నికెల్

From LTRC
Revision as of 19:43, 28 September 2026 by Abhinaya (talk | contribs) (ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Nickel” వ్యాసానికి తెలుగు అనువాదం)
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)

నికెల్ (Nickel) ఒక రసాయన మూలకం; దీని సంకేతం Ni మరియు పరమాణు సంఖ్య 28. ఇది వెండి-తెలుపు రంగులో మెరిసే ఒక లోహం, దీనిలో స్వల్పంగా బంగారు రంగు ఛాయ ఉంటుంది. నికెల్ ఒక గట్టి మరియు తన్యత కలిగిన పరివర్తన లోహం (transition metal). స్వచ్ఛమైన నికెల్ రసాయనికంగా చురుకైనది, కానీ పెద్ద ముక్కలు ప్రమాణ పరిస్థితులలో గాలితో నెమ్మదిగా చర్య జరుపుతాయి, ఎందుకంటే ఉపరితలంపై ఏర్పడే నికెల్ ఆక్సైడ్ యొక్క పాసివేషన్ పొర తదుపరి తుప్పును నిరోధిస్తుంది. అయినప్పటికీ, స్వచ్ఛమైన సహజ నికెల్ భూమి యొక్క పొరలో చాలా తక్కువ పరిమాణంలో, సాధారణంగా అల్ట్రామాఫిక్ శిలలలో మాత్రమే కనిపిస్తుంది,[1][2] మరియు భూమి వాతావరణానికి వెలుపల ఆక్సిజన్‌కు గురికాకుండా ఉన్న పెద్ద నికెల్-ఇనుప ఉల్కల అంతర్భాగాలలో కనిపిస్తుంది.

ఉల్క నికెల్ ఇనుముతో కలిపి కనిపిస్తుంది, ఇది సూపర్నోవా కేంద్రక సంశ్లేషణ యొక్క ప్రధాన అంతిమ ఉత్పత్తులుగా ఆ మూలకాల మూలాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. ఇనుము-నికెల్ మిశ్రమం భూమి యొక్క బాహ్య మరియు అంతర్గత కేంద్రాలను కలిగి ఉంటుందని భావిస్తారు.[3]

నికెల్ (సహజ ఉల్క నికెల్-ఇనుప మిశ్రమంగా) వాడకం క్రీస్తుపూర్వం 3500 నాటికే ఉన్నట్లు గుర్తించబడింది. నికెల్‌ను మొదటిసారిగా 1751లో యాక్సెల్ ఫ్రెడ్రిక్ క్రోన్‌స్టెడ్ ఒక మూలకంగా వేరు చేసి వర్గీకరించారు, ఆయన మొదట ఈ ముడి ఖనిజాన్ని రాగి ఖనిజం అని పొరబడ్డారు, ఇది స్వీడన్లోని లోస్ వద్ద ఉన్న కోబాల్ట్ గనులలో లభించింది. ఈ మూలకం పేరు జర్మన్ మైనర్ పురాణాలలోని ఒక అల్లరి స్ప్రైట్, నికెల్ (క్రైస్తవ మతంలోని ఓల్డ్ నిక్ వంటిది) నుండి వచ్చింది. నికెల్ ఖనిజాలు రాగి ఖనిజాల వలె ఆకుపచ్చగా ఉండవచ్చు, మరియు అవి రాగిని ఉత్పత్తి చేయనందున వాటిని కుప్‌ఫెర్నికెల్ (Kupfernickel) - నికెల్ యొక్క రాగి - అని పిలిచేవారు.

భూమి యొక్క పొరలో ఉన్న చాలా నికెల్ ఆక్సైడ్లుగా ఉన్నప్పటికీ, ఆర్థికంగా ముఖ్యమైన నికెల్ ఖనిజాలు సల్ఫైడ్లు, ముఖ్యంగా పెంటాండైట్. ప్రధాన ఉత్పత్తి కేంద్రాలలో ఇండోనేషియాలోని సులవేసి, కెనడాలోని సడ్‌బరీ ప్రాంతం, పసిఫిక్‌లోని న్యూ కాలెడోనియా, పశ్చిమ ఆస్ట్రేలియా మరియు రష్యాలోని నోరిల్స్క్ ఉన్నాయి.[4]

నికెల్ గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఫెర్రోమాగ్నెటిక్ (అయస్కాంతత్వం కలిగిన) లక్షణాలను ప్రదర్శించే నాలుగు మూలకాలలో ఒకటి (మిగిలినవి ఇనుము, కోబాల్ట్ మరియు గాడోలినియం).[5] నికెల్ ఆధారిత అల్నికో శాశ్వత అయస్కాంతాలు ఇనుము ఆధారిత శాశ్వత అయస్కాంతాలు మరియు అరుదైన-భూమి అయస్కాంతాల మధ్యస్థ బలాన్ని కలిగి ఉంటాయి. ఈ లోహం ప్రధానంగా మిశ్రమ లోహాలు మరియు తుప్పు-నిరోధక ప్లేటింగ్‌లో ఉపయోగించబడుతుంది.

ప్రపంచ ఉత్పత్తిలో సుమారు 68% స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్ తయారీలో ఉపయోగించబడుతుంది. మరో 10% నికెల్-ఆధారిత మరియు రాగి-ఆధారిత మిశ్రమ లోహాల కోసం, 9% ప్లేటింగ్ కోసం, 7% అల్లాయ్ స్టీల్స్ కోసం, 3% ఫౌండ్రీలలో మరియు 4% ఇతర అనువర్తనాల్లో అంటే పునర్వినియోగ బ్యాటరీలలో,[6] ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల (EVs) బ్యాటరీలలో ఉపయోగించబడుతుంది.[7] నికెల్ నాణేలలో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతుంది, అయితే నికెల్-ప్లేటెడ్ వస్తువులు కొన్నిసార్లు నికెల్ అలర్జీని కలిగిస్తాయి. ఒక సమ్మేళనంగా, నికెల్ అనేక రసాయన తయారీ అవసరాలకు ఉపయోగపడుతుంది, ఉదాహరణకు హైడ్రోజనేషన్ కోసం ఉత్ప్రేరకం, పునర్వినియోగ బ్యాటరీల కోసం కాథోడ్లు, వర్ణద్రవ్యాలు మరియు లోహ ఉపరితల చికిత్సలు.[8] నికెల్ కొన్ని సూక్ష్మజీవులు మరియు మొక్కలకు అవసరమైన పోషకం, వీటిలో నికెల్‌ను యాక్టివ్ సైట్గా కలిగి ఉన్న ఎంజైమ్‌లు ఉంటాయి.[9]

ధర్మాలు

పరమాణు మరియు భౌతిక ధర్మాలు

[10] నికెల్ అనేది వెండి-తెలుపు రంగులో ఉండే లోహం, ఇది స్వల్ప బంగారు రంగు ఛాయను కలిగి ఉంటుంది మరియు అధిక మెరుపును కలిగి ఉంటుంది. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద లేదా సమీపంలో ఫెర్రోమాగ్నెటిజం ప్రదర్శించే నాలుగు మూలకాలలో ఇది ఒకటి; మిగిలినవి ఇనుము, కోబాల్ట్ మరియు గాడోలినియం. దీని క్యూరీ ఉష్ణోగ్రత 355 °C, అంటే ఈ ఉష్ణోగ్రత పైన బల్క్ నికెల్ అయస్కాంతత్వం కోల్పోతుంది.[11][5] నికెల్ యొక్క యూనిట్ సెల్ ఒక ఫేస్-సెంటర్డ్ క్యూబ్; ఇది 0.352 nm లాటిస్ పారామీటర్‌ను కలిగి ఉంటుంది, ఇది 0.124 nm పరమాణు వ్యాసార్థాన్ని ఇస్తుంది. ఈ స్ఫటిక నిర్మాణం కనీసం 70 GPa పీడనం వరకు స్థిరంగా ఉంటుంది. నికెల్ గట్టిగా, సున్నితంగా మరియు తన్యత కలిగి ఉంటుంది, మరియు పరివర్తన లోహాలకు సంబంధించి సాపేక్షంగా అధిక విద్యుత్ వాహకత మరియు ఉష్ణ వాహకత కలిగి ఉంటుంది.[12] ఆదర్శ స్ఫటికాల కోసం అంచనా వేయబడిన 34 GPa యొక్క అధిక సంపీడన బలం (compressive strength), డిస్‌లోకేషన్ల ఏర్పాటు మరియు కదలిక కారణంగా నిజమైన బల్క్ పదార్థంలో ఎప్పటికీ పొందబడదు. అయితే, ఇది Ni నానోపార్టికల్స్లో సాధించబడింది.[13]

ఎలక్ట్రాన్ కాన్ఫిగరేషన్ వివాదం

నికెల్ రెండు పరమాణు ఎలక్ట్రాన్ కాన్ఫిగరేషన్లను కలిగి ఉంది, [Ar] 3d8 4s2 మరియు [Ar] 3d9 4s1, ఇవి శక్తి పరంగా చాలా దగ్గరగా ఉంటాయి; [Ar] అనేది పూర్తి ఆర్గాన్ కోర్ నిర్మాణాన్ని సూచిస్తుంది. ఏ కాన్ఫిగరేషన్ తక్కువ శక్తిని కలిగి ఉందనే దానిపై కొంత భిన్నాభిప్రాయం ఉంది.[14] కెమిస్ట్రీ పాఠ్యపుస్తకాలు నికెల్ యొక్క ఎలక్ట్రాన్ కాన్ఫిగరేషన్‌ను [Ar] 4s2 3d8 అని పేర్కొంటాయి,[15] దీనిని [Ar] 3d8 4s2 అని కూడా రాస్తారు.[16] ఈ కాన్ఫిగరేషన్ మాడెలంగ్ శక్తి క్రమ నియమానికి అనుగుణంగా ఉంటుంది, ఇది 3d కంటే ముందు 4s నిండుతుందని అంచనా వేస్తుంది. నికెల్ పరమాణువు యొక్క అత్యల్ప శక్తి స్థితి 3d8 4s2 శక్తి స్థాయి అని, ప్రత్యేకంగా 3d8(3F) 4s2 3F, J = 4 స్థాయి అని ప్రయోగాత్మక వాస్తవం దీనికి మద్దతు ఇస్తుంది.[17][18]

అయితే, ఫైన్ స్ట్రక్చర్ కారణంగా ఈ రెండు కాన్ఫిగరేషన్లలో ప్రతిదీ అనేక శక్తి స్థాయిలుగా విభజించబడతాయి,[17][18] మరియు రెండు శక్తి స్థాయిల సెట్లు అతివ్యాప్తి చెందుతాయి. [Ar] 3d9 4s1 స్థితిగతుల సగటు శక్తి [Ar] 3d8 4s2 స్థితిగతుల సగటు శక్తి కంటే తక్కువగా ఉంటుంది. అందువల్ల, పరమాణు గణనలపై పరిశోధనా సాహిత్యం గ్రౌండ్ స్టేట్ కాన్ఫిగరేషన్‌ను [Ar] 3d9 4s1 అని పేర్కొంటుంది.[14]

ఐసోటోపులు

ప్రధాన వ్యాసం: Isotopes of nickel నికెల్ యొక్క ఐసోటోపులు 48 (Ni) నుండి 82 (Ni) వరకు ద్రవ్యరాశి సంఖ్యలో ఉంటాయి.ref

సహజ నికెల్ ఐదు స్థిరమైన ఐసోటోపులతో కూడి ఉంటుంది, అవి Ni, Ni, Ni, Ni మరియు Ni, వీటిలో Ni అత్యధికంగా ఉంటుంది (68.077% సహజ సమృద్ధి).ref

నికెల్-62 ఏదైనా న్యూక్లైడ్ కంటే అత్యధిక బైండింగ్ ఎనర్జీని కలిగి ఉంటుంది: 8.7946 MeV/న్యూక్లియాన్.[19][20] దీని బైండింగ్ ఎనర్జీ Fe మరియు Fe రెండింటి కంటే ఎక్కువ, ఇవి తరచుగా అత్యధిక బైండింగ్ ఎనర్జీని కలిగి ఉన్నాయని తప్పుగా పేర్కొనబడతాయి.[21] ఇది నికెల్‌ను విశ్వంలో అత్యంత సమృద్ధిగా ఉండే భారీ మూలకంగా అంచనా వేసినప్పటికీ, నక్షత్ర అంతర్భాగాలలో నికెల్ యొక్క అధిక ఫోటోడిసింటెగ్రేషన్ రేటు కారణంగా ఇనుము అత్యంత సమృద్ధిగా ఉంటుంది.[21]

