View source for సైక్లోఆక్సిజనేస్

{| class="wikitable" style="float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1.5em; width:300px; max-width:45%; font-size:90%"
|-
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | ప్రోస్టాగ్లాండిన్-ఎండోపెరాక్సైడ్ సింథేస్
|-
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | గుర్తింపు సంఖ్యలు
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | EC సంఖ్య
| 1.14.99.1
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | CAS సంఖ్య
| 9055-65-6
|-
! colspan="2" style="background:#f5e9b8; text-align:center" | డేటాబేస్‌లు
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | BRENDA
| ఎంజైమ్ డేటా
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | ExPASy
| NiceZyme వ్యూ
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | KEGG
| ఎంజైమ్ ఎంట్రీ
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | MetaCyc
| మెటబాలిక్ పాత్‌వే
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | Rhea
| చర్యలు
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | PDB నిర్మాణాలు
| RCSB PDB PDBe PDBsum
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | జీన్ ఆంటాలజీ
| AmiGO / QuickGO
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; width:40%" | శోధన
| PMC ఆర్టికల్స్ PubMed ఆర్టికల్స్ NCBI ప్రోటీన్లు
|}

'''సైక్లోఆక్సిజనేస్''' ('''COX'''), అధికారికంగా '''ప్రోస్టాగ్లాండిన్-ఎండోపెరాక్సైడ్ సింథేస్''' ('''PTGS''') అని పిలువబడుతుంది. ఇది ఒక [[ఎంజైమ్]] (ముఖ్యంగా, [[ఐసోఎంజైమ్]]ల కుటుంబం, 1.14.99.1). ఇది [[అరాకిడోనిక్ యాసిడ్]] నుండి [[థ్రాంబోక్సేన్]] మరియు [[ప్రోస్టాసైక్లిన్]] వంటి [[ప్రోస్టాగ్లాండిన్]]లతో సహా [[ప్రోస్టానాయిడ్]]ల జీవసంశ్లేషణకు బాధ్యత వహిస్తుంది. [[జంతువుల హీమ్-ఆధారిత పెరాక్సిడేస్|జంతు-రకం హీమ్ పెరాక్సిడేస్]] కుటుంబానికి చెందిన ఇది, '''ప్రోస్టాగ్లాండిన్ G/H సింథేస్''' అని కూడా పిలువబడుతుంది. ఇది ఉత్ప్రేరకపరిచే నిర్దిష్ట చర్య, అరాకిడోనిక్ యాసిడ్‌ను స్వల్పకాలిక [[ప్రోస్టాగ్లాండిన్ G2|ప్రోస్టాగ్లాండిన్ G<sub>2</sub>]] మధ్యంతర పదార్థం ద్వారా [[ప్రోస్టాగ్లాండిన్ H2|ప్రోస్టాగ్లాండిన్ H<sub>2</sub>]]గా మార్చడం.<ref name = "Litalien_2011">(2011). [https://archive.org/details/pediatriccritica00mdbr Pediatric Critical Care]. [https://archive.org/details/pediatriccritica00mdbr/page/n1557 1553]–1568. Elsevier Saunders. ISBN 978-0-323-07307-3. doi:[https://doi.org/10.1016/B978-0-323-07307-3.10117-X 10.1016/B978-0-323-07307-3.10117-X].</ref><ref>(June 2007). "Prostaglandin endoperoxide H synthases: peroxidase hydroperoxide specificity and cyclooxygenase activation". ''The Journal of Biological Chemistry''. 282 (25) 18233–44. doi:[https://doi.org/10.1074/jbc.M701235200 10.1074/jbc.M701235200].</ref>

