గుత్తి చేమంతి (Ageratum)

గుత్తి చేమంతి (Ageratum)
వర్గీకరణ
తెలుగు పేరు	గుత్తి చేమంతి
శాస్త్రీయ నామం	Ageratum houstonianum / Ageratum conyzoides
కుటుంబం	Asteraceae (కంపోజిటే)
క్రమం	Asterales
వంశం	Ageratum
ఇంగ్లీష్ పేరు	Flossflower, Bluemink
స్వస్థలం	మధ్య అమెరికా
పుష్పించే కాలం	జూన్ - సెప్టెంబరు / ఫిబ్రవరి - మార్చి

పరిచయం

గుత్తి చేమంతి (శాస్త్రీయ నామం: Ageratum) అనేది ఆస్టరేసీ (Asteraceae / కంపోజిటే) కుటుంబానికి చెందిన ఒక ఏక-ఋతు పుష్పించే మొక్క. ఇది ప్రధానంగా మధ్య అమెరికా ప్రాంతానికి చెందినది. ఈ మొక్కను ఆకర్షణీయమైన నీలం, ఊదా, తెలుపు రంగుల పూల గుత్తుల కోసం తోటలలో అలంకార మొక్కగా పెంచుతారు.

వివిధ భాషల్లో పేర్లు

భాష	పేరు
తెలుగు	గుత్తి చేమంతి
ఇంగ్లీష్	Flossflower, Bluemink
శాస్త్రీయ నామం	Ageratum houstonianum / Ageratum conyzoides

వర్గీకరణ

* రాజ్యం: Plantae (మొక్కలు)
* క్రమం: Asterales
* కుటుంబం: Asteraceae / కంపోజిటే
* వంశం: Ageratum

వృక్ష వివరణ

* ఎత్తు: ఈ మొక్క రకాన్ని బట్టి 15 cm నుండి 45 cm ఎత్తు వరకు పెరుగుతుంది. పొట్టి రకాలు 15–20 cm ఎత్తు కలిగి ఉంటాయి.
* ఆకులు: ఆకులు చిన్నవిగా, అండాకృతిలో, పండ్ల అంచులు కలిగి ఉంటాయి.

పుష్ప వివరణ

* పుష్ప రంగు: పూలు అజూర్ నీలము, ముదురు నీలము, లావెండరు నుండి ముదురు ఊదా రంగుల వరకు ఉంటాయి. కొన్ని రకాలలో ('ఇంపీరియల్ వైట్ డ్వార్ఫ్') పూలు తెలుపు రంగులో ఉంటాయి. 'పేయిరీ పింక్' రకంలో సాల్మన్, లేతపటలము రంగు పూలు ఉంటాయి.
* రూపం: సన్నని రేకలతో కుచ్చువంటి పూల గుత్తులు ఆకులకు బాగా పైగా అమరి ఉంటాయి.
* రకాలు:
   బ్లూ బాల్: ముదురు నీలము
   మిడ్జెట్ బ్లూ: నీలము
   లిటిల్ డోరిట్: అజూర్ నీలము
   కారులియం / బ్లూ పర్‌ఫెక్షన్: నీలము
   బ్లూ మినియేచర్: ముదురు నీలము
   బ్లూ బెడ్డర్: లావెండర్ నీలము
   చతుర్గుణాంక (టెట్రాప్లాయిడ్) రకము: పొట్టి (15–20 cm) గుమ్మటము వంటి మొక్కలపై అసాధారణముగా పెద్ద నీలపు పూలను పుష్కలముగా పూయును.
   ఇతర ఆధునిక రకాలు: బ్లూ మింక్, సమ్మర్ స్కైస్, బ్లూ బ్లేజర్ మరియు మొదటి తరఫు (F_1) సంకర రకాలు ఒకే సమముగా పెరిగి పూస్తాయి.

వ్యాప్తి మరియు నివాసం

* స్వస్థలం: మధ్య అమెరికా.

సాగు

* అనుకూల పరిస్థితులు & ఉపయోగాలు: పొట్టి రకాలు అంచులకు, గుడ్డితోటలకు ప్రశస్తము. పొడగు రకాలను పూమడిలో పెంచవచ్చును. గోడ మూలలలో పెంచుటకు కూడా ఇది అనువుగా ఉండును. ఈ పూలు కోసి యుంచుటకు పనికివచ్చును.
* విత్తనాలు నాటుట: దీని సన్నని విత్తనములను పలుచగా పోసి ఇసుకతో గాని, ఆకు పొల్లుతో గాని పలుచగా కప్పవలెను. పోసిన నేలకు నారును మళ్లలోగాని గోడ మూలలలోగాని నాటుదురు.
* విత్తే కాలం:
   విత్తనములను సెప్టెంబరు - అక్టోబరులోను, ముందుగా పుష్పించుటకు జూన్ నుండి సెప్టెంబరు వరకును చల్లవచ్చును.
   కొండలపై ఫిబ్రవరి - మార్చిలో జల్లుదురు.
* సంరక్షణ: వాడిన పూలను తరచుగా పీకివేయుటచే పూతను పొడిగించుటయేగాక మొక్కలు చక్కగా కన్పట్టునట్లు చేయవచ్చును.

ఉపయోగాలు

* అలంకరణ: తోటలలో సరిహద్దు మొక్కగా, పూల మడులలో, కుండీలలో మరియు తోటల అలంకరణలో విరివిగా ఉపయోగిస్తారు.

మూలాలు

* డాక్టర్ విష్ణు స్వరూప్, "ఏడవ అధ్యాయము – పూవుల వర్ణనము: గుత్తి చేమంతి", ఉద్యాన పుష్పములు, పుటలు 25–26.