నికెల్-60 అనేది అంతరించిపోయిన రేడియోన్యూక్లైడ్ Fe (అర్ధ-జీవిత కాలం 2.6 మిలియన్ సంవత్సరాలు) యొక్క కుమార్తె ఉత్పత్తి. Fe యొక్క సుదీర్ఘ అర్ధ-జీవిత కాలం కారణంగా, సౌర వ్యవస్థలోని పదార్థాలలో దీని ఉనికి Ni యొక్క ఐసోటోపిక్ కూర్పులో గమనించదగ్గ వైవిధ్యాలను సృష్టించవచ్చు. అందువల్ల, గ్రహాంతర పదార్థంలో Ni యొక్క సమృద్ధి సౌర వ్యవస్థ యొక్క మూలం మరియు దాని ప్రారంభ చరిత్రపై అంతర్దృష్టిని అందించవచ్చు.[22]

కనీసం 26 నికెల్ రేడియో ఐసోటోపులు వర్గీకరించబడ్డాయి; అత్యంత స్థిరమైనవి Ni (అర్ధ-జీవిత కాలం 76,000 సంవత్సరాలు), Ni (100 సంవత్సరాలు), మరియు Ni (6 రోజులు). ఇతర రేడియో ఐసోటోపులన్నీ 60 గంటల కంటే తక్కువ అర్ధ-జీవిత కాలాన్ని కలిగి ఉన్నాయి మరియు వీటిలో చాలా వరకు 30 సెకన్ల కంటే తక్కువ అర్ధ-జీవిత కాలాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. ఈ మూలకం ఒక మెటా స్టేట్ని కూడా కలిగి ఉంది.ref

రేడియోధార్మిక నికెల్-56 సిలికాన్ బర్నింగ్ ప్రాసెస్ ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది మరియు తరువాత టైప్ Ia సూపర్నోవాలలో పెద్ద మొత్తంలో విడుదల చేయబడుతుంది. ఈ సూపర్నోవాల యొక్క లైట్ కర్వ్ ఆకారం మధ్యస్థ నుండి చివరి సమయాల్లో Ni యొక్క ఎలక్ట్రాన్ క్యాప్చర్ ద్వారా కోబాల్ట్-56కి మరియు చివరికి ఇనుము-56కి క్షీణతకు అనుగుణంగా ఉంటుంది.[23] నికెల్-59 ఒక సుదీర్ఘ కాలం ఉండే కాస్మోజెనిక్ రేడియోన్యూక్లైడ్; అర్ధ-జీవిత కాలం 76,000 సంవత్సరాలు. Ni ఐసోటోప్ జియాలజీలో అనేక అనువర్తనాలను కనుగొంది. Niని ఉల్కల భూసంబంధమైన వయస్సును నిర్ణయించడానికి మరియు మంచు మరియు అవక్షేపాలలో గ్రహాంతర ధూళి యొక్క సమృద్ధిని నిర్ణయించడానికి ఉపయోగించారు. నికెల్-78, 110 మిల్లీసెకన్ల అర్ధ-జీవిత కాలంతో, ఇనుము కంటే భారీ మూలకాల యొక్క సూపర్నోవా కేంద్రక సంశ్లేషణలో ముఖ్యమైన ఐసోటోప్‌గా నమ్ముతారు.[24] 48Ni, 1999లో కనుగొనబడింది, ఇది తెలిసిన అత్యంత ప్రోటాన్-రిచ్ భారీ మూలక ఐసోటోప్. 28 ప్రోటాన్లు మరియు 20 న్యూట్రాన్లతో, 48Ni "డబుల్లీ మ్యాజిక్", అలాగే 28 ప్రోటాన్లు మరియు 50 న్యూట్రాన్లతో 78Ni కూడా. అందువల్ల రెండూ చాలా పెద్ద న్యూట్రాన్-ప్రోటాన్ అసమతుల్యత ఉన్న కేంద్రకాలకు అసాధారణంగా స్థిరంగా ఉంటాయి.ref[25]

నికెల్-63 అనేది అణు రియాక్టర్ల సహాయక నిర్మాణంలో కనిపించే కలుషితం. ఇది నికెల్-62 ద్వారా న్యూట్రాన్ క్యాప్చర్ ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. దక్షిణ పసిఫిక్‌లోని అణు ఆయుధ పరీక్షా కేంద్రాల సమీపంలో కూడా తక్కువ మొత్తంలో కనుగొనబడింది.[26]

లభ్యత

ఇవి కూడా చూడండి: Ore genesis, Category:Nickel minerals

నికెల్ ఖనిజాలు ఆక్సైడ్లు లేదా సల్ఫైడ్లుగా వర్గీకరించబడ్డాయి. ఆక్సైడ్లలో లాటరైట్ ఉంటుంది, ఇక్కడ ప్రధాన ఖనిజ మిశ్రమాలు నికెలిఫెరస్ లిమోనైట్, (Fe,Ni)O(OH), మరియు గార్నియరైట్ (వివిధ హైడ్రస్ నికెల్ మరియు నికెల్-రిచ్ సిలికేట్ల మిశ్రమం).[27] నికెల్ సల్ఫైడ్లు సాధారణంగా పెంటాండైట్ మరియు పైరోటైట్ వంటి ఖనిజాలలో ఇనుముతో ఘన ద్రావణాలుగా ఉంటాయి, వీటి ఫార్ములా వరుసగా Fe_{9\−x}Ni_{x}S8 మరియు Fe_{7\−x}Ni_{x}S6. ఇతర సాధారణ నికెల్ కలిగిన ఖనిజాలు మిల్లరైట్ మరియు ఆర్సెనైడ్ నికోలైట్.[28][29]

ప్రపంచవ్యాప్తంగా 1% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ నికెల్ ఉన్న భూ-ఆధారిత వనరులు కనీసం 130 మిలియన్ టన్నుల నికెల్‌ను కలిగి ఉన్నాయి (తెలిసిన నిల్వల కంటే సుమారు రెట్టింపు). సుమారు 60% లాటరైట్లలో మరియు 40% సల్ఫైడ్ నిక్షేపాలలో ఉన్నాయి.[30]

భౌగోళిక భౌతిక శాస్త్ర ఆధారాల ప్రకారం, భూమిపై ఉన్న నికెల్‌లో ఎక్కువ భాగం భూమి యొక్క బాహ్య మరియు అంతర్గత కేంద్రాలలో ఉన్నట్లు నమ్ముతారు. కామాసైట్ మరియు టేనైట్ అనేవి ఇనుము మరియు నికెల్ యొక్క సహజంగా లభించే మిశ్రమ లోహాలు. కామాసైట్ కోసం, మిశ్రమం సాధారణంగా 90:10 నుండి 95:5 నిష్పత్తిలో ఉంటుంది, అయితే మలినాలు (ఉదాహరణకు కోబాల్ట్ లేదా కార్బన్) ఉండవచ్చు. టేనైట్ 20% నుండి 65% నికెల్ కలిగి ఉంటుంది. కామాసైట్ మరియు టేనైట్ నికెల్ ఇనుప ఉల్కలలో కూడా కనిపిస్తాయి.[31]

నికెల్ సాధారణంగా ఇనుప ఉల్కలలో కామాసైట్ మరియు టేనైట్ మిశ్రమ లోహాలుగా కనిపిస్తుంది. ఉల్కలలో నికెల్ మొదటిసారిగా 1799లో స్పెయిన్‌లో పనిచేసిన ఫ్రెంచ్ రసాయన శాస్త్రవేత్త జోసెఫ్-లూయిస్ ప్రౌస్ట్ ద్వారా గుర్తించబడింది. ప్రౌస్ట్ కాంపొ డెల్ సిలో (అర్జెంటీనా) నుండి వచ్చిన ఉల్క నమూనాలను విశ్లేషించారు, వీటిని 1783లో మిగ్యుల్ రూబిన్ డి సెలిస్ పొందారు, వాటిలో ఇనుముతో పాటు నికెల్ (సుమారు 10%) ఉన్నట్లు కనుగొన్నారు.[32]

సమ్మేళనాలు

ప్రధాన వ్యాసం: Nickel compounds నికెల్ యొక్క అత్యంత సాధారణ ఆక్సీకరణ స్థితి +2, కానీ Ni^{0}, Ni+, మరియు Ni(3+) సమ్మేళనాలు బాగా తెలిసినవి, మరియు అరుదైన ఆక్సీకరణ స్థితులు Ni(2−) మరియు Ni− కూడా వర్గీకరించబడ్డాయి.[33]

నికెల్(0)

నికెల్ టెట్రాకార్బొనిల్ (Ni(CO)4), లుడ్విగ్ మోండ్ ద్వారా కనుగొనబడింది,[34] ఇది గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద అస్థిరమైన, అత్యంత విషపూరితమైన ద్రవం. వేడి చేసినప్పుడు, ఈ కాంప్లెక్స్ తిరిగి నికెల్ మరియు కార్బన్ మోనాక్సైడ్‌గా విడిపోతుంది:

Ni(CO)4 ⇌ Ni + 4 CO

ఈ ప్రవర్తన నికెల్‌ను శుద్ధి చేయడానికి మోండ్ ప్రక్రియలో ఉపయోగించబడుతుంది. సంబంధిత నికెల్(0) కాంప్లెక్స్ బిస్(సైక్లోఆక్టాడైన్)నికెల్(0) ఆర్గానోనికెల్ కెమిస్ట్రీలో ఉపయోగకరమైన ఉత్ప్రేరకం, ఎందుకంటే 1,5-సైక్లోఆక్టాడైన్ (లేదా cod) లిగాండ్‌లను సులభంగా తొలగించవచ్చు.

నికెల్(I)

[35] నికెల్(I) కాంప్లెక్స్‌లు అసాధారణమైనవి, కానీ ఒక ఉదాహరణ టెట్రాహెడ్రల్ కాంప్లెక్స్ NiBr(PPh3)3. అనేక నికెల్(I) కాంప్లెక్స్‌లు Ni–Ni బంధాన్ని కలిగి ఉంటాయి, ఉదాహరణకు ముదురు ఎరుపు రంగు డయామాగ్నెటిక్ K4[Ni2(CN)6], దీనిని సోడియం అమాల్గమ్తో K2[Ni2(CN)6]ని తగ్గించడం ద్వారా తయారు చేస్తారు. ఈ సమ్మేళనం నీటిలో ఆక్సీకరణం చెంది, H2ని విడుదల చేస్తుంది.[35]

నికెల్(I) ఆక్సీకరణ స్థితి నికెల్ కలిగిన ఎంజైమ్‌లకు ముఖ్యమని భావిస్తారు, ఉదాహరణకు [NiFe]-హైడ్రోజనేస్, ఇది ప్రోటాన్ల నుండి H2కి రివర్సిబుల్ తగ్గింపును ఉత్ప్రేరకపరుస్తుంది.[36]

నికెల్(II)

నికెల్(II) అన్ని సాధారణ అయాన్లతో సమ్మేళనాలను ఏర్పరుస్తుంది, వీటిలో సల్ఫైడ్, సల్ఫేట్, కార్బోనేట్, హైడ్రాక్సైడ్, కార్బాక్సిలేట్లు మరియు హాలైడ్లు ఉన్నాయి. నికెల్(II) సల్ఫేట్ నికెల్ లోహం లేదా ఆక్సైడ్లను సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్‌లో కరిగించడం ద్వారా పెద్ద మొత్తంలో ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది, ఇది హెక్సా- మరియు హెప్టాహైడ్రేట్ రెండింటినీ ఏర్పరుస్తుంది,[37] ఇది నికెల్ ఎలక్ట్రోప్లేటింగ్ కోసం ఉపయోగపడుతుంది. క్లోరైడ్, నైట్రేట్ మరియు సల్ఫేట్ వంటి సాధారణ నికెల్ లవణాలు నీటిలో కరిగి లోహ ఆక్వో కాంప్లెక్స్ [Ni(H2O)6](2+) యొక్క ఆకుపచ్చ ద్రావణాలను ఇస్తాయి.[38]

నాలుగు హాలైడ్లు నికెల్ సమ్మేళనాలను ఏర్పరుస్తాయి, ఇవి ఆక్టాహెడ్రల్ Ni కేంద్రాలతో అణువులను కలిగి ఉన్న ఘనపదార్థాలు. నికెల్(II) క్లోరైడ్ అత్యంత సాధారణమైనది, మరియు దీని ప్రవర్తన ఇతర హాలైడ్లకు ఉదాహరణగా ఉంటుంది. నికెల్(II) క్లోరైడ్ నికెల్ లేదా దాని ఆక్సైడ్‌ను హైడ్రోక్లోరిక్ యాసిడ్‌లో కరిగించడం ద్వారా తయారు చేయబడుతుంది. ఇది సాధారణంగా ఆకుపచ్చ హెక్సాహైడ్రేట్‌గా కనిపిస్తుంది, దీని ఫార్ములా సాధారణంగా NiCl2*6H2O అని వ్రాయబడుతుంది. నీటిలో కరిగినప్పుడు, ఈ ఉప్పు లోహ ఆక్వో కాంప్లెక్స్ [Ni(H2O)6](2+)ని ఏర్పరుస్తుంది. NiCl2*6H2O యొక్క డీహైడ్రేషన్ పసుపు రంగు అన్‌హైడ్రస్ NiCl2ని ఇస్తుంది.[39]