COX యొక్క [[ఔషధ]] నిరోధం [[వాపు]] మరియు [[నొప్పి]] లక్షణాల నుండి ఉపశమనాన్ని అందిస్తుంది.<ref name="Litalien_2011" /> [[ఆస్పిరిన్]] మరియు [[ఐబూప్రోఫెన్]] వంటి [[నాన్-స్టెరాయిడ్ యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ డ్రగ్స్]] (NSAIDs), COX నిరోధం ద్వారా తమ ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. [[COX-2]] ఐసోఎంజైమ్‌కు ప్రత్యేకమైన వాటిని [[COX-2 ఇన్హిబిటర్లు]] అని పిలుస్తారు. [[పారాసెటమాల్]] యొక్క క్రియాశీల మెటాబోలైట్ ([[AM404]]) ఒక COX ఇన్హిబిటర్, దీనికి దాని [[నొప్పి నివారిణి|చికిత్సా ప్రభావం]] కొంతవరకు లేదా పూర్తిగా కారణమని చెప్పబడింది.<ref name="pmid15987694">(September 2005). [http://www.jbc.org/content/280/36/31405.full.pdf Conversion of acetaminophen to the bioactive N-acylphenolamine AM404 via fatty acid amide hydrolase-dependent arachidonic acid conjugation in the nervous system]. ''The Journal of Biological Chemistry''. 280 (36) 31405–12. doi:[https://doi.org/10.1074/jbc.M501489200 10.1074/jbc.M501489200].</ref>

వైద్యశాస్త్రంలో, "PTGS" కంటే "COX" అనే [[జన్యు నామకరణం#చిహ్నం మరియు పేరు|మూల చిహ్నం]] ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. [[జన్యుశాస్త్రం]]లో, ఈ [[జన్యువు]]లు మరియు [[ప్రోటీన్]]ల కుటుంబానికి అధికారికంగా "PTGS" ఉపయోగించబడుతుంది, ఎందుకంటే "COX" అనే మూల చిహ్నం ఇప్పటికే [[సైటోక్రోమ్ సి ఆక్సిడేస్]] కుటుంబానికి ఉపయోగించబడింది. అయితే వైద్య సాహిత్యంలో, రెండు మానవ ఐసోఎంజైమ్‌లు, [[PTGS1]] మరియు [[PTGS2]], ఇప్పటికీ తరచుగా COX-1 మరియు COX-2 అని పిలువబడుతున్నాయి. "ప్రోస్టాగ్లాండిన్ సింథేస్ (PHS)", "ప్రోస్టాగ్లాండిన్ సింథటేస్ (PHS)", మరియు "ప్రోస్టాగ్లాండిన్-ఎండోపెరాక్సైడ్ సింథటేస్ (PES)" అనేవి COXని సూచించడానికి ఇప్పటికీ అప్పుడప్పుడు ఉపయోగించే పాత పదాలు.

== జీవశాస్త్రం ==
వాటి పరమాణు జీవశాస్త్రం పరంగా, COX-1 మరియు COX-2 సుమారు 70 మరియు 72 k[[డాల్టన్ (యూనిట్)|Da]] సమానమైన పరమాణు బరువును కలిగి ఉంటాయి, మరియు 65% అమైనో ఆమ్ల క్రమ సమజాతతను (homology) మరియు దాదాపు ఒకే విధమైన ఉత్ప్రేరక స్థానాలను కలిగి ఉంటాయి. రెండు ప్రోటీన్లు మూడు డొమైన్‌లను కలిగి ఉంటాయి: ఒక N-టెర్మినల్ [[EGF-వంటి డొమైన్]], ఒక చిన్న 4-హెలికల్ మెంబ్రేన్ యాంకర్, మరియు ఒక కోర్ హీమ్-పెరాక్సిడేస్ ఉత్ప్రేరక డొమైన్. రెండూ డైమర్‌లను ఏర్పరుస్తాయి.<ref>(2000). "Anchoring of a monotopic membrane protein: the binding of prostaglandin H2 synthase-1 to the surface of a phospholipid bilayer". ''European Biophysics Journal''. 29 (6) 439–54. doi:[https://doi.org/10.1007/PL00006649 10.1007/PL00006649].</ref> మెంబ్రేన్ యాంకర్ ప్రోటీన్‌లను [[ఎండోప్లాస్మిక్ రెటిక్యులం]] (ER) మరియు [[మైక్రోసోమ్]] పొరలో స్థిరపరుస్తుంది.<ref name=uniprotboth>P23219, P35354. ''UniProt''</ref>

