గొంటుంది.


== తయారీ ==
== తయారీ ==
=== ప్రయోగశాల స్థాయి ===
=== ప్రయోగశాల స్థాయి ===


డయాజోమీథేన్ యొక్క ప్రయోగశాల ఉత్పత్తి కోసం అనేక రకాల మార్గాలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.<ref name=Liquizald>(16 February 2024). "Liquizald─Thermally Stable N -Nitrosamine Precursor for Diazomethane". ''Organic Process Research & Development''. 28 (2) 597–608. doi:[https://doi.org/10.1021/acs.oprd.3c00456 10.1021/acs.oprd.3c00456].</ref> సాధారణంగా, వీటి సంశ్లేషణలో ఎలక్ట్రాన్-లోపం ఉన్న జాతులపై [[మిథైలామైన్]]ను చేర్చడం, ఆపై [[నైట్రోసేషన్]] (ఒక [[నైట్రైట్]] ఉప్పు మరియు ఆమ్లం కలయిక ద్వారా) జరిపి ''N''-మిథైల్ [[N-నైట్రోసామైడ్లు|నైట్రోసామైడ్]]ను ఏర్పరచడం జరుగుతుంది. డయాజోమీథేన్ ఈ ''N''-మిథైల్ నైట్రోసామైడ్లను జలక్షారంతో జల విశ్లేషణ చేయడం ద్వారా తయారు చేయబడుతుంది. ఉదాహరణలు:
ప్రయోగశాలలో డయాజోమీథేన్ ఉత్పత్తి కోసం అనేక రకాల మార్గాలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.<ref name=Liquizald>(16 February 2024). "Liquizald─Thermally Stable N -Nitrosamine Precursor for Diazomethane". ''Organic Process Research & Development''. 28 (2) 597–608. doi:[https://doi.org/10.1021/acs.oprd.3c00456 10.1021/acs.oprd.3c00456].</ref> సాధారణంగా, వీటి సంశ్లేషణలో [[methylamine|మిథైలమైన్‌ను]] ఎలక్ట్రాన్-లోపం ఉన్న జాతులకు చేర్చడం, ఆపై [[nitrosation|నైట్రోసేషన్]] (ఒక [[nitrite|నైట్రైట్]] ఉప్పు మరియు ఆమ్లం కలయిక ద్వారా) జరిపి ''N''-మిథైల్ [[N-Nitrosamides|నైట్రోసామైడ్]] ఏర్పరచడం జరుగుతుంది. ఈ ''N''-మిథైల్ నైట్రోసామైడ్‌లను జలక్షారంతో జలవిశ్లేషణ చేయడం ద్వారా డయాజోమీథేన్ తయారు చేస్తారు. ఉదాహరణలు:


* [[N-నైట్రోసో-N-మిథైల్ యూరియా|''N''-నైట్రోసో-''N''-మిథైల్ యూరియా]] (NMU),<ref>(1935). "NITROSOMETHYLUREA". ''Organic Syntheses''. 15 48. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.015.0048 10.15227/orgsyn.015.0048].</ref><ref>(1935). "DIAZOMETHANE". ''Organic Syntheses''. 15 3. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.015.0003 10.15227/orgsyn.015.0003].</ref> ఇది 1894లో [[హన్స్ వాన్ పెచ్‌మన్]] నివేదించిన అసలు పూర్వగామి మరియు చారిత్రాత్మకంగా అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన ఎంపికలలో ఒకటి.<ref>(May 1894). "Ueber Diazomethan". ''Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft''. 27 (2) 1888–1891. doi:[https://doi.org/10.1002/cber.189402702141 10.1002/cber.189402702141].</ref><ref>(January 1895). "Ueber Diazomethan". ''Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft''. 28 (1) 855–861. doi:[https://doi.org/10.1002/cber.189502801189 10.1002/cber.189502801189].</ref> ఇది 20 °C కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద అస్థిరంగా ఉండటం మరియు కొంతవరకు [[షాక్ సెన్సిటివిటీ|షాక్-సెన్సిటివ్]] కావడంతో దీని ప్రజాదరణ నెమ్మదిగా తగ్గింది.
* [[N-Nitroso-N-methylurea|''N''-నైట్రోసో-''N''-మిథైల్ యూరియా]] (NMU),<ref>(1935). "NITROSOMETHYLUREA". ''Organic Syntheses''. 15 48. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.015.0048 10.15227/orgsyn.015.0048].</ref><ref>(1935). "DIAZOMETHANE". ''Organic Syntheses''. 15 3. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.015.0003 10.15227/orgsyn.015.0003].</ref> ఇది 1894లో [[Hans von Pechmann]] మొదట నివేదించిన అసలు పూర్వగామి మరియు చారిత్రాత్మకంగా అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన ఎంపికలలో ఒకటి.<ref>(May 1894). "Ueber Diazomethan". ''Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft''. 27 (2) 1888–1891. doi:[https://doi.org/10.1002/cber.189402702141 10.1002/cber.189402702141].</ref><ref>(January 1895). "Ueber Diazomethan". ''Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft''. 28 (1) 855–861. doi:[https://doi.org/10.1002/cber.189502801189 10.1002/cber.189502801189].</ref> ఇది 20 °C కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద అస్థిరంగా ఉండటం మరియు కొంతవరకు [[shock sensitivity|షాక్-సెన్సిటివ్]] కావడంతో దీని ప్రజాదరణ క్రమంగా తగ్గింది.
* ''N''-నైట్రోసో-β-మిథైలామినో ఐసోబ్యూటైల్ మిథైల్ కీటోన్ (లిక్విజాల్డ్), ఇది మరొక ప్రారంభ పూర్వగామి, ఇది నేటికీ వాడుకలో ఉంది.<ref name=Liquizald /><ref>(1945). "DIAZOMETHANE". ''Organic Syntheses''. 25 28. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.025.0028 10.15227/orgsyn.025.0028].</ref> పేరు సూచించినట్లుగా, ఈ పదార్థం గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ద్రవంగా ఉంటుంది.
* ''N''-నైట్రోసో-β-మిథైలమినోఐసోబ్యూటైల్ మిథైల్ కీటోన్ (Liquizald), ఇది మరొక ప్రారంభ పూర్వగామి, ఇది నేటికీ వాడుకలో ఉంది.<ref name=Liquizald /><ref>(1945). "DIAZOMETHANE". ''Organic Syntheses''. 25 28. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.025.0028 10.15227/orgsyn.025.0028].</ref> పేరు సూచించినట్లుగా, ఈ పదార్థం గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ద్రవంగా ఉంటుంది.
* ''N'',''N''-డైమిథైల్-''N'',''N''-డైనైట్రోసోటెరెఫ్తలామైడ్ (DMDMT)<ref>(1961). "DIAZOMETHANE". ''Organic Syntheses''. 41 16. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.041.0016 10.15227/orgsyn.041.0016].</ref>
* ''N'',''N''-డైమిథైల్-''N'',''N''-డైనిట్రోసోటెరెఫ్తలామైడ్ (DMDMT)<ref>(1961). "DIAZOMETHANE". ''Organic Syntheses''. 41 16. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.041.0016 10.15227/orgsyn.041.0016].</ref>
* [[మిథైల్ నైట్రో నైట్రోసో గ్వానిడిన్|''N''-మిథైల్-''N'''-నైట్రో-''N''-నైట్రోసో గ్వానిడిన్]] (MNNG),<ref>[https://organic-btc-ilmenau.jimdo.com/downloads-und-links/downloads/synthese-und-stoffwissen/ Synthese und Stoffwissen]. ''organic-btc-ilmenaus Webseite!''.</ref><ref>Reed, Donald E.. (1961). "DIAZOMETHANE". ''Organic Syntheses''. 41 16. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.041.0016 10.15227/orgsyn.041.0016].</ref> ఇది బయోకెమికల్ సాధనంగా మరియు డయాజోమీథేన్ మూలంగా ఉపయోగించబడుతుంది.
* [[Methylnitronitrosoguanidine|''N''-మిథైల్-''N'''-నైట్రో-''N''-నైట్రోసోగ్వానిడిన్]] (MNNG),<ref>[https://organic-btc-ilmenau.jimdo.com/downloads-und-links/downloads/synthese-und-stoffwissen/ Synthese und Stoffwissen]. ''organic-btc-ilmenaus Webseite!''.</ref><ref>Reed, Donald E.. (1961). "DIAZOMETHANE". ''Organic Syntheses''. 41 16. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.041.0016 10.15227/orgsyn.041.0016].</ref> దీనిని బయోకెమికల్ సాధనంగా మరియు డయాజోమీథేన్ వనరుగా ఉపయోగిస్తారు.
* [[డయాజాల్డ్|''N''-మిథైల్-''N''-నైట్రోసో-''p''-టోలుయిన్ సల్ఫోనామైడ్]] (డయాజాల్డ్),<ref>(1954). "p-TOLYLSULFONYLMETHYLNITROSAMIDE". ''Organic Syntheses''. 34 96. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.034.0096 10.15227/orgsyn.034.0096].</ref> ఇది అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన ఆధునిక పూర్వగాములలో ఒకటి.
* [[Diazald|''N''-మిథైల్-''N''-నైట్రోసో-''p''-టోలుయిన్ సల్ఫోనామైడ్]] (Diazald),<ref>(1954). "p-TOLYLSULFONYLMETHYLNITROSAMIDE". ''Organic Syntheses''. 34 96. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.034.0096 10.15227/orgsyn.034.0096].</ref> ఇది అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన ఆధునిక పూర్వగాములలో ఒకటి.
* [[టెమోజోలోమైడ్]], ఇది క్యాన్సర్ ఔషధంగా కూడా ఉపయోగించబడుతుంది, ఇది ముఖ్యంగా స్థిరమైన ''in situ'' మూలం.<ref>Svec, Riley L.; Hergenrother, Paul J.. (2020-01-27). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6982548/ Imidazotetrazines as Weighable Diazomethane Surrogates for Esterifications and Cyclopropanations]. ''Angewandte Chemie''. 59 (5) 1857–1862. doi:[https://doi.org/10.1002/anie.201911896 10.1002/anie.201911896].</ref>
* [[Temozolomide]], ఇది క్యాన్సర్ ఔషధంగా కూడా ఉపయోగించబడుతుంది, ఇది ఒక స్థిరమైన ''in situ'' వనరు.<ref>Svec, Riley L.; Hergenrother, Paul J.. (2020-01-27). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6982548/ Imidazotetrazines as Weighable Diazomethane Surrogates for Esterifications and Cyclopropanations]. ''Angewandte Chemie''. 59 (5) 1857–1862. doi:[https://doi.org/10.1002/anie.201911896 10.1002/anie.201911896].</ref>


:
:


డయాజోమీథేన్ D<sub>2</sub>O యొక్క [[క్షార]] ద్రావణాలతో చర్య జరిపి డ్యూటెరేటెడ్ ఉత్పన్నం CD<sub>2</sub>N<sub>2</sub>ని ఇస్తుంది. దీనిని [[ఐసోటోపిక్ లేబులింగ్]] అధ్యయనాల కోసం ఉపయోగించవచ్చు.
డయాజోమీథేన్ D<sub>2</sub>O యొక్క [[alkaline|క్షార]] ద్రావణాలతో చర్య జరిపి డ్యూటెరేటెడ్ ఉత్పన్నం CD<sub>2</sub>N<sub>2</sub>ని ఇస్తుంది. దీనిని [[isotopic labeling|ఐసోటోపిక్ లేబులింగ్]] అధ్యయనాల కోసం ఉపయోగించవచ్చు.


=== పారిశ్రామిక ఉపయోగం ===
=== పారిశ్రామిక ఉపయోగం ===
డయాజోమీథేన్ సులభంగా పేలిపోయే స్వభావం కారణంగా దీనిని పెద్ద పరిమాణంలో నిర్వహించడం చాలా ప్రమాదకరం. అయినప్పటికీ, దీనిని ఆన్-డిమాండ్ [[ఫ్లో కెమిస్ట్రీ]]ని ఉపయోగించి పారిశ్రామిక స్థాయిలో ఉపయోగించవచ్చు. ఈ ప్రక్రియలలో ఉత్పత్తి రేటు వినియోగ రేటుతో సరిపోలుతుంది, తద్వారా ఏ సమయంలోనైనా ఉండే డయాజోమీథేన్ పరిమాణం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.<ref>(20 April 2018). "On-Demand Generation and Consumption of Diazomethane in Multistep Continuous Flow Systems". ''Organic Process Research & Development''. 22 (4) 446–456. doi:[https://doi.org/10.1021/acs.oprd.7b00302 10.1021/acs.oprd.7b00302].</ref><ref name=proctor />
డయాజోమీథేన్ పేలుడు స్వభావం కారణంగా దీనిని పెద్ద మొత్తంలో నిర్వహించడం చాలా ప్రమాదకరం. అయినప్పటికీ, ఆన్-డిమాండ్ [[flow chemistry|ఫ్లో కెమిస్ట్రీ]] ఉపయోగించి పారిశ్రామిక స్థాయిలో దీనిని ఉపయోగించవచ్చు. ఈ ప్రక్రియలలో ఉత్పత్తి రేటు వినియోగ రేటుతో సమానంగా ఉంటుంది, తద్వారా ఏ సమయంలోనైనా డయాజోమీథేన్ పరిమాణం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.<ref>(20 April 2018). "On-Demand Generation and Consumption of Diazomethane in Multistep Continuous Flow Systems". ''Organic Process Research & Development''. 22 (4) 446–456. doi:[https://doi.org/10.1021/acs.oprd.7b00302 10.1021/acs.oprd.7b00302].</ref><ref name=proctor />


=== విశ్లేషణ ===
=== విశ్లేషణ ===
CH<sub>2</sub>N<sub>2</sub> యొక్క గాఢతను రెండు అనుకూలమైన మార్గాలలో దేనిలోనైనా నిర్ణయించవచ్చు. దీనిని చల్లని Et<sub>2</sub>Oలో అదనపు [[బెంజోయిక్ ఆమ్లం]]తో చికిత్స చేయవచ్చు. చర్య జరగని [[బెంజోయిక్ ఆమ్లం]] అప్పుడు ప్రామాణిక NaOHతో [[బ్యాక్ టైట్రేషన్]] చేయబడుతుంది. ప్రత్యామ్నాయంగా, Et<sub>2</sub>Oలో CH<sub>2</sub>N<sub>2</sub> యొక్క గాఢతను 410 nm వద్ద [[అల్ట్రావైలెట్-విజిబుల్ స్పెక్ట్రోస్కోపీ]] ద్వారా నిర్ణయించవచ్చు, ఇక్కడ దాని [[మోలార్ అబ్సార్ప్టివిటీ]] (extinction coefficient), ε, 7.2 ఉంటుంది.<ref>Gassman, P. G.; Greenlee, W. J.. (1973). [https://www.orgsyn.org/demo.aspx?prep=cv6p0432 Dideuteriodiazomethane]. ''Organic Syntheses''. 53 38. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.053.0038 10.15227/orgsyn.053.0038].</ref>
CH<sub>2</sub>N<sub>2</sub> యొక్క గాఢతను రెండు అనుకూలమైన మార్గాలలో దేనిలోనైనా నిర్ణయించవచ్చు. దీనిని చల్లని Et<sub>2</sub>Oలో అదనపు [[benzoic acid|బెంజోయిక్ ఆమ్లంతో]] చర్య జరిపించవచ్చు. చర్య జరగని [[benzoic acid|బెంజోయిక్ ఆమ్లాన్ని]] ప్రామాణిక NaOHతో [[back titration|బ్యాక్ టైట్రేషన్]] చేస్తారు. ప్రత్యామ్నాయంగా, Et<sub>2</sub>Oలో CH<sub>2</sub>N<sub>2</sub> గాఢతను 410 nm వద్ద [[Ultraviolet–visible spectroscopy|స్పెక్ట్రోఫోటోమెట్రికల్‌గా]] నిర్ణయించవచ్చు, ఇక్కడ దాని [[Molar absorptivity|ఎక్స్‌టింక్షన్ కోఎఫీషియంట్]], ε, 7.2 ఉంటుంది.<ref>Gassman, P. G.; Greenlee, W. J.. (1973). [https://www.orgsyn.org/demo.aspx?prep=cv6p0432 Dideuteriodiazomethane]. ''Organic Syntheses''. 53 38. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.053.0038 10.15227/orgsyn.053.0038].</ref>
డయాజోమీథేన్ యొక్క వాయు-దశ గాఢతను [[ఫోటోఅకౌస్టిక్ స్పెక్ట్రోస్కోపీ]]ని ఉపయోగించి నిర్ణయించవచ్చు.<ref name=proctor />
డయాజోమీథేన్ యొక్క వాయు-స్థితి గాఢతను [[photoacoustic spectroscopy|ఫోటోఅకౌస్టిక్ స్పెక్ట్రోస్కోపీ]] ఉపయోగించి నిర్ణయించవచ్చు.<ref name=proctor />


== భద్రత ==
== భద్రత ==
డయాజోమీథేన్ పీల్చడం ద్వారా లేదా చర్మం లేదా కళ్ళతో సంబంధం ద్వారా విషపూరితం ([[థ్రెషోల్డ్ లిమిట్ వాల్యూ|TLV]] 0.2 ppm). లక్షణాలలో ఛాతీ అసౌకర్యం, తలనొప్పి, బలహీనత మరియు తీవ్రమైన సందర్భాల్లో, స్పృహ తప్పడం వంటివి ఉంటాయి.<ref name="HitCL">Muir, GD (ed.) 1971, ''Hazards in the Chemical Laboratory'', The Royal Institute of Chemistry, London.</ref> లక్షణాలు ఆలస్యంగా కనిపించవచ్చు. డయాజోమీథేన్ విషప్రయోగం వల్ల మరణాలు సంభవించాయని నివేదించబడింది. ఒక సందర్భంలో, ఒక ప్రయోగశాల కార్మికుడు తాను పెద్ద మొత్తంలో డయాజోమీథేన్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తున్న ఫ్యూమ్ హుడ్ దగ్గర హాంబర్గర్ తిన్నాడు మరియు నాలుగు రోజుల తర్వాత ఫుల్మినేటింగ్ [[న్యుమోనియా]]తో మరణించాడు.<ref name="HitC1">LeWinn, E.B. "Diazomethane Poisoning: Report of a fatal case with autopsy", ''The American Journal of the Medical Sciences'', 1949, 218, 556-562.</ref> ఇతర [[ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్]]ల మాదిరిగానే ఇది క్యాన్సర్ కారకంగా ఉంటుందని భావిస్తున్నారు, కానీ ఇటువంటి ఆందోళనలు దాని తీవ్రమైన అక్యూట్ విషపూరితం కంటే తక్కువగా ఉంటాయి.
డయాజోమీథేన్ పీల్చడం ద్వారా లేదా చర్మం లేదా కళ్ళతో సంబంధం ద్వారా విషపూరితమైనది ([[Threshold limit value|TLV]] 0.2 ppm). లక్షణాలలో ఛాతీ అసౌకర్యం, తలనొప్పి, బలహీనత మరియు తీవ్రమైన సందర్భాల్లో, స్పృహ తప్పడం వంటివి ఉంటాయి.<ref name="HitCL">Muir, GD (ed.) 1971, ''Hazards in the Chemical Laboratory'', The Royal Institute of Chemistry, London.</ref> లక్షణాలు ఆలస్యంగా కనిపించవచ్చు. డయాజోమీథేన్ విషప్రయోగం వల్ల మరణాలు సంభవించాయని నివేదించబడింది. ఒక సందర్భంలో, ఒక ప్రయోగశాల కార్మికుడు పెద్ద మొత్తంలో డయాజోమీథేన్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తున్న ఫ్యూమ్ హుడ్ దగ్గర హాంబర్గర్ తిన్నాడు మరియు నాలుగు రోజుల తర్వాత ఫుల్మినేటింగ్ [[pneumonia|న్యుమోనియాతో]] మరణించాడు.<ref name="HitC1">LeWinn, E.B. "Diazomethane Poisoning: Report of a fatal case with autopsy", ''The American Journal of the Medical Sciences'', 1949, 218, 556-562.</ref> ఇతర [[alkylating agent|ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్]] వలె ఇది క్యాన్సర్ కారకంగా ఉంటుందని భావిస్తున్నారు, కానీ దాని తీవ్రమైన విషపూరిత స్వభావం ముందు ఈ ఆందోళనలు తక్కువగా కనిపిస్తాయి.


CH<sub>2</sub>N<sub>2</sub> గ్రౌండ్-గ్లాస్ జాయింట్లు వంటి పదునైన అంచుల వద్ద, గాజు పాత్రలలోని గీతల వద్ద కూడా పేలవచ్చు.<ref>(1956). "DIAZOMETHANE". ''Organic Syntheses''. 36 16. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.036.0016 10.15227/orgsyn.036.0016].</ref> గాజు పాత్రలను ఉపయోగించే ముందు తనిఖీ చేయాలి మరియు తయారీని బ్లాస్ట్ షీల్డ్ వెనుక జరపాలి. ఫ్లేమ్-పాలిష్డ్ జాయింట్లతో డయాజోమీథేన్‌ను తయారు చేయడానికి ప్రత్యేక కిట్లు వాణిజ్యపరంగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.
CH<sub>2</sub>N<sub>2</sub> గాజు పాత్రలలోని గీతలు లేదా గ్రౌండ్-గ్లాస్ జాయింట్ల వంటి పదునైన అంచులతో సంబంధంలోకి వచ్చినప్పుడు పేలవచ్చు.<ref>(1956). "DIAZOMETHANE". ''Organic Syntheses''. 36 16. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.036.0016 10.15227/orgsyn.036.0016].</ref> గాజు పాత్రలను ఉపయోగించే ముందు తనిఖీ చేయాలి మరియు తయారీని బ్లాస్ట్ షీల్డ్ వెనుక జరపాలి. ఫ్లేమ్-పాలిష్ చేసిన జాయింట్లతో డయాజోమీథేన్‌ను తయారు చేయడానికి ప్రత్యేక కిట్లు వాణిజ్యపరంగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.


ఈ సమ్మేళనం 100 °C కంటే ఎక్కువ వేడి చేసినప్పుడు, తీవ్రమైన కాంతికి, క్షార లోహాలకు లేదా కాల్షియం సల్ఫేట్‌కు గురైనప్పుడు పేలుతుంది. ఈ సమ్మేళనాన్ని ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు బ్లాస్ట్ షీల్డ్‌ను ఉపయోగించడం చాలా సిఫార్సు చేయబడింది.
ఈ సమ్మేళనం 100 °C కంటే ఎక్కువ వేడి చేసినప్పుడు, తీవ్రమైన కాంతికి, క్షార లోహాలకు లేదా కాల్షియం సల్ఫేట్‌కు గురైనప్పుడు పేలుతుంది. ఈ సమ్మేళనాన్ని ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు బ్లాస్ట్ షీల్డ్‌ను ఉపయోగించడం చాలా మంచిది.


[[మైక్రోఫ్లూయిడిక్స్]]తో ప్రూఫ్-ఆఫ్-కాన్సెప్ట్ పని జరిగింది, దీనిలో [[N-నైట్రోసో-N-మిథైల్ యూరియా|''N''-మిథైల్-''N''-నైట్రోసో యూరియా]] మరియు నీటిలో 0.93 M పొటాషియం హైడ్రాక్సైడ్ నుండి పాయింట్-ఆఫ్-యూజ్ సంశ్లేషణ తర్వాత [[బెంజోయిక్ ఆమ్లం]]తో పాయింట్-ఆఫ్-యూజ్ మార్పిడి జరిగింది, దీని ఫలితంగా 0 నుండి 50 °C వరకు ఉష్ణోగ్రతల వద్ద సెకన్లలో 65% మిథైల్ బెంజోయేట్ ఈస్టర్ దిగుబడి వచ్చింది. దిగుబడి క్యాపిల్లరీ పరిస్థితుల కంటే మెరుగ్గా ఉంది; మైక్రోఫ్లూయిడిక్స్ "హాట్ స్పాట్‌ల అణచివేత, తక్కువ హోల్డప్, ఐసోథర్మల్ పరిస్థితులు మరియు తీవ్రమైన మిక్సింగ్"కు కారణమని చెప్పబడింది.<ref>Wladimir Reschetilowski. (2013-09-13). [https://books.google.com/books?id=yUrdAAAAQBAJ&pg=SA6-PA15 Microreactors in Preparative Chemistry: Practical Aspects in Bioprocessing, Nanotechnology, Catalysis and more]. 6–15. Wiley. ISBN 9783527652914.</ref>
[[microfluidics|మైక్రోఫ్లూయిడిక్స్]] తో ప్రూఫ్-ఆఫ్-కాన్సెప్ట్ పని జరిగింది, ఇందులో ''N''-మిథైల్-''N''-నైట్రోసోయూరియా మరియు నీటిలో 0.93 M పొటాషియం హైడ్రాక్సైడ్ నుండి నిరంతర పాయింట్-ఆఫ్-యూజ్ సంశ్లేషణ జరిగింది, ఆపై [[benzoic acid|బెంజోయిక్ ఆమ్లంతో]] పాయింట్-ఆఫ్-యూజ్ మార్పిడి జరిగింది, దీని ఫలితంగా 0 నుండి 50 °C ఉష్ణోగ్రతల వద్ద సెకన్లలో 65% మిథైల్ బెంజోయేట్ ఈస్టర్ దిగుబడి వచ్చింది. క్యాపిల్లరీ పరిస్థితుల కంటే దిగుబడి మెరుగ్గా ఉంది; మైక్రోఫ్లూయిడిక్స్ "హాట్ స్పాట్‌ల అణచివేత, తక్కువ హోల్డప్, ఐసోథర్మల్ పరిస్థితులు మరియు తీవ్రమైన మిక్సింగ్"కు కారణమని పేర్కొన్నారు.<ref>Wladimir Reschetilowski. (2013-09-13). [https://books.google.com/books?id=yUrdAAAAQBAJ&pg=SA6-PA15 Microreactors in Preparative Chemistry: Practical Aspects in Bioprocessing, Nanotechnology, Catalysis and more]. 6–15. Wiley. ISBN 9783527652914.</ref>


== సంబంధిత సమ్మేళనాలు ==
== సంబంధిత సమ్మేళనాలు ==
డయాజోమీథేన్ యొక్క అనేక ప్రతిక్షేపిత ఉత్పన్నాలు తయారు చేయబడ్డాయి:
డయాజోమీథేన్ యొక్క అనేక ప్రతిక్షేపిత ఉత్పన్నాలు తయారు చేయబడ్డాయి:
*చాలా స్థిరమైన (CF<sub>3</sub>)<sub>2</sub>CN<sub>2</sub> (2-డయాజో-1,1,1,3,3,3-హెక్సాఫ్లోరోప్రొపేన్; b.p. 12–13 °C),<ref>(1970). "Bis(Trifluoromethyl)Diazomethane". ''Organic Syntheses''. 50 6. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.050.0006 10.15227/orgsyn.050.0006].</ref>
*చాలా స్థిరమైన (CF<sub>3</sub>)<sub>2</sub>CN<sub>2</sub> (2-డయాజో-1,1,1,3,3,3-హెక్సాఫ్లోరోప్రొపేన్; b.p. 12–13 °C),<ref>(1970). "Bis(Trifluoromethyl)Diazomethane". ''Organic Syntheses''. 50 6. doi:[https://doi.org/10.15227/orgsyn.050.0006 10.15227/orgsyn.050.0006].</ref>
*Ph<sub>2</sub>CN<sub>2</sub> ([[డయాజోడైఫినైల్ మిథేన్]]; m.p. 29–30 °C).
*Ph<sub>2</sub>CN<sub>2</sub> ([[diazodiphenylmethane|డయాజోడైఫినైల్ మీథేన్]]; m.p. 29–30 °C).
*(CH<sub>3</sub>)<sub>3</sub>SiCHN<sub>2</sub> ([[ట్రైమిథైల్ సిలైల్ డయాజోమీథేన్]]), ఇది ద్రావణంగా వాణిజ్యపరంగా అందుబాటులో ఉంది మరియు మిథైలేషన్ కోసం CH<sub>2</sub>N<sub>2</sub> వలె ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.
*(CH<sub>3</sub>)<sub>3</sub>SiCHN<sub>2</sub> ([[trimethylsilyldiazomethane|ట్రైమిథైల్ సిలైల్ డయాజోమీథేన్]]), ఇది ద్రావణంగా వాణిజ్యపరంగా అందుబాటులో ఉంది మరియు మిథైలేషన్ కోసం CH<sub>2</sub>N<sub>2</sub> వలె ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.
*[[ఫినైల్ డయాజోమీథేన్|PhC(H)N<sub>2</sub>]], ఒక ఎరుపు రంగు ద్రవం b.p.< 25 °C వద్ద 0.1 mmHg.
*[[phenyldiazomethane|PhC(H)N<sub>2</sub>]], 0.1 mmHg వద్ద b.p.< 25 °C కలిగిన ఎరుపు రంగు ద్రవం.


=== ఐసోమర్లు ===
=== ఐసోమర్లు ===
డయాజోమీథేన్ మరింత స్థిరమైన [[సైనమైడ్]] (మైనర్ టాటోమర్ [[కార్బోడైమైడ్]])తో [[ఐసోఎలక్ట్రానిక్]] మరియు ఫార్మల్ ఐసోమెరిక్, కానీ రెండింటితో ఇంటర్‌కన్వర్ట్ అవ్వదు. డయాజోమీథేన్ యొక్క తక్కువ స్థిరమైన కానీ ఐసోలేట్ చేయగల ఐసోమర్లలో చక్రీయ [[డయాజిరిన్|3''H''-డయాజిరిన్]] మరియు ఐసోసైనోఅమైన్ ([[ఐసోడయాజోమీథేన్]]) ఉన్నాయి.<ref>Anselme, J.-P.. (1977-05-01). "Isodiazomethane revisited. N-aminoisonitriles". ''Journal of Chemical Education''. 54 (5) 296. doi:[https://doi.org/10.1021/ed054p296 10.1021/ed054p296].</ref><ref>Anselme, J. P.. (1966-11-01). "The chemistry of isodiazomethane". ''Journal of Chemical Education''. 43 (11) 596. doi:[https://doi.org/10.1021/ed043p596 10.1021/ed043p596].</ref> అదనంగా, మాతృ [[నైట్రిలిమైన్]] మ్యాట్రిక్స్ ఐసోలేషన్ పరిస్థితులలో గమనించబడింది.<ref>(2005). "Comprehensive organic functional group transformations II". Elsevier. ISBN 9780080523477.</ref>
డయాజోమీథేన్ మరింత స్థిరమైన [[cyanamide|సయనమైడ్]] (మైనర్ టాటోమర్ [[carbodiimide|కార్బోడైమైడ్]]) తో [[isoelectronic|ఐసోఎలక్ట్రానిక్]] మరియు అధికారికంగా ఐసోమెరిక్, కానీ రెండింటితో ఇంటర్‌కన్వర్ట్ అవ్వదు. డయాజోమీథేన్ యొక్క తక్కువ స్థిరమైన కానీ వేరు చేయగల ఐసోమర్లలో చక్రీయ [[Diazirine|3''H''-డయాజిరిన్]] మరియు ఐసోసయనోఅమైన్ ([[isodiazomethane|ఐసోడయాజోమీథేన్]]) ఉన్నాయి.<ref>Anselme, J.-P.. (1977-05-01). "Isodiazomethane revisited. N-aminoisonitriles". ''Journal of Chemical Education''. 54 (5) 296. doi:[https://doi.org/10.1021/ed054p296 10.1021/ed054p296].</ref><ref>Anselme, J. P.. (1966-11-01). "The chemistry of isodiazomethane". ''Journal of Chemical Education''. 43 (11) 596. doi:[https://doi.org/10.1021/ed043p596 10.1021/ed043p596].</ref> అదనంగా, మాతృ [[nitrilimine|నైట్రిలిమైన్]] మ్యాట్రిక్స్ ఐసోలేషన్ పరిస్థితులలో గమనించబడింది.<ref>(2005). "Comprehensive organic functional group transformations II". Elsevier. ISBN 9780080523477.</ref>


== సూచనలు ==
== సూచనలు ==
Line 187: Line 191:
== బాహ్య లింకులు ==
== బాహ్య లింకులు ==


*[http://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics1256.htm MSDS డయాజోమీథేన్]
*[http://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics1256.htm MSDS diazomethane]
*[https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0182.html CDC - NIOSH పాకెట్ గైడ్ టు కెమికల్ హజార్డ్స్]
*[https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0182.html CDC - NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards]
*[https://web.archive.org/web/20110606083207/http://www.sigmaaldrich.com/etc/medialib/docs/Aldrich/Bulletin/al_techbull_al180.pdf సిగ్మా-ఆల్డ్రిచ్ టెక్నికల్ బులెటిన్] (PDF)
*[https://web.archive.org/web/20110606083207/http://www.sigmaaldrich.com/etc/medialib/docs/Aldrich/Bulletin/al_techbull_al180.pdf Sigmaaldrich technical bulletin] (PDF)
*[http://www.sigmaaldrich.com/chemistry/chemical-synthesis/technology-spotlights/diazald.html సిగ్మా-ఆల్డ్రిచ్] డయాజోమీథేన్ అనువర్తనాలు మరియు (డయాజాల్డ్) పూర్వగామి యొక్క వాణిజ్య లభ్యత
*[http://www.sigmaaldrich.com/chemistry/chemical-synthesis/technology-spotlights/diazald.html Sigma-Aldrich] diazomethane applications and commercial availability of (Diazald) precursor
*[http://littlemsandsailing.wordpress.com/2011/05/01/identification-of-artifacts-in-diazoalkane-derivatization-reactions/ డయాజోమీథేన్ మరియు ట్రైమిథైల్ సిలైల్ డయాజోమీథేన్ చర్యలలో కళాఖండాల (ఉప-ఉత్పత్తుల) గుర్తింపు]
*[http://littlemsandsailing.wordpress.com/2011/05/01/identification-of-artifacts-in-diazoalkane-derivatization-reactions/ Identification of Artifacts (By-Products) in Diazomethane and Trimethylsilyldiazomethane Reactions]
*[https://i.pinimg.com/originals/78/82/f6/7882f61f013e3495cb7931ed8ee603e7.jpg డయాజోమీథేన్ ద్రావణం ఉన్న ఫ్లాస్క్, ఫోటో తీయబడింది]
*[https://i.pinimg.com/originals/78/82/f6/7882f61f013e3495cb7931ed8ee603e7.jpg A flask of diazomethane solution, photographed]


[[Category:డయాజో సమ్మేళనాలు]]
[[Category:Diazo compounds]]
[[Category:మిథైలేటింగ్ ఏజెంట్లు]]
[[Category:Methylating agents]]
[[Category:IARC గ్రూప్ 3 క్యాన్సర్ కారకాలు]]
[[Category:IARC Group 3 carcinogens]]
[[Category:సేంద్రీయ రసాయన శాస్త్రం కోసం రియాజెంట్లు]]
[[Category:Reagents for organic chemistry]]
[[Category:పేలుడు రసాయనాలు]]
[[Category:Explosive chemicals]]
[[Category:1894 సైన్స్‌లో]]
[[Category:1894 in science]]
[[Category:రంగు కలిగిన వాయువులు]]
[[Category:Gases with color]]
[[Category:పేలుడు వాయువులు]]
[[Category:Explosive gases]]
[[Category:1 కార్బన్ పరమాణువు కలిగిన సేంద్రీయ సమ్మేళనాలు]]
[[Category:Organic compounds with 1 carbon atom]]


----
----

Latest revision as of 17:00, 6 October 2026

పేర్లు
IUPAC పేరు డయాజోమీథేన్
ఇతర పేర్లు అజిమిథిలీన్, అజోమీథిలీన్,
గుర్తింపు సంఖ్యలు
CAS సంఖ్య 334-88-3
ChEBI CHEBI:73716
ChemSpider 9176
ECHA ఇన్ఫోకార్డ్ 100.005.803
EC సంఖ్య 206-382-7
KEGG C19387
PubChem CID 9550
UNII 60A625P70P
CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA ) DTXSID0024008
InChI InChI=1S/CH2N2/c1-3-2/h1H2
Key: YXHKONLOYHBTNS-UHFFFAOYSA-N
InChI=1/CH2N2/c1-3-2/h1H2
Key: YXHKONLOYHBTNS-UHFFFAOYAZ
SMILES N≡N: N#[N+]-[C-]
N=N: [N-]=[N+]=[C]
ధర్మాలు
రసాయన సంకేతం CH2N2
మోలార్ ద్రవ్యరాశి 42.04 g/mol
రూపం పసుపు రంగు వాయువు
వాసన బూజు వాసన
సాంద్రత 1.4 (గాలి=1)
ద్రవీభవన స్థానం −145 °C (−229 °F; 128 K)
బాష్పీభవన స్థానం −23 °C (−9 °F; 250 K)
నీటిలో ద్రావణీయత జలవిశ్లేషణ
సంయుగ్మ ఆమ్లం మిథైల్ డయాజోనియం
నిర్మాణం
అణు ఆకృతి సరళ C=N=N
ప్రమాదాలు
వృత్తిపరమైన భద్రత మరియు ఆరోగ్యం (OHS/OSH):
ప్రధాన ప్రమాదాలు విషపూరితం మరియు పేలుడు స్వభావం కలది
GHS లేబులింగ్ :
పిక్టోగ్రామ్‌లు ‹ దిగువ ఉన్న టెంప్లేట్ (GHS ఎక్స్‌ప్లోడింగ్ బాంబ్) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలించబడుతోంది. ఏకాభిప్రాయాన్ని చేరుకోవడానికి చర్చ కోసం టెంప్లేట్‌లను చూడండి. ›‹ దిగువ ఉన్న టెంప్లేట్ (GHS హెల్త్ హజార్డ్) GHS పిక్టోగ్రామ్‌తో విలీనం చేయడానికి పరిశీలించబడుతోంది. ఏకాభిప్రాయాన్ని చేరుకోవడానికి చర్చ కోసం టెంప్లేట్‌లను చూడండి. ›
సూచిక పదం ప్రమాదం
ప్రమాద ప్రకటనలు H350
జాగ్రత్తా ప్రకటనలు P201, P202, P281, P308+P313, P405, P501
NFPA 704 (ఫైర్ డైమండ్) 4
4
4
ప్రాణాంతక మోతాదు లేదా గాఢత (LD, LC):
LC 50 ( మధ్యస్థ గాఢత ) 175 ppm (పిల్లి, 10 నిమిషాలు)
NIOSH (US ఆరోగ్య ఎక్స్‌పోజర్ పరిమితులు):
PEL (అనుమతించదగినది) TWA 0.2 ppm (0.4 mg/m)
REL (సిఫార్సు చేయబడినది) TWA 0.2 ppm (0.4 mg/m)
IDLH (తక్షణ ప్రమాదం) 2 ppm
సంబంధిత సమ్మేళనాలు
సంబంధిత ఫంక్షనల్ గ్రూపులు ; సమ్మేళనాలు R-N=N=N (అజైడ్),
R-N=N-R (అజో);
R2CN2 R = Ph, tms, CF3
పేర్కొన్నవి తప్ప, డేటా పదార్థాల యొక్క ప్రామాణిక స్థితిలో (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. N సరిచూడండి ( ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు

డయాజోమీథేన్ (Diazomethane) అనేది CH2N2 ఫార్ములా కలిగిన ఒక కర్బన రసాయన సమ్మేళనం. దీనిని 1894లో జర్మన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త Hans von Pechmann కనుగొన్నారు. ఇది అత్యంత సరళమైన డయాజో సమ్మేళనం. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద స్వచ్ఛమైన రూపంలో ఇది అత్యంత సున్నితమైన, పేలుడు స్వభావం కలిగిన పసుపు రంగు వాయువు; అందువల్ల, దీనిని దాదాపుగా డైఇథైల్ ఈథర్ ద్రావణంగానే ఉపయోగిస్తారు. ఈ సమ్మేళనం ప్రయోగశాలలలో ఒక ప్రసిద్ధ మిథైలేటింగ్ ఏజెంట్, అయితే ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు లేకుండా పారిశ్రామిక స్థాయిలో దీనిని ఉపయోగించడం చాలా ప్రమాదకరం.[1] సురక్షితమైన మరియు సమానమైన రియాజెంట్ అయిన trimethylsilyldiazomethane అందుబాటులోకి రావడంతో డయాజోమీథేన్ వాడకం గణనీయంగా తగ్గింది.[2]

ఉపయోగం

భద్రత మరియు సౌలభ్యం కోసం, డయాజోమీథేన్‌ను ఎల్లప్పుడూ అవసరమైనప్పుడు ఈథర్ ద్రావణంలో తయారు చేసి ఉపయోగిస్తారు. ఇది కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలను మిథైల్ ఈస్టర్లుగా మరియు ఫినాల్‌లను వాటి మిథైల్ ఈథర్లుగా మారుస్తుంది. ఈ చర్య కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లం నుండి డయాజోమీథేన్‌కు ప్రోటాన్ బదిలీ ద్వారా జరుగుతుందని భావిస్తారు, దీనివల్ల methyldiazonium కాటయాన్ ఏర్పడుతుంది, ఇది కార్బాక్సిలేట్ అయాన్‌తో చర్య జరిపి మిథైల్ ఈస్టర్ మరియు నైట్రోజన్ వాయువును ఇస్తుంది. లేబులింగ్ అధ్యయనాలు ప్రారంభ ప్రోటాన్ బదిలీ, మిథైల్ బదిలీ దశ కంటే వేగంగా జరుగుతుందని సూచిస్తున్నాయి.[3] చర్య జరగడానికి ప్రోటాన్ బదిలీ అవసరం కాబట్టి, ఈ చర్య అలిఫాటిక్ ఆల్కహాల్‌ల (pKa ~ 15) కంటే ఎక్కువ ఆమ్లత్వం కలిగిన కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలు (pKa ~ 5) మరియు ఫినాల్‌ల (pKa ~ 10) విషయంలో ఎంపిక చేయబడుతుంది.[4]

మరింత ప్రత్యేకమైన అనువర్తనాల్లో, డయాజోమీథేన్ మరియు ఇతర డయాజోఆల్కైల్ రియాజెంట్లను Arndt–Eistert reaction మరియు Büchner–Curtius–Schlotterbeck reaction లలో వివిధ సమ్మేళనాల హోమోలోగేషన్ కోసం ఉపయోగిస్తారు.[5][6]

డయాజోమీథేన్ ఆల్కహాల్‌లు లేదా ఫినాల్‌లతో boron trifluoride (BF3) సమక్షంలో చర్య జరిపి మిథైల్ ఈథర్లను ఇస్తుంది.

డయాజోమీథేన్‌ను తరచుగా కార్బీన్ వనరుగా కూడా ఉపయోగిస్తారు. ఇది డయాజోఆల్కేన్ 1,3-డైపోలార్ సైక్లోఎడిషన్ చర్యలలో సులభంగా పాల్గొంటుంది.

తయారీ

ప్రయోగశాల స్థాయి

ప్రయోగశాలలో డయాజోమీథేన్ ఉత్పత్తి కోసం అనేక రకాల మార్గాలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.[7] సాధారణంగా, వీటి సంశ్లేషణలో మిథైలమైన్‌ను ఎలక్ట్రాన్-లోపం ఉన్న జాతులకు చేర్చడం, ఆపై నైట్రోసేషన్ (ఒక నైట్రైట్ ఉప్పు మరియు ఆమ్లం కలయిక ద్వారా) జరిపి N-మిథైల్ నైట్రోసామైడ్ ఏర్పరచడం జరుగుతుంది. ఈ N-మిథైల్ నైట్రోసామైడ్‌లను జలక్షారంతో జలవిశ్లేషణ చేయడం ద్వారా డయాజోమీథేన్ తయారు చేస్తారు. ఉదాహరణలు:

  • N-నైట్రోసో-N-మిథైల్ యూరియా (NMU),[8][9] ఇది 1894లో Hans von Pechmann మొదట నివేదించిన అసలు పూర్వగామి మరియు చారిత్రాత్మకంగా అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన ఎంపికలలో ఒకటి.[10][11] ఇది 20 °C కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద అస్థిరంగా ఉండటం మరియు కొంతవరకు షాక్-సెన్సిటివ్ కావడంతో దీని ప్రజాదరణ క్రమంగా తగ్గింది.
  • N-నైట్రోసో-β-మిథైలమినోఐసోబ్యూటైల్ మిథైల్ కీటోన్ (Liquizald), ఇది మరొక ప్రారంభ పూర్వగామి, ఇది నేటికీ వాడుకలో ఉంది.[7][12] పేరు సూచించినట్లుగా, ఈ పదార్థం గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ద్రవంగా ఉంటుంది.
  • N,N-డైమిథైల్-N,N-డైనిట్రోసోటెరెఫ్తలామైడ్ (DMDMT)[13]
  • N-మిథైల్-N'-నైట్రో-N-నైట్రోసోగ్వానిడిన్ (MNNG),[14][15] దీనిని బయోకెమికల్ సాధనంగా మరియు డయాజోమీథేన్ వనరుగా ఉపయోగిస్తారు.
  • N-మిథైల్-N-నైట్రోసో-p-టోలుయిన్ సల్ఫోనామైడ్ (Diazald),[16] ఇది అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన ఆధునిక పూర్వగాములలో ఒకటి.
  • Temozolomide, ఇది క్యాన్సర్ ఔషధంగా కూడా ఉపయోగించబడుతుంది, ఇది ఒక స్థిరమైన in situ వనరు.[17]

డయాజోమీథేన్ D2O యొక్క క్షార ద్రావణాలతో చర్య జరిపి డ్యూటెరేటెడ్ ఉత్పన్నం CD2N2ని ఇస్తుంది. దీనిని ఐసోటోపిక్ లేబులింగ్ అధ్యయనాల కోసం ఉపయోగించవచ్చు.

పారిశ్రామిక ఉపయోగం

డయాజోమీథేన్ పేలుడు స్వభావం కారణంగా దీనిని పెద్ద మొత్తంలో నిర్వహించడం చాలా ప్రమాదకరం. అయినప్పటికీ, ఆన్-డిమాండ్ ఫ్లో కెమిస్ట్రీ ఉపయోగించి పారిశ్రామిక స్థాయిలో దీనిని ఉపయోగించవచ్చు. ఈ ప్రక్రియలలో ఉత్పత్తి రేటు వినియోగ రేటుతో సమానంగా ఉంటుంది, తద్వారా ఏ సమయంలోనైనా డయాజోమీథేన్ పరిమాణం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.[18][1]

విశ్లేషణ

CH2N2 యొక్క గాఢతను రెండు అనుకూలమైన మార్గాలలో దేనిలోనైనా నిర్ణయించవచ్చు. దీనిని చల్లని Et2Oలో అదనపు బెంజోయిక్ ఆమ్లంతో చర్య జరిపించవచ్చు. చర్య జరగని బెంజోయిక్ ఆమ్లాన్ని ప్రామాణిక NaOHతో బ్యాక్ టైట్రేషన్ చేస్తారు. ప్రత్యామ్నాయంగా, Et2Oలో CH2N2 గాఢతను 410 nm వద్ద స్పెక్ట్రోఫోటోమెట్రికల్‌గా నిర్ణయించవచ్చు, ఇక్కడ దాని ఎక్స్‌టింక్షన్ కోఎఫీషియంట్, ε, 7.2 ఉంటుంది.[19] డయాజోమీథేన్ యొక్క వాయు-స్థితి గాఢతను ఫోటోఅకౌస్టిక్ స్పెక్ట్రోస్కోపీ ఉపయోగించి నిర్ణయించవచ్చు.[1]

భద్రత

డయాజోమీథేన్ పీల్చడం ద్వారా లేదా చర్మం లేదా కళ్ళతో సంబంధం ద్వారా విషపూరితమైనది (TLV 0.2 ppm). లక్షణాలలో ఛాతీ అసౌకర్యం, తలనొప్పి, బలహీనత మరియు తీవ్రమైన సందర్భాల్లో, స్పృహ తప్పడం వంటివి ఉంటాయి.[20] లక్షణాలు ఆలస్యంగా కనిపించవచ్చు. డయాజోమీథేన్ విషప్రయోగం వల్ల మరణాలు సంభవించాయని నివేదించబడింది. ఒక సందర్భంలో, ఒక ప్రయోగశాల కార్మికుడు పెద్ద మొత్తంలో డయాజోమీథేన్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తున్న ఫ్యూమ్ హుడ్ దగ్గర హాంబర్గర్ తిన్నాడు మరియు నాలుగు రోజుల తర్వాత ఫుల్మినేటింగ్ న్యుమోనియాతో మరణించాడు.[21] ఇతర ఆల్కైలేటింగ్ ఏజెంట్ వలె ఇది క్యాన్సర్ కారకంగా ఉంటుందని భావిస్తున్నారు, కానీ దాని తీవ్రమైన విషపూరిత స్వభావం ముందు ఈ ఆందోళనలు తక్కువగా కనిపిస్తాయి.

CH2N2 గాజు పాత్రలలోని గీతలు లేదా గ్రౌండ్-గ్లాస్ జాయింట్ల వంటి పదునైన అంచులతో సంబంధంలోకి వచ్చినప్పుడు పేలవచ్చు.[22] గాజు పాత్రలను ఉపయోగించే ముందు తనిఖీ చేయాలి మరియు తయారీని బ్లాస్ట్ షీల్డ్ వెనుక జరపాలి. ఫ్లేమ్-పాలిష్ చేసిన జాయింట్లతో డయాజోమీథేన్‌ను తయారు చేయడానికి ప్రత్యేక కిట్లు వాణిజ్యపరంగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.

ఈ సమ్మేళనం 100 °C కంటే ఎక్కువ వేడి చేసినప్పుడు, తీవ్రమైన కాంతికి, క్షార లోహాలకు లేదా కాల్షియం సల్ఫేట్‌కు గురైనప్పుడు పేలుతుంది. ఈ సమ్మేళనాన్ని ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు బ్లాస్ట్ షీల్డ్‌ను ఉపయోగించడం చాలా మంచిది.

మైక్రోఫ్లూయిడిక్స్ తో ప్రూఫ్-ఆఫ్-కాన్సెప్ట్ పని జరిగింది, ఇందులో N-మిథైల్-N-నైట్రోసోయూరియా మరియు నీటిలో 0.93 M పొటాషియం హైడ్రాక్సైడ్ నుండి నిరంతర పాయింట్-ఆఫ్-యూజ్ సంశ్లేషణ జరిగింది, ఆపై బెంజోయిక్ ఆమ్లంతో పాయింట్-ఆఫ్-యూజ్ మార్పిడి జరిగింది, దీని ఫలితంగా 0 నుండి 50 °C ఉష్ణోగ్రతల వద్ద సెకన్లలో 65% మిథైల్ బెంజోయేట్ ఈస్టర్ దిగుబడి వచ్చింది. క్యాపిల్లరీ పరిస్థితుల కంటే దిగుబడి మెరుగ్గా ఉంది; మైక్రోఫ్లూయిడిక్స్ "హాట్ స్పాట్‌ల అణచివేత, తక్కువ హోల్డప్, ఐసోథర్మల్ పరిస్థితులు మరియు తీవ్రమైన మిక్సింగ్"కు కారణమని పేర్కొన్నారు.[23]

సంబంధిత సమ్మేళనాలు

డయాజోమీథేన్ యొక్క అనేక ప్రతిక్షేపిత ఉత్పన్నాలు తయారు చేయబడ్డాయి:

ఐసోమర్లు

డయాజోమీథేన్ మరింత స్థిరమైన సయనమైడ్ (మైనర్ టాటోమర్ కార్బోడైమైడ్) తో ఐసోఎలక్ట్రానిక్ మరియు అధికారికంగా ఐసోమెరిక్, కానీ రెండింటితో ఇంటర్‌కన్వర్ట్ అవ్వదు. డయాజోమీథేన్ యొక్క తక్కువ స్థిరమైన కానీ వేరు చేయగల ఐసోమర్లలో చక్రీయ 3H-డయాజిరిన్ మరియు ఐసోసయనోఅమైన్ (ఐసోడయాజోమీథేన్) ఉన్నాయి.[25][26] అదనంగా, మాతృ నైట్రిలిమైన్ మ్యాట్రిక్స్ ఐసోలేషన్ పరిస్థితులలో గమనించబడింది.[27]

సూచనలు

  1. ↑ 1.0 1.1 1.2 Proctor, Lee D.. (November 2002). "Development of a Continuous Process for the Industrial Generation of Diazomethane". Organic Process Research & Development. 6 (6) 884–892. doi:10.1021/op020049k.
  2. ↑ (2001). "Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis". e-EROS Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis. ISBN 0471936235. doi:10.1002/047084289X.rt298.pub2.
  3. ↑ (January 1964). A simple preparation of deuterium labelled O-methyl groups for mass spectrometry. Tetrahedron Letters. 5 (52) 3923–3925. doi:10.1016/S0040-4039(01)89341-2.
  4. ↑ Clayden, Jonathan.. (2012). "Organic chemistry". Oxford University Press. ISBN 978-0-19-927029-3.
  5. ↑ (1885). Synthese von Ketonsäureäthern aus Aldehyden und Diazoessigäther. Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft. 18 (2) 2371–2377. doi:10.1002/cber.188501802118.
  6. ↑ Schlotterbeck, F.. (1907). The conversion of aldehydes and ketones through diazomethane. Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft. 40 479–483. doi:10.1002/cber.19070400179.
  7. ↑ 7.0 7.1 (16 February 2024). "Liquizald─Thermally Stable N -Nitrosamine Precursor for Diazomethane". Organic Process Research & Development. 28 (2) 597–608. doi:10.1021/acs.oprd.3c00456.
  8. ↑ (1935). "NITROSOMETHYLUREA". Organic Syntheses. 15 48. doi:10.15227/orgsyn.015.0048.
  9. ↑ (1935). "DIAZOMETHANE". Organic Syntheses. 15 3. doi:10.15227/orgsyn.015.0003.
  10. ↑ (May 1894). "Ueber Diazomethan". Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft. 27 (2) 1888–1891. doi:10.1002/cber.189402702141.
  11. ↑ (January 1895). "Ueber Diazomethan". Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft. 28 (1) 855–861. doi:10.1002/cber.189502801189.
  12. ↑ (1945). "DIAZOMETHANE". Organic Syntheses. 25 28. doi:10.15227/orgsyn.025.0028.
  13. ↑ (1961). "DIAZOMETHANE". Organic Syntheses. 41 16. doi:10.15227/orgsyn.041.0016.
  14. ↑ Synthese und Stoffwissen. organic-btc-ilmenaus Webseite!.
  15. ↑ Reed, Donald E.. (1961). "DIAZOMETHANE". Organic Syntheses. 41 16. doi:10.15227/orgsyn.041.0016.
  16. ↑ (1954). "p-TOLYLSULFONYLMETHYLNITROSAMIDE". Organic Syntheses. 34 96. doi:10.15227/orgsyn.034.0096.
  17. ↑ Svec, Riley L.; Hergenrother, Paul J.. (2020-01-27). Imidazotetrazines as Weighable Diazomethane Surrogates for Esterifications and Cyclopropanations. Angewandte Chemie. 59 (5) 1857–1862. doi:10.1002/anie.201911896.
  18. ↑ (20 April 2018). "On-Demand Generation and Consumption of Diazomethane in Multistep Continuous Flow Systems". Organic Process Research & Development. 22 (4) 446–456. doi:10.1021/acs.oprd.7b00302.
  19. ↑ Gassman, P. G.; Greenlee, W. J.. (1973). Dideuteriodiazomethane. Organic Syntheses. 53 38. doi:10.15227/orgsyn.053.0038.
  20. ↑ Muir, GD (ed.) 1971, Hazards in the Chemical Laboratory, The Royal Institute of Chemistry, London.
  21. ↑ LeWinn, E.B. "Diazomethane Poisoning: Report of a fatal case with autopsy", The American Journal of the Medical Sciences, 1949, 218, 556-562.
  22. ↑ (1956). "DIAZOMETHANE". Organic Syntheses. 36 16. doi:10.15227/orgsyn.036.0016.
  23. ↑ Wladimir Reschetilowski. (2013-09-13). Microreactors in Preparative Chemistry: Practical Aspects in Bioprocessing, Nanotechnology, Catalysis and more. 6–15. Wiley. ISBN 9783527652914.
  24. ↑ (1970). "Bis(Trifluoromethyl)Diazomethane". Organic Syntheses. 50 6. doi:10.15227/orgsyn.050.0006.
  25. ↑ Anselme, J.-P.. (1977-05-01). "Isodiazomethane revisited. N-aminoisonitriles". Journal of Chemical Education. 54 (5) 296. doi:10.1021/ed054p296.
  26. ↑ Anselme, J. P.. (1966-11-01). "The chemistry of isodiazomethane". Journal of Chemical Education. 43 (11) 596. doi:10.1021/ed043p596.
  27. ↑ (2005). "Comprehensive organic functional group transformations II". Elsevier. ISBN 9780080523477.

బాహ్య లింకులు

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Diazomethane” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Diazomethane ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=డయాజోమీథేన్&oldid=3391"