కొన్ని టెట్రాకోఆర్డినేట్ నికెల్(II) కాంప్లెక్స్‌లు, ఉదాహరణకు బిస్(ట్రిఫినైల్ ఫాస్ఫైన్)నికెల్ క్లోరైడ్, టెట్రాహెడ్రల్ మరియు స్క్వేర్ ప్లానార్ జ్యామితి రెండింటిలోనూ ఉంటాయి. టెట్రాహెడ్రల్ కాంప్లెక్స్‌లు పారామాగ్నెటిక్; స్క్వేర్ ప్లానార్ కాంప్లెక్స్‌లు డయామాగ్నెటిక్. అయస్కాంత సమతుల్యత మరియు ఆక్టాహెడ్రల్ కాంప్లెక్స్‌ల ఏర్పాటు వంటి లక్షణాలను కలిగి ఉండటంలో, ఇవి భారీ గ్రూప్ 10 లోహాలైన పల్లాడియం(II) మరియు ప్లాటినం(II) యొక్క డైవాలెంట్ కాంప్లెక్స్‌లకు భిన్నంగా ఉంటాయి, ఇవి కేవలం స్క్వేర్-ప్లానార్ జ్యామితిని మాత్రమే ఏర్పరుస్తాయి.[33]

నికెలోసీన్ 20 యొక్క ఎలక్ట్రాన్ కౌంట్ కలిగి ఉంటుంది. నికెలోసీన్ యొక్క అనేక రసాయన చర్యలు 18-ఎలక్ట్రాన్ ఉత్పత్తులను ఇచ్చే అవకాశం ఉంది.[40]

నికెల్(III) మరియు (IV)

అనేక Ni(III) సమ్మేళనాలు తెలిసినవి. Ni(III) ఫ్లోరైడ్[41] లేదా ఆక్సైడ్ అయాన్లతో సాధారణ లవణాలను ఏర్పరుస్తుంది. Ni(III)ని థియోల్స్ మరియు ఆర్గానోఫాస్ఫైన్ల వంటి σ-డొనర్ లిగాండ్‌ల ద్వారా స్థిరీకరించవచ్చు.[35]

Ni(III) నికెల్ ఆక్సైడ్ హైడ్రాక్సైడ్‌లో ఉంటుంది, ఇది నికెల్-కాడ్మియం బ్యాటరీ, నికెల్-ఇనుము బ్యాటరీ, నికెల్-హైడ్రోజన్ బ్యాటరీ, మరియు నికెల్-మెటల్ హైడ్రైడ్ బ్యాటరీ వంటి అనేక పునర్వినియోగ బ్యాటరీలలో కాథోడ్‌గా ఉపయోగించబడుతుంది, మరియు కొన్ని తయారీదారులు లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీలలో ఉపయోగిస్తారు.[42]

Ni(IV) అరుదైన ఆక్సీకరణ స్థితిగా మిగిలిపోయింది మరియు చాలా తక్కువ సమ్మేళనాలు మాత్రమే తెలిసినవి. Ni(IV) మిశ్రమ ఆక్సైడ్ BaNiO3లో ఉంటుంది.[43][44][45][46]

హెక్సావాలెంట్ నికెల్

2024 నాటికి, హెక్సావాలెంట్ నికెల్ స్పటికాకార రూపంలో ఉన్నట్లు గుర్తించబడింది. ముఖ్యంగా ఇది అష్టముఖి (octahedral) ఆకృతిలో కాకుండా, C3v అణు సౌష్టవాన్ని కలిగి ఉంటుంది.[47]

చరిత్ర

నికెల్ యొక్క అనాలోచిత వినియోగం క్రీస్తుపూర్వం 3500 నాటికే ఉన్నట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి.[48] ప్రస్తుతం సిరియాగా పిలువబడే ప్రాంతంలో లభించిన కాంస్య వస్తువులలో 2% వరకు నికెల్ ఉన్నట్లు కనుగొనబడింది.[49] కొన్ని పురాతన చైనీస్ మాన్యుస్క్రిప్ట్‌ల ప్రకారం, క్రీస్తుపూర్వం 1700–1400 మధ్య కాలంలో అక్కడ "వైట్ కాపర్" (cupronickel, దీనిని బైటాంగ్ అని పిలుస్తారు) ఉపయోగించబడింది. ఈ పాక్టాంగ్ వైట్ కాపర్ 17వ శతాబ్దంలోనే బ్రిటన్‌కు ఎగుమతి చేయబడింది, కానీ ఈ మిశ్రమ లోహంలో నికెల్ ఉన్నట్లు 1822 వరకు కనుగొనబడలేదు.[50] క్రీస్తుపూర్వం 2వ శతాబ్దంలో బాక్ట్రియన్ రాజులు అగాథోక్లెస్, Euthydemus II, మరియు Pantaleonలు నికెల్-రాగి మిశ్రమ లోహంతో నాణేలను ముద్రించారు, ఇవి బహుశా చైనీస్ క్యుప్రోనికెల్ నుండి తయారై ఉండవచ్చు.[51]

మధ్యయుగ జర్మనీలో, ఓర్ పర్వతాలలో రాగి ఖనిజాన్ని పోలి ఉండే ఒక పసుపు రంగు లోహ ఖనిజం దొరికింది. అయితే, గనుల కార్మికులు దాని నుండి రాగిని సంగ్రహించలేకపోయినప్పుడు, వారు జర్మన్ పురాణాలలోని ఒక అల్లరి దయ్యం 'నికెల్' (ఇది ఓల్డ్ నిక్ ను పోలి ఉంటుంది) రాగిని పాడు చేస్తోందని నిందించారు. వారు ఈ ఖనిజాన్ని జర్మన్ భాషలో Kupfernickel అని పిలిచారు, అంటే జర్మన్ భాషలో Kupfer అంటే 'రాగి'.[52][53][54][55] ఈ ఖనిజాన్ని ఇప్పుడు నికెలిన్ (గతంలో నికోలైట్[56]) అనే ఖనిజంగా పిలుస్తారు, ఇది ఒక నికెల్ ఆర్సెనైడ్. 1751లో, బారన్ Axel Fredrik Cronstedt స్వీడన్‌లోని లాస్ గ్రామంలో ఉన్న ఒక కోబాల్ట్ గనిలో కుప్‌ఫెర్నికెల్ నుండి రాగిని సంగ్రహించడానికి ప్రయత్నించి, దానికి బదులుగా ఒక తెల్లని లోహాన్ని పొందారు. ఆ ఖనిజానికి పేరు పెట్టిన దయ్యం పేరు మీదనే ఆయన దీనికి 'నికెల్' అని పేరు పెట్టారు.[57] ఆధునిక జర్మన్ భాషలో, కుప్‌ఫెర్నికెల్ లేదా కుప్‌ఫెర్-నికెల్ అనేది క్యుప్రోనికెల్ మిశ్రమ లోహాన్ని సూచిస్తుంది.[12]

ప్రారంభంలో, నికెల్‌కు ఏకైక వనరు అరుదైన కుప్‌ఫెర్నికెల్ మాత్రమే. 1824 నుండి, నికెల్ కోబాల్ట్ బ్లూ ఉత్పత్తిలో ఉప-ఉత్పత్తిగా లభించడం ప్రారంభమైంది. 1848లో నార్వేలో నికెల్ అధికంగా ఉండే పైరోటైట్ నుండి మొదటిసారిగా భారీ స్థాయిలో నికెల్ స్మెల్టింగ్ ప్రారంభమైంది.[58] 1889లో ఉక్కు ఉత్పత్తిలో నికెల్ ప్రవేశపెట్టడం వల్ల నికెల్ డిమాండ్ పెరిగింది; 1865లో కనుగొనబడిన న్యూ కాలెడోనియా నికెల్ నిల్వలు 1875 మరియు 1915 మధ్య ప్రపంచ సరఫరాలో ఎక్కువ భాగాన్ని అందించాయి. 1883లో కెనడాలోని సడ్‌బరీ బేసిన్, 1920లో రష్యాలోని నోరిల్స్క్-తల్నాఖ్ మరియు 1924లో దక్షిణాఫ్రికాలోని మెరెన్స్కీ రీఫ్లలో భారీ నిల్వలను కనుగొనడం వల్ల భారీ స్థాయిలో నికెల్ ఉత్పత్తి సాధ్యమైంది.[50]

నాణేల తయారీ

పైన పేర్కొన్న బాక్ట్రియన్ నాణేలు మినహాయిస్తే, 19వ శతాబ్దం మధ్యకాలం వరకు నికెల్ నాణేలలో ఒక భాగంగా లేదు.[59]

కెనడా

99.9% నికెల్ ఐదు సెంట్ల నాణేలు కెనడాలో (ఆ సమయంలో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద నికెల్ ఉత్పత్తిదారు) యుద్ధేతర సంవత్సరాల్లో 1922 నుండి 1981 వరకు ముద్రించబడ్డాయి; లోహపు కంటెంట్ కారణంగా ఈ నాణేలు అయస్కాంతత్వాన్ని కలిగి ఉండేవి.[60] 1942–1945 యుద్ధ సంవత్సరాల్లో, కవచాల తయారీ కోసం నికెల్‌ను ఆదా చేయడానికి కెనడియన్ మరియు అమెరికన్ నాణేల నుండి నికెల్‌ను పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా తొలగించారు.[53] కెనడా 1968 నుండి 2000 వరకు తన అధిక విలువ గల నాణేలలో 99.9% నికెల్‌ను ఉపయోగించింది.[61]

స్విట్జర్లాండ్

స్విట్జర్లాండ్‌లో 1881లో మొదటిసారిగా దాదాపు స్వచ్ఛమైన నికెల్ నాణేలను ఉపయోగించారు.[62]

యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్

బర్మింగ్‌హామ్ 1833 ప్రాంతంలో మలేషియాలో వాణిజ్యం కోసం నికెల్ నాణేలను తయారు చేసింది.[63]

యునైటెడ్ స్టేట్స్

యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, "నికెల్" లేదా "నిక్" అనే పదం మొదట రాగి-నికెల్ ఫ్లయింగ్ ఈగిల్ సెంట్కు వర్తించేది, ఇది 1857–58లో రాగికి బదులుగా 12% నికెల్‌ను ఉపయోగించింది, ఆ తర్వాత 1859 నుండి 1864 వరకు అదే మిశ్రమ లోహంతో ఇండియన్ హెడ్ సెంట్ వచ్చింది. ఇంకా తర్వాత, 1865లో, ఈ పదం త్రీ-సెంట్ నికెల్ను సూచించింది, ఇందులో నికెల్ శాతం 25కి పెరిగింది. 1866లో, ఫైవ్-సెంట్ షీల్డ్ నికెల్ (25% నికెల్, 75% రాగి) ఈ పేరును పొందింది, అప్పటి నుండి తర్వాతి 5-సెంట్ల నాణేలకు ఇదే పేరు వాడుకలో ఉంది. ఈ మిశ్రమ లోహ నిష్పత్తి ఫెర్రోమాగ్నెటిక్ కాదు.

