ఆఫ్రికను డైసీ (Arctotis)

ఆఫ్రికను డైసీ (Arctotis)
వర్గీకరణ
తెలుగు పేరు	ఆఫ్రికను డైసీ, ఆర్క్టాటిస్
శాస్త్రీయ నామం	Arctotis
కుటుంబం	Asteraceae (కంపానిడే / కంపోజిటే)
క్రమం	Asterales
వంశం	Arctotis
ఇంగ్లీష్ పేరు	African Daisy
స్వస్థలం	దక్షిణ ఆఫ్రికా
పుష్పించే కాలం	ఫిబ్రవరి - మార్చి

పరిచయం

ఆఫ్రికను డైసీ (శాస్త్రీయ నామం: Arctotis) అనేది ఆస్టరేసీ (Asteraceae / కంపానిడే) కుటుంబానికి చెందిన ఒక పుష్పించే మొక్కల వంశం. దీనిని సాధారణంగా 'ఆర్క్టాటిస్' అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది స్వతహాగా దక్షిణ ఆఫ్రికా ప్రాంతానికి చెందినది. తోటలలో అందమైన రంగురంగుల పూల కోసం, పూల మడులలో మరియు కుండీలలో దీనిని విరివిగా పెంచుతారు.

వివిధ భాషల్లో పేర్లు

భాష	పేరు
తెలుగు	ఆఫ్రికను డైసీ, ఆర్క్టాటిస్
ఇంగ్లీష్	African Daisy
శాస్త్రీయ నామం	Arctotis

వర్గీకరణ

• రాజ్యం: Plantae (మొక్కలు)
• క్రమం: Asterales
• కుటుంబం: Asteraceae (కంపానిడే)
• వంశం: Arctotis

వృక్ష వివరణ

• ఎత్తు & రూపు:
  • ఆర్క్టాటిస్ గ్రాండిస్ (A. stoechadifolia): పొడవుగా (61–90 cm) ఎదిగే మొక్క. లోతుగా చీలిన బూడిద-ఆకుపచ్చని ఆకులు కలిగి ఉంటుంది.
  • ఆర్క్టాటిస్ ఆకాలిన (A. acaulis / A. speciosa): ఇది 30–45 cm పొడవు ఎదిగే జాతి. దీని ఆకుల వెనుకవైపు తెల్లని నూగు ఉంటుంది.

పుష్ప వివరణ

• రూపం & పరిమాణం:
  • A. stoechadifolia లో పూలు లేతఊదా కేంద్రము కలిగి, వెనుకవైపు నీలిరంగు, పైవైపు వెండితెలుపు రంగులో ఉంటాయి. తెలుపు, దంతం, ఇటుక, గులాబి ఛాయల పొడుగుకాడల పూలతో ఏపుగా పెరుగును.
  • A. acaulis లో పూలు మెరిసే నారింజ, పసుపు, ఒత్తు ఎరుపు రంగులలో ఉంటాయి. 'హార్లెక్విన్ హైబ్రిడ్'లలో వివిధ రకాల తేటురంగుల మిశ్రమములు ఉంటాయి.
• ప్రత్యేక సంకరములు: వివిధ జాతుల నడుమ గావించిన సంకరముల వలన పెద్దపూల సంకరములు ఉదయించినవి. బూడిదరంగు ఆకులకు చాలా పైగా 8–10 cm వ్యాసముగల నిడుకాడల పెద్ద పువ్వులు ఉండును. పూలు తెలుపు, నారింజ, కెంపు, తోపు, రక్త, మీగడ, పసిమి, ముదురు ఎరుపు మొదలైన అనేక మెరుపు వన్నెలతో ఉండి, రేకల మొదళ్లు కలిగియు పూవుమధ్యను సొగసైన రంగులతో ఉండును.
• సుల్తాన్స్ ట్రయంఫ్: వెనిడియం, ఆర్క్టాటిసుల సంకరమైన ఈ రకము బహుముఖ్యమైనది. గుబురు కట్టుకొని సుదీర్ఘమైన కాడలతో నారింజ, స్వర్ణ, గులాబి, పసుపు, తోపు, ఎరుపు, వైను, తేటఎరుపు రంగులలో మెరుపు వన్నెల పూలతో శోభిల్లును.
• ప్రత్యేకత: కోసిన పుష్పములు రాత్రి వేళలందు ముడుచుకొనును.

వ్యాప్తి మరియు నివాసం

• స్వస్థలం: దక్షిణ ఆఫ్రికా.

సాగు

• అనుకూల పరిస్థితులు: వీటి పెరగుదలకు ఎండ తగులుచోటు, సారముగల నేల కావలెను.
• తోట అమరిక: ఆర్క్టాటిస్ మడిలో వేయుటకు, గోలేములలో పెంచుటకు తగియున్నది.
• విత్తే కాలం & నాటుట:
  • సెప్టెంబరు - అక్టోబరులలో నారు పోయుదురు.
  • కొండలపై మార్చి - ఏప్రిల్లో విత్తవచ్చును.
  • విత్తిన $3\frac{1}{2}$ నుండి 4 నెలలకు పూయును.
• పుష్పించు కాలం: పూవులు ఫిబ్రవరి - మార్చిలో వచ్చును.

ఉపయోగాలు

• అలంకరణ: తోటల సరిహద్దులలో, పూల మడులలో, గోలెములలో (కుండీలలో) పెంచడానికి అనువైనది. కోసిన పూలు రాత్రికి ముడుచుకొనును గనుక పగటి అలంకరణకు మాత్రమే ఉపయోగపడును.

మూలాలు

• డాక్టర్ విష్ణు స్వరూప్, "ఏడవ అధ్యాయము – పూవుల వర్ణనము: ఆఫ్రికను డైసీ", ఉద్యాన పుష్పములు, పుటలు 35–36.