== ఫార్మకాలజీ ==

COX అనేది యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ ఔషధాలకు సాధారణ లక్ష్యం. ఐసోఎంజైమ్‌ల మధ్య ఉన్న అత్యంత ముఖ్యమైన వ్యత్యాసం, ఇది ఎంపిక చేసిన నిరోధానికి అనుమతిస్తుంది, COX-1లోని 523వ స్థానంలో ఉన్న [[ఐసోలీసిన్]] స్థానంలో COX-2లో [[వాలైన్]] ఉండటం. COX-2లోని చిన్న Val<sub>523</sub> అవశేషం ఎంజైమ్‌లోని ఒక [[హైడ్రోఫోబిక్]] సైడ్-పాకెట్‌లోకి ప్రవేశాన్ని అనుమతిస్తుంది (దీనిని Ile<sub>523</sub> అడ్డుకుంటుంది). DuP-697 మరియు దాని నుండి ఉద్భవించిన కాక్సిబ్‌ల వంటి ఔషధ అణువులు ఈ ప్రత్యామ్నాయ స్థానానికి బంధించబడతాయి మరియు COX-2 యొక్క ఎంపిక చేసిన నిరోధకాలుగా పరిగణించబడతాయి.

=== క్లాసికల్ NSAIDs ===

''ఇవి కూడా చూడండి: ఆస్పిరిన్ యొక్క పనితీరు విధానం''
ప్రధాన COX ఇన్హిబిటర్లు [[నాన్-స్టెరాయిడ్ యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ డ్రగ్స్]].

క్లాసికల్ COX ఇన్హిబిటర్లు ఎంపిక చేయబడినవి కావు మరియు అన్ని రకాల COXలను నిరోధిస్తాయి. దీని ఫలితంగా [[ప్రోస్టాగ్లాండిన్]] మరియు [[థ్రాంబోక్సేన్]] సంశ్లేషణ నిరోధించబడి, వాపు తగ్గడం, అలాగే జ్వరం తగ్గించే, యాంటీ-థ్రాంబోటిక్ మరియు నొప్పి నివారణ ప్రభావాలు కలుగుతాయి. NSAIDs యొక్క అత్యంత సాధారణ దుష్ప్రభావం గ్యాస్ట్రిక్ మ్యూకోసాలో చికాకు, ఎందుకంటే ప్రోస్టాగ్లాండిన్లు సాధారణంగా జీర్ణశయాంతర ప్రేగులలో రక్షణ పాత్రను కలిగి ఉంటాయి. కొన్ని NSAIDs ఆమ్ల స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటాయి, ఇవి జీర్ణశయాంతర ప్రేగులకు అదనపు నష్టాన్ని కలిగించవచ్చు.

