క్లోరిన్ అజైడ్: Difference between revisions

From LTRC
VisualWikitext
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Chlorine azide” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Chlorine azide” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం
 
Line 1: Line 1:
Cmc 2<sub>1</sub>, No. 36<ref>(2012). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1002/anie.201206028 A Comparison of the Solid-State Structures of Halogen Azides XN<sub>3</sub> (X=Cl, Br, I)]. ''Angewandte Chemie International Edition''. 51 (51) 12859–12863. doi:[https://doi.org/10.1002/anie.201206028 10.1002/anie.201206028].</ref>
{| class="wikitable"
|-
! colspan="2" | పేర్లు
|-
! colspan="2" | IUPAC పేరు క్లోరిన్ అజైడ్
|-
! colspan="2" | గుర్తింపు సంఖ్యలు
|-
! CAS సంఖ్య
| 13973-88-1
|-
! 3D నమూనా ( JSmol )
| ఇంటరాక్టివ్ చిత్రం
|-
! ChemSpider
| 55609
|-
! PubChem CID
| 61708
|-
! CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA )
| DTXSID10161156
|-
! colspan="2" | InChI InChI=1S/ClN3/c1-3-4-2 కీ: ZGNIYAPHJAPRMA-UHFFFAOYSA-N
|-
! colspan="2" | SMILES [N-]=[N+]=NCl
|-
! colspan="2" | ధర్మాలు
|-
! రసాయన ఫార్ములా
| ClN 3
|-
! మోలార్ ద్రవ్యరాశి
| 77.4731 g/mol
|-
! రూపం
| పసుపు-నారింజ రంగు ద్రవం; రంగులేని వాయువు
|-
! ద్రవీభవన స్థానం
| −100 °C (−148 °F; 173 K)
|-
! బాష్పీభవన స్థానం
| −15 °C (5 °F; 258 K)
|-
! ద్రావణీయత
| బ్యూటేన్, పెంటేన్, బెంజీన్, మిథనాల్, ఇథనాల్, డై ఇథైల్ ఈథర్, ఎసిటోన్, క్లోరోఫామ్, కార్బన్ టెట్రాక్లోరైడ్ మరియు కార్బన్ డైసల్ఫైడ్‌లలో కరుగుతుంది; నీటిలో స్వల్పంగా కరుగుతుంది
|-
! colspan="2" | నిర్మాణం
|-
! స్పటిక నిర్మాణం
| ఆర్థోరోంబిక్
|-
! స్పేస్ గ్రూప్
| Cmc 2 1 , సంఖ్య 36
|-
! colspan="2" | పేలుడు డేటా
|-
! షాక్ సెన్సిటివిటీ
| అత్యధికం
|-
! ఘర్షణ సెన్సిటివిటీ
| అత్యధికం
|-
! colspan="2" | ప్రమాదాలు
|-
! colspan="2" | వృత్తిపరమైన భద్రత మరియు ఆరోగ్యం (OHS/OSH):
|-
! ప్రధాన ప్రమాదాలు
| అత్యంత సున్నితమైన పేలుడు పదార్థం
|-
! NFPA 704 (ఫైర్ డైమండ్)
| 0 4
|-
! colspan="2" | సంబంధిత సమ్మేళనాలు
|-
! సంబంధిత సమ్మేళనాలు
| హైడ్రాజోయిక్ ఆమ్లం, ఫ్లోరిన్ అజైడ్, బ్రోమిన్ అజైడ్, అయోడిన్ అజైడ్
|-
! colspan="2" | పేర్కొన్నవి తప్ప, డేటా ప్రామాణిక స్థితిలో (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. Y సరిచూడండి ( ఇది ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు
|}