US నికెల్ నాణెం 0.04 oz నికెల్‌ను కలిగి ఉంటుంది, ఇది ఏప్రిల్ 2007 ధర ప్రకారం 6.5 సెంట్ల విలువైనది, అలాగే 3.75 గ్రాముల రాగి సుమారు 3 సెంట్ల విలువైనది, మొత్తం లోహ విలువ 9 సెంట్ల కంటే ఎక్కువ. నికెల్ ముఖ విలువ 5 సెంట్లు కావడంతో, లాభం కోసం లోహాలను విక్రయించాలనుకునే వారు వీటిని కరిగించడానికి ఆకర్షితులయ్యారు. యునైటెడ్ స్టేట్స్ మింట్, ఈ పద్ధతిని ఊహించి, డిసెంబర్ 14, 2006న కొత్త మధ్యంతర నిబంధనలను అమలు చేసింది, ఇది 30 రోజుల పాటు ప్రజల అభిప్రాయాలకు లోబడి, సెంట్లు మరియు నికెల్స్‌ను కరిగించడం మరియు ఎగుమతి చేయడాన్ని నేరంగా పరిగణించింది.[64] ఉల్లంఘించిన వారికి $10,000 వరకు జరిమానా మరియు/లేదా గరిష్టంగా ఐదేళ్ల జైలు శిక్ష విధించవచ్చు.[65] ఫిబ్రవరి 19, 2025 నాటికి, US నికెల్ (రాగి మరియు నికెల్ కలిపి) కరిగించిన విలువ $0.054 (ముఖ విలువలో 108%).[66]

ప్రస్తుత వినియోగం

21వ శతాబ్దంలో, నికెల్ అధిక ధర కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా నాణేలలో ఈ లోహాన్ని కొంతవరకు భర్తీ చేశారు. నికెల్ మిశ్రమ లోహాలతో ఇప్పటికీ తయారు చేయబడుతున్న నాణేలలో ఒకటి మరియు రెండు యూరో నాణేలు, 5¢, 10¢, 25¢, 50¢, మరియు $1 U.S. నాణేలు,[67] మరియు 20p, 50p, £1, మరియు £2 UK నాణేలు ఉన్నాయి. 2012 నుండి 5p మరియు 10p UK నాణేల కోసం ఉపయోగించే నికెల్-మిశ్రమాన్ని నికెల్-ప్లేటెడ్ స్టీల్‌తో భర్తీ చేశారు. ఇది నికెల్ అలర్జీ సమస్యలు ఉన్న వ్యక్తుల గురించి బహిరంగ వివాదానికి దారితీసింది.[62]

ప్రపంచ ఉత్పత్తి

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏటా సుమారు 3.9 మిలియన్ టన్నుల (t) నికెల్ వెలికితీస్తారు; 2025 నాటికి ఇండోనేషియా (2,600,000 t), ఫిలిప్పీన్స్ (270,000 t), రష్యా (200,000 t), కెనడా (140,000 t), న్యూ కాలెడోనియా (140,000 t), మరియు చైనా (120,000 t) అతిపెద్ద ఉత్పత్తిదారులుగా ఉన్నాయి.[68] రష్యాయేతర ఐరోపాలో అతిపెద్ద నికెల్ నిల్వలు ఫిన్లాండ్ మరియు గ్రీస్లలో ఉన్నాయి. కనీసం 1% నికెల్ సగటు కలిగిన భూ-ఆధారిత వనరులలో కనీసం 130 మిలియన్ టన్నుల నికెల్ ఉంది. సుమారు 60% లాటరైట్లలో మరియు 40% సల్ఫైడ్ నిక్షేపాలలో ఉంది. అలాగే, పసిఫిక్ మహాసముద్రం లోతుల్లో, ముఖ్యంగా క్లారియన్ క్లిప్పర్టన్ జోన్ అని పిలువబడే ప్రాంతంలో సముద్ర మట్టానికి 3.5–6 కి.మీ దిగువన సముద్రగర్భంలో పాలీమెటాలిక్ నాడ్యూల్స్ రూపంలో విస్తృతమైన నికెల్ వనరులు ఉన్నాయి.[69][70] ఈ నాడ్యూల్స్ అనేక అరుదైన భూ లోహాలతో కూడి ఉంటాయి మరియు వీటిలో 1.7% నికెల్ ఉంటుందని అంచనా.[71] సైన్స్ మరియు ఇంజనీరింగ్‌లో పురోగతితో, ఈ నాడ్యూల్స్‌ను పర్యావరణ స్పృహతో సేకరించేలా మరియు ఐక్యరాజ్యసమితి యొక్క సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలకు కట్టుబడి ఉండేలా ఇంటర్నేషనల్ సీబెడ్ అథారిటీ నిబంధనలను రూపొందిస్తోంది.[72]

యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో నికెల్ లాభదాయకంగా తవ్విన ఏకైక ప్రదేశం రిడిల్, ఒరెగాన్, ఇక్కడ అనేక చదరపు మైళ్ల నికెల్-బేరింగ్ గార్నిరైట్ ఉపరితల నిక్షేపాలు ఉన్నాయి. ఈ గని 1987లో మూసివేయబడింది.[73][74] ఈగిల్ మైన్ ప్రాజెక్ట్ అనేది మిచిగాన్ యొక్క అప్పర్ పెనిన్సులాలో ఒక కొత్త నికెల్ గని. దీని నిర్మాణం 2013లో పూర్తయింది మరియు 2014 మూడవ త్రైమాసికంలో కార్యకలాపాలు ప్రారంభమయ్యాయి.[75] కార్యకలాపాల మొదటి పూర్తి సంవత్సరంలో, ఈగిల్ మైన్ 18,000 టన్నుల ఉత్పత్తిని సాధించింది.[75] ఈగిల్ మైన్ 2023లో 17,000 టన్నుల నికెల్ కాన్సెంట్రేట్‌ను ఉత్పత్తి చేసింది.[76] ఈ ప్రాంతంలోని ఇతర ప్రాజెక్టులలో మార్క్వెట్ కౌంటీ నికెల్ ప్రాజెక్ట్ ఉంది, దీనికి 2024లో ఫెడరల్ ప్రభుత్వం నుండి $145 మిలియన్ల నిధులు అందాయి,[77] బౌల్డర్‌డాష్ మరియు రోలాండ్ గనులలో పనులలో పెట్టుబడులు,[78] మరియు ఈగిల్ మైన్‌లో మూడవ జోన్ అయిన కీల్ జోన్ అభివృద్ధి ఉన్నాయి.[79]

Extraction and purification

ఉత్పత్తి

నికెల్ ఎక్స్‌ట్రాక్టివ్ మెటలర్జీ ద్వారా పొందబడుతుంది: ఇది సాధారణ రోస్టింగ్ మరియు రిడక్షన్ ప్రక్రియల ద్వారా ఖనిజం నుండి సంగ్రహించబడుతుంది, ఇది 75% కంటే ఎక్కువ స్వచ్ఛత కలిగిన లోహాన్ని ఇస్తుంది. అనేక స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్ అనువర్తనాల్లో, మలినాలను బట్టి, 75% స్వచ్ఛమైన నికెల్‌ను శుద్ధి చేయకుండానే ఉపయోగించవచ్చు.[37]

సాంప్రదాయకంగా, చాలా సల్ఫైడ్ ఖనిజాలను మరింత శుద్ధి చేయడానికి మాట్టేను ఉత్పత్తి చేయడానికి పైరోమెటలర్జికల్ పద్ధతులను ఉపయోగించి ప్రాసెస్ చేస్తారు. హైడ్రోమెటలర్జికల్ పద్ధతులు కూడా ఉపయోగించబడతాయి. చాలా సల్ఫైడ్ నిక్షేపాలను సాంప్రదాయకంగా ఫ్రోత్ ఫ్లోటేషన్ ప్రక్రియ ద్వారా గాఢతను పెంచి, ఆపై పైరోమెటలర్జికల్ వెలికితీత ద్వారా ప్రాసెస్ చేస్తారు. నికెల్ మాట్టేను షెరిట్-గోర్డాన్ ప్రక్రియతో మరింత ప్రాసెస్ చేస్తారు. మొదట, హైడ్రోజన్ సల్ఫైడ్ జోడించడం ద్వారా రాగిని తొలగిస్తారు, దీనివల్ల కోబాల్ట్ మరియు నికెల్ గాఢత మిగిలిపోతుంది. ఆపై, కోబాల్ట్ మరియు నికెల్‌ను వేరు చేయడానికి సాల్వెంట్ ఎక్స్‌ట్రాక్షన్ ఉపయోగిస్తారు, దీనితో తుది నికెల్ కంటెంట్ 86% కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది.[80]

రెండవ సాధారణ శుద్ధి ప్రక్రియ ఏమిటంటే, లోహపు మాట్టేను నికెల్ ఉప్పు ద్రావణంలోకి లీచింగ్ చేయడం, ఆపై ద్రావణం నుండి నికెల్‌ను ఎలక్ట్రోవిన్నింగ్ ద్వారా కాథోడ్‌పై ఎలక్ట్రోలైటిక్ నికెల్‌గా ప్లేటింగ్ చేయడం.[81]

మాండ్ ప్రక్రియ

ప్రధాన వ్యాసం: Mond process

అత్యంత స్వచ్ఛమైన లోహం నికెల్ ఆక్సైడ్ నుండి మాండ్ ప్రక్రియ ద్వారా పొందబడుతుంది, ఇది 99.99% కంటే ఎక్కువ స్వచ్ఛతను ఇస్తుంది. ఈ ప్రక్రియకు లుడ్విగ్ మాండ్ పేటెంట్ పొందారు మరియు ఇది 20వ శతాబ్దం ప్రారంభానికి ముందు నుండి పారిశ్రామిక వినియోగంలో ఉంది.[82] ఈ ప్రక్రియలో, నికెల్‌ను సల్ఫర్ ఉత్ప్రేరకం సమక్షంలో సుమారు 40–80 °C వద్ద కార్బన్ మోనాక్సైడ్తో చికిత్స చేసి నికెల్ కార్బొనిల్ను ఏర్పరుస్తారు. ఇనుముతో ఇలాంటి ప్రతిచర్యలో, ఐరన్ పెంటాకార్బొనిల్ ఏర్పడవచ్చు, అయితే ఈ ప్రతిచర్య నెమ్మదిగా ఉంటుంది. అవసరమైతే, నికెల్‌ను స్వేదనం (distillation) ద్వారా వేరు చేయవచ్చు. నికెల్ స్వేదనంలో డైకోబాల్ట్ ఆక్టాకార్బొనిల్ కూడా ఉప-ఉత్పత్తిగా ఏర్పడుతుంది, కానీ ఇది ప్రతిచర్య ఉష్ణోగ్రత వద్ద టెట్రాకోబాల్ట్ డోడెకాకార్బొనిల్గా విచ్ఛిన్నమై అస్థిరమైన ఘనపదార్థాన్ని ఇస్తుంది.[4]

నికెల్ కార్బొనిల్ నుండి నికెల్ రెండు ప్రక్రియలలో ఒకదాని ద్వారా పొందబడుతుంది. దీనిని అధిక ఉష్ణోగ్రతల వద్ద ఒక పెద్ద చాంబర్ ద్వారా పంపవచ్చు, ఇందులో పదివేల నికెల్ గోళాలు (పెల్లెట్లు) నిరంతరం కదిలించబడతాయి. కార్బొనిల్ విచ్ఛిన్నమై స్వచ్ఛమైన నికెల్‌ను గోళాలపై జమ చేస్తుంది. ప్రత్యామ్నాయ ప్రక్రియలో, నికెల్ కార్బొనిల్ 230 °C వద్ద చిన్న చాంబర్‌లో విచ్ఛిన్నమై చక్కటి నికెల్ పొడిని సృష్టిస్తుంది. ఉప-ఉత్పత్తి కార్బన్ మోనాక్సైడ్ తిరిగి ప్రసరణ చేయబడి మళ్లీ ఉపయోగించబడుతుంది. అత్యంత స్వచ్ఛమైన నికెల్ ఉత్పత్తిని "కార్బొనిల్ నికెల్" అని పిలుస్తారు.[83]

మార్కెట్ విలువ

American Metal Market 2001లో యూరో నాణేలలో నికెల్-రహిత నార్డిక్ గోల్డ్ వాడకం నికెల్ మార్కెట్‌పై ప్రభావం చూపుతుందని అంచనా వేసింది, 2002లో పనికిరాని నాణేల నుండి 50,000 నుండి 70,000 టన్నుల నికెల్ స్క్రాప్ అవుతుందని అంచనా వేసింది.[84] నికెల్ మార్కెట్ ధర 2006 మరియు 2007 ప్రారంభ నెలల్లో పెరిగింది; 5, ఈ లోహం US$52,300/టన్ను లేదా $1.47/oz వద్ద ట్రేడ్ అవుతోంది.[85] ధర తర్వాత నాటకీయంగా పడిపోయింది; September 2017, ఈ లోహం $11,000/టన్ను లేదా $0.31/oz వద్ద ట్రేడ్ అవుతోంది.[86] 2022 రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం సమయంలో, రష్యన్ నికెల్ ఎగుమతులపై ఆంక్షల గురించి ఆందోళనలు షార్ట్ స్క్వీజ్‌కు దారితీశాయి, దీనివల్ల నికెల్ ధర కేవలం రెండు రోజుల్లోనే నాలుగు రెట్లు పెరిగి, టన్నుకు US$100,000కి చేరుకుంది.[87][88] లండన్ మెటల్ ఎక్స్ఛేంజ్ $3.9 బిలియన్ల విలువైన ఒప్పందాలను రద్దు చేసింది మరియు ఒక వారం కంటే ఎక్కువ కాలం పాటు నికెల్ ట్రేడింగ్‌ను నిలిపివేసింది.[89] విశ్లేషకుడు ఆండీ హోమ్ వాదించినట్లుగా, లోహ మార్కెట్ల ద్వారా విధించబడిన స్వచ్ఛత అవసరాల వల్ల ఇటువంటి ధరల షాక్‌లు తీవ్రమవుతున్నాయి: ఎక్స్ఛేంజీలలో కమోడిటీగా గ్రేడ్ I (99.8% స్వచ్ఛమైన) లోహాన్ని మాత్రమే ఉపయోగించవచ్చు, కానీ ప్రపంచ సరఫరాలో ఎక్కువ భాగం ఫెర్రో-నికెల్ మిశ్రమాలలో లేదా తక్కువ-గ్రేడ్ స్వచ్ఛతలో ఉంది.[90] 2024లో, సగటు నికెల్ ధరను లండన్ మెటల్ ఎక్స్ఛేంజ్ (LME) మెట్రిక్ టన్నుకు $15,328గా అంచనా వేసింది, ఇది 2023 కంటే 7.7% తక్కువ. 2024 చివరిలో, ధర 2020 తర్వాత కనిష్ట స్థాయికి చేరుకుంది.[91]