=== కొత్త NSAIDs ===
COX-2 పట్ల ఎంపిక (Selectivity) అనేది [[సెలెకాక్సిబ్]], [[ఎటోరికాక్సిబ్]] మరియు ఈ ఔషధ తరగతికి చెందిన ఇతర సభ్యుల ప్రధాన లక్షణం. COX-2 ఎక్కువగా వాపు ఉన్న కణజాలానికి మాత్రమే పరిమితం కాబట్టి, ఎంపిక చేసిన COX-2 ఇన్హిబిటర్లు కడుపు పొరలోని COX-1 ఎంజైమ్‌లను చికాకుపరచవు మరియు పెప్టిక్ అల్సర్లను తగ్గిస్తాయి. అయితే, ఎంపిక చేసిన COX-2 ఇన్హిబిటర్లు ప్లేట్‌లెట్ ఇన్హిబిటర్ ప్రోస్టాసైక్లిన్‌ను తగ్గిస్తాయి, దీనివల్ల COX-1 ఎంజైమ్‌లు అధికంగా [[థ్రాంబోక్సేన్]] లిపిడ్‌లను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. అందువల్ల, ఎంపిక చేసిన COX-2 ఇన్హిబిటర్లు రక్తం గడ్డకట్టే ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి, దీని ఫలితంగా [[మూత్రపిండ వైఫల్యం]], [[గుండెపోటు]], [[థ్రాంబోసిస్]], మరియు [[స్ట్రోక్]] సంభవించవచ్చు.<ref>Kumar, V., Abbas, A. K., & Aster, J. C. (2017). Robbins Basic Pathology (10th ed.). Elsevier - Health Sciences Division.
</ref> [[రోఫెకాక్సిబ్]] (బ్రాండ్ పేరు Vioxx) అటువంటి ఆందోళనల కారణంగా 2004లో ఉపసంహరించబడింది. [[సెలెకాక్సిబ్]] మరియు ఎటోరికాక్సిబ్ వంటి ఇతర COX-2 ఎంపిక చేసిన NSAIDs ఇప్పటికీ మార్కెట్లో ఉన్నాయి.<ref>Abramson, John. (2022). "Sickening: How Big Pharma Broke American Health Care and How We Can Repair It". 9–11. [[HarperCollins]]. ISBN 9781328957818.</ref>

=== సహజ COX నిరోధం ===
[[మైటేక్]] వంటి పుట్టగొడుగులు COX-1 మరియు COX-2లను పాక్షికంగా నిరోధించగలవు.<ref name="pmid12475274">(December 2002). "Cyclooxygenase inhibitory and antioxidant compounds from the mycelia of the edible mushroom Grifola frondosa". ''Journal of Agricultural and Food Chemistry''. 50 (26) 7581–5. doi:[https://doi.org/10.1021/jf0257648 10.1021/jf0257648].</ref><ref name="pmid12834003">(2003). "Cyclooxygenase inhibitory and antioxidant compounds from the fruiting body of an edible mushroom, Agrocybe aegerita". ''Phytomedicine''. 10 (5) 386–90. doi:[https://doi.org/10.1078/0944-7113-00272 10.1078/0944-7113-00272].</ref>

వివిధ రకాల [[ఫ్లేవనాయిడ్లు]] COX-2ని నిరోధిస్తాయని కనుగొనబడింది.<ref name="pmid15225597">(July 2004). "Effect of flavonoids and vitamin E on cyclooxygenase-2 (COX-2) transcription". ''Mutation Research''. 551 (1–2) 245–54. doi:[https://doi.org/10.1016/j.mrfmmm.2004.01.015 10.1016/j.mrfmmm.2004.01.015].</ref>

[[చేప నూనెలు]] అరాకిడోనిక్ యాసిడ్‌కు ప్రత్యామ్నాయ కొవ్వు ఆమ్లాలను అందిస్తాయి. ఈ ఆమ్లాలు ప్రో-ఇన్ఫ్లమేటరీ [[ప్రోస్టాగ్లాండిన్]]లకు బదులుగా COX ద్వారా కొన్ని యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ [[ప్రోస్టాసైక్లిన్]]లుగా మార్చబడతాయి.<ref name="fish_oils">(2006). "Fish oil: what the prescriber needs to know". ''Arthritis Research & Therapy''. 8 (1) 202. doi:[https://doi.org/10.1186/ar1876 10.1186/ar1876].</ref>

[[హైపర్‌ఫోరిన్]] ఆస్పిరిన్‌తో పోలిస్తే 3-18 రెట్లు తక్కువ [[IC50|IC<sub>50</sub>]]తో COX-1ని (కానీ COX-2ని కాదు) నిరోధిస్తుందని చూపబడింది, ఇది సాధారణ మోతాదులకు సంబంధించి ఉండవచ్చు.<ref>(December 2002). "Hyperforin is a dual inhibitor of cyclooxygenase-1 and 5-lipoxygenase". ''Biochemical Pharmacology''. 64 (12) 1767–75. doi:[https://doi.org/10.1016/s0006-2952(02)01387-4 10.1016/s0006-2952(02)01387-4].</ref>

