ఏకఋతు చామంతులు (Annual Chrysanthemums)

ఏకఋతు చామంతులు
వర్గీకరణ
శాస్త్రీయ నామాలు	Chrysanthemum segetum, Chrysanthemum coronarium, Chrysanthemum carinatum
కుటుంబం	Compositae
మొక్కల ఎత్తు	సుమారు 30–120 సెం.మీ.
పుష్పించే కాలం	శీతాకాలం

పరిచయం

ఏకఋతు చామంతులు అనేవి విత్తనాల ద్వారా పెంచే చామంతి మొక్కలు. వీటిని పూల మడులలో, గోలెములలో మరియు తోటలలో అలంకరణ కోసం పెంచుదురు. ఇవి సాధారణంగా శీతాకాలంలో పుష్పించును.

ఏకఋతు చామంతులలో ప్రధానంగా Chrysanthemum segetum, Chrysanthemum coronarium మరియు Chrysanthemum carinatum అనే మూడు జాతులు ఉన్నాయి.

వృక్ష వివరణ

ఏకఋతు చామంతుల మొక్కలు సాధారణంగా 30–61 సెం.మీ. ఎత్తు వరకు పెరుగును. కొన్ని రకాలు 90–120 సెం.మీ. వరకు కూడా పెరుగును. ఆకులు, కొమ్మలు మరియు పుష్పాల పరిమాణం రకాన్ని బట్టి మారును.

కొన్ని రకాల మొక్కలు చిన్నవిగా ఉండగా, మరికొన్ని రకాలు ఎక్కువ ఎత్తు పెరుగును. పుష్పాలు సాధారణంగా కొమ్మల చివర ఏర్పడును.

పుష్ప వివరణ

పుష్పాలు వివిధ రంగులలో ఉండును. పసుపు, తెలుపు, నారింజ, ఎరుపు మరియు ఇతర రంగుల పుష్పాలు కలిగిన రకాలు ఉన్నాయి. కొన్ని రకాల పుష్పాలు 2.5–3.8 సెం.మీ. వరకు వ్యాసం కలిగి ఉండును.

పుష్పాల పరిమాణం, ఆకారం మరియు రంగు రకాన్ని బట్టి మారును. కొన్ని రకాలు పెద్ద పుష్పాలను, మరికొన్ని చిన్న పుష్పాలను కలిగి ఉండును.

ప్రధాన జాతులు మరియు రకాలు

Chrysanthemum segetum

ఈ జాతికి చెందిన ముఖ్యమైన రకాలు మార్నింగ్ స్టార్ (Morning Star), ఈవెనింగ్ స్టార్ (Evening Star), ఈస్టర్న్ స్టార్ (Eastern Star), బ్లాంకా (Blanca), ఎల్డొరాడో (Eldorado), గ్లోరియా (Gloria), ఇసబెల్ (Isabel), రోమియో (Romeo), ఎల్లో స్టోన్ (Yellow Stone).

Chrysanthemum coronarium

ఈ జాతికి చెందిన ముఖ్యమైన రకాలు నివియా (Nivea), ఒరియాన్ (Oreon), ఆల్బో (Albo), గోల్డెన్ క్రౌన్ (Golden Crown), ల్యూటియమ్ (Luteum), టామ్ థంబ్ గోల్డెన్ జెమ్ (Tom Thumb Golden Gem), టామ్ థంబ్ ప్రిమ్‌రోజ్ జెమ్ (Tom Thumb Primrose Gem), టెట్రా కామెట్ (Tetra Comet).

Chrysanthemum carinatum

ఈ జాతికి చెందిన ముఖ్యమైన రకాలు మెర్రీ (Merry), అట్రోకాక్సినియమ్ (Atrococcineum), బర్రిడ్జియానమ్ (Burridgeanum), ఎక్లిప్స్ (Eclipse), ఫ్లామెన్‌స్పీల్ (Flammenspiel), జాన్ బ్రైట్ (John Bright), నార్తర్న్ స్టార్ (Northern Star).

సాగు

ఏకఋతు చామంతులను విత్తనాల ద్వారా పెంచవచ్చును. విత్తనాలను నర్సరీ మడులలో, గోలెములలో లేదా విత్తనపు ట్రేలలో నాటవచ్చును.

శీతాకాలపు పుష్పాల కోసం మైదాన ప్రాంతాలలో సాధారణంగా జూన్–జూలై నెలలలో విత్తనాలను నాటవచ్చును. కొండ ప్రాంతాలలో విత్తే సమయం ప్రాంతీయ వాతావరణ పరిస్థితులను బట్టి మారును.

విత్తనాలు మొలకెత్తిన తరువాత ఆరోగ్యకరమైన మొక్కలను తగిన ప్రదేశంలో నాటవచ్చును. పుష్పించే మొక్కలకు తగినంత వెలుతురు మరియు నీరు అందించవలెను.

పుష్పించే కాలం

ఏకఋతు చామంతులు సాధారణంగా శీతాకాలంలో పుష్పించును. విత్తనాలు నాటిన తరువాత సుమారు 2.5–3 నెలలలో కొన్ని రకాలు పూతకు వచ్చును. రకాన్ని మరియు వాతావరణ పరిస్థితులను బట్టి పుష్పించే సమయం మారును.

ఉపయోగాలు

• అలంకరణ: పూల మడులు, తోటలు మరియు గోలెములలో అలంకరణ కోసం పెంచుదురు.
• పూల అలంకరణ: వివిధ రంగుల పుష్పాలను కోసి పూల అలంకరణలో ఉపయోగించవచ్చును.
• తోటల అలంకరణ: వివిధ రంగులు మరియు ఆకారాల పుష్పాలు కలిగిన రకాలను తోటలలో పెంచుదురు.

మూలాలు

• డాక్టర్ విష్ణు స్వరూప్, ఉద్యాన పుష్పములు, పుటలు 49–50.
• M. Jayanthi, S. Sumathi, B. Venudevan, Scientific Seed Production of Horticultural Crops, Chrysanthemum అధ్యాయం.