అనువర్తనాలు

ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెల్ వినియోగం 68% స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్‌లో, 10% నాన్-ఫెర్రస్ మిశ్రమ లోహాలలో, 9% ఎలక్ట్రోప్లేటింగ్, 7% అల్లాయ్ స్టీల్, 3% ఫౌండ్రీలు మరియు 4% ఇతర (బ్యాటరీలతో సహా) రంగాలలో ఉంది.[6]

నికెల్ అనేక గుర్తించదగిన పారిశ్రామిక మరియు వినియోగదారు ఉత్పత్తులలో ఉపయోగించబడుతుంది, ఇందులో స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్, అల్నికో అయస్కాంతాలు, నాణేలు, రీఛార్జబుల్ బ్యాటరీలు (ఉదా. నికెల్-ఐరన్), ఎలక్ట్రిక్ గిటార్ తీగలు, మైక్రోఫోన్ క్యాప్సూల్స్, ప్లంబింగ్ ఫిక్చర్‌లపై ప్లేటింగ్,[92] మరియు పెర్మాలాయ్, ఎలిన్వార్, మరియు ఇన్వార్ వంటి ప్రత్యేక మిశ్రమ లోహాలు ఉన్నాయి. ఇది ప్లేటింగ్ కోసం మరియు గాజులో ఆకుపచ్చ రంగు కోసం ఉపయోగించబడుతుంది. నికెల్ ప్రధానంగా ఒక అల్లాయ్ లోహం, మరియు దీని ప్రధాన ఉపయోగం నికెల్ స్టీల్స్ మరియు నికెల్ కాస్ట్ ఐరన్‌లలో ఉంటుంది, ఇందులో ఇది సాధారణంగా తన్యత బలం (tensile strength), దృఢత్వం మరియు ఎలాస్టిక్ పరిమితిని పెంచుతుంది. ఇది రాగి, క్రోమియం, అల్యూమినియం, సీసం, కోబాల్ట్, వెండి మరియు బంగారంతో సహా అనేక ఇతర మిశ్రమ లోహాలలో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతుంది (ఇన్‌కోనెల్, ఇన్‌కోలాయ్, మోనెల్, నిమోనిక్).[81]

నికెల్ సాంప్రదాయకంగా ఆగ్నేయాసియాలో క్రిస్ ఉత్పత్తికి ఉపయోగించబడుతుంది.

నికెల్ తుప్పును నిరోధించే గుణం కలిగి ఉన్నందున, దీనిని అప్పుడప్పుడు అలంకార వెండికి ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగించేవారు. 1859 తర్వాత కొన్ని దేశాలలో నికెల్‌ను చౌకైన నాణేల లోహంగా కూడా అప్పుడప్పుడు ఉపయోగించేవారు (పైన చూడండి), కానీ 20వ శతాబ్దపు చివరి సంవత్సరాలలో, యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు కెనడాలో తప్ప, దీనిని చౌకైన స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్ (అంటే, ఇనుము) మిశ్రమ లోహాలతో భర్తీ చేశారు.[59]

నికెల్ కొన్ని విలువైన లోహాలకు అద్భుతమైన మిశ్రమ కారకం (alloying agent) మరియు ఫైర్ ఎస్సే (fire assay) ప్రక్రియలో ప్లాటినం గ్రూప్ ఎలిమెంట్స్ (PGE) సేకరించడానికి ఉపయోగించబడుతుంది. ఈ విధంగా, నికెల్ ఖనిజాల నుండి ఆరు PGEలను పూర్తిగా సేకరించగలదు మరియు బంగారాన్ని పాక్షికంగా సేకరించగలదు. అధిక సామర్థ్యం గల నికెల్ గనులు PGE రికవరీని (ప్రధానంగా ప్లాటినం మరియు పల్లాడియం) కూడా చేయవచ్చు; దీనికి ఉదాహరణలు రష్యాలోని నోరిల్స్క్ మరియు కెనడాలోని సడ్‌బరీ బేసిన్.[93]

నికెల్ ఫోమ్ లేదా నికెల్ మెష్ ఆల్కలీన్ ఫ్యూయల్ సెల్ల కోసం గ్యాస్ డిఫ్యూజన్ ఎలక్ట్రోడ్లలో ఉపయోగించబడుతుంది.[94][95]

నికెల్ మరియు దాని మిశ్రమాలు తరచుగా హైడ్రోజనేషన్ చర్యలకు ఉత్ప్రేరకాలుగా ఉపయోగించబడతాయి. రేనీ నికెల్, ఇది సూక్ష్మంగా విభజించబడిన నికెల్-అల్యూమినియం మిశ్రమం, ఇది ఒక సాధారణ రూపం, అయితే రేనీ-రకం ఉత్ప్రేరకాలతో సహా సంబంధిత ఉత్ప్రేరకాలు కూడా ఉపయోగించబడతాయి.[96]

నికెల్ సహజంగా మాగ్నెటోస్ట్రిక్టివ్ (magnetostrictive) లక్షణాన్ని కలిగి ఉంటుంది: అయస్కాంత క్షేత్రం సమక్షంలో, ఈ పదార్థం పొడవులో స్వల్ప మార్పును పొందుతుంది.[97][98] నికెల్ యొక్క మాగ్నెటోస్ట్రిక్షన్ సుమారు 50 ppm క్రమంలో ఉంటుంది మరియు ఇది ప్రతికూలంగా ఉంటుంది, అంటే ఇది సంకోచిస్తుంది.[99]

నికెల్ సిమెంటెడ్ టంగ్‌స్టన్ కార్బైడ్ లేదా హార్డ్‌మెటల్ పరిశ్రమలో బైండర్‌గా ఉపయోగించబడుతుంది మరియు బరువులో 6% నుండి 12% నిష్పత్తిలో ఉపయోగించబడుతుంది. నికెల్ టంగ్‌స్టన్ కార్బైడ్‌ను అయస్కాంతంగా మారుస్తుంది మరియు సిమెంటెడ్ భాగాలకు తుప్పు నిరోధకతను (corrosion-resistance) జోడిస్తుంది, అయితే కోబాల్ట్ బైండర్‌తో పోలిస్తే దీని కాఠిన్యం తక్కువగా ఉంటుంది.[100]

Ni, 100.1 సంవత్సరాల అర్థ-జీవిత కాలం (half-life) కలిగి ఉండి, క్రిట్రాన్ (krytron) పరికరాలలో బీటా కణం (అధిక వేగవంతమైన ఎలక్ట్రాన్) ఉద్గారిణిగా ఉపయోగపడుతుంది, ఇది కీప్-అలైవ్ ఎలక్ట్రోడ్ ద్వారా అయనీకరణం (ionization) మరింత నమ్మదగినదిగా చేయడానికి సహాయపడుతుంది.[101] దీనిని బీటావోల్టాయిక్ బ్యాటరీల కోసం శక్తి వనరుగా పరిశోధిస్తున్నారు.[102][103]

మొత్తం నికెల్ ఉత్పత్తిలో సుమారు 27% ఇంజనీరింగ్ కోసం, 10% భవన నిర్మాణం కోసం, 14% ట్యూబ్యులర్ ఉత్పత్తుల కోసం, 20% లోహ వస్తువుల కోసం, 14% రవాణా కోసం, 11% ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువుల కోసం మరియు 5% ఇతర ఉపయోగాల కోసం వినియోగించబడుతుంది.[6]

2025లో, క్యూస్టెక్ ఇన్నోవేషన్స్ (QuesTek Innovations) మరియు స్టోక్ స్పేస్ (Stoke Space) అడిటివ్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ మరియు అత్యంత అధిక పీడనం, అధిక ఉష్ణోగ్రత ఆక్సిజన్ పరిసరాల కోసం నికెల్-ఆధారిత సూపర్ అలాయ్‌ను అభివృద్ధి చేశాయి. దీని లక్షణాలు ఈ పదార్థాన్ని పూర్తిగా పునర్వినియోగ అంతరిక్ష నౌక (reusable spacecraft) ప్రయోగ వ్యవస్థల కోసం ఉపయోగించడానికి అనుమతిస్తాయి, ఇది ఫుల్-ఫ్లో స్టేజ్డ్ కంబషన్ రాకెట్ ఇంజిన్ జెనిత్‌ను తట్టుకోగలదు.[104][105]

రేనీ నికెల్ మార్జరిన్ తయారీకి అసంతృప్త (unsaturated) నూనెల హైడ్రోజనేషన్ కోసం విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతుంది, మరియు నాణ్యత లేని మార్జరిన్ మరియు మిగిలిపోయిన నూనెలో నికెల్ కాలుష్య కారకం (contaminant)గా ఉండవచ్చు. ఫోర్టే మరియు ఇతరులు టైప్ 2 డయాబెటిక్ రోగుల రక్తంలో 0.89 ng/mL నికెల్ ఉన్నట్లు కనుగొన్నారు, ఇది నియంత్రిత వ్యక్తులలో 0.77 ng/mL గా ఉంది.[106]

నికెల్ టైటానియం అనేది దానిలోని లోహాల సుమారు సమాన పరమాణు శాతంతో కూడిన మిశ్రమం, ఇది రెండు దగ్గరి సంబంధం ఉన్న మరియు ప్రత్యేకమైన లక్షణాలను ప్రదర్శిస్తుంది: షేప్ మెమరీ ఎఫెక్ట్ మరియు సూపర్‌ఎలాస్టిసిటీ.

జీవసంబంధ పాత్ర

1970ల వరకు గుర్తించబడనప్పటికీ, కొన్ని మొక్కలు, బ్యాక్టీరియా, ఆర్కియా మరియు శిలీంధ్రాల జీవశాస్త్రంలో నికెల్ ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుందని తెలుసు.[107][108][109] యూరియేస్ (urease) వంటి నికెల్ ఎంజైమ్‌లు కొన్ని జీవులలో వైరలెన్స్ కారకాలుగా పరిగణించబడతాయి.[110][111] యూరియేస్ యూరియా జలవిశ్లేషణను ఉత్ప్రేరకపరిచి అమ్మోనియా మరియు కార్బమేట్ను ఏర్పరుస్తుంది.[108][107] NiFe హైడ్రోజినేస్లు H2 యొక్క ఆక్సీకరణను ఉత్ప్రేరకపరిచి ప్రోటాన్లు మరియు ఎలక్ట్రాన్లను ఏర్పరుస్తాయి; మరియు దీనికి విరుద్ధమైన చర్య, ప్రోటాన్లను తగ్గించి హైడ్రోజన్ వాయువును ఏర్పరుస్తాయి.[108][107] ఒక నికెల్-టెట్రాపైరోల్ కోఎంజైమ్, కోఫాక్టర్ F430, మిథైల్ కోఎంజైమ్ M రిడక్టేజ్‌లో ఉంటుంది, ఇది మిథనోజెనిక్ ఆర్కియాలో మిథేన్ ఏర్పడటాన్ని లేదా దానికి విరుద్ధమైన చర్యను ఉత్ప్రేరకపరచగలదు (+1 ఆక్సీకరణ స్థితిలో).[112] కార్బన్ మోనాక్సైడ్ డీహైడ్రోజినేస్ ఎంజైమ్‌లలో ఒకటి Fe-Ni-S క్లస్టర్‌ను కలిగి ఉంటుంది.[113] ఇతర నికెల్-బేరింగ్ ఎంజైమ్‌లలో అరుదైన బ్యాక్టీరియల్ తరగతికి చెందిన సూపర్‌ఆక్సైడ్ డిస్ముటేస్[114] మరియు బ్యాక్టీరియా మరియు అనేక యూకారియోటిక్ ట్రైపనోసోమల్ పరాన్నజీవులలో గ్లైక్సలేస్ I ఎంజైమ్‌లు ఉన్నాయి[115] (ఈస్ట్ మరియు క్షీరదాలతో సహా ఇతర జీవులలో, ఈ ఎంజైమ్ డైవాలెంట్ Zn(2+)ను కలిగి ఉంటుంది).[116][117][118][119][120]