[[కాల్సిట్రియోల్]] ([[విటమిన్ D]]) COX-2 జన్యువు యొక్క వ్యక్తీకరణను గణనీయంగా నిరోధిస్తుంది.<ref name="pmid16886660">(July–August 2006). [http://ar.iiarjournals.org/content/26/4A/2525.abstract Mechanisms of vitamin D-mediated growth inhibition in prostate cancer cells: inhibition of the prostaglandin pathway]. ''Anticancer Research''. 26 (4A) 2525–30.</ref>

గ్యాస్ట్రిక్ మ్యూకోసాకు సంభావ్య నష్టం పెరిగే అవకాశం ఉన్నందున, తక్కువ మోతాదు ఆస్పిరిన్‌ను COX-2 ఇన్హిబిటర్లతో కలిపేటప్పుడు జాగ్రత్త వహించాలి. ఆస్పిరిన్‌తో COX-1 అణచివేయబడినప్పుడు COX-2 అప్‌రెగ్యులేట్ చేయబడుతుంది, ఇది మ్యూకోసల్ రక్షణ యంత్రాంగాలను మెరుగుపరచడంలో మరియు ఆస్పిరిన్ వల్ల కలిగే కోతను తగ్గించడంలో ముఖ్యమైనదని భావించబడుతుంది.<ref>Wallace, John L.. (October 2008). "Prostaglandins, NSAIDs, and gastric mucosal protection: why doesn't the stomach digest itself?". ''Physiological Reviews''. 88 (4) 1547–1565. doi:[https://doi.org/10.1152/physrev.00004.2008 10.1152/physrev.00004.2008].</ref>

=== COX ఇన్హిబిటర్ల హృదయ సంబంధ దుష్ప్రభావాలు ===

COX-2 ఇన్హిబిటర్లు స్వల్పకాలిక ఉపయోగంతో కూడా [[థ్రాంబోసిస్|అథెరోథ్రాంబోసిస్]] ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయని కనుగొనబడింది. 139 యాదృచ్ఛిక పరీక్షలు మరియు దాదాపు 150,000 మంది పాల్గొనేవారిపై 2006లో చేసిన విశ్లేషణ<ref name="pmid16740558">(June 2006). "Do selective cyclo-oxygenase-2 inhibitors and traditional non-steroidal anti-inflammatory drugs increase the risk of atherothrombosis? Meta-analysis of randomised trials". ''BMJ''. 332 (7553) 1302–8. doi:[https://doi.org/10.1136/bmj.332.7553.1302 10.1136/bmj.332.7553.1302].</ref>, ఎంపిక చేసిన COX-2 ఇన్హిబిటర్లు వాస్కులర్ సంఘటనల ప్రమాదాన్ని మధ్యస్థంగా పెంచుతాయని చూపింది, ఇది ప్రధానంగా [[గుండెపోటు]] ప్రమాదం రెట్టింపు కావడానికి కారణం. అలాగే, కొన్ని సాంప్రదాయ NSAIDs (ఉదాహరణకు [[డిక్లోఫెనాక్]] మరియు [[ఐబూప్రోఫెన్]], కానీ [[నాప్రోక్సెన్]] కాదు) యొక్క అధిక-మోతాదు నియమాలు వాస్కులర్ సంఘటనల ప్రమాదంలో ఇలాంటి పెరుగుదలతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయని చూపింది.

అయితే, ఈ సాక్ష్యం 2016 నాటి PRECISION (Prospective Randomized Evaluation of Celecoxib Integrated Safety versus Ibuprofen or Naproxen) ట్రయల్<ref name="pmid27959716">(December 2016). "Cardiovascular Safety of Celecoxib, Naproxen, or Ibuprofen for Arthritis". ''NEJM''. 375 (26) 2519–2529. doi:[https://doi.org/10.1056/NEJMoa1611593 10.1056/NEJMoa1611593].</ref> ద్వారా ఖండించబడింది. 24,081 మంది పాల్గొన్న ఈ ట్రయల్, నాప్రోక్సెన్ మరియు ఐబూప్రోఫెన్ రెండింటితో పోలిస్తే సెలెకాక్సిబ్ కోసం హృదయ సంబంధ మరణం (హెమరేజిక్ మరణంతో సహా), ప్రాణాంతకం కాని గుండెపోటు లేదా ప్రాణాంతకం కాని స్ట్రోక్ తక్కువగా ఉందని చూపిస్తుంది.

[[చేప నూనెలు]] (ఉదా. [[కాడ్ లివర్ ఆయిల్]]) [[రుమటాయిడ్ ఆర్థరైటిస్]] మరియు ఇతర పరిస్థితుల చికిత్సకు సహేతుకమైన ప్రత్యామ్నాయంగా ప్రతిపాదించబడ్డాయి, ఎందుకంటే అవి NSAIDsతో సహా ఇతర చికిత్సల కంటే తక్కువ హృదయ సంబంధ ప్రమాదాన్ని కలిగిస్తాయి.<ref name='fish_oils'/>

=== రోగనిరోధక వ్యవస్థపై COX ప్రభావాలు ===
సెలెకాక్సిబ్ ఉపయోగించి COX-2ని నిరోధించడం వల్ల హెపాటోసైట్లలో రోగనిరోధక శక్తిని తగ్గించే TGFβ వ్యక్తీకరణ తగ్గుతుందని, ఇది మానవ హెపాటోసెల్యులర్ కార్సినోమాలో EMTని తగ్గిస్తుందని చూపబడింది.<ref name="pmid22097969">(March 2012). "Cyclooxygenase-2 and Akt mediate multiple growth-factor-induced epithelial-mesenchymal transition in human hepatocellular carcinoma". ''Journal of Gastroenterology and Hepatology''. 27 (3) 566–78. doi:[https://doi.org/10.1111/j.1440-1746.2011.06980.x 10.1111/j.1440-1746.2011.06980.x].</ref>

== ఇవి కూడా చూడండి ==
* [[సైక్లోఆక్సిజనేస్-1]]
* [[సైక్లోఆక్సిజనేస్-2]]
* [[సైక్లోఆక్సిజనేస్-3]] (మనుషులలో పనిచేయదు)
* [[సైక్లోఆక్సిజనేస్ 2 ఇన్హిబిటర్ల ఆవిష్కరణ మరియు అభివృద్ధి|COX-2 ఎంపిక చేసిన ఇన్హిబిటర్ల ఆవిష్కరణ మరియు అభివృద్ధి]]

== మూలాలు ==
<references />

== బాహ్య లింకులు ==
* 1=[https://web.archive.org/web/20071007185051/http://macromoleculeinsights.com/cox.php సైక్లోఆక్సిజనేస్ ప్రోటీన్]
* సైక్లోఆక్సిజనేస్
* [https://web.archive.org/web/20120219145840/http://gowiki.tamu.edu/wiki/index.php/cyclooxygenase GONUTS పేజీ: సైక్లోఆక్సిజనేస్]
* [http://proteopedia.org/wiki/index.php/Cyclooxygenase సైక్లోఆక్సిజనేస్: ప్రోటియోపీడియా, 3Dలో జీవం]
* [https://web.archive.org/web/20131013055255/http://homepage.ufp.pt/pedros/science/cox/cox.htm ఇంటరాక్టివ్ 3D మోడల్స్‌తో సహా ఎంజైమాటిక్ మెకానిజంపై చర్చ]

[[Category:ప్రోస్టాగ్లాండిన్లు]]
[[Category:EC 1.14.99]]
[[Category:ఇంటిగ్రల్ మెంబ్రేన్ ప్రోటీన్లు]]

----
''మూలం:'' ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలోని “Cyclooxygenase” వ్యాసానికి అనువాదం.
''మూల వ్యాసం:'' https://en.wikipedia.org/wiki/Cyclooxygenase
''ఈ అనువాదం స్వయంచాలకంగా రూపొందించబడింది.''