'''క్లోరిన్ అజైడ్''' ([[క్లోరిన్|Cl]][[నైట్రోజన్|N]]3) అనేది ఒక [[అకర్బన సమ్మేళనం]]. దీనిని 1908లో [[ఫ్రెడ్రిక్ రాషిగ్]] కనుగొన్నారు.<ref>(1943). "Chlorine Azide. II. Interaction of Chlorine Azide and Silver Azide. Azino Silver Chloride, N<sub>3</sub>AgCl". ''[[Journal of the American Chemical Society]]''. 65 (9) 1698–1700. doi:[https://doi.org/10.1021/ja01249a013 10.1021/ja01249a013].</ref>
'''క్లోరిన్ అజైడ్''' ([[క్లోరిన్|Cl]][[నైట్రోజన్|N]]3) అనేది 1908లో [[ఫ్రెడ్రిక్ రాషిగ్]] చేత కనుగొనబడిన ఒక [[అకర్బన సమ్మేళనం]].<ref>(1943). "Chlorine Azide. II. Interaction of Chlorine Azide and Silver Azide. Azino Silver Chloride, N<sub>3</sub>AgCl". ''[[Journal of the American Chemical Society]]''. 65 (9) 1698–1700. doi:[https://doi.org/10.1021/ja01249a013 10.1021/ja01249a013].</ref>
గాఢత కలిగిన ClN3 అత్యంత అస్థిరమైనది మరియు ఏ ఉష్ణోగ్రత వద్దనైనా ఇది స్వయంచాలకంగా పేలిపోయే అవకాశం ఉంది.<ref>(1943). "Chlorine Azide, ClN<sub>3</sub>. I.". ''[[Journal of the American Chemical Society]]''. 65 (9) 1696–1698. doi:[https://doi.org/10.1021/ja01249a012 10.1021/ja01249a012].</ref>
గాఢత కలిగిన ClN3 అస్థిరమైనది మరియు ఏ ఉష్ణోగ్రత వద్దనైనా స్వయంచాలకంగా పేలవచ్చు.<ref>(1943). "Chlorine Azide, ClN<sub>3</sub>. I.". ''[[Journal of the American Chemical Society]]''. 65 (9) 1696–1698. doi:[https://doi.org/10.1021/ja01249a012 10.1021/ja01249a012].</ref>


== తయారీ మరియు చర్యలు ==
== తయారీ మరియు చర్యలు ==
క్లోరిన్ అజైడ్‌ను [[క్లోరిన్ వాయువు]]ను [[సిల్వర్ అజైడ్]] గుండా పంపడం ద్వారా లేదా [[సోడియం హైపోక్లోరైట్]] మరియు [[సోడియం అజైడ్]] ద్రావణానికి [[ఎసిటిక్ ఆమ్లం]] కలపడం ద్వారా తయారు చేస్తారు.<ref>(1908). [https://zenodo.org/record/1426305 Über Chlorazid N<sub>3</sub>Cl]. ''Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft''. 41 (3) 4194–4195. doi:[https://doi.org/10.1002/cber.190804103130 10.1002/cber.190804103130].</ref>
క్లోరిన్ అజైడ్‌ను [[సిల్వర్ అజైడ్]] మీదగా [[క్లోరిన్ వాయువు]]ను పంపడం ద్వారా, లేదా [[సోడియం హైపోక్లోరైట్]] మరియు [[సోడియం అజైడ్]] ద్రావణానికి [[ఎసిటిక్ ఆమ్లం]] కలపడం ద్వారా తయారు చేస్తారు.<ref>(1908). [https://zenodo.org/record/1426305 Über Chlorazid N<sub>3</sub>Cl]. ''Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft''. 41 (3) 4194–4195. doi:[https://doi.org/10.1002/cber.190804103130 10.1002/cber.190804103130].</ref>


క్లోరిన్ అజైడ్ సిల్వర్ అజైడ్‌తో చర్య జరిపి [[నైట్రోజన్]] యొక్క అత్యంత అస్థిరమైన [[అలోట్రోప్]] అయిన [[హెక్సానైట్రోజన్|హెక్సానైట్రోజన్ (N<sub>6</sub>)]]ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఇది 80 K కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద డై నైట్రోజన్‌గా వియోగం చెందుతుంది.<ref>(2025). "Preparation of a neutral nitrogen allotrope hexanitrogen C2h-N6". ''Nature''. 642 (8067) 356–360. doi:[https://doi.org/10.1038/s41586-025-09032-9 10.1038/s41586-025-09032-9].</ref>
క్లోరిన్ అజైడ్ సిల్వర్ అజైడ్‌తో చర్య జరిపి నైట్రోజన్ యొక్క అత్యంత అస్థిరమైన [[అలోట్రోప్]] అయిన [[హెక్సానైట్రోజన్|హెక్సానైట్రోజన్ (N<sub>6</sub>)]]ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఇది 80 K పైన డై నైట్రోజన్‌గా వియోగం చెందుతుంది.<ref>(2025). "Preparation of a neutral nitrogen allotrope hexanitrogen C2h-N6". ''Nature''. 642 (8067) 356–360. doi:[https://doi.org/10.1038/s41586-025-09032-9 10.1038/s41586-025-09032-9].</ref>


== పేలుడు లక్షణాలు ==
== పేలుడు లక్షణాలు ==
క్లోరిన్ అజైడ్ అత్యంత సున్నితమైనది. ఇది కొన్నిసార్లు ఎటువంటి కారణం లేకుండానే పేలిపోవచ్చు; అందువల్ల ద్రావణంలో పలుచన చేయకుండా దీనిని వాణిజ్యపరంగా ఉపయోగించడం చాలా ప్రమాదకరం. క్లోరిన్ అజైడ్ [[1,3-బ్యూటాడైన్]], [[ఈథేన్]], [[ఈథీన్]], [[మీథేన్]], [[ప్రొపేన్]], [[భాస్వరం]], [[సిల్వర్ అజైడ్]], మరియు [[సోడియం]]లతో పేలుడు స్వభావంతో చర్య జరుపుతుంది. ఆమ్లంతో కలిసినప్పుడు, క్లోరిన్ అజైడ్ వియోగం చెంది విషపూరితమైన మరియు తినివేయు స్వభావం గల [[హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్]] వాయువును విడుదల చేస్తుంది.<ref>61708</ref>
క్లోరిన్ అజైడ్ అత్యంత సున్నితమైనది. ఇది కొన్నిసార్లు ఎటువంటి కారణం లేకుండానే పేలవచ్చు; అందువల్ల ద్రావణంలో పలుచన చేయకుండా దీనిని వాణిజ్యపరంగా ఉపయోగించడం చాలా ప్రమాదకరం. క్లోరిన్ అజైడ్ [[1,3-బ్యూటాడైన్]], [[ఈథేన్]], [[ఈథీన్]], [[మీథేన్]], [[ప్రొపేన్]], [[భాస్వరం]], [[సిల్వర్ అజైడ్]] మరియు [[సోడియం]]లతో పేలుడు చర్య జరుపుతుంది. ఆమ్లంతో కలిసినప్పుడు, క్లోరిన్ అజైడ్ వియోగం చెంది విషపూరితమైన మరియు తినివేయు స్వభావం గల [[హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్]] వాయువును విడుదల చేస్తుంది.<ref>61708</ref>


== నియంత్రణ సమాచారం ==
== నియంత్రణ సమాచారం ==
Line 18: Line 97:
<references />
<references />


== బయటి లింకులు ==
== బాహ్య లింకులు ==
*
*


Line 26: Line 105:
[[Category:1900లలో కనుగొనబడిన పదార్థాలు]]
[[Category:1900లలో కనుగొనబడిన పదార్థాలు]]
[[Category:క్లోరిన్ సమ్మేళనాలు]]
[[Category:క్లోరిన్ సమ్మేళనాలు]]
[[Category:సూడోహాలోజన్లు]]
[[Category:సూడోహలోజన్లు]]
[[Category:నైట్రోజన్ హాలైడ్లు]]
[[Category:నైట్రోజన్ హాలైడ్లు]]


Latest revision as of 14:03, 5 October 2026

పేర్లు
IUPAC పేరు క్లోరిన్ అజైడ్
గుర్తింపు సంఖ్యలు
CAS సంఖ్య 13973-88-1
3D నమూనా ( JSmol ) ఇంటరాక్టివ్ చిత్రం
ChemSpider 55609
PubChem CID 61708
CompTox డాష్‌బోర్డ్ ( EPA ) DTXSID10161156
InChI InChI=1S/ClN3/c1-3-4-2 కీ: ZGNIYAPHJAPRMA-UHFFFAOYSA-N
SMILES [N-]=[N+]=NCl
ధర్మాలు
రసాయన ఫార్ములా ClN 3
మోలార్ ద్రవ్యరాశి 77.4731 g/mol
రూపం పసుపు-నారింజ రంగు ద్రవం; రంగులేని వాయువు
ద్రవీభవన స్థానం −100 °C (−148 °F; 173 K)
బాష్పీభవన స్థానం −15 °C (5 °F; 258 K)
ద్రావణీయత బ్యూటేన్, పెంటేన్, బెంజీన్, మిథనాల్, ఇథనాల్, డై ఇథైల్ ఈథర్, ఎసిటోన్, క్లోరోఫామ్, కార్బన్ టెట్రాక్లోరైడ్ మరియు కార్బన్ డైసల్ఫైడ్‌లలో కరుగుతుంది; నీటిలో స్వల్పంగా కరుగుతుంది
నిర్మాణం
స్పటిక నిర్మాణం ఆర్థోరోంబిక్
స్పేస్ గ్రూప్ Cmc 2 1 , సంఖ్య 36
పేలుడు డేటా
షాక్ సెన్సిటివిటీ అత్యధికం
ఘర్షణ సెన్సిటివిటీ అత్యధికం
ప్రమాదాలు
వృత్తిపరమైన భద్రత మరియు ఆరోగ్యం (OHS/OSH):
ప్రధాన ప్రమాదాలు అత్యంత సున్నితమైన పేలుడు పదార్థం
NFPA 704 (ఫైర్ డైమండ్) 0 4
సంబంధిత సమ్మేళనాలు
సంబంధిత సమ్మేళనాలు హైడ్రాజోయిక్ ఆమ్లం, ఫ్లోరిన్ అజైడ్, బ్రోమిన్ అజైడ్, అయోడిన్ అజైడ్
పేర్కొన్నవి తప్ప, డేటా ప్రామాణిక స్థితిలో (25 °C [77 °F], 100 kPa వద్ద) ఇవ్వబడింది. Y సరిచూడండి ( ఇది ఏమిటి ?) ఇన్ఫోబాక్స్ సూచనలు

క్లోరిన్ అజైడ్ (ClN3) అనేది 1908లో ఫ్రెడ్రిక్ రాషిగ్ చేత కనుగొనబడిన ఒక అకర్బన సమ్మేళనం.[1] గాఢత కలిగిన ClN3 అస్థిరమైనది మరియు ఏ ఉష్ణోగ్రత వద్దనైనా స్వయంచాలకంగా పేలవచ్చు.[2]

తయారీ మరియు చర్యలు

క్లోరిన్ అజైడ్‌ను సిల్వర్ అజైడ్ మీదగా క్లోరిన్ వాయువును పంపడం ద్వారా, లేదా సోడియం హైపోక్లోరైట్ మరియు సోడియం అజైడ్ ద్రావణానికి ఎసిటిక్ ఆమ్లం కలపడం ద్వారా తయారు చేస్తారు.[3]

క్లోరిన్ అజైడ్ సిల్వర్ అజైడ్‌తో చర్య జరిపి నైట్రోజన్ యొక్క అత్యంత అస్థిరమైన అలోట్రోప్ అయిన హెక్సానైట్రోజన్ (N6)ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఇది 80 K పైన డై నైట్రోజన్‌గా వియోగం చెందుతుంది.[4]

పేలుడు లక్షణాలు

క్లోరిన్ అజైడ్ అత్యంత సున్నితమైనది. ఇది కొన్నిసార్లు ఎటువంటి కారణం లేకుండానే పేలవచ్చు; అందువల్ల ద్రావణంలో పలుచన చేయకుండా దీనిని వాణిజ్యపరంగా ఉపయోగించడం చాలా ప్రమాదకరం. క్లోరిన్ అజైడ్ 1,3-బ్యూటాడైన్, ఈథేన్, ఈథీన్, మీథేన్, ప్రొపేన్, భాస్వరం, సిల్వర్ అజైడ్ మరియు సోడియంలతో పేలుడు చర్య జరుపుతుంది. ఆమ్లంతో కలిసినప్పుడు, క్లోరిన్ అజైడ్ వియోగం చెంది విషపూరితమైన మరియు తినివేయు స్వభావం గల హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్ వాయువును విడుదల చేస్తుంది.[5]

నియంత్రణ సమాచారం

దీని రవాణా యుఎస్ డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ ట్రాన్స్‌పోర్టేషన్ యొక్క కఠినమైన నివేదిక అవసరాలు మరియు నిబంధనలకు లోబడి ఉంటుంది.

సూచనలు

  1. ↑ (1943). "Chlorine Azide. II. Interaction of Chlorine Azide and Silver Azide. Azino Silver Chloride, N3AgCl". Journal of the American Chemical Society. 65 (9) 1698–1700. doi:10.1021/ja01249a013.
  2. ↑ (1943). "Chlorine Azide, ClN3. I.". Journal of the American Chemical Society. 65 (9) 1696–1698. doi:10.1021/ja01249a012.
  3. ↑ (1908). Über Chlorazid N3Cl. Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft. 41 (3) 4194–4195. doi:10.1002/cber.190804103130.
  4. ↑ (2025). "Preparation of a neutral nitrogen allotrope hexanitrogen C2h-N6". Nature. 642 (8067) 356–360. doi:10.1038/s41586-025-09032-9.
  5. ↑ 61708

బాహ్య లింకులు

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Chlorine azide” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Chlorine_azide ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=క్లోరిన్_అజైడ్&oldid=1848"