ఆహార నికెల్ నికెల్-ఆధారిత బ్యాక్టీరియా ద్వారా వచ్చే ఇన్ఫెక్షన్ల ద్వారా మానవ ఆరోగ్యాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు, కానీ నికెల్ పెద్ద ప్రేగులలో నివసించే బ్యాక్టీరియాకు అవసరమైన పోషకంగా కూడా ఉండవచ్చు, ఇది ప్రభావవంతంగా ప్రీబయోటిక్గా పనిచేస్తుంది.[121] యుఎస్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడిసిన్ నికెల్ మానవులకు అవసరమైన పోషకమని నిర్ధారించలేదు, కాబట్టి సిఫార్సు చేయబడిన ఆహార భత్యం (RDA) లేదా తగినంత తీసుకోవడం (Adequate Intake) స్థాపించబడలేదు. ఆహార నికెల్ యొక్క సహించదగిన గరిష్ట తీసుకోవడం స్థాయి (tolerable upper intake level) కరిగే నికెల్ లవణాలుగా రోజుకు 1 mg. అంచనా వేయబడిన ఆహార తీసుకోవడం రోజుకు 70 నుండి 100 μg; 10% కంటే తక్కువ శోషించబడుతుంది. శోషించబడినది మూత్రం ద్వారా విసర్జించబడుతుంది.[122] పైన అంచనా వేయబడిన సగటు తీసుకోవడం కంటే ఎక్కువ మొత్తంలో నికెల్ స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్‌లో వండిన ఆహారంలోకి లీచింగ్ (leaching) అవుతుంది. ఉదాహరణకు, 10 వంట చక్రాల తర్వాత ఒక వడ్డన టమోటా సాస్‌లోకి లీచ్ అయిన నికెల్ మొత్తం సగటున 88 μg.[123][124]

సైబీరియన్ ట్రాప్స్ అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాల నుండి విడుదలైన నికెల్, పెర్మియన్-ట్రయాసిక్ విలుప్త సంఘటన (Permian–Triassic extinction event)లో మిథేన్ను ఉత్పత్తి చేసిన యూరియార్కియోట్ ఆర్కియా యొక్క ప్రజాతి అయిన మెథానోసార్సినా (Methanosarcina) పెరుగుదలకు సహాయపడిందని అనుమానిస్తున్నారు, ఇది తెలిసిన అతిపెద్ద సామూహిక విలుప్తత (mass extinction).[125]

విషపూరితం

మరింత సమాచారం: Nickel allergy

నికెల్ బహిర్గతం కావడానికి ప్రధాన వనరు నోటి ద్వారా తీసుకోవడం, ఎందుకంటే నికెల్ మొక్కలకు అవసరం.[126] గాలిలో 20 ng/m3, నేలలో 100 mg/kg, వృక్షసంపదలో 10 mg/kg, మంచినీటిలో 10 μg/L మరియు సముద్రపు నీటిలో 1 μg/L కంటే ఎక్కువ నికెల్ సాంద్రతలు సాధారణంగా ఉండవు.[127] పర్యావరణ సాంద్రతలు మానవ కాలుష్యం ద్వారా పెరగవచ్చు. ఉదాహరణకు, నికెల్-ప్లేటెడ్ కుళాయిలు (faucets) నీరు మరియు నేలను కలుషితం చేయవచ్చు; గనుల తవ్వకం మరియు స్మెల్టింగ్ నికెల్‌ను మురుగునీటిలోకి పంపవచ్చు; నికెల్-స్టీల్ మిశ్రమ వంటసామగ్రి మరియు నికెల్-పిగ్మెంటెడ్ వంటకాలు ఆహారంలోకి నికెల్‌ను విడుదల చేయవచ్చు. నికెల్ ఖనిజ శుద్ధి మరియు శిలాజ ఇంధనాల దహనం ద్వారా గాలి కలుషితం కావచ్చు. మానవులు పొగాకు పొగ మరియు నగలు, షాంపూలు, డిటర్జెంట్లు మరియు నాణేలతో చర్మ సంబంధం ద్వారా నేరుగా నికెల్‌ను గ్రహించవచ్చు. దీర్ఘకాలిక బహిర్గతం యొక్క తక్కువ సాధారణ రూపం హీమోడయాలసిస్ ద్వారా జరుగుతుంది, ఎందుకంటే అల్బుమిన్ యొక్క కీలేటింగ్ చర్య నుండి నికెల్ అయాన్ల జాడలు ప్లాస్మాలోకి గ్రహించబడవచ్చు.

సగటు రోజువారీ బహిర్గతం మానవ ఆరోగ్యానికి ముప్పు కాదు. మానవులు గ్రహించిన చాలా నికెల్ మూత్రపిండాల ద్వారా తొలగించబడుతుంది మరియు మూత్రం ద్వారా శరీరం నుండి బయటకు పంపబడుతుంది లేదా గ్రహించబడకుండా జీర్ణశయాంతర ప్రేగు మార్గం ద్వారా తొలగించబడుతుంది. నికెల్ సంచిత విషం (cumulative poison) కాదు, కానీ ఎక్కువ మోతాదులు లేదా దీర్ఘకాలిక పీల్చడం ద్వారా బహిర్గతం కావడం విషపూరితం కావచ్చు, క్యాన్సర్ కారకం (carcinogenic) కావచ్చు మరియు వృత్తిపరమైన ప్రమాదం (occupational hazard)గా పరిగణించబడుతుంది.[128]

నికెల్ సమ్మేళనాలు మానవ క్యాన్సర్ కారకాలుగా వర్గీకరించబడ్డాయి[129][130][131][132] సల్ఫైడిక్ ఖనిజ రిఫైనరీ కార్మికులపై జరిపిన ఎపిడెమియోలాజికల్ అధ్యయనాలలో గమనించిన శ్వాసకోశ క్యాన్సర్ ప్రమాదాల ఆధారంగా.[133] ఎలుకలు మరియు ఎలుకలలో Ni సబ్-సల్ఫైడ్ మరియు Ni ఆక్సైడ్‌తో NTP బయోఅస్సేల సానుకూల ఫలితాల ద్వారా ఇది మద్దతు ఇస్తుంది.[134][135] మానవ మరియు జంతువుల డేటా నోటి ద్వారా బహిర్గతం కావడం వల్ల క్యాన్సర్ కారకత లేదని స్థిరంగా సూచిస్తున్నాయి మరియు పీల్చడం తర్వాత శ్వాసకోశ కణితులకు నికెల్ సమ్మేళనాల క్యాన్సర్ కారకతను పరిమితం చేస్తాయి.[136][137] నికెల్ లోహం అనుమానాస్పద క్యాన్సర్ కారకంగా వర్గీకరించబడింది;[129][130][131] ప్రధానంగా లోహ నికెల్‌కు గురైన కార్మికులలో శ్వాసకోశ క్యాన్సర్ ప్రమాదాలు పెరగకపోవడం[133] మరియు నికెల్ మెటల్ పౌడర్‌తో ఎలుకల జీవితకాల పీల్చడం క్యాన్సర్ కారక అధ్యయనంలో శ్వాసకోశ కణితులు లేకపోవడం మధ్య స్థిరత్వం ఉంది.[138] వివిధ నికెల్ సమ్మేళనాలు మరియు నికెల్ లోహంతో ఎలుకల పీల్చడం అధ్యయనాలలో, బ్రోన్కియల్ లింఫ్ నోడ్ హైపర్‌ప్లాసియా లేదా ఫైబ్రోసిస్‌తో మరియు లేకుండా ఊపిరితిత్తుల వాపులు పెరగడం గమనించబడింది.[132][134][138][139] ఎలుకల అధ్యయనాలలో, నీటిలో కరిగే నికెల్ లవణాలను నోటి ద్వారా తీసుకోవడం గర్భిణీ జంతువులలో పెరినేటల్ మరణానికి దారితీయవచ్చు.[140] ఈ ప్రభావాలు మానవులకు సంబంధితమా కాదా అనేది అస్పష్టంగా ఉంది, ఎందుకంటే అధికంగా బహిర్గతమైన మహిళా కార్మికుల ఎపిడెమియోలాజికల్ అధ్యయనాలు ప్రతికూల అభివృద్ధి విషపూరిత ప్రభావాలను చూపలేదు.[141]

ప్రజలు కార్యాలయంలో పీల్చడం, తీసుకోవడం మరియు చర్మం లేదా కళ్ళతో సంబంధం ద్వారా నికెల్‌కు గురవుతారు. ఆక్యుపేషనల్ సేఫ్టీ అండ్ హెల్త్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (OSHA) కార్యాలయం కోసం చట్టపరమైన పరిమితిని (అనుమతించదగిన బహిర్గత పరిమితి) నికెల్ కార్బొనిల్ మినహాయించి, 8-గంటల పని దినానికి 1 mg/m3 గా నిర్ణయించింది. నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ ఆక్యుపేషనల్ సేఫ్టీ అండ్ హెల్త్ (NIOSH) సిఫార్సు చేయబడిన బహిర్గత పరిమితి (REL)ని 8-గంటల పని దినానికి 0.015 mg/m3 గా నిర్ణయించింది. 10 mg/m3 వద్ద, నికెల్ జీవితానికి మరియు ఆరోగ్యానికి తక్షణమే ప్రమాదకరం.[142] నికెల్ కార్బొనిల్ [Ni(CO)4] అత్యంత విషపూరితమైన వాయువు. మెటల్ కార్బొనిల్స్ యొక్క విషపూరితం లోహం యొక్క విషపూరితం మరియు కార్బొనిల్ ఫంక్షనల్ గ్రూపుల నుండి కార్బన్ మోనాక్సైడ్ విడుదల కావడం రెండింటిపై ఆధారపడి ఉంటుంది; నికెల్ కార్బొనిల్ గాలిలో పేలుడు స్వభావాన్ని కూడా కలిగి ఉంటుంది.[143][144]

సెన్సిటైజ్ అయిన వ్యక్తులు నికెల్ వల్ల కలిగే చర్మ సంబంధిత అలెర్జీని ప్రదర్శించవచ్చు, దీనిని కాంటాక్ట్ dermatitis (చర్మశోథ) అని పిలుస్తారు. అధికంగా సెన్సిటైజ్ అయిన వ్యక్తులు అధిక నికెల్ కంటెంట్ ఉన్న ఆహార పదార్థాలకు కూడా ప్రతిస్పందించవచ్చు.[145] పాంఫోలిక్స్ (pompholyx) ఉన్న రోగులు కూడా నికెల్‌కు సున్నితంగా ఉండవచ్చు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యధికంగా నిర్ధారించబడిన కాంటాక్ట్ అలర్జీలలో నికెల్ మొదటి స్థానంలో ఉంది, దీనికి పాక్షికంగా pierced earల (చెవి కుట్టించుకోవడం) కోసం ఉపయోగించే ఆభరణాలే కారణం.[146] చెవి కుట్టించుకున్న చోట నికెల్ అలెర్జీలు తరచుగా దురద, ఎర్రటి చర్మంతో కనిపిస్తాయి. ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి ఇప్పుడు అనేక చెవిపోగులు నికెల్ లేకుండా లేదా తక్కువ నికెల్ విడుదల చేసేలా తయారు చేయబడుతున్నాయి.[147] మానవ చర్మానికి తగిలే ఉత్పత్తులలో అనుమతించబడిన నికెల్ పరిమాణం ఇప్పుడు European Union ద్వారా నియంత్రించబడుతోంది. 2002లో, 1 మరియు 2 యూరో నాణేల నుండి విడుదలయ్యే నికెల్ ఆ ప్రమాణాలను మించిపోయిందని పరిశోధకులు కనుగొన్నారు. ఇది గాల్వానిక్ చర్య వల్ల జరుగుతుందని భావిస్తున్నారు.[148] 2008లో అమెరికన్ కాంటాక్ట్ డెర్మటైటిస్ సొసైటీ ద్వారా నికెల్ Allergen of the Yearగా ఎంపికైంది.[149] ఆగస్టు 2015లో, American Academy of Dermatology నికెల్ భద్రతపై ఒక స్థాన ప్రకటనను స్వీకరించింది: "నికెల్ సెన్సిటైజేషన్‌తో సహా కాంటాక్ట్ డెర్మటైటిస్ సుమారు $1.918 బిలియన్ల ఖర్చుకు కారణమవుతుందని మరియు దాదాపు 72.29 మిలియన్ల మందిని ప్రభావితం చేస్తుందని అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి."[145]

నికెల్-ప్రేరిత హైపోక్సియా-ఇండ్యూసిబుల్ ఫ్యాక్టర్ (HIF-1) క్రియాశీలత మరియు హైపోక్సియా-ఇండ్యూసిబుల్ జన్యువుల అప్-రెగ్యులేషన్ రెండూ కణాలలోని ascorbate (విటమిన్ సి) క్షీణత వల్ల సంభవిస్తాయని నివేదికలు చూపుతున్నాయి. కల్చర్ మీడియంలో ఆస్కార్బేట్‌ను చేర్చడం వల్ల కణాలలోని ఆస్కార్బేట్ స్థాయి పెరిగింది మరియు లోహ-ప్రేరిత HIF-1 స్థిరీకరణ మరియు HIF-1α-ఆధారిత జన్యు వ్యక్తీకరణ రెండింటినీ తిప్పికొట్టింది.[150][151]

మూలాలు

  1. ↑ (1990). Handbook of Mineralogy. I. Mineralogical Society of America. ISBN 978-0962209703.
  2. ↑ Nickel: Nickel mineral information and data. Mindat.org.
  3. ↑ (నవంబర్ 1997). "Composition and temperature of Earth's inner core". Journal of Geophysical Research. 102 (B11) 24729–24740. doi:10.1029/97JB02125.
  4. ↑ 4.0 4.1 Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ullmann-1
  5. ↑ 5.0 5.1 (1999). "Rare-earth metals: Is gadolinium really ferromagnetic?". Nature. 401 (6748) 35–36. doi:10.1038/43363.
  6. ↑ 6.0 6.1 6.2 Nickel in Batteries. Nickel Institute.
  7. ↑ Treadgold, Tim. Gold Is Hot But Nickel Is Hotter As Demand Grows For Batteries In Electric Vehicles. Forbes.
  8. ↑ Nickel Compounds. Nickel Institute.
  9. ↑ (జూన్ 2003). "Nickel uptake and utilization by microorganisms". FEMS Microbiology Reviews. 27 (2–3) 239–261. doi:10.1016/S0168-6445(03)00042-1.
  10. ↑ (2015). "Nickel clusters embedded in carbon nanotubes as high performance magnets". Scientific Reports. 5. doi:10.1038/srep15033.
  11. ↑ Kittel, Charles. (1996). "Introduction to Solid State Physics". 449. Wiley. ISBN 978-0-471-14286-7.
  12. ↑ 12.0 12.1 Hammond, C.R.. (2018). "CRC Handbook of Chemistry and Physics". 4.22. CRC Press. ISBN 9781138561632.
  13. ↑ (2018). "Nickel nanoparticles set a new record of strength". Nature Communications. 9 (1) 4102. doi:10.1038/s41467-018-06575-6.
  14. ↑ 14.0 14.1 Scerri, Eric R.. (2007). The periodic table: its story and its significance. 239–240. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-530573-9.
  15. ↑ Miessler, G.L. and Tarr, D.A. (1999) Inorganic Chemistry 2nd ed., Prentice–Hall. p. 38. 0138418918.
  16. ↑ Petrucci, R.H. et al. (2002) General Chemistry 8th ed., Prentice–Hall. p. 950. 0130143294.
  17. ↑ 17.0 17.1 (15 అక్టోబర్ 2009). Energy levels of nickel, Ni I through Ni XXVIII. 200. Journal of Physical and Chemical Reference Data.
  18. ↑ 18.0 18.1 NIST Atomic Spectrum Database ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ To read the nickel atom levels, type "Ni 0" or "Ni I" in the Spectrum box and click on Retrieve data.
  19. ↑ (1989). The Most Tightly Bound Nuclei. American Journal of Physics. 57 (6) 552. doi:10.1119/1.15970.
  20. ↑ Nuclear synthesis. hyperphysics.phy-astr.gsu.edu.
  21. ↑ 21.0 21.1 Fewell, M. P.. (1995). "The atomic nuclide with the highest mean binding energy". American Journal of Physics. 63 (7) 653. doi:10.1119/1.17828.
  22. ↑ Resources on Isotopes. United States Geological Survey.
  23. ↑ Pagel, Bernard Ephraim Julius. (1997). Nucleosynthesis and chemical evolution of galaxies. 154–160. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-55958-4.
  24. ↑ Castelvecchi, Davide. (ఏప్రిల్ 22, 2005). Atom Smashers Shed Light on Supernovae, Big Bang.
  25. ↑ W, P.. (అక్టోబర్ 23, 1999). Twice-magic metal makes its debut – isotope of nickel. Science News. 156 (17).
  26. ↑ (1995). Nickel-63. National Low-Level Waste Management Program Radionuclide Report Series. 10. doi:10.2172/31669.
  27. ↑ (అక్టోబర్ 2010). "Global trends and environmental issues in nickel mining: Sulfides versus laterites". Ore Geology Reviews. 38 (1–2) 9–26. doi:10.1016/j.oregeorev.2010.05.003.
  28. ↑ National Pollutant Inventory – Nickel and compounds Fact Sheet ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ. Npi.gov.au. Retrieved on జనవరి 9, 2012.
  29. ↑ Nickel reserves worldwide by country 2020. Statista.
  30. ↑ Kuck, Peter H.. Mineral Commodity Summaries 2019: Nickel. United States Geological Survey.
  31. ↑ (1988). "Trace element partitioning between taenite and kamacite – Relationship to the cooling rates of iron meteorites". Meteoritics. 23 (2) a107–112. doi:10.1111/j.1945-5100.1988.tb00905.x.
  32. ↑ Calvo, Miguel. (2019). "Construyendo la Tabla Periódica". 118. Prames. ISBN 978-84-8321-908-9.
  33. ↑ 33.0 33.1 Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Greenwood
  34. ↑ (1898). "The Extraction of Nickel from its Ores by the Mond Process". Nature. 59 (1516) 63–64. doi:10.1038/059063a0.
  35. ↑ 35.0 35.1 35.2 Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named InorgChemH
  36. ↑ Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Housecroft 4th
  37. ↑ 37.0 37.1 Lascelles, Keith; Morgan, Lindsay G.; Nicholls, David and Beyersmann, Detmar (2019) "Nickel Compounds" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. Wiley-VCH, Weinheim. 10.1002/14356007.a17_235.pub3
  38. ↑ A Review on the Metal Complex of Nickel (Ii) Salicylhydroxamic Acid and its Aniline Adduct. www.heraldopenaccess.us.
  39. ↑ metal - The Reaction Between Nickel and Hydrochloric Acid. Chemistry Stack Exchange.
  40. ↑ (1999). "Inorganic Chemistry". 456–457. Prentice-Hall. ISBN 0-13-841891-8.
  41. ↑ (1973). "Fluorine compounds of nickel(III)". Journal of the Chemical Society, Dalton Transactions. (19) 1995. doi:10.1039/DT9730001995.
  42. ↑ (డిసెంబర్ 18, 2008). Imara Corporation Launches; New Li-ion Battery Technology for High-Power Applications. Green Car Congress.
  43. ↑ (28 జూన్ 2010). "Electronic Tuning of Nickel-Based Bis(dicarbollide) Redox Shuttles in Dye-Sensitized Solar Cells". Angew. Chem. Int. Ed.. 49 (31) 5339–5343. doi:10.1002/anie.201002181.
  44. ↑ (1967). "(3)-1,2-Dicarbollyl Complexes of Nickel(III) and Nickel(IV)". Journal of the American Chemical Society. 89 (2) 470–471. doi:10.1021/ja00978a065.
  45. ↑ (2015). "Design, synthesis, and carbon-heteroatom coupling reactions of organometallic nickel(IV) complexes". Science. 347 (6227) 1218–20. doi:10.1126/science.aaa4526.
  46. ↑ (1971). "Nickel(II) and nickel(IV) complexes of 2,6-diacetylpyridine dioxime". Journal of the American Chemical Society. 93 (24) 6469–6475. doi:10.1021/ja00753a022.
  47. ↑ (December 12, 2024). "A Crystalline NiX6 Complex". Journal of the American Chemical Society. 146 (51) 35208–35215. doi:10.1021/jacs.4c12125.
  48. ↑ Photos-Jones, Effie. (1989). The question of meteoritic versus smelted nickel-rich iron: Archaeological evidence and experimental results. World Archaeology. 20 (3) 403–421. doi:10.1080/00438243.1989.9980081.
  49. ↑ (1968). Nickel and Its Alloys. National Institute of Standards and Technology.
  50. ↑ 50.0 50.1 McNeil, Ian. (1990). An Encyclopaedia of the History of Technology. 96–100. Taylor & Francis. ISBN 978-0-415-01306-2.
  51. ↑ Needham, Joseph; Wang, Ling; Lu, Gwei-Djen; Tsien, Tsuen-hsuin; Kuhn, Dieter and Golas, Peter J. (1974) Science and civilisation in China ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ. Cambridge University Press. 0-521-08571-3, pp. 237–250.
  52. ↑ Chambers Twentieth Century Dictionary, p888, W&R Chambers Ltd., 1977.
  53. ↑ 53.0 53.1 Baldwin, W. H.. (1931). "The story of Nickel. I. How "Old Nick's" gnomes were outwitted". Journal of Chemical Education. 8 (9) 1749. doi:10.1021/ed008p1749.
  54. ↑ Baldwin, W. H.. (1931). "The story of Nickel. II. Nickel comes of age". Journal of Chemical Education. 8 (10) 1954. doi:10.1021/ed008p1954.
  55. ↑ Baldwin, W. H.. (1931). "The story of Nickel. III. Ore, matte, and metal". Journal of Chemical Education. 8 (12) 2325. doi:10.1021/ed008p2325.
  56. ↑ Fleisher, Michael and Mandarino, Joel. Glossary of Mineral Species. Tucson, Arizona: Mineralogical Record, 7th ed. 1995.
  57. ↑ Weeks, Mary Elvira. (1932). "The discovery of the elements: III. Some eighteenth-century metals". Journal of Chemical Education. 9 (1) 22. doi:10.1021/ed009p22.
  58. ↑ Old Nick's cursed metal. magazine.cim.org.
  59. ↑ 59.0 59.1 The Facts on Nickel. Dartmouth Toxic Metals.
  60. ↑ (2008). Industrious, enduring–the 5-cent coin. Royal Canadian Mint.
  61. ↑ (January 2011). "Acute Onset of Generalized Pruritic Rash in a Toddler". Pediatric Dermatology. 28 (1) 53–54. doi:10.1111/j.1525-1470.2010.01367.x.
  62. ↑ 62.0 62.1 Lacey, Anna. (June 22, 2013). A bad penny? New coins and nickel allergy. BBC Health Check.
  63. ↑ nikkelen dubbele wapenstuiver Utrecht. nederlandsemunten.nl.
  64. ↑ United States Mint Moves to Limit Exportation & Melting of Coins ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ, The United States Mint, press release, December 14, 2006
  65. ↑ (2007-04-16). Prohibition on the Exportation, Melting, or Treatment of 5-Cent and One-Cent Coins. Federal Register.
  66. ↑ United States Circulating Coinage Intrinsic Value Table. Coininflation.com.
  67. ↑ (September 20, 2016). Coin Specifications. usmint.gov.
  68. ↑ Mineral Commodity Summaries 2026 - Nickel. US Geological Survey.
  69. ↑ (January 2013). Nickel. U.S. Geological Survey, Mineral Commodity Summaries.
  70. ↑ Polymetallic Nodules. Research Gate.
  71. ↑ (1 January 1977). "Marine Manganese Deposits". 15 327–355. ISBN 9780444415240. doi:10.1016/S0422-9894(08)71025-0.
  72. ↑ Strategic Plan 2019-2023. isa.org.
  73. ↑ (1953). The Nickel Mountain Project. Ore Bin. 15 (10) 59–66.
  74. ↑ (2006). Environment Writer: Nickel. National Safety Council.
  75. ↑ 75.0 75.1 Operations & Development. Lundin Mining Corporation.
  76. ↑ NICKEL. USGS.
  77. ↑ (2024-09-20). Marquette County nickel project awarded up to $145M from federal government. Uppermichiganssource.com.
  78. ↑ (2025-03-06). Lundin Mining to option Michigan nickel-copper targets from Talon Metals. Mining Technology.
  79. ↑ Major Mines & Projects | Eagle Mine. miningdataonline.com.
  80. ↑ (2017). "1st International Process Metallurgy Conference". 1805 (1) 030003. doi:10.1063/1.4974414.
  81. ↑ 81.0 81.1 Davis, Joseph R.. (2000). ASM Specialty Handbook: Nickel, Cobalt, and Their Alloys. 7–13. ASM International. ISBN 978-0-87170-685-0.
  82. ↑ (1890). Action of carbon monoxide on nickel. Journal of the Chemical Society. 57 749–753. doi:10.1039/CT8905700749.
  83. ↑ Neikov, Oleg D.. (January 15, 2009). Handbook of Non-Ferrous Metal Powders: Technologies and Applications. 371–. Elsevier. ISBN 978-1-85617-422-0.
  84. ↑ Marley, Michael. (March 23, 2000). "Stainless steel output up, nickel mart seen robust". American Mental Market. 108 (56) 6.
  85. ↑ LME nickel price graphs. London Metal Exchange.
  86. ↑ London Metal Exchange. LME.com.
  87. ↑ (8 March 2022). LME introduces emergency measures as nickel hits $100,000 a tonne. Financial Times.
  88. ↑ LME Halts Nickel Trading After Unprecedented 250% Spike. Bloomberg News.
  89. ↑ (14 March 2022). The 18 Minutes of Trading Chaos That Broke the Nickel Market. Bloomberg News.
  90. ↑ Home, Andy. (2022-03-10). Column: Nickel, the devil's metal with a history of bad behaviour. Reuters.
  91. ↑ S, Saptakee. (2025-02-11). Nickel Prices Plunge in 2025: Can Demand Revive the Market by 2030?. Carbon Credits.
  92. ↑ (1896). American Plumbing Practice: From the Engineering Record (Prior to 1887 the Sanitary Engineer.) A Selected Reprint of Articles Describing Notable Plumbing Installations in the United States, and Questions and Answers on Problems Arising in Plumbing and House Draining. With Five Hundred and Thirty-six Illustrations. 119. Engineering record.
  93. ↑ (2011). "Extractive Metallurgy of Nickel, Cobalt and Platinum Group Metals". 395–409. ISBN 978-0-08-096809-4. doi:10.1016/B978-0-08-096809-4.10031-0.
  94. ↑ Kharton, Vladislav V.. (2011). Solid State Electrochemistry II: Electrodes, Interfaces and Ceramic Membranes. 166–. Wiley-VCH. ISBN 978-3-527-32638-9.
  95. ↑ Bidault, F.. A New Cathode Design for Alkaline Fuel Cells (AFCs). Imperial College London.
  96. ↑ (September 1950). "Catalytic hydrogenation using Raney nickel". Journal of Chemical Education. 27 (9) 489. doi:10.1021/ed027p489.
  97. ↑ Magnetostrictive Materials Overview. University of California, Los Angeles.
  98. ↑ (2009). "High Frequency High Amplitude Magnetic Field Driving System for Magnetostrictive Actuators". 5. Umi Dissertation Publishing. ISBN 9781109187533.
  99. ↑ (7 September 2021). "Magnetic and Magnetostrictive Properties of Ni50Mn20Ga27Cu3 Rapidly Quenched Ribbons". Materials. 14 (18) 5126. doi:10.3390/ma14185126.
  100. ↑ (1992). "Structure and properties of tungsten carbide hard alloys with an alloyed nickel binder". Soviet Powder Metallurgy and Metal Ceramics. 31 (5) 423–425. doi:10.1007/BF00796252.
  101. ↑ (2011). Krytron Pulse Power Switching Tubes. Silicon Investigations.
  102. ↑ (June 2016). "Study of a Betavoltaic Battery Using Electroplated Nickel-63 on Nickel Foil as a Power Source". Nuclear Engineering and Technology. 48 (3) 773–777. doi:10.1016/j.net.2016.01.010.
  103. ↑ (April 2018). "High power density nuclear battery prototype based on diamond Schottky diodes". Diamond and Related Materials. 84 41–47. doi:10.1016/j.diamond.2018.03.006.
  104. ↑ (2025-04-23). QuesTek develops nickel superalloy for Stoke Space's daily-launch reusable rockets. Metal Additive Manufacturing.
  105. ↑ Browne, Lara. (2025-04-24). QuesTek and Stoke Space Unveil Breakthrough Nickel Alloy for Reusable Rocket Engines. METALS WIRE.
  106. ↑ (January 8, 2014). "Metals in the pathogenesis of type 2 diabetes". Journal of Diabetes and Metabolic Disorders. 13 (1) 16. doi:10.1186/2251-6581-13-16.
  107. ↑ 107.0 107.1 107.2 (2008). "Nickel and Its Surprising Impact in Nature". 2. Wiley. ISBN 978-0-470-01671-8.
  108. ↑ 108.0 108.1 108.2 (2013). "Metallomics and the Cell". 12 375–416. Springer. ISBN 978-94-007-5561-1. doi:10.1007/978-94-007-5561-1_11.
  109. ↑ (2017). The Biological Chemistry of Nickel. Royal Society of Chemistry. ISBN 978-1-78262-498-1.
  110. ↑ (1999-05-21). "Helicobacter pylori Virulence and Genetic Geography". Science. 284 (5418) 1328–1333. doi:10.1126/science.284.5418.1328.
  111. ↑ (2000-02-01). "Urease as a Virulence Factor in Experimental Cryptococcosis". Infection and Immunity. 68 (2) 443–448. doi:10.1128/IAI.68.2.443-448.2000.
  112. ↑ (2014). "The Metal-Driven Biogeochemistry of Gaseous Compounds in the Environment". 14 125–145. Springer. ISBN 978-94-017-9268-4. doi:10.1007/978-94-017-9269-1_6.
  113. ↑ (2014). "The Metal-Driven Biogeochemistry of Gaseous Compounds in the Environment". 14 71–97. Springer. ISBN 978-94-017-9268-4. doi:10.1007/978-94-017-9269-1_4.
  114. ↑ Szilagyi, R. K.. (2004). "S K-Edge X-ray Absorption Spectroscopic Investigation of the Ni-Containing Superoxide Dismutase Active Site: New Structural Insight into the Mechanism". Journal of the American Chemical Society. 126 (10) 3018–3019. doi:10.1021/ja039106v.
  115. ↑ Greig N. (2006). "Trypanothione-dependent glyoxalase I in Trypanosoma cruzi". Biochemical Journal. 400 (2) 217–23. doi:10.1042/BJ20060882.
  116. ↑ Aronsson A-C. (1978). "Glyoxalase I, a zinc metalloenzyme of mammals and yeast". Biochemical and Biophysical Research Communications. 81 (4) 1235–1240. doi:10.1016/0006-291X(78)91268-8.
  117. ↑ Ridderström M. (1996). "Optimized heterologous expression of the human zinc enzyme glyoxalase I". Biochemical Journal. 314 (Pt 2) 463–467. doi:10.1042/bj3140463.
  118. ↑ Saint-Jean AP. (1998). "Active monomeric and dimeric forms of Pseudomonas putida glyoxalase I: evidence for 3D domain swapping". Biochemistry. 37 (29) 10345–10353. doi:10.1021/bi980868q.
  119. ↑ Thornalley, P. J.. (2003). "Glyoxalase I—structure, function and a critical role in the enzymatic defence against glycation". Biochemical Society Transactions. 31 (Pt 6) 1343–1348. doi:10.1042/BST0311343.
  120. ↑ Vander Jagt DL. (1989). "Coenzymes and Cofactors VIII: Glutathione Part A". John Wiley and Sons.
  121. ↑ (2013). "Interrelations between Essential Metal Ions and Human Diseases". 13 321–357. Springer. ISBN 978-94-007-7499-5. doi:10.1007/978-94-007-7500-8_10.
  122. ↑ Nickel. IN: Dietary Reference Intakes for Vitamin A, Vitamin K, Arsenic, Boron, Chromium, Copper, Iodine, Iron, Manganese, Molybdenum, Nickel, Silicon, Vanadium, and Copper ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ. National Academy Press. 2001, PP. 521–529.
  123. ↑ Kamerud KL. (August 28, 2013). "Stainless Steel Leaches Nickel and Chromium into Foods During Cooking". Journal of Agricultural and Food Chemistry. 61 (39) 9495–501. doi:10.1021/jf402400v.
  124. ↑ Flint GN. (1997). "Purity of food cooked in stainless steel utensils". Food Additives & Contaminants. 14 (2) 115–26. doi:10.1080/02652039709374506.
  125. ↑ Schirber, Michael. (July 27, 2014). Microbe's Innovation May Have Started Largest Extinction Event on Earth. Space.com.
  126. ↑ (2017). "Derivation of an oral toxicity reference value for nickel". Regulatory Toxicology and Pharmacology. 87 S1–S18. doi:10.1016/j.yrtph.2017.03.011.
  127. ↑ Rieuwerts, John. (2015). "The Elements of Environmental Pollution". 255. Earthscan Routledge. ISBN 978-0-415-85919-6.
  128. ↑ (2015). "The SAGE Encyclopedia of Cancer and Society". 828–831. SAGE Publications, Inc.. ISBN 9781483345734.
  129. ↑ 129.0 129.1 IARC (2012). "Nickel and nickel compounds" ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ in IARC Monogr Eval Carcinog Risks Hum. Volume 100C. pp. 169–218.
  130. ↑ 130.0 130.1 Regulation (EC) No 1272/2008 of the European Parliament and of the Council of 16 December 2008 on Classification, Labelling and Packaging of Substances and Mixtures, Amending and Repealing Directives 67/548/EEC and 1999/45/EC and amending Regulation (EC) No 1907/2006 [OJ L 353, 31.12.2008, p. 1]. Annex VI ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ. Accessed July 13, 2017.
  131. ↑ 131.0 131.1 Globally Harmonised System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS) ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ, 5th ed., United Nations, New York and Geneva, 2013.
  132. ↑ 132.0 132.1 National Toxicology Program. (2016). "Report on Carcinogens", 14th ed. Research Triangle Park, NC: U.S. Department of Health and Human Services, Public Health Service.
  133. ↑ 133.0 133.1 (1990). "Report of the International Committee on Nickel Carcinogenesis in Man". Scandinavian Journal of Work, Environment & Health. 16 (1 Spec No) 1–82. doi:10.5271/sjweh.1813.
  134. ↑ 134.0 134.1 (1996). "NTP Toxicology and Carcinogenesis Studies of Nickel Subsulfide (CAS No. 12035-72-2) in F344 Rats and B6C3F1 Mice (Inhalation Studies)". National Toxicology Program Technical Report Series. 453 1–365.
  135. ↑ (1996). "NTP Toxicology and Carcinogenesis Studies of Nickel Oxide (CAS No. 1313-99-1) in F344 Rats and B6C3F1 Mice (Inhalation Studies)". National Toxicology Program Technical Report Series. 451 1–381.
  136. ↑ (2011). "Preventable exposures associated with human cancers". JNCI Journal of the National Cancer Institute. 103 (24) 1827–39. doi:10.1093/jnci/djr483.
  137. ↑ (2007). "Oral carcinogenicity study with nickel sulfate hexahydrate in Fischer 344 rats". Toxicology and Applied Pharmacology. 224 (2) 126–37. doi:10.1016/j.taap.2007.06.024.
  138. ↑ 138.0 138.1 (2008). "Inhalation carcinogenicity study with nickel metal powder in Wistar rats". Toxicology and Applied Pharmacology. 233 (2) 262–75. doi:10.1016/j.taap.2008.08.017.
  139. ↑ (1996). "NTP Toxicology and Carcinogenesis Studies of Nickel Sulfate Hexahydrate (CAS No. 10101-97-0) in F344 Rats and B6C3F1 Mice (Inhalation Studies)". National Toxicology Program Technical Report Series. 454 1–380.
  140. ↑ Springborn Laboratories Inc. (2000). "An Oral (Gavage) Two-generation Reproduction Toxicity Study in Sprague-Dawley Rats with Nickel Sulfate Hexahydrate." Final Report. Springborn Laboratories Inc., Spencerville. SLI Study No. 3472.4.
  141. ↑ (2008). "Maternal nickel exposure and congenital musculoskeletal defects". American Journal of Industrial Medicine. 51 (11) 825–33. doi:10.1002/ajim.20609.
  142. ↑ NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards – Nickel metal and other compounds (as Ni). CDC.
  143. ↑ Stellman, Jeanne Mager. (1998). Encyclopaedia of Occupational Health and Safety: Chemical, industries and occupations. 133–. International Labour Organization. ISBN 978-92-2-109816-4.
  144. ↑ (1999). "Nickel". Clinical Toxicology. 37 (2) 239–258. doi:10.1081/CLT-100102423.
  145. ↑ 145.0 145.1 Position Statement on Nickel Sensitivity ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ. American Academy of Dermatology(August 22, 2015)
  146. ↑ Thyssen J. P.. (2007). "The epidemiology of contact allergy in the general population—prevalence and main findings". Contact Dermatitis. 57 (5) 287–99. doi:10.1111/j.1600-0536.2007.01220.x.
  147. ↑ Dermal Exposure: Nickel Alloys ఆర్కైవ్ చేసిన కాపీ Nickel Producers Environmental Research Association (NiPERA), accessed 2016 Feb.11
  148. ↑ (2002). "High nickel release from 1- and 2-euro coins". Nature. 419 (6903) 132. doi:10.1038/419132a.
  149. ↑ Dow, Lea. (June 3, 2008). Nickel Named 2008 Contact Allergen of the Year. Nickel Allergy Information.
  150. ↑ Salnikow, k.. (September 2004). "Depletion of intracellular ascorbate by the carcinogenic metal nickel and cobalt results in the induction of hypoxic stress". Journal of Biological Chemistry. 279 (39) 40337–44. doi:10.1074/jbc.M403057200.
  151. ↑ (2008). Nickel, its adverse health effects and oxidative stress. Indian Journal of Medical Research. 128 (4) 117–131.

బాహ్య లింకులు

nickel

మూలం: ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Nickel” వ్యాసానికి అనువాదం. మూల వ్యాసం: https://en.wikipedia.org/wiki/Nickel ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.

Retrieved from "https://ltrc.sciwiki.in/index.php?title=నికెల్&